Bolesław I Chrobry (Wielki)

genealogia:

rodzice → drzewo genealogiczne
Mieszko I	Dobrawa (Dąbrówka), córka księcia Czech, Bolesława I Srogiego
życie	panowanie
966/967 - 17 VI 1025	992 (18 lub 23 IV 1025) - 1025 CZECHY: 1003 - 1004
małżeństwa (konkubinaty)
OO984 - 985: nieznana z imienia córka Rydygara, margrabiego Miśni OO986 - 987/89: nieznana z imienia Węgierka, prawdopodobnie córka Gejzy, księcia węgierskiego OO987/89 - 1013: Emnilda, córka Dobromira, księcia słowiańskiego OO1018 - 1025: Oda, córka Ekkeharda, margrabiego Miśni ♥1018 - ?: Przedsława, córka Włodzimierza I Wielkiego, wielkiego księcia kijowskiego
potomstwo → drzewo genealogiczne
Bezprym (986 - zima/wiosna 1032) córka (988 - po 1013) Regelinda (989/90 - 21 III ok. 1030) Mieszko (990 - 10/11 V 1034) córka (991/1001 - po 14 VIII 1018) Otto (1000 - 1033) Matylda (1018/25 - po V 1036)

kalendarium:

973

Miszego, książę polański, nastraszony, przysłał syna jako zakładnika. - Roczniki altajskie

• Bolesław pozostaje na dworze cesarskim jako zakładnik (?).

984

985

986

987/989

992

Mieszko, sędziwy już wiekiem i gorączką zmożony, przeniósł się z tego miejsca wygnania do wiekuistej ojczyzny, pozostawiając swoje państwo do podziału między kilku książąt. Z lisią chytrością złączył je potem w jedną całość syn jego Bolesław, wypędziwszy macochę i braci oraz oślepiwszy swoich zaufanych Odylena i Przybywoja. - Kronika Thietmara

• Bolesław przejmuje samodzielną władzę.
  • Wygnanie macochy Ody oraz braci przyrodnich: Mieszka, Lamberta i Świętopełka.
  • Oślepienie Przybywoja i Odylena, przywódców możnowładczej opozycji.

995

997

[Prusowie] na okup ciało jego podali tym sposobem, aby im tak złota dano, jako ciało zaważy. Bolesław zebrawszy skarbów jako naprędziej mógł, potrzebę na odkupienie ciała posłał tam; a gdy ważono, nic nie zaważyło z Boskiej sprawy. Przywieziono tedy je do Trzemeszna naprzód klasztora, a potem do Gniezna przeniesione, o wielkich cudach przy grobie jego piszą. - Kronika Mistrzów Pruskich Marcina Murinusa

• Bolesław wykupuje z rąk Prusów ciało Wojciecha (za cenę złota o wadze równej wadze szczątków).
  • (20 X) Wojciech zostaje pochowany w katedrze gnieźnieńskiej.

999

• (XII) Kanonizacja biskupa Wojciecha.
• (XII) Powołanie Arcybiskupstwa Św. Wojciecha w Gnieźnie.
  • Radzim Gaudenty (brat Wojciecha) zostaje pierwszym polskim metropolitą.

1000

[...] cesarz Otto Rudy przybył do [grobu] Św. Wojciecha dla modlitwy i pojednania, a zarazem w celu poznania sławnego Bolesława, jak o tym można dokładniej wyczytać w księdze o męczeństwie [tego] świętego. Bolesław przyjął go tak zaszczytnie i okazale, jak wypadło przyjąć króla, cesarza rzymskiego i dostojnego gościa. - Kronika Polska Galla Anonima
---
Następnie [cesarz] utworzył zaraz arcybiskupstwo, zgodnie z prawem, jak przypuszczam, lecz bez zgody wymienionego tylko co biskupa, którego diecezja obejmowała cały ten kraj. Arcybiskupstwo to powierzył bratu wspomnianego męczennika Radzimowi i podporządkował mu z wyjątkiem biskupa poznańskiego Ungera następujących biskupów: kołobrzeskiego Reinberna, krakowskiego Poppona i wrocławskiego Jana. - Kronika Thietmara

