August II Mocny (Wettin)

Ucinał z pistoletu nitki przywieszone, kulę w kulę pędził z prawej i lewej ręki strzelając, i na wspak pistolety obracając w cel uderzał; z muszkietu od gęby bez przykładu ubijał na tysiąc kroków.
relacja Krzysztofa Zawiszy

genealogia:

rodzice
Jan Jerzy III Wettin, elektor saskiAnna Zofia, córka Fryderyka III, króla duńskiego
życiepanowanie
12 V 1670 (Drezno) - 2 II 1733 (Warszawa)1697 (koronacja 15 IX 1697) - 1706, 1709 - 1733
SAKSONIA: 1693 - 1733
małżeństwa (konkubinaty)
  1. ok.1694 - ok.1695: Elżbieta Szalewska
  2. OO1693 - 1727: Chrystiana Eberhardyna, córka Krystiana Ernesta Hohenzollerna, margrabiego brandenburskiego na Bayreuth
  3. 1694 - 1696: Maria Aurora von Königsmark
  4. 1696 - 1702: Joanna Teresa Esterle, hrabina z domu Lamberg
  5. 1696 - 1706: Fatima - Turczynka (późniejsza Maria Anna von Spiegel)
  6. 1701 - ?: Urszula Katarzyna Bokum, żona wojewody krakowskiego Jerzego Dominika Lubomirskiego
  7. 1704 - 1714: Anna Konstancja von Brockdorff, żona saskiego ministra finansów Adolfa Magnusa Hoyma (późniejsza hrabina Cosel)
  8. ok.1707 - ?: Henriette Renárd-Duval, córka warszawskiego handlarza winem
  9. 1709: Angelique Duparc, francuska tancerka i aktorka
  10. ok.1713 - ?: Marianna, córka marszałka wielkiego koronnego Kazimierza Bielińskiego, żona podkomorzego wielkiego litewskiego Bogusława Ernesta Denhoffa
  11. ok.1724 - ?: Zofia von Diskau
  12. po 1724 - ?: Henriette von Osterhausen
potomstwo (naturalne)
  1. Aleksander Józef Sułkowski (13 III 1695 - 21 V 1762)
  2. Fryderyk August (7 lub 17 X 1696 - 5 X 1763)
  3. Maurycy Saski (28 X 1696 - 30 XI 1751)
  4. syn (1698 - po 1698)
  5. Fryderyk August Rutowski (19 VI 1702 - 16 III 1764)
    Maria Aurora Katarzyna Rutowska (1706 - 1746)
  6. Jan Jerzy 'Kawaler Saski' (21 VIII 1704 - 25 II 1774)
  7. Fryderyka Aleksandra (1709 - 1784)
    Fryderyk August Cosel (27 VIII 1712 - 15 X 1770)
    Augusta Anna Konstancja (24 II 1708 - 3 II 1728)
  8. Anna Karolina Orzelska (22 XI 1707 - 27 IX 1769)
  9. córka (1709 - ?)

kalendarium:

1693

-(20 I) Małżeństwo z Chrystianą Eberhardyną, córką Krystiana Ernesta Hohenzollerna, margrabiego brandenburskiego na Bayreuth.
-Objęcie tronu Saksonii po zmarłym bracie Janie Jerzym IV.

1696

-(23 VIII) Piotr Bogusław Baranowski zawiązuje konfederację wojskową (celem osłabienia pozycji hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego).
-(29 VIII-27 IX) Sejm konwokacyjny (zerwany).
-(X) Najazdy tatarskie na wschodnie ziemie Rzeczypospolitej.
-(17 X) Chorąży litewski Hrehory Ogiński zawiązuje konfederację przeciwko rodowi Sapiehów.
  • (XI) Hetman wielki litewski Kazimierz Sapieha oblega konfederatów w Brześciu Litewskim i zmusza do kapitulacji.

