Stefan I Batory

Był to Pan wysokiej urody, i krasny dosyć, twarzy pociągłej, płci rumiano czarnej, włosów czarnych, a zębów dziwnie białych, nosa kęs zakrzywionego, z jakim pospolicie Attylę malują.
Kronika wszystkiego świata Marcina Bielskiego

genealogia:

rodzice
Stefan Batory z Samlyó, wojewoda siedmiogrodzkiKatarzyna Thelegdi
życiepanowanie
27 IX 1533 (Samlyó) - 12 XII 1586 (Grodno)1575 (koronacja1 V 1576) - 1586
SIEDMIOGRÓD: 1571 - 1576
małżeństwa (konkubinaty)
  1. OO1576 - 1586: Anna Jagiellonka
  2. ♥1584 - ?: nieznana z imienia córka leśniczego z Grodna
    • związek niepewny; wspomina o nim tylko Walerian Nekanda Trepka w Liber generationis plebeanorum (Liber chamorum - spis osób i rodzin o wątpliwym szlachectwie)
potomstwo (naturalne)
  2. Kniaziowski (Knebowski) (1584 - po 1613)
    • pochodzenie niepewne

kalendarium:

1571

-(25 V) Stefan Batory zostaje wojewodą siedmiogrodzkim.

1575

-(IX) Najazd tatarski na Podole i Ruś Czerwoną.
-(4-5 X) Sejm konwokacyjny.-(7 XI-15 XII) Sejm elekcyjny (pod laską Mikołaja Sienickiego).
  • (12 XII) Prymas Jakub Uchański ogłasza królem cesarza Maksymiliana II Habsburga.
  • (15 XII) Szlachta obwołuje królem Annę Jagiellonkę i przeznacza Stefana na jej męża.

1576

-(28 I) Zjazd szlachty w Jędrzejowie.
  • Zatwierdzenie elekcji Stefana Batorego.
-(1 II) Zajęcie Krakowa przez pospolite ruszenie popierające Stefana.
-(8 II) Stefan zaprzysięga pacta conventa w kościele w Meggyes.
-Przekazanie władzy w Siedmiogrodzie bratu Krzysztofowi.
-(31 III-29 V) Obrady sejmu koronacyjnego (pod laską Andrzeja Firleja).
-(24 IV) Przybycie do Krakowa.-(22 V) Cesarz Maksymilian II Habsburg zaprzysięga pacta conventa w kościele Augustianów w Wiedniu.
-(24 V) Wojska nadworne odbijają zamek w Lanckoronie, bezprawnie zajęty przez Olbrachta Łaskiego (w 1574 roku), stronnika cesarza Maksymiliana II.
-Reforma jazdy ciężkozbrojnej (rezygnacja z kopijników, zastąpionych przez husarię).
-(4 X-29 XI) Sejm w Toruniu.
  • Przyjęcie przez Mazowsze praw koronnych (z zastrzeżeniem utrzymania pewnych własnych norm ujętych w tzw. Exceptach mazowieckich).
-(12 X) Śmierć cesarza Maksymiliana II Habsburga.

1576-1577

-Konflikt z Gdańskiem.
  • (IX 1576) Gdańsk odmawia uznania Stefana Batorego za króla.
  • (15 IX 1576) Początek blokady miasta.
  • (20 IX 1576) Gdańszczanie zostają uznani za buntowników (wobec niestawienia się na sąd królewski).
  • (12 II 1577) Gdańszczanie zostają wyjęci spod prawa.
  • (7 III) Stefan wydaje uniwersał wprowadzający całkowitą blokadę ekonomiczną miasta.
    • Skierowanie całości handlu zagranicznego i spływu wiślanego do Torunia i Elbląga.
  • (17 IV 1577) Wojska polsko-węgierskie (pod dowództwem kasztelana gnieźnieńskiego, Jana Zborowskiego) rozbijają pod Lubieszowem zaciężne oddziały gdańskie Hansa Winkelbrucha.
  • (14 VI-12 XII 1577) Nieudane oblężenie miasta.
  • (IX 1577) Odparcie najazdu floty gdańskiej na Elbląg przez wojska węgierskie pod dowództwem Kaspera Bekiesza.
  • (12 XII 1577) Podpisanie w Malborku ugody z Gdańskiem.
    • Stefan zgadza się na uchylenie statutów Stanisława Karnkowskiego, w zamian za uznanie swej władzy i wypłacenie przez miasto kontrybucji (w wysokości 200000 guldenów).
    • (16 XII 1577) Rajcy gdańscy składają przysięgę wierności przedstawicielom królewskim.