• (10 III) Bolesław zostaje zwolniony z obowiązku trybutarnego na rzecz cesarstwa.
• (10 III) Utworzenie metropolii gnieźnieńskiej, obejmującej arcybiskupstwo w Gnieźnie i biskupstwa w Kołobrzegu, Krakowie i Wrocławiu.
  • Biskupstwo poznańskie utrzymuje niezależny status (z powodu sprzeciwu biskupa Ungera).
  • Bolesław (i jego następcy) uzyskują prawo inwestytury biskupów.
  • Nałożenie na ludność dziesięciny.

Kiedy odjeżdżał, Bolesław odprowadził go z doborowym pocztem aż do Magdeburga. - Kronika Thietmara

• Uczestnictwo w obchodach Niedzieli Palmowej w Magdeburgu (24 III), Wielkanocy i synodu kościelnego w Kwedlinburgu (31 III-IV) oraz w Akwizgranie (V).

ok. 1001

1002

[Bolesław] zebrawszy wojsko zajął natychmiast całą marchię Gerona [II] z tej strony Łaby oraz gród Budziszyn wraz z przyległościami, dokąd wysłał naprzód oblężników. Następnie wtargnął do Strzały i próbował potajemnie przekupić pieniędzmi Miśnian. Ci, żądni zawsze zmiany, dowiedziawszy się pewnego dnia, że większa część załogi wyszła po paszę dla koni, wdarli się pod wodzą Guncelina z Kuckenburg przez wschodnią bramę, tam gdzie mieszkali ludzie służebni, zwani po słowiańsku wietnikami. Tu zabiwszy najpierw Becekona, wasala grafa Hermana, ruszyli wszyscy z bronią w ręku do jego domu, obrzucili okna ciężkimi kamieniami i domagali się wśród krzyków, by im wydano na śmierć dowódcę załogi, Ozera [...] Następnie przyzwali przez posłów Bolesława i przyjęli go, otwarłszy na oścież bramy [...] Bolesław, uniesiony tym powodzeniem, zajął i obsadził swoimi załogami cały ów kraj aż po rzekę Elsterę. - Kronika Thietmara

• Zajęcie Milska (z Budziszynem), Łużyc, Miśni oraz grodu Strzała przez Bolesława.

Bolesław tymczasem zabiegał usilnie o nabycie grodu Miśni, choćby za największą sumę pieniędzy, ponieważ jednak nie leżało to w interesie państwa, nie mógł wskórać niczego u króla. [...]
[Henryk ze Schweinfurtu] towarzyszył mu [Bolesławowi] również, kiedy ten po odprawie królewskiej odjeżdżał z bogatymi darami. Wówczas to zauważył nagle nacierający na niego - Bogiem się świadczę, bez wiedzy i zgody króla - tłum zbrojnych ludzi. Kiedy starał się zbadać przyczyny tego tak niesłychanego gwałtu i uśmierzyć go, by większa stąd nie wynikła szkoda, ledwie mu się udało wyprowadzić bezpiecznie towarzysza przez wyważoną bramę zewnętrzną. Spośród wojowników, którzy za nim podążali, niektórzy padli ofiarą rabunku ze strony napierającego tłumu, inni zaś, ciężko poranieni, uniknęli śmierci tylko dzięki pomocy księcia [saskiego] Bernarda. - Kronika Thietmara

• Bezskuteczne zabiegi polskie o odkupienie Miśni.
• Bolesław otrzymuje Milsko i Łużyce jako lenno.
• Wzburzony tłum atakuje orszak polski.
  • Zerwanie stosunków polsko-niemieckich.
    • Spalenie grodu Strzała i uprowadzenie jego ludności w niewolę.

