August III Sas (Wettin)

Czerstwy i silny, wspaniałej postawy, głowę wysoko nosi. Brwi wielkie, pierś szeroka, otyły. Chodzi powoli, wyraz twarzy poważny.
Diariusz podróży na sejm grodzieński 1752 Schlemüllera

genealogia:

rodzice
August II Mocny	Chrystiana Eberhardyna, córka Krystiana Ernesta Hohenzollerna, margrabiego brandenburskiego na Bayreuth
życie	panowanie
7 lub 17 X 1696 (Drezno) - 5 X 1763 (Hubertusburg)	1733 (17 I 1734) - 1763 SAKSONIA: 1733 - 1763
małżeństwa
OO1719 - 1757: Maria Józefa, córka Józefa I Habsburga, cesarza austriackiego
potomstwo
Fryderyk August Franciszek (18 XI 1720 - 22 I 1722) Józef August Wilhelm (24 X 1721 - 14 III 1728) Fryderyk Krystian Leopold (5 IX 1722 - 17 XII 1763) Maria Krystyna Amalia (24 XI 1724 - 27 IX 1760) Maria Małgorzata (13 IX 1727 - 1 II 1734) Maria Anna (29 VIII 1728 - 17 II 1797) Franciszek Ksawery (25 VIII 1730 - 21 VI 1806) Maria Józefa (4 XI 1731 - 13 III 1767) Karol Krystian (13 VII 1733 - 16 VI 1796) Maria Krystyna (12 II 1735 - 19 XI 1782) Maria Elżbieta (9 II 1736 - 24 XII 1818) Albert Kazimierz August (11 VII 1738 - 10 II 1822) Klemens Wacław (28 IX 1739 - 27 VII 1812) Maria Kunegunda (10 XI 1740 - 8 IV 1826)

kalendarium:

1702

-(1 V) Otrzymanie godności rektora Uniwersytetu w Wittenberdze.

1710

-(10 X) Matka Augusta II, Anna Zofia dokonuje aktu konfirmacji (potwierdzenia aktu chrztu i wyznania luterańskiego) Fryderyka Augusta.

Osłabienie pozycji międzynarodowej Augusta II, wobec znacznego utrudnienia jego polityki dynastycznej.

1711

-Przyjazd do Rzeczypospolitej.

1711

-Wyjazd na podróż po Europie Zachodniej (tzw. tura kawalerska).

1712

-(27 XI) Potajemne przyjęcie wyznania rzymskokatolickiego.

1713

-(19 IV) Sankcja pragmatyczna cesarza Karola VI Habsburga.

Fryderyk August traci możliwość kandydowania w przyszłości do tronu cesarskiego, wobec dopuszczenia dziedziczenia w dynastii habsburskiej przez kobiety.

1717

-(11 X) Publiczne ogłoszenie przejścia Fryderyka Augusta na katolicyzm.

1719

-(20 VIII) Małżeństwo (zawarte w Wiedniu) z Marią Józefą, córką cesarza Józefa I Habsburga.
-(17 XII) Fryderyk August zostaje postawiony przez ojca na czele "rządu tymczasowego", na czas jego nieobecności w Saksonii.

1721

-Karol VI Habsburg nadaje Fryderykowi Augustowi Order Złotego Runa.

1726

-(13 II) Objęcie stanowiska pierwszego ministra saskiego Tajnego Gabinetu z nadania Augusta II.
-Fryderyk August zostaje odznaczony przez papieża Benedykta XIII tytułem Defensor Fidei (Obrońca Wiary).

1733

-(2 II) Śmierć Augusta II.
-(27 IV-23 V) Sejm konwokacyjny.

Podjęcie uchwały o wyłączeniu z kandydowania cudzoziemców.
Sejm pozbawia innowierców praw politycznych i dostępu do urzędów.

-(10 VII) Traktat sasko-rosyjski.

