XHTML 1.1 | CSS 2.1
strona główna | forum dyskusyjne | nagrody, wyróżnienia | strony zaprzyjaźnione | kontakt z Autorem | zostań Dobrodziejem
AUGUST II MOCNY (WETTIN)
genealogia, heraldyka:
rodzice:
  • Jan Jerzy III Wettin, elektor saski
  • Anna Zofia, córka Fryderyka III, króla duńskiego
życie:
  • 12 V 1670 (Drezno) - 2 II 1733 (Warszawa)
panowanie:
  • 1697 (koronacja 15 IX 1697) - 1706, 1709 - 1733
  • SAKSONIA: 1693 - 1733
małżeństwa (konkubinaty):
  1. ♥ ok.1694 - ok.1695: Elżbieta Szalewska
  2. OO  1693 - 1727: Chrystiana Eberhardyna, córka Krystiana Ernesta Hohenzollerna, margrabiego brandenburskiego na Bayreuth
  3. ♥ 1694 - 1696: Maria Aurora von Königsmark
  4. ♥ 1696 - 1702: Joanna Teresa Esterle, hrabina z domu Lamberg
  5. ♥ 1696 - 1706: Fatima - Turczynka (późniejsza Maria Anna von Spiegel)
  6. ♥ 1701 - ?: Urszula Katarzyna Bokum, żona wojewody krakowskiego Jerzego Dominika Lubomirskiego
  7. ♥ 1704 - 1714: Anna Konstancja von Brockdorff, żona saskiego ministra finansów Adolfa Magnusa Hoyma (późniejsza hrabina Cosel)
  8. ♥ ok.1707 - ?: Henriette Renárd-Duval, córka warszawskiego handlarza winem
  9. ♥ 1709: Angelique Duparc, francuska tancerka i aktorka
  10. ♥ ok.1713 - ?: Marianna, córka marszałka wielkiego koronnego Kazimierza Bielińskiego, żona podkomorzego wielkiego litewskiego Bogusława Ernesta Denhoffa
  11. ♥ ok.1724 - ?: Zofia von Diskau
  12. ♥ po 1724 - ?: Henriette von Osterhausen
potomstwo (naturalne):
  1. Aleksander Józef Sułkowski (13 III 1695 - 21 V 1762)
  2. Fryderyk August (7 lub 17 X 1696 - 5 X 1763)
  3. Maurycy Saski (28 X 1696 - 30 XI 1751)
  4. syn (1698 - po 1698)
  5. Fryderyk August Rutowski (19 VI 1702 - 16 III 1764)
    Maria Aurora Katarzyna Rutowska (1706 - 1746)
  6. Jan Jerzy Kawaler Saski (21 VIII 1704 - 25 II 1774)
  7. Fryderyka Aleksandra (1709 - 1784)
    Fryderyk August Cosel (27 VIII 1712 - 15 X 1770)
    Augusta Anna Konstancja (24 II 1708 - 3 II 1728)
  8. Anna Karolina Orzelska (22 XI 1707 - 27 IX 1769)
  9. córka (1709 - ?)

herb Wettinów
'August II Mocny' Jana Matejki
podpis Augusta II
charakterystyka:
Ucinał z pistoletu nitki przywieszone, kulę w kulę pędził z prawej i lewej ręki strzelając, i na wspak pistolety obracając w cel uderzał; z muszkietu od gęby bez przykładu ubijał na tysiąc kroków.
relacja Krzysztofa Zawiszy
sfragistyka:
pieczęć wielka koronna
AVGVSTVS II DEI GRATIA REX POLONIAE MAGNVS DVX LITHVANIAE
RVSSIAE PRVSSIAE MASOVIAE SAMOGITIAE KIIOVIAE VOLHYNIAE PODOLIAE
PODLA LIVONIAE SMOLENS SEVERIAE CZERNIECHOVIEQVE NEC NON
HAEREDITARIVS DVX SAXONIAE ET PRINC ELECTOR C
pieczęć koronna

1693

-(20 I) Małżeństwo z Chrystianą Eberhardyną, córką Krystiana Ernesta Hohenzollerna, margrabiego brandenburskiego na Bayreuth.
-Objęcie tronu Saksonii po zmarłym bracie Janie Jerzym IV.