1577

-(III-IV) Najazd tatarski na Podole, Wołyń i Ruś Czerwoną.
-(19-24 V) Synod prowincjonalny w Piotrkowie.
  • (19 V) Przyjęcie ustaw trydenckich przez duchowieństwo polskie.
  • (24 V) Obietnica samoopodatkowania się (subsidium charitativum) w celu werbunku wojsk zaciężnych.
-(VII-IX) Zajęcie Inflant (z Dyneburgiem) przez wojska moskiewskie (i wspomagającego je królewicza duńskiego, Magnusa).
-(17 VII) Zawarcie przymierza z sułtanem Muradem III.
-(27 IX) Stefan przekazuje Jerzemu Fryderykowi, margrabiemu Ansbachu prawo do opieki nad chorym psychicznie Albrechtem Fryderykiem, księciem pruskim (w zamian za hołd i 200000 guldenów).
  • Początek formalnego powiązania Prus z Brandenburgią.
-(XI) Odbicie Dyneburga z rąk moskiewskich.
-(XI) Samowolna wyprawa Kozaków Iwana Podkowy do Mołdawii.
  • (29 XI) Iwan Podkowa zostaje hospodarem Mołdawii (jako Jan Woda).
    • Wzrost napięcia w stosunkach Rzeczypospolitej z Turcją.

1578

-(I) Iwan Podkowa wycofuje się z Mołdawii.
-(II) Wielki najazd tatarski na południowe kresy Rzeczypospolitej (spowodowany samowolą Iwana Podkowy).
-(20 I-6 III) Sejm w Warszawie.
  • Zorganizowanie piechoty wybranieckiej wystawianej z dóbr królewskich w Koronie (1 chłop-żołnierz z 20 łanów).
  • (3 III) Utworzenie Trybunału Koronnego (Lublin i Piotrków).
  • (III) Iwan Podkowa przybywa do Warszawy.
    • Stefan nakazuje uwięzienie Iwana Podkowy.
-(I-II) Odzyskanie Kiesi (Wenden) i 16 innych zamków inflanckich.
-(II) Udana obrona Kiesi przed wojskami Iwana Groźnego.
-(20 II) Margrabia Jerzy Fryderyk składa Stefanowi hołd lenny z Prus.
-(16 IX) Powstaje pierwszy rejestr kozacki, obejmujący 530 osób.
-Nadawanie szlachectwa możliwe wyłącznie podczas sejmu.

1579

-(II-III) Obrady sejmu warszawskiego.
-(1 IV) Stefan wydaje akt erekcyjny i akt fundacyjny Akademii Wileńskiej.
  • (30 X) Papież Grzegorz XIII podnosi kolegium jezuickie w Wilnie do rangi uniwersytetu (nazwa: Academia et Universitas Societatis Jesu).
-(16 VI) Iwan Podkowa zostaje stracony we Lwowie.
  • Poprawa stosunków z polsko-tureckich.
-(26 VI) Oficjalne wypowiedzenie wojny Moskwie.
-Zdobycie Połocka (30 VIII), Sokoła (11 IX) i Suszy (6 X).
  • (13 XII) Oddziały stacjonujące w Połocku dokonują udanego najazdu i zdobywają Nieszczerdę.
-(15-21 X) Oblężenie Kiesi przez wojska moskiewskie.
  • (21 X) Andrzej Sapieha, współdziałając z korpusem szwedzkim Jerzego Boye, dokonuje udanej odsieczy Kiesi.