Fryderyk August zobowiązuje się do przestrzegania warunków panowania narzuconych Augustowi II przez Piotra I.
Uznanie tytułu cesarskiego Anny.
Obietnica oddania Kurlandii Ernestowi Bironowi, faworytowi carycy Anny.

-(28 VII) Fryderyk August zrzeka się praw do sukcesji habsburskiej.

Uzyskanie poparcia Austrii w elekcji polskie.

-(1 IX) Ratyfikacja traktatu sasko-rosyjskiego.

Fryderyk August uzyskuje poparcie Rosji w walce o tron polski.

-(12 IX) Elekcja Stanisława Leszczyńskiego.
-(22 IX) Stanisław Leszczyński wyjeżdża do Gdańska (w nadziei na pomoc Francji).
-(10 X) Wybucha austriacko-francuska wojna o sukcesję polską (interwencja wojsk rosyjskich i saskich w interesie Fryderyka Augusta).

Zwycięstwo Rosjan nad stronnikami Stanisława Leszczyńskiego pod Wyszyczynem.
(5 X) Elekcja Fryderyka Augusta Wettina (przyjmuje imię Augusta III).
(5 X) Konfederacja warszawska popierająca Augusta.
(3 XII) Zawiązuje się konfederacja w Opatowie popierająca Stanisława Leszczyńskiego.
Zdobycie Krakowa przez wojska saskie.
- August przybywa do Krakowa.

1734

-(I-29 V) Oblężenie Gdańska przez wojska rosyjskie.

Spalenie Gdyni (12 V) i Sopotu przez Rosjan.
(27 V) Niedany atak korpusu francuskiego na pozycje rosyjskie.
(29 V) Gdańsk kapituluje przed Rosjanami.
(29 V) Stanisław Leszczyński ucieka (przebrany za chłopa) do Królewca.

-(16 I) Rosjanie zdobywają Toruń.
-(17 I) Koronacja Augusta III w katedrze wawelskiej.
-Zwycięstwo stronników Stanisława nad siłami saskimi pod Miechowem.
-(24 VI) Marszałek Ożarowski wydaje uniwersał wzywający szlachtę do obrony ojczyzny i praw Stanisława Leszczyńskiego.
-(5 XI) Zawiązanie konfederacji w Dzikowie (pod przywództwem Adama Tarły) popierającej Stanisława Leszczyńskiego.
-August zobowiązuje się do bicia monety wyłącznie za zgodą sejmu i senatu.

1735

-(27 IX-8 XI) Obrady sejmu pacyfikacyjnego pod węzłem konfederacji warszawskiej (zerwany).
-(3 X) Traktat pokojowy (w Wiedniu) między Francją i Austrią.

Zakończenie wojny o sukcesję polską.
Francja i Austria uznają elekcję Augusta III.

1735-1738

-Powstanie Kurpiów.

1736

-(27 I) Stanisław Leszczyński zrzeka się tronu polskiego.
-(25 VI-9 VII) Obrady sejmu nadzwyczajnego pacyfikacyjnego (ostatni pomyślnie zakończony sejm za panowania Augusta III).

Pełne uznanie elekcji Augusta.
Ogłoszenie amnestii dla stronników Stanisława Leszczyńskiego.
Nakaz opuszczenia Rzeczypospolitej przez obce wojska.

-(7 XI) August ustanawia (w Hubertusburgu) Królewski Saski Order Wojskowy Św. Henryka (przeznaczony dla oficerów za zasługi na polu walki lub za 50 lat wiernej służby).

1737

-Utrata lenna kurlandzkiego na rzecz Ernesta Birona.

1738

-(17 V) Przeniesienie wszystkich obowiązków ministrów na Heinricha von Brühl.
-(6 X-17 XI) Sejm w Warszawie (zerwany).

Upada pomysł reformy podatkowej.

1738-1739

-Dwukrotne naruszenie granic Rzeczypospolitej przez wojska rosyjskie.