1696

-(23 VIII) Piotr Bogusław Baranowski zawiązuje konfederację wojskową (celem osłabienia pozycji hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego).
-(29 VIII-27 IX) Sejm konwokacyjny (zerwany).
-(X) Najazdy tatarskie na wschodnie ziemie Rzeczypospolitej.
-(17 X) Chorąży litewski Hrehory Ogiński zawiązuje konfederację przeciwko rodowi Sapiehów.
  • (XI) Hetman wielki litewski Kazimierz Sapieha oblega konfederatów w Brześciu Litewskim i zmusza do kapitulacji.

1697

-(11 V) Piotr Bogusław Baranowski rozwiązuje konfederację wojskową i korzy się (we Lwowie) przed hetmanem Stanisławem Jabłonowskim.
-(15 V-17 VII) Sejm elekcyjny.
  • (2 VI) Fryderyk August (na zamku w Baden) wyrzeka się wyznania protestanckiego i przyjmuje wiarę katolicką.
  • Koekwacja praw.
    • Zrównanie praw Wielkiego Księstwa z prawami koronnymi.
    • Język polski zostaje uznany za język urzędowy na Litwie.
  • (27 VI) Podwójna elekcja Fryderyka Augusta i Ludwika Conti.
  • (27 VII) Fryderyk August zaprzysięga pacta conventa (w Piekarach Śląskich).
-Król Hiszpanii, Karol II Habsburg nadaje Augustowi Order Złotego Runa.
-(15 IX) Koronacja Fryderyka Augusta w katedrze wawelskiej.
  • (17 IX-1 X) Obrady sejmu koronacyjnego.
-(IX) Rokosz łowicki jednoczący przeciwników Wettina.
-(25 IX) Książę Conti ląduje w Gdańsku, w nadziei uzyskania korony polskiej.
  • (7 XI) Ostateczne wyparcie wojsk francuskich przez siły saskie i zwolenników Wettina.

1698

-Zaognienie sytuacji wewnętrznej na Litwie.
  • Wybuch walk pomiędzy rodem Sapiehów i ich przeciwnikami pod przywództwem Michała Wiśniowieckiego.
-(24 III) August zawiera antyszwedzki sojusz z Danią.
-(16-28 IV) Sejm pacyfikacyjny (zerwany przed obiorem marszałka).
-(21 V) Ugoda (zawarta w Łowiczu) z prymasem Michałem Radziejowskim.
-(7 VI) Spotkanie z elektorem brandenburskim, Fryderykiem III w Johannesburgu (Piszu).
  • August zgadza się na przekazanie Elbląga (tytułem zastawu za nie zwrócone długi), w zamian na obwód krośnieński nad Odrą (łączący Saksonię z Wielkopolską).
-(22-25 VIII) Spotkanie z carem Piotrem I w Rawie Ruskiej.
  • Antyszwedzkie przymierze Saksonii i Rosji.
-(9 IX) Hetman polny koronny Feliks Potocki rozbija Tatarów pod Podhajcami.
-Nieudana próba odbicia Kamieńca Podolskiego z rąk tureckich.
-(IX) Rada senatu w Brzeżanach.
  • August wysyła silny korpus wojsk saskich na Litwę.
    • (XII) Ugoda w Grodnie pomiędzy rodem Sapiehów a konfederatami.
-(11 XI) Zajęcie Elbląga przez wojska brandenburskie.
-(18 XII) Wojewoda poznański Stanisław Małachowski zawiera pokój z Turcją.