1003

Lecz władca Polan Bolesław, zebrawszy zewsząd wojska, uderzył na nich [Jaromira i Udalryka] i wypędził ich po raz wtóry. Następnie przywrócił do dawnej godności swojego wygnanego imiennika i skrywając głęboko swoje podstępne plany, odjechał do domu. [...]
Bolesław wysłuchał życzliwym uchem posłów [czeskich] i przez zaufanego gońca zaprosił natychmiast Bolesława czeskiego na spotkanie w pewnym grodzie, w towarzystwie kilku ludzi, rzekomo dla omówienia z nim pewnych koniecznych spraw, wspólnie ich obchodzących. Bolesław młodszy zgodził się ma to zaraz i przybył na umówione miejsce. Zrazu doznał serdecznego przyjęcia, lecz następnej nocy zausznicy Bolesława polskiego wyłupili mu oczy i w ten sposób unieszkodliwili go, by nie miał już sił dopuszczać się wobec swoich takich zbrodni, jak poprzednio, i by nie mógł tam więcej panować. Poza tym na długie został zesłany wygnanie. Za czym książę polski pospieszył następnego dnia do Pragi; jej mieszkańcy, radujący się zawsze z nowego panowania, wprowadzili go tutaj i obwołali jednomyślnie swoim władcą. - Kronika Thietmara

• (I) Bolesław przywraca władzę Bolesławowi III Rudemu (wygnanemu w 1002 roku) i przepędza jego braci Jaromira i Udalryka.
• (II) Bunt Czechów przeciwko okrutnym rządom Bolesława Rudego.
  • Pojmanie, oślepienie i usunięcie Bolesława Rudego z tronu czeskiego.
  • (III) Chrobry obejmuje władzę w Czechach i na Morawach (odrzucając propozycję Henryka II, by było to lenno niemieckie).

[Bolesław] zebrał w tajemnicy wojsko i wezwał przez posłów swego brata Guncelina, by pomny solennej obietnicy, oddał mu we władanie gród Miśnię i odnowił z nim dawną przyjaźń. Ten jednak, zdając sobie sprawę z tego, że przez wkroczenie tam Bolesława gotów stracić całkowicie zarówno łaskę króla, jak takie cenne lenno, odpowiedział na to wezwanie: "Wszystko, czego ode mnie zażądasz, mój bracie, prócz tego, chętnie spełnię i nie wymówię się od tego w przyszłości, jeżeli zdarzy się ku temu sposobność. Są tu ze mną wasale mojego władcy, którzy na to nie pozwolą. Gdyby to się stało głośnym, życie moje wraz z całym moim majątkiem byłoby zagrożone". [...]
Bezzwłocznie, na rozkaz księcia [Bolesława], wojsko zostało podzielone na cztery części i otrzymało polecenie ponownego połączenia się wieczorem koło warownego zamku Czyrzyna. Dwa hufce wysłane naprzód miały przeciwdziałać niepokojeniu wojska książęcego ze strony margrabiego [Guncelina]. Cały ten kraj, Głomackim nazwany, bogato zagospodarowany, w tym jednym dniu w żałosny sposób został zniszczony ogniem i mieczem oraz przez uprowadzenie mieszkańców. - Kronika Thietmara

• Nieudana próba nakłonienia margrabiego miśnieńskiego Guncelina do zdrady króla Henryka II.
• Bolesław pustoszy okolice Miśni.

1004

[Henryk II] wtargnął do kraju Milczan i gdyby nie przeszkodził mu duży opad śniegu, który zaraz stopniał, cała ta kraina uległaby spustoszeniu i zupełnemu wyludnieniu. - Kronika Thietmara

[Henryk II] stanął u bram grodu zwanego Żatec, a kiedy mieszkańcy otwarli mu je zaraz i wyrżnęli znajdującą się tam załogę polską, zaliczył ich w poczet swoich sprzymierzeńców. [...]
Bolesław poczynił w tajemnicy przygotowania do odjazdu i [...] słysząc, jak w sąsiednim grodzie zwanym Wyszehrad dzwony wzywały mieszkańców do walki, opuścił Pragę z pierwszym oddziałem wojska i uciekł do ojczyzny. - Kronika Thietmara

• Utrata grodu Żatec, wskutek zdrady ludności czeskiej.
• Bolesław zostaje usunięty z tronu praskiego.