1740

-August nakazuje zamknięcie loży masońskich w Warszawie.
-(1 IX) Stanisław Konarski zakłada w Warszawie szkołę wyższą - Collegium Nobilium.
-(3 X-13 XI) Sejm w Warszawie (zerwany).

1741

-(IX) Przymierze z Bawarią i Francją.
-(28 X) August wydaje manifest zgłaszający pretensje do tronu cesarskiego.

Wkroczenie wojsk saskich na Morawy.

1744

-(5 X-18 XI) Sejm w Grodnie (zerwany).

Upadek projektu reform skarbowo-wojskowych.

-Odnowienie loży "Trzech Braci".

1745

-(8 I) Podpisanie w Warszawie traktatu przymierza między Austrią, Anglią, Holandią i Saksonią.
-Założenie Wojskowej Szkoły Budownictwa i Inżynierii w Białymstoku przez Jana Klemensa Branickiego.

1746

-(3 X-14 XI) Sejm warszawski (zerwany).
-Traktat z Francją.

August rezygnuje z popierania Austrii.

1747

-Otwarcie Galerii Drezdeńskiej w budynku dawnej stajni elektorskiej.
-(8 VIII) Otwarcie pierwszej publicznej biblioteki w Rzeczypospolitej (Biblioteka Załuskich).

1748

-(30 IX-9 XI) Obrady sejmu w Warszawie (zerwany).

1749

-(1 II) August lokuje Białystok na prawie magdeburskim.
-Zerwanie Trybunału Koronnego w Piotrkowie.
-Początek reformy menniczej.

1750

-(4 VIII-18 VIII) Sejm nadzwyczajny warszawski (zerwany).

1752

-(2 X-26 X) Sejm w Grodnie (zerwany).

1753

-Początek reformy szkolnictwa pijarskiego.
-Zaburzenia antysemickie w Żytomierzu.

1754

-Minister Heinrich von Brühl zakłada obóz dworski (z Jerzym Mniszchem na czele).
-(30 IX-31 X) Obrady sejmu warszawskiego (zerwany przed obiorem marszałka).

ok. 1755

-Nasilenie ruchów chłopskich (Podkarpacie, Wielkopolska, Białoruś, Ukraina).

1756

-(3 V) Opanowanie Trybunału Wileńskiego przez "Familię", stronnictwo polityczne rodu Czartoryskich.
-Powstanie w Warszawie towarzystwa oświatowego.
-(29 IV) Wojska pruskie (pod wodzą Fryderyka II Wielkiego) wkraczają do Saksonii.

Początek wojny siedmioletniej.

1757

-Wkroczenie wojsk rosyjskich na Litwę.
-(17 XI) Śmierć Marii Józefy.

1758

-Objęcie Księstwa Kurlandii przez Karola Krystiana, syna Augusta.
-(2 X-11 X) Sejm w Warszawie (zerwany).

1759

-Nieudana próba przeprowadzenia reorganizacji trybunałów i powiększenia armii przez "Familię".

1760

-(6-13 X) Obrady sejmu w Warszawie (zerwany przed obiorem marszałka).

1761

-(27 IV-2 V) Sejm nadzwyczajny omawiający dywersyjną emisję pieniądza polskiego przez Prusy (zerwany przed obiorem marszałka).

Upada pomysł zmiany waluty i otwarcia mennicy państwowej.

-(13-20 V) Wydanie uniwersałów podskarbiego.

Zredukowanie ilości krążącego w Rzeczypospolitej pieniądza.
- Początki kryzysu gospodarczego.

1762

-Początek reformy szkół jezuickich na wzór szkolnictwa pijarskiego.
-(4-7 X) Sejm warszawski (zerwany przed obiorem marszałka).
-(XII) Najazd Czarnych Huzarów, doborowej jednostki kawalerii pruskiej, pod Rawę.