1699

-(26 I) Pokój z Turcją w Karłowicach.
  • Rzeczpospolita odzyskuje Kamieniec Podolski i Bracławszczyznę.
  • (24 VIII) August ratyfikuje traktat pokojowy.
-(wiosna) Najazd tatarski na południowo-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej.
-(16 VI-31 VII) Obrady sejmu pacyfikacyjnego.
-(14 VIII) Traktat zaczepny z Danią przeciwko Szwecji.
-(24 VIII) August (w tajnej umowie) bierze pod opiekę szlachtę inflancką, niezadowoloną z rządów szwedzkich.
-(21 XI) Zawarcie antyszwedzkiego przymierza z Rosją w Preobrażeńskim.

1700

-(1 II) Brandenburgia zwraca Elbląg Rzeczypospolitej.
-Wybucha III wojna północna.
  • (II) Zajęcie twierdzy Diament nad Dźwiną przez wojska saskie.
  • (VIII) Nieudane próby zdobycia Rygi.
  • Ponowny wybuch walk pomiędzy rodem Sapiehów a skonfederowaną szlachtą (spowodowany ogłoszeniem przez Augusta powszechnej mobilizacji na Litwie).
    • Sapiehowie zwyciężają pod Lipniszkami.
    • (18 XI) Rozbicie wojsk sapieżyńskich pod Olkienikami przez siły konfederatów.
      • (19 XI) Konfederaci mordują jeńca Michała Sapiehę, koniuszego litewskiego.
      • (24 XI) Uchwały olkienickie odsądzające Sapiehów od czci, urzędów i dóbr.
  • (X) Zajęcie Kokenhausen przez wojska saskie.
-(24 XI) Postanowienie wileńskie.
  • Nieudana próba wprowadzenia na Litwie absolutyzmu monarszego.

1701

-(18 I) Fryderyk III ogłasza się (w Królewcu) królem w Prusiech jako Fryderyk I (za aprobatą Augusta).
  • Formalne włączenie Brandenburgii do Królestwa Prus.
-(9 III) Zjazd z Piotrem I w Birżach.
-(30 V-18 VI) Sejm w Warszawie (zerwany przez obiorem marszałka).
-(lato) Rebelia pańszczyźnianych chłopów z dóbr Sapiehów.
  • Konfederaci antysapieżyńscy pokonują rebeliantów pod Dąbrowną i pod Łojowem.
-(19 VII) Pobicie wojsk sasko-rosyjskich przez Szwedów nad Dźwiną.
-(VII) Król Szwecji, Karol XII żąda od szlachty polskiej detronizacji Augusta.
-(VIII/IX) Wkroczenie Szwedów na Żmudź.
  • Szwedzi zajmują Kiejdany (23 XII) i Kowno (29 XII).

1701-1702

-(22 XII-6 II) Sejm w Warszawie (zerwany).

1702

-Ofensywa szwedzka w Rzeczypospolitej.
  • Utrata Wilna (3 IV), Warszawy (24 V), Lublina (6 VII) i Krakowa (7 VIII).
  • (5 IV) Litwini podejmują nieudaną próbę odbicia Wilna.
  • (19 VII) Armia Augusta zostaje pobita przez Szwedów pod Kliszowem (wskutek m.in. wycofania się z bitwy wojsk polskich hetmana wielkiego koronnego Hieronima Lubomirskiego).
  • (12-22 VIII) Udana obrona klasztoru jasnogórskiego.
-Konfederaci antysapieżyńscy zawierają traktat z Rosją w Preobrażeńskim.
  • Przekazanie Rosjanom Birży i Drui - dawnych dóbr Sapiehów.
  • Oddanie Litwy pod protektorat cara.
    • Faktyczne zerwanie unii polsko-litewskiej.
-Konfederacja szlachty wielkopolskiej popierającej Augusta.

1702-1704

-Powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Semena Paleja i Samuela Iwanowicza.
  • (21 XI 1702) Zajęcie Białej Cerkwi przez Kozaków.
  • (I-II 1703) Wyparcie powstańców kozackich z Podola i Bracławszczyzny przez oddziały hetmana polnego koronnego Adama Mikołaja Sieniawskiego.
  • (1704) Stłumienie buntu przez wojska saskie i rosyjskie.