1697

-(11 V) Piotr Bogusław Baranowski rozwiązuje konfederację wojskową i korzy się (we Lwowie) przed hetmanem Stanisławem Jabłonowskim.
-(15 V-17 VII) Sejm elekcyjny.
  • (2 VI) Fryderyk August (na zamku w Baden) wyrzeka się wyznania protestanckiego i przyjmuje wiarę katolicką.
  • Koekwacja praw.
    • Zrównanie praw Wielkiego Księstwa z prawami koronnymi.
    • Język polski zostaje uznany za język urzędowy na Litwie.
  • (27 VI) Podwójna elekcja Fryderyka Augusta i Ludwika Conti.
  • (27 VII) Fryderyk August zaprzysięga pacta conventa (w Piekarach Śląskich).
-Król Hiszpanii, Karol II Habsburg nadaje Augustowi Order Złotego Runa.
-(15 IX) Koronacja Fryderyka Augusta w katedrze wawelskiej.
  • (17 IX-1 X) Obrady sejmu koronacyjnego.
-(IX) Rokosz łowicki jednoczący przeciwników Wettina.
-(25 IX) Książę Conti ląduje w Gdańsku, w nadziei uzyskania korony polskiej.
  • (7 XI) Ostateczne wyparcie wojsk francuskich przez siły saskie i zwolenników Wettina.

1698

-Zaognienie sytuacji wewnętrznej na Litwie.
  • Wybuch walk pomiędzy rodem Sapiehów i ich przeciwnikami pod przywództwem Michała Wiśniowieckiego.
-(24 III) August zawiera antyszwedzki sojusz z Danią.
-(16-28 IV) Sejm pacyfikacyjny (zerwany przed obiorem marszałka).
-(21 V) Ugoda (zawarta w Łowiczu) z prymasem Michałem Radziejowskim.
-(7 VI) Spotkanie z elektorem brandenburskim, Fryderykiem III w Johannesburgu (Piszu).
  • August zgadza się na przekazanie Elbląga (tytułem zastawu za nie zwrócone długi), w zamian na obwód krośnieński nad Odrą (łączący Saksonię z Wielkopolską).
-(22-25 VIII) Spotkanie z carem Piotrem I w Rawie Ruskiej.
  • Antyszwedzkie przymierze Saksonii i Rosji.
-(9 IX) Hetman polny koronny Feliks Potocki rozbija Tatarów pod Podhajcami.
-Nieudana próba odbicia Kamieńca Podolskiego z rąk tureckich.
-(IX) Rada senatu w Brzeżanach.
  • August wysyła silny korpus wojsk saskich na Litwę.
    • (XII) Ugoda w Grodnie pomiędzy rodem Sapiehów a konfederatami.
-(11 XI) Zajęcie Elbląga przez wojska brandenburskie.
-(18 XII) Wojewoda poznański Stanisław Małachowski zawiera pokój z Turcją.

1699

-(26 I) Pokój z Turcją w Karłowicach.
  • Rzeczpospolita odzyskuje Kamieniec Podolski i Bracławszczyznę.
  • (24 VIII) August ratyfikuje traktat pokojowy.
-(wiosna) Najazd tatarski na południowo-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej.
-(16 VI-31 VII) Obrady sejmu pacyfikacyjnego.
-(14 VIII) Traktat zaczepny z Danią przeciwko Szwecji.
-(24 VIII) August (w tajnej umowie) bierze pod opiekę szlachtę inflancką, niezadowoloną z rządów szwedzkich.
-(21 XI) Zawarcie antyszwedzkiego przymierza z Rosją w Preobrażeńskim.

1700

-(1 II) Brandenburgia zwraca Elbląg Rzeczypospolitej.
-Wybucha III wojna północna.
  • (II) Zajęcie twierdzy Diament nad Dźwiną przez wojska saskie.
  • (VIII) Nieudane próby zdobycia Rygi.
  • Ponowny wybuch walk pomiędzy rodem Sapiehów a skonfederowaną szlachtą (spowodowany ogłoszeniem przez Augusta powszechnej mobilizacji na Litwie).
    • Sapiehowie zwyciężają pod Lipniszkami.
    • (18 XI) Rozbicie wojsk sapieżyńskich pod Olkienikami przez siły konfederatów.
      • (19 XI) Konfederaci mordują jeńca Michała Sapiehę, koniuszego litewskiego.
      • (24 XI) Uchwały olkienickie odsądzające Sapiehów od czci, urzędów i dóbr.
  • (X) Zajęcie Kokenhausen przez wojska saskie.
-(24 XI) Postanowienie wileńskie.
  • Nieudana próba wprowadzenia na Litwie absolutyzmu monarszego.