Po załatwieniu wszystkich spraw król odprawił do domu Bawarów, sam zaś z nowym księciem czeskim [Jaromirem] podążył wśród niewymownych trudności po drodze do sąsiedniego kraju Milczan i obległ gród Budziszyn. [...]
Wielu wojowników z obu stron odniosło rany, a niektórzy padli zabici. [...] Gdy już przesiliły się te okropności wojny, Bolesław wysłał rozkaz do załogi i gród, zawarowawszy sobie wolne wyjście obrońców, poddał się królowi. Ten obsadził go zaraz nową załogą. Następnie powrócił do domu wraz z wojskiem, które aż nadto było znużone marszami i głodowaniem. - Kronika Thietmara

• Bolesław poddaje Budziszyn Henrykowi II.

1005

Sprawiwszy w szyk swoje wojska, król ruszył stąd [z Licykawy] dalej, a królowa powróciła szybko do Saksonii i postanowiła oczekiwać tam powrotu swojego ukochanego męża. Kiedy wojsko nasze dotarło szczęśliwie do miejscowości Dobry Ług w Łużycach, pospieszyli mu na pomoc książęta Henryk i Jaromir wraz ze swoimi i wielkiej mu dodali otuchy i radości z uwagi na swoją roztropność i męstwo. [...] W dalszym swoim marszu dotarło wojsko do kraju zwanego Nice i rozbiło obóz nad rzeką Sprewą. [...] Nieprzyjaciel jednak bardzo przezornie uciekł między gęsto leżące ścięte drzewa, aby tym skuteczniej móc nękać stąd nacierających. Wypuściwszy, jak zwykle, strzały, które u niego główny stanowią środek obronny, zabił z tej zasadzki, a następnie złupił [...], sławnych wasali biskupa Arnulfa, oraz wielu ich towarzyszy broni. - Kronika Thietmara

• (6 IX) Zwycięskie starcie polskich łuczników z rycerstwem niemieckim nad Szprewą.
• Wojska cesarskie (wsparte przez siły Wieletów) przekraczają Odrę.
• (22 IX/) Zwycięskie starcia z wojskami cesarskimi w okolicach Poznania.

Tymczasem Bolesław prosił króla o przebaczenie przez zaufanych pośredników i wnet je sobie wyjednał. Arcybiskup Tagino oraz inni mężowie z otoczenia króla udali się na zaproszenie Bolesława do wymienionego wyżej grodu [Poznania] i zawarli z nim pod przysięgą oraz na podstawie słusznych poprawek trwały pokój. - Kronika Thietmara

• Chrobry traci Milsko i Łużyce.
• Zrzeczenie się praw do tronu czeskiego (?).

ok. 1005

• Likwidacja biskupstwa kołobrzeskiego.

1007

[Bolesław] zebrawszy wojsko, spustoszył kraj zwany Morzyce, leżący obok Magdeburga, i przez ten wrogi krok zerwał węzły braterstwa, jakie zadzierzgnął przedtem w imię Chrystusa z Magdeburczykami. Stąd ruszył do grodu warownego zwanego Czerwiszcze i uprowadził ze sobą jego mieszkańców zniewoliwszy ich częściowo strachem, częściowo uwodzicielską namową. [...]
Bolesław tymczasem zajął na nowo Łużyce, Żarowe i kraj Słupian i wkrótce potem przystąpił do oblężenia grodu Budziszyna obsadzonego przez załogę grafa Hermana, w czym okazał się zgoła nieżyczliwym teściem. [Obrońcy] jednak cierpiąc dotkliwie z powodu nieustannych szturmów Bolesława i opierając mu się dzielnie przez czas dłuższy, kiedy widzieli w końcu, iż niektórzy z ich towarzyszy zaczęli się chwiać, a ich władca nie przybywał im na odsiecz, poddali gród księciu polskiemu, uzyskawszy wprzód od niego zezwolenie na opuszczenie go wraz z całym dobytkiem. - Kronika Thietmara

• (wiosna) Łupieżcza wyprawa polska w okolice Magdeburga.
• (V) Chrobry odzyskuje Łużyce i Milsko (z Budziszynem).