1703

-(11 V) Klęska wojsk polskich w bitwie ze Szwedami pod Pułtuskiem.
-Zdobycie Torunia przez wojska szwedzkie.
-(11 VI-19 VII) Obrady sejmu nadzwyczajnego w Lublinie.
  • Szlachta opowiada się po stronie Augusta i uznaje prymasa Michała Radziejowskiego za zdrajcę.
-Zajęcie Poznania (16 IX) i Elbląga (10 XII) przez wojska szwedzkie.
-Potwierdzenie związku Litwy z Rosją w Schlüsselburgu.
-(23 XII) Karol XII zapewnia tron Rzeczypospolitej Jakubowi Sobieskiemu (w tzw. Dyplomie asekuracji).

1704

-(30 I) Zawiązana zostaje (w Warszawie) antykrólewska konfederacja pod przywództwem prymasa Michała Radziejowskiego.
  • (14 II) Konfederaci, dzięki wsparciu wojsk szwedzkich, pozbawiają Augusta tronu i ogłaszają bezkrólewie.
-(28 II) Jakub i Konstanty Sobiescy - konfederaci warszawscy - zostają porwani (spod Oławy) przez oddziały saskie i osadzeni w twierdzy Königstein.
-(2-14 II) Ponowne nieudane oblężenie Jasnej Góry przez siły szwedzkie.
-(20 V) Konfederacja generalna sandomierska (pod przywództwem Stanisława Denhoffa) popierająca Augusta.
-(2 VII) Elekcja Stanisława Leszczyńskiego.
-(30 VIII) Tomasz Działyński, w imieniu konfederacji sandomierskiej, zawiera sojusz zaczepno-obronny z Rosją w Narwie.
  • Zgoda na wkroczenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej.
-(4 IX) Konfederaci sandomierscy zajmują Warszawę.
-(6 IX) Zdobycie Lwowa przez siły szwedzkie.
-(29 IX-2 X) Nieudane oblężenie Poznania przez wojska Augusta.
-(jesień) Wojska saskie palą i pustoszą Leszno (posiadłość Stanisława Leszczyńskiego).
-Ponowne przejęcie Warszawy przez wojska Karola XII.

1705

-(4 X) Koronacja Stanisława Leszczyńskiego w Warszawie.
-(X) Zjazd z carem Piotrem I w Tykocinie.
-(1 XI) August ustanawia Order Orła Białego.
-(XI) Rada grodzieńska.
  • Potwierdzenie traktatu narewskiego z Rosją.

1706

-(13 II) Klęska armii saskiej pod Wschową.
-(1 IX) Szwedzi wkraczają do Saksonii.
  • (24 IX) Traktat w Altranstädt.
    • August zrzeka się korony polskiej i zobowiązuje się do uwolnienia Jakuba i Konstantego Sobieskich.
-(29 X) Zwycięstwo wojsk sasko-rosyjsko-polskich pod Kaliszem nad Szwedami (i wspierającymi ich stronnikami Stanisława Leszczyńskiego).

1707

-August ratyfikuje (w Dreźnie) układ z Altranstädt.

1708

-Zakończenie modernizacji uzbrojenia armii polskiej.
-(28 XI) Zwycięstwo wojsk polsko-litewskich nad zwolennikami Stanisława Leszczyńskiego w bitwie pod Koniecpolem.

1709

-(8 VII) Klęska wojsk szwedzko-kozackich pod Połtawą.
-(26 VII) Zawarcie układu sojuszniczego z carem Piotrem I w Toruniu.
-(19 VIII) Manifest opatowski Stanisława Leszczyńskiego.
  • Stanisław Leszczyński ogłasza gotowość do dyskusji nad przyszłością Rzeczypospolitej (a także do abdykacji).
-(19 VIII) August wycofuje się z umowy z Altranstädt, powraca do Rzeczypospolitej i nie przystępuje do rozmów ze Stanisławem Leszczyńskim.-(jesień) Zjazd z Fryderykiem I i Piotrem I w Kwidzyniu.
  • Nieudane zabiegi Fryderyka I o przejęcie polskiego Pomorza, Żmudzi i Kurlandii.