1701

-(18 I) Fryderyk III ogłasza się (w Królewcu) królem w Prusiech jako Fryderyk I (za aprobatą Augusta).
  • Formalne włączenie Brandenburgii do Królestwa Prus.
-(9 III) Zjazd z Piotrem I w Birżach.
-(30 V-18 VI) Sejm w Warszawie (zerwany przez obiorem marszałka).
-(lato) Rebelia pańszczyźnianych chłopów z dóbr Sapiehów.
  • Konfederaci antysapieżyńscy pokonują rebeliantów pod Dąbrowną i pod Łojowem.
-(19 VII) Pobicie wojsk sasko-rosyjskich przez Szwedów nad Dźwiną.
-(VII) Król Szwecji, Karol XII żąda od szlachty polskiej detronizacji Augusta.
-(VIII/IX) Wkroczenie Szwedów na Żmudź.
  • Szwedzi zajmują Kiejdany (23 XII) i Kowno (29 XII).

1701-1702

-(22 XII-6 II) Sejm w Warszawie (zerwany).

1702

-Ofensywa szwedzka w Rzeczypospolitej.
  • Utrata Wilna (3 IV), Warszawy (24 V), Lublina (6 VII) i Krakowa (7 VIII).
  • (5 IV) Litwini podejmują nieudaną próbę odbicia Wilna.
  • (19 VII) Armia Augusta zostaje pobita przez Szwedów pod Kliszowem (wskutek m.in. wycofania się z bitwy wojsk polskich hetmana wielkiego koronnego Hieronima Lubomirskiego).
  • (12-22 VIII) Udana obrona klasztoru jasnogórskiego.
-Konfederaci antysapieżyńscy zawierają traktat z Rosją w Preobrażeńskim.
  • Przekazanie Rosjanom Birży i Drui - dawnych dóbr Sapiehów.
  • Oddanie Litwy pod protektorat cara.
    • Faktyczne zerwanie unii polsko-litewskiej.
-Konfederacja szlachty wielkopolskiej popierającej Augusta.

1702-1704

-Powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Semena Paleja i Samuela Iwanowicza.
  • (21 XI 1702) Zajęcie Białej Cerkwi przez Kozaków.
  • (I-II 1703) Wyparcie powstańców kozackich z Podola i Bracławszczyzny przez oddziały hetmana polnego koronnego Adama Mikołaja Sieniawskiego.
  • (1704) Stłumienie buntu przez wojska saskie i rosyjskie.

1703

-(11 V) Klęska wojsk polskich w bitwie ze Szwedami pod Pułtuskiem.
-Zdobycie Torunia przez wojska szwedzkie.
-(11 VI-19 VII) Obrady sejmu nadzwyczajnego w Lublinie.
  • Szlachta opowiada się po stronie Augusta i uznaje prymasa Michała Radziejowskiego za zdrajcę.
-Zajęcie Poznania (16 IX) i Elbląga (10 XII) przez wojska szwedzkie.
-Potwierdzenie związku Litwy z Rosją w Schlüsselburgu.
-(23 XII) Karol XII zapewnia tron Rzeczypospolitej Jakubowi Sobieskiemu (w tzw. Dyplomie asekuracji).

1704

-(30 I) Zawiązana zostaje (w Warszawie) antykrólewska konfederacja pod przywództwem prymasa Michała Radziejowskiego.
  • (14 II) Konfederaci, dzięki wsparciu wojsk szwedzkich, pozbawiają Augusta tronu i ogłaszają bezkrólewie.
-(28 II) Jakub i Konstanty Sobiescy - konfederaci warszawscy - zostają porwani (spod Oławy) przez oddziały saskie i osadzeni w twierdzy Königstein.
-(2-14 II) Ponowne nieudane oblężenie Jasnej Góry przez siły szwedzkie.
-(20 V) Konfederacja generalna sandomierska (pod przywództwem Stanisława Denhoffa) popierająca Augusta.
-(2 VII) Elekcja Stanisława Leszczyńskiego.
-(30 VIII) Tomasz Działyński, w imieniu konfederacji sandomierskiej, zawiera sojusz zaczepno-obronny z Rosją w Narwie.
  • Zgoda na wkroczenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej.
-(4 IX) Konfederaci sandomierscy zajmują Warszawę.
-(6 IX) Zdobycie Lwowa przez siły szwedzkie.
-(29 IX-2 X) Nieudane oblężenie Poznania przez wojska Augusta.
-(jesień) Wojska saskie palą i pustoszą Leszno (posiadłość Stanisława Leszczyńskiego).
-Ponowne przejęcie Warszawy przez wojska Karola XII.

1705

-(4 X) Koronacja Stanisława Leszczyńskiego w Warszawie.
-(X) Zjazd z carem Piotrem I w Tykocinie.
-(1 XI) August ustanawia Order Orła Białego.
-(XI) Rada grodzieńska.
  • Potwierdzenie traktatu narewskiego z Rosją.