1009

1010

• Odzyskanie części Łużyc przez siły niemieckie.

1012

• Włączenie biskupstwa poznańskiego do metropolii gnieźnieńskiej.

[Henryk II] ułożył się ze swoimi książętami, w jaki sposób [...] mieli napaść na Bolesława. Całe to zadanie oraz posiadłości swoje, leżące w Saksonii powierzył król świeżo ustanowionemu arcybiskupowi. [...]
Z kolei, uproszony przez posłów Bolesława, przybył Walterd do Sciciani, ażeby zawrzeć z nim pokój. Tam spotkał się ze wspaniałym przyjęciem, lecz spędził tylko dwie noce i nie osiągnąwszy niczego, powrócił do siebie z bogatymi darami. Wkrótce nadszedł dzień wyznaczony dla zapowiedzianej wyprawy wojennej, tj. 24 lipca. Zebraliśmy się pod miejscowością zwaną Zribenz i pociągnęliśmy w górę w okolice Białej Góry. Atoli książęta uznali, iż nie jest wskazane prowadzić dalej wyprawę i że należy raczej wzmocnić marchię silnymi załogami. Następnej nocy arcybiskup dostał bardzo silnego bólu głowy; [...] skarżył mi się, iż bardzo źle się czuje. Obiecał mi jednak, że uda się do królowej, która wtedy przebywała w Merseburgu, i że tam udzieli mi rozmowy. Odszedłem wówczas, a on wymawiając się najpierw, lecz potem godząc się, gdyż była to uroczystość znalezienia pierwszego męczennika Chrystusowego, a przy tym niedziela, odprawił mszę świętą, niestety ostatnią w swoim życiu! Tymczasem Bolesław dowiedziawszy się o śmierci arcybiskupa zebrał wojsko i ruszył na Lubusz [...]. Jego żołnierze rzucili się do walki na zew wodza, obrońcy natomiast słaby stawiali opór. Albowiem zaledwie tysiąc ludzi strzegło tego wielkiego grodu, podczas gdy trzy razy tyle jeszcze by nie wystarczyło do jego obrony. Bolesław siedział przy uczcie i obserwował z radością, jak jego żołnierze wdzierali się zwycięsko do grodu. Puściła brama, polała się krew wielu wojowników. [...] Rozdzieliwszy nieprzebrane łupy i podpaliwszy gród, zwycięskie wojsko powróciło wraz z wodzem swoim w radosnym nastroju do domu. - Kronika Thietmara

• Nieudane negocjacje pokojowe (w Ciani) z arcybiskupem magdeburskim Waltardem, głównodowodzącym wyprawy.
• (12 VIII) Śmierć arcybiskupa magdeburskiego Waltarda.
• (20 VIII) Wojska Bolesława zdobywają i palą Lubusz.

1013

[...] przybył z wielkimi darami syn Bolesława Mieszko i złożył hołd lenny królowi, po czym przysięgą wzmocnił złożone przyrzeczenie. Następnie odprawiono go z wielkimi honorami i okazano mu wiele uprzejmości, by skłonić go do powtórnego przyjazdu. - Kronika Thietmara

• Mieszko składa hołd (osobisty?) Henrykowi II.

• (24 V) Złożenie hołdu Henrykowi II.
• (25 V) Łużyce i Milsko zostają przy Bolesławie jako lenna niemieckie.
• Małżeństwo Mieszka z Rychezą, córką Herenfrieda Ezzona, palatyna reńskiego.