1710

-(4 II-16 IV) Walna Rada Warszawska.
  • Zakończenie konfederacji sandomierskiej.
  • August zostaje uznany za prawowitego króla.
  • Udzielenie amnestii zwolennikom Stanisława Leszczyńskiego.
  • Ratyfikacja pokoju Grzymułtowskiego z 1686 roku.
-(10 X) Matka Augusta, Anna Zofia dokonuje aktu konfirmacji (potwierdzenia aktu chrztu i wyznania luterańskiego) Fryderyka Augusta.
  • Osłabienie pozycji międzynarodowej Augusta, wobec znacznego utrudnienia jego polityki dynastycznej.

1711

-Zjazd z carem Piotrem I w Jarosławiu.

1712

-(5-19 IV) Obrady sejmu nadzwyczajnego w Warszawie.
-Synod ewangelicki w Toruniu.
  • Powołana zostaje komisja do obrony interesów innowierców w sejmie.
-(jesień) Stanisław Leszczyński wraz z wojskami szwedzkimi generała Magnusa Stenbocka ląduje na Pomorzu.
  • Duńczycy niszczą szwedzką flotę inwazyjną.
-(5 XII) Tajny układ ze Stanisławem Leszczyńskim w Ribnitz.
  • Stanisław Leszczyński zrzeka się pretensji do tronu polskiego i wydaje oryginał aktu zrzeczenia się korony polskiej przez Augusta.
  • August zwraca majątek rodziny Leszczyńskich.

1712-1713

-(31 XII-21 II) Sejm nadzwyczajny warszawski (zerwany).

1713

-August wprowadza wojska saskie do Rzeczypospolitej.
-Stanisław Leszczyński zrywa układ z Ribnitz (za namową Karola XII).
-Nieudana wyprawa Stanisława Leszczyńskiego z Tatarami na Ukrainę, w celu wywołania buntu przeciwko Augustowi (wobec wrogiej postawy Austrii i Rosji).

1714

-Odnowienie traktatu karłowickiego z Turcją.
-Uznanie tytułu królewskiego Augusta przez sułtana tureckiego Ahmeda III.
-Traktat o przyjaźni z królem Francji, Ludwikiem XIV.

1715

-(25 XI) Zawiązanie konfederacji (pod przywództwem Stanisława Ledóchowskiego) w Tarnogrodzie przeciwko okupacji saskiej.
-Traktat warszawski.
  • Regulacja wzajemnych stosunków Rzeczypospolitej z Saksonią.

1716

-(8 IV) Zawiązanie konfederacji litewskiej (pod przywództwem Krzysztofa Sulistrowskiego, chorążego oszmiańskiego) w Wilnie przeciwko obecności wojsk saskich.
-Konfederaci odrzucają saską propozycję zawieszenia broni.
-(5 X) Zwycięstwo sił saskich nad konfederatami tarnogrodzkimi pod Kowalewem.
-Wydanie zakazu wznoszenia zborów protestanckich.

1717

-(1 II) Sejm niemy.
  • Wojska rosyjskie narzucają rozejm między Augustem a konfederatami tarnogrodzkimi i wileńskimi.
  • Zatwierdzenie zasad ustrojowych narzuconych przez cara Piotra I.
    • Potwierdzenie wolności szlacheckich (m.in. liberum veto).
    • Zakaz zawiązywania konfederacji.
    • Formalny zakaz utrzymywania korespondencji z obcymi dworami.
    • Ograniczenie liczebności wojsk Rzeczypospolitej (18000 żołnierzy z Koronie i 6000 na Litwie).
    • Zmieniejszenie liczebności przybocznej gwardii saskiej Augusta (do 1200 żołnierzy).
    • Władza hetmanów zostaje ograniczona.
-(15 VIII) August organizuje (nieudany) zamach na życie Stanisława Leszczyńskiego.

1718

-(3 X-14 XI) Sejm w Grodnie.
  • Oficjalny nakaz wycofania wojsk rosyjskich z terenów Rzeczypospolitej oraz zwrotu Inflant.