1706

-(13 II) Klęska armii saskiej pod Wschową.
-(1 IX) Szwedzi wkraczają do Saksonii.
  • (24 IX) Traktat w Altranstädt.
    • August zrzeka się korony polskiej i zobowiązuje się do uwolnienia Jakuba i Konstantego Sobieskich.
-(29 X) Zwycięstwo wojsk sasko-rosyjsko-polskich pod Kaliszem nad Szwedami (i wspierającymi ich stronnikami Stanisława Leszczyńskiego).

1707

-August ratyfikuje (w Dreźnie) układ z Altranstädt.

1708

-Zakończenie modernizacji uzbrojenia armii polskiej.
-(28 XI) Zwycięstwo wojsk polsko-litewskich nad zwolennikami Stanisława Leszczyńskiego w bitwie pod Koniecpolem.

1709

-(8 VII) Klęska wojsk szwedzko-kozackich pod Połtawą.
-(26 VII) Zawarcie układu sojuszniczego z carem Piotrem I w Toruniu.
-(19 VIII) Manifest opatowski Stanisława Leszczyńskiego.
  • Stanisław Leszczyński ogłasza gotowość do dyskusji nad przyszłością Rzeczypospolitej (a także do abdykacji).
-(19 VIII) August wycofuje się z umowy z Altranstädt, powraca do Rzeczypospolitej i nie przystępuje do rozmów ze Stanisławem Leszczyńskim.-(jesień) Zjazd z Fryderykiem I i Piotrem I w Kwidzyniu.
  • Nieudane zabiegi Fryderyka I o przejęcie polskiego Pomorza, Żmudzi i Kurlandii.

1710

-(4 II-16 IV) Walna Rada Warszawska.
  • Zakończenie konfederacji sandomierskiej.
  • August zostaje uznany za prawowitego króla.
  • Udzielenie amnestii zwolennikom Stanisława Leszczyńskiego.
  • Ratyfikacja pokoju Grzymułtowskiego z 1686 roku.
-(10 X) Matka Augusta, Anna Zofia dokonuje aktu konfirmacji (potwierdzenia aktu chrztu i wyznania luterańskiego) Fryderyka Augusta.
  • Osłabienie pozycji międzynarodowej Augusta, wobec znacznego utrudnienia jego polityki dynastycznej.

1711

-Zjazd z carem Piotrem I w Jarosławiu.

1712

-(5-19 IV) Obrady sejmu nadzwyczajnego w Warszawie.
-Synod ewangelicki w Toruniu.
  • Powołana zostaje komisja do obrony interesów innowierców w sejmie.
-(jesień) Stanisław Leszczyński wraz z wojskami szwedzkimi generała Magnusa Stenbocka ląduje na Pomorzu.
  • Duńczycy niszczą szwedzką flotę inwazyjną.
-(5 XII) Tajny układ ze Stanisławem Leszczyńskim w Ribnitz.
  • Stanisław Leszczyński zrzeka się pretensji do tronu polskiego i wydaje oryginał aktu zrzeczenia się korony polskiej przez Augusta.
  • August zwraca majątek rodziny Leszczyńskich.

1712-1713

-(31 XII-21 II) Sejm nadzwyczajny warszawski (zerwany).

1713

-August wprowadza wojska saskie do Rzeczypospolitej.
-Stanisław Leszczyński zrywa układ z Ribnitz (za namową Karola XII).
-Nieudana wyprawa Stanisława Leszczyńskiego z Tatarami na Ukrainę, w celu wywołania buntu przeciwko Augustowi (wobec wrogiej postawy Austrii i Rosji).

1714

-Odnowienie traktatu karłowickiego z Turcją.
-Uznanie tytułu królewskiego Augusta przez sułtana tureckiego Ahmeda III.
-Traktat o przyjaźni z królem Francji, Ludwikiem XIV.

1715

-(25 XI) Zawiązanie konfederacji (pod przywództwem Stanisława Ledóchowskiego) w Tarnogrodzie przeciwko okupacji saskiej.
-Traktat warszawski.
  • Regulacja wzajemnych stosunków Rzeczypospolitej z Saksonią.