• Bolesław rozkazuje zabicie wszystkich Pieczyngów w swoich oddziałach (z powodu wybuchu poważnego konfliktu pomiędzy żołnierzami).

1014

Książę Bolesław, w tysiącznych biegły sztuczkach, wysłał swego syna Mieszka do księcia czeskiego Udalryka i zaproponował mu, by przez pamięć na wspólne pokrewieństwo ułożyli swoje sprawy pokojowo i przeciwstawili się wspólnie wszystkim wrogom, a w szczególności cesarzowi. Udalryk jednak, uprzedzony przez wiarogodnych ludzi, że to wszystko ukartowane zostało na jego zgubę, pojmał Mieszka i zabiwszy przedniejszych spośród jego towarzyszy, uprowadził resztę wraz z księciem do Czech, gdzie wtrącił ich do więzienia. - Kronika Thietmara

• Mieszko zostaje uwięziony przez Udalryka i następnie przekazany na dwór cesarski.
• Uwolnienie Mieszka przez cesarza Henryka II (dzięki zabiegom Bolesława).

1015

• Porażka sił polskich w starciu pod Ciani.
• (3 VIII) Przekroczenie Odry przez oddziały niemiecko-wieleckie.
• Dywersyjny atak rycerstwa morawskiego na Marchię Wschodnią.
• Udalryk czeski zdobywa gród Businc (na Morawach?).
• Odwrót sił niemieckich z Polski.
  • (1 IX) Śmierć margrabiego Marchii Wschodniej, Gerona II w starciu z wojskami Chrobrego nieopodal Budziszyna (?).

Mieszko atoli, pouczony przez swego niegodziwego ojca, skoro tylko zauważył, że nasi odeszli rozdzieleni na części, nie pozostawiwszy żadnej osłony, przeprawił się 13 września o świcie przez Łabę pod wspomnianym grodem [Miśnią] z siedmiu legiami i nakazał jednym z nich pustoszyć okolicę, drugim zaś przystąpić do zdobywania grodu. Kiedy to zobaczyli wietnicy, zwątpili o możności ocalenia i zostawiając prawie całą chudobę schronili się do warowni leżącej w górnej części grodu. Nieprzyjaciele, uradowani tym wielce, wdarli się do opuszczonego podgrodzia i zabrawszy wszystko, co tylko tam znaleźli, podpalili je, po czym podłożyli ogień wyżej w dwóch miejscach pod ową warownią i natarli na nią z całą zaciętością. Graf Herman, widząc, jak jego nader szczupła garstka obrońców słabnie, rzucił się na ziemię i błagał o zmiłowanie Chrystusa, jego zaś sławnego męczennika Donata o święte wstawiennictwo, następnie przywołał na pomoc niewiasty. Te stanęły na szańcach i rzucając stąd kamienie wsparły mężczyzn. Ogień, który podłożono, ugasiły w braku wody miodem i, Bogu dzięki, poskromiły wściekłość i zuchwałość wroga. Mieszko, przypatrując się temu wszystkiemu z wznoszącej się obok góry, oczekiwał na przybycie reszty rycerzy. Ci, pustosząc i paląc, gdzie tylko był ogień, wszystko wokoło aż do rzeki Gany, powrócili późno na zdrożonych koniach i byliby przenocowali tam ze swoim wodzem, by ruszyć nazajutrz do szturmu, gdyby nie zauważyli przybierającej wody na Łabie. Z tego powodu wojsko, mimo wielkiego zmęczenia, wycofało się w nader pomyślnych warunkach i ten szczęśliwy manewr ulżył zatroskanemu sercu wodza. - Kronika Thietmara

1017

Tymczasem morawscy wojownicy Bolesława otoczyli podstępnie wielki oddział Bawarów, który nie zabezpieczył się od napaści, i w pień go wycięli, biorąc w ten sposób niemałą odpłatę za klęskę poprzednio im zadaną. - Kronika Thietmara