Wymuszenie wysokiej kontrybucji w zbożu na mieszkańcach Kalisza i Poznania.

1763

-(15 II) Zakończenie wojny siedmioletniej pokojem w Hubertusburgu.
-Usunięcie Karola Krystiana z Kurlandii przez carycę Katarzynę II.
-Wydalenie Heinricha von Brühl z Rzeczypospolitej.
-Próba zamachu stanu Czartoryskich.
-Wkroczenie wojsk rosyjskich na Litwę.
-(5 X) Śmierć Augusta III Sasa w Hubertusburgu.

August III
Jana Matejki

heraldyka:

sfragistyka:

AVGVSTVS III DEI GRATIA REX POLONIAE MAGNVS DVX LITHVANIAE RVSSIAE PRVSSIAE MASOVIAE SAMOGITIAE KIIOVIAE VOLHYNIAE PODOLIAE PODLA LIVONIAE SMOLENS SEVERIAE CZERNIECHOVIAEQVE NEC NON HAEREDITARIVS DVX SAXONIAE ET PRINC ELECTOR

ciekawostka:

August III żywo interesował się sztuką i był jej wielkim mecenasem. Jego nadworna kapela w Dreźnie uchodziła za jedną z najlepszych. W 1733 roku Jan Sebastian Bach (słynny kantor lipski, kompozytor) rozpoczął starania o objęcie stanowiska nadwornego kompozytora tejże kapeli. Napisał do Augusta następujący list: Sprawowałem przez kilka lat i aż po dzień dzisiejszy directorium muzyki w głównych kościołach Lipska, lecz nie z własnej winy różne przy tym restrykcje, a teraz także zmniejszenie z tą funkcją związanych accidentów znosić muszę, które to niedogodności ustałyby jednak całkiem, gdyby WKMość łaskę swoją okazać mi i praedicat przy nadwornej kapeli swej powierzył. Bach zadedykował Augustowi "Kyrie" i "Gloria" - dwie pierwsze części "Mszy h-moll", a później ofiarował mu także kilka kantat, m.in. na koronację w Krakowie. August, zajęty walką o polski tron, nadał upragnione stanowisko Bachowi dopiero w 1736 roku.

ważniejsze fundacje:

1733- 1745	Pałac Saski w Warszawie (budowa rozpoczęta przez Augusta II)
1737- 1742	pałac królewski w Grodnie

przyczyna śmierci:

OGÓLNE OSŁABIENIE ORGANIZMU (wskutek niewydolności oddechowej, podagry, kamicy żółciowej, ostrego nieżytu oskrzeli, choroby niedokrwiennej, dolegliwości przewodu pokarmowego oraz krwotoków hemoroidalnych).

miejsce pochówku:

KOŚCIÓŁ DWORSKI W DREŹNIE (obecnie jako katedra Św. Trójcy).

literatura:

Henryk Olszewski, O skutecznym rad sposobie, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1989
Jacek Staszewski, August III Sas, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 1989
Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
Mariusz Trąba, Lech Bielski, Poczet królów i książąt polskich, Wydawnictwo Park, Bielsko Biała 2003
Przemysław Wiszewski, August III i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003
Stanisław Rosik, Stanisław Leszczyński i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003

ilustracje:

Stanisław Smolka, August Sokołowski, Królowie i książęta: rysunki Jana Matejki, Nakład Maurycego Perlesa, Wiedeń [ok. 1893]
Tadeusz Czacki, XIII tablic ważnych dla starożytności polskich pod względem paleografii używanej w najdawniejszych dyplomatach, począwszy od r. 1185 zawierających między innymi fac simile podpisów królów polskich, Wilno 1844

© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.

partnerzy serwisu - ApisVideo.pl | Historia - Historia Polski | Niemiecki - Język Niemiecki | WOS - Wiedza o Społeczeństwie | Żegluga śródlądowa