1579-1580

-(23 XI-4 I) Sejm w Warszawie.

1580

-(10 IV) Jan Zamoyski wydaje przywilej lokacyjny dla Zamościa.
-(29 V) Stefan zostaje odznaczony przez papieża Grzegorza XIII tytułem Defensor Fidei (Obrońca Wiary).
-(3 VIII-X) Wyprawa przeciwko Iwanowi Groźnemu.
  • Zdobycie Wieliża (6 VIII), Uświatu (16 VIII), Wielkich Łuk (6 IX), Newla (IX), Ozieryszcza (X) i Zawołocza (23 X).

1581

-(22 I-8 III) Sejm w Warszawie (pod laską Stanisława Przyjemskiego).
  • Powołanie Trybunału Litewskiego (na wzór Trybunału Koronnego).
  • (6 III) Stefan ustanawia dla Anny Jagiellonki oprawę w księstwie mazowieckim (zabezpieczoną dożywociem).
-(5 VIII-22 X) Niszczycielski najazd Krzysztofa "Pioruna" Radziwiłła w głąb terytorium moskiewskiego.

1581-1582

-(8 IX 1581-6 II 1582) Oblężenie Pskowa przez Jana Zamoyskiego.

1582

-(15 I) Rozejm z Moskwą w Jamie Zapolskim (na okres 10 lat).
  • Rzeczpospolita uzyskuje ziemię połocką, Wieliż, Ozieryszcze, Uświat oraz Inflanty.
-(4 X-25 XI) Sejm w Warszawie (pod laską Lwa Sapiehy).
  • (4 X) Oficjalne wprowadzenie w Rzeczypospolitej kalendarza gregoriańskiego.

1583

-(lato) Samowolna wyprawa kozacka na tereny tureckie (zainicjowana przez Samuela i Krzysztofa Zborowskich).
  • Kozacy niszczą Jahorlik i Tiahiń oraz galery tureckie.
    • Pogorszenie stosunków z Turcją.

1584

-(wiosna) Sułtan Murad III decyduje o utrzymaniu pokoju z Rzeczpospolitą w zmian za ukaranie winnych najazdu i wydanie przejętej artylerii.
  • Ścięcie (i poćwiartowanie) 33 Kozaków na rynku we Lwowie.
-(11 V) Pojmanie Samuela Zborowskiego, banity i rzekomego spiskowca przeciwko Stefanowi i Janowi Zamoyskiemu.
  • (26 V) Samuel Zborowski zostaje ścięty w Krakowie (z rozkazu Jana Zamoyskiego; na podstawie wyroku sądu starościńskiego).
    • Wzrost opozycyjnych nastrojów szlachty.
-(14 VII) Przedłużenie rozejmu z Moskwą (na 1 rok).
-(XII) Ponownie zostaje przedłużony rozejm z Moskwą.

1585

-(15 I-28 II) Sejm w Warszawie (pod laską Stanisława Pękosławskiego).
  • (22 II) Krzysztof Zborowski zostaje odsądzony od czci.
    • Spór ze szlachtą zaniepokojoną postępowaniem króla wobec rodu Zborowskich.
  • Utworzenie trybunału dla Prus.
  • Ostateczne zniesienie statutów Stanisława Karnkowskiego.
  • Zorganizowana zostaje piechota wybraniecka wystawiana z dóbr królewskich na Litwie.

1586

-Przygotowania do wyprawy moskiewskiej (mimo braku poparcia u szlachty).
-(6 III) Stefan zapisuje Annie Jagiellonce sumę 30000 złotych (zabezpieczoną na dobrach Wielkiego Księstwa Litewskiego).
-(12 XII) Śmierć Stefana I Batorego w Grodnie.
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.