1719

-(5 I) August zawiera (w Wiedniu) antyrosyjski traktat sojuszniczy z Anglią i Austrią.
-Car Piotr I wycofuje swoje wojska z ziem Rzeczypospolitej.
-Początek oczynszowań we wsiach miasta Poznania.
-(17 XII) Utworzenie (na czas nieobecności) "rządu tymczasowego" w Saksonii na czele z Fryderykiem Augustem.

1719-1720

-(30 XII-22 II) Sejm w Warszawie (zerwany).

1720

-(17 II) Tajny traktat prusko-rosyjski w Poczdamie.
  • Zagwarantowanie liberum veto i wolnej elekcji dla uniemożliwienia reform w Rzeczypospolitej.
-(16 VII) Zamieszki antyprotestanckie w Toruniu.

1721

-Powstaje pierwsza na ziemiach polskich loża masońska - Czerwone Bractwo (a Confrérie Rouge).
-(10 IX) Zakończenie III wojny północnej pokojem w Nystad.

1722

-(5 X-16 XI) Sejm w Warszawie (zerwany).

1724

-Kolejna nieudana próba zorganizowania zamachu na na życie Stanisława Leszczyńskiego.
-(16 VII) Starcia protestantów z katolikami w Toruniu (tzw. Sprawa toruńska).
  • Sprowokowani mieszczanie protestanccy niszczą kolegium jezuickie (profanując obrazy i księgi).
  • (7 XII) Burmistrz Rösner i 9 mieszczan-protestantów zostają ścięci na rynku w Toruniu z rozkazu Augusta.
-(2 X-13 XI) Obrady sejmu warszawskiego.

1726

-(13 II) August nadaje synowi Fryderykowi Augustowi stanowisko pierwszego ministra saskiego Tajnego Gabinetu.
-(28 IX-9 XI) Obrady sejmu w Grodnie.
  • Rozwiązanie piechoty wybranieckiej (zostaje zastąpiona regimentami łanowymi).

1727

-Układ z cesarzem (gwarantujący wolny handel między Śląskiem a Ukrainą).
-(5 IX) Śmierć Chrystiany Eberhardyny.

1729

-(22 VIII-27 VIII) Sejm nadzwyczajny w Grodnie (zerwany przed obiorem marszałka).

1730

-(2-14 X) Sejm nadzwyaczjny grodzieński (zerwany przed obiorem marszałka).

1732

-(18 IX-2 X) Sejm nadzwyaczjny w Warszawie (zerwany przed obiorem marszałka).
-(13 XII) Traktat trzech czarnych orłów (Traktat Karla Gustawa Löwenwolda).
  • Prusy, Austria i Rosja decydują o niedopuszczeniu do przyszłej elekcji Stanisława Leszczyńskiego (poprzez wystawienie w czasie elekcji u granic Rzeczypospolitej kontyngentów wojskowych).
  • Gwarancja nienaruszalności ustroju Rzeczypospolitej.

1733

-(26 I-2 II) Sejm nadzwyczajny w Warszawie (zerwany przed obiorem marszałka).
-(2 II) Śmierć Augusta II Mocnego w Warszawie.
1713-
1733
Pałac Saski w Warszawie (budowa ukończona przez Augusta III)
1723Kalwaria Ujazdowska w Warszawie
  • Andrzej Chwalba, Kalendarium dziejów Polski: od prahistorii do 1998, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
  • Henryk Olszewski, O skutecznym rad sposobie, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1989
  • Jacek Staszewski, August III Sas, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 1989
  • Jerzy Besala, Małżeństwa królewskie: Władcy elekcyjni, Dom Wydawniczy Bellona i Wydawnictwo Muza, Warszawa 2007
  • Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
  • Mariusz Trąba, Lech Bielski, Poczet królów i książąt polskich, Wydawnictwo Park, Bielsko Biała 2003
  • Przemysław Wiszewski, August II Mocny i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003
  • Stanisław Rosik, Stanisław Leszczyński i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003
  • Stefan K. Kuczyński, Księga królów i książąt polskich, Świat Książki, Warszawa 1999