[...] przeprawił się cesarz wraz z małżonką i wojskiem przez Łabę i przybył do Licykawy [...] Tam stał obozem przez dwie noce czekając na opóźniające się oddziały wojska. Następnie, po odjeździe cesarzowej i wielu innych ruszył z całą siłą wojenną naprzód. Tegoż dnia były książę bawarski Henryk, który jeździł do Bolesława w celu zawarcia pokoju, powrócił od niego wraz z jego posłami. Cesarz, wysłuchawszy jego sprawozdania, posłał go tam raz jeszcze, a gdy nic nie wskórał, pozwolił mu odjechać do jego pani i siostry. [...]
Podczas tych wydarzeń syn Bolesława Mieszko wtargnął z 10 legiami do Czech, które wskutek nieobecności księcia Udalryka mniejszy, niż zwykle mogły stawić opór. Przez dwa dni plądrował on kraj i powróciwszy z nieprzebranym tłumem jeńców wielką sprawił radość ojcu. Oburzony tym cesarz wyruszył ze swoim wojskiem oraz znacznymi posiłkami Czechów i Luciców; pustosząc wszystko po drodze dotarł 9 sierpnia do grodu Głogowa, gdzie oczekiwał go ze swymi wojami Bolesław, lecz zabronił naszym ścigać nieprzyjaciela, który ukrywszy dokoła łuczników wyzywał do walki. Następnie wysłał przodem dwanaście legii, wybranych z głównej siły zbrojnej, do grodu Niemczy. [...] W trzy dni potem cesarz przybył pod ten gród z silnym wojskiem i kazał otoczyć go ze wszystkich stron, w nadziei, że w ten sposób zamknie nieprzyjacielowi wszelki dostęp z zewnątrz. Jego mądry plan i dobre pod każdym względem zamiary mogłyby wiele tu osiągnąć, gdyby jego pomocnicy poparli go z całą gotowością. Tymczasem, korzystając z ciszy nocnej wielka odsiecz przedarła się przez wszystkie straże do grodu. Cesarz nakazał naszym zbudować różnego rodzaju machiny oblężnicze, wnet atoli ukazały się bardzo podobne do nich u przeciwnika. Nigdy nie słyszałem o oblężonych, którzy by z większą od nich wytrwałością i bardziej przezorną zaradnością zabiegali o swoją obronę. Naprzeciw pogan wznieśli krzyż święty w nadziei, iż pokonają ich z jego pomocą. Gdy zdarzyło im się coś pomyślnego, nie wykrzykiwali nigdy z radości, ale i niepowodzenia również nie ujawniali przez wylewne skargi. - Kronika Thietmara

• Dywersyjny najazd Mieszka na Czechy.
• (9 VIII-IX) Udana obrona Głogowa i Niemczy.
• (15 VIII) Nieudana próba zdobycia Białej Góry przez łużyckie rycerstwo Bolesława.
• Wycofanie wojsk cesarskich.

1018

Następnie 30 stycznia na rozkaz cesarza i usilne prośby księcia Bolesława biskupi Gero i Arnulf oraz grafowie Herman i Teodoryk, jak również komornik cesarski Fryderyk zaprzysięgli pokój w grodzie zwanym Budziszyn. Był to pokój nie, jaki być powinien, lecz jaki dało się zawrzeć w ówczesnej sytuacji.
[...] przybyła do Cziczani córka margrabiego Ekkeharda Oda, o którą starał się od dawna Bolesław i po którą wysłał teraz swego syna Ottona. Ponieważ noc właśnie zapadała, gdy tam przybyła, przeto olbrzymi tłum obojga płci przyjął ją rzędem zapalonych pochodni. Już po siedemdziesiątnicy poślubiła ona wspomnianego księcia bez pozwolenia kanonicznego. - Kronika Thietmara

• Milsko, Łużyce i Morawy pozostają przy Polsce.
• (3 II) Małżeństwo z Odą, córką Ekkeharda, margrabiego Miśni.