1716

-(8 IV) Zawiązanie konfederacji litewskiej (pod przywództwem Krzysztofa Sulistrowskiego, chorążego oszmiańskiego) w Wilnie przeciwko obecności wojsk saskich.
-Konfederaci odrzucają saską propozycję zawieszenia broni.
-(5 X) Zwycięstwo sił saskich nad konfederatami tarnogrodzkimi pod Kowalewem.
-Wydanie zakazu wznoszenia zborów protestanckich.

1717

-(1 II) Sejm niemy.
  • Wojska rosyjskie narzucają rozejm między Augustem a konfederatami tarnogrodzkimi i wileńskimi.
  • Zatwierdzenie zasad ustrojowych narzuconych przez cara Piotra I.
    • Potwierdzenie wolności szlacheckich (m.in. liberum veto).
    • Zakaz zawiązywania konfederacji.
    • Formalny zakaz utrzymywania korespondencji z obcymi dworami.
    • Ograniczenie liczebności wojsk Rzeczypospolitej (18000 żołnierzy z Koronie i 6000 na Litwie).
    • Zmniejszenie liczebności przybocznej gwardii saskiej Augusta (do 1200 żołnierzy).
    • Władza hetmanów zostaje ograniczona.
-(15 VIII) August organizuje (nieudany) zamach na życie Stanisława Leszczyńskiego.

1718

-(3 X-14 XI) Sejm w Grodnie.
  • Oficjalny nakaz wycofania wojsk rosyjskich z terenów Rzeczypospolitej oraz zwrotu Inflant.

1719

-(5 I) August zawiera (w Wiedniu) antyrosyjski traktat sojuszniczy z Anglią i Austrią.
-Car Piotr I wycofuje swoje wojska z ziem Rzeczypospolitej.
-Początek oczynszowań we wsiach miasta Poznania.
-(17 XII) Utworzenie (na czas nieobecności) "rządu tymczasowego" w Saksonii na czele z Fryderykiem Augustem.

1719-1720

-(30 XII-22 II) Sejm w Warszawie (zerwany).

1720

-(17 II) Tajny traktat prusko-rosyjski w Poczdamie.
  • Zagwarantowanie liberum veto i wolnej elekcji dla uniemożliwienia reform w Rzeczypospolitej.
-(16 VII) Zamieszki antyprotestanckie w Toruniu.

1721

-Powstaje pierwsza na ziemiach polskich loża masońska - Czerwone Bractwo (a Confrérie Rouge).
-(10 IX) Zakończenie III wojny północnej pokojem w Nystad.

1722

-(5 X-16 XI) Sejm w Warszawie (zerwany).

1724

-Kolejna nieudana próba zorganizowania zamachu na życie Stanisława Leszczyńskiego.
-(16 VII) Starcia protestantów z katolikami w Toruniu (tzw. Sprawa toruńska).
  • Sprowokowani mieszczanie protestanccy niszczą kolegium jezuickie (profanując obrazy i księgi).
  • (7 XII) Burmistrz Rösner i 9 mieszczan-protestantów zostają ścięci na rynku w Toruniu z rozkazu Augusta.
-(2 X-13 XI) Obrady sejmu warszawskiego.

1726

-(13 II) August nadaje synowi Fryderykowi Augustowi stanowisko pierwszego ministra saskiego Tajnego Gabinetu.
-(28 IX-9 XI) Obrady sejmu w Grodnie.
  • Rozwiązanie piechoty wybranieckiej (zostaje zastąpiona regimentami łanowymi).

1727

-Układ z cesarzem (gwarantujący wolny handel między Śląskiem a Ukrainą).
-(5 IX) Śmierć Chrystiany Eberhardyny.

1729

-(22 VIII-27 VIII) Sejm nadzwyczajny w Grodnie (zerwany przed obiorem marszałka).

1730

-(2-14 X) Sejm nadzwyczajny grodzieński (zerwany przed obiorem marszałka).

1732

-(18 IX-2 X) Sejm nadzwyczajny w Warszawie (zerwany przed obiorem marszałka).
-(13 XII) Traktat trzech czarnych orłów (Traktat Karla Gustawa Löwenwolda).
  • Prusy, Austria i Rosja decydują o niedopuszczeniu do przyszłej elekcji Stanisława Leszczyńskiego (poprzez wystawienie w czasie elekcji u granic Rzeczypospolitej kontyngentów wojskowych).
  • Gwarancja nienaruszalności ustroju Rzeczypospolitej.

1733

-(26 I-2 II) Sejm nadzwyczajny w Warszawie (zerwany przed obiorem marszałka).
-(2 II) Śmierć Augusta II Mocnego w Warszawie.
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.