Przyszedł Bolesław ze Światopełkiem na Jarosława, z Lachami. Jarosław zaś zebrawszy Ruś i Waregów, i Słowien, poszedł przeciw Bolesławowi i Światopełkowi, i przyszedł ku Wieleniowi, i stali po obu stronach rzeki Bugu. I miał Jarosław piastuna i wojewodę imieniem Budy, i począł on lżyć Bolesława, mówiąc: "Oto ci przebodziem oszczepem brzuch twój tłusty". Był bowiem Bolesław wielki i ciężki, że i na koniu ledwo mógł siedzieć, lecz był roztropny. I rzekł Bolesław do drużyny swojej: "Jeśli was ta obelga nie obraża, to ja polegnę sam". Wsiadłszy na koń wjechał do rzeki, a za nim wojsko jego. Jarosław zaś nie zdążył uszykować się, i zwyciężył Bolesław Jarosława. Jarosław zaś zbiegł z czterema mężami do Nowogrodu. Bolesław zaś wszedł do Kijowa ze Światopełkiem. - Powieść Minionych Lat
---
Opuszczony mianowicie przez swego władcę, który uciekł, Kijów przyjął w dniu 14 sierpnia Bolesława oraz wygnanego od dawna księcia Świętopełka, który pozyskał sobie cały ten kraj, wykorzystując strach przed naszymi. Kiedy wkraczali do miasta, tamtejszy arcybiskup powitał ich uroczyście z relikwiami świętych oraz innymi różnymi okazałościami w monastyrze Świętej Zofii, który spłonął w poprzednim roku wskutek nieszczęśliwego wypadku. Obecne były przy tym: macocha wspomnianego księcia, jego żona oraz dziewięć jego sióstr, z których jedną, dawniej sobie upatrzoną, ten stary wszetecznik Bolesław uprowadził bezwstydnie, zapominając o swojej ślubnej małżonce. [...]
Wysłał także posłów do pobliskiej Grecji, którzy mieli zapewnić tamtejszego cesarza o jego życzliwości, jeżeli cesarz ze swojej strony zechce dotrzymać wierności i przyjaźni. W przeciwnym wypadku - mieli mu oświadczyć - Bolesław stanie się jego zdecydowanym i nieustępliwym wrogiem. - Kronika Thietmara

• (22 VII) Rozbicie wojsk Jarosława Mądrego pod Wieleniem nad Bugiem.
• (14 VIII) Opanowanie Kijowa.
  • Intronizacja Świętopełka (brata Jarosława, zięcia Bolesława Chrobrego) w Kijowie.
  • Bolesław dopuszcza się gwałtu (?) na Przedsławie, siostrze Jarosława i zabiera ją do Polski jako konkubinę.
  • Poselstwo do cesarza bizantyjskiego, Bazylego II Bułgarobójcy.
• Zajęcie Grodów Czerwieńskich (w drodze powrotnej z Rusi).

1022

[...] podobno Gaudenty, brat i następca Św. Wojciecha, z nie znanej mi przyczyny obłożył ją [Polskę] klątwą. - Kronika Polska Galla Anonima

ok. 1022

1025

Bolesław książę Polski, dowiedziawszy się o śmierci wzniosłego cesarza Henryka, podniesiony na duchu, trucizną pychy do tego stopnia zalał swoje wnętrzności, że zuchwale odważył się po namaszczeniu włożyć sobie koronę [...] - Roczniki kwedlinburskie

Bolesław Chrobry
Jana Matejki

heraldyka:

ciekawostka:

Kronikarz Thietmar napisał, iż Bolesław wydawał surowe przepisy, pragnąc szybko ugruntować w społeczeństwie wiarę chrześcijańską: jeżeli kto spośród tego ludu ośmieli się uwieść cudzą żonę lub uprawiać rozpustę, spotyka go natychmiast następująca kara: prowadzi się go na most targowy i przymocowuje doń, wbijając gwóźdź poprzez mosznę z jądrami. Następnie umieszcza się obok ostry nóż i pozostawia mu się trudny wybór: albo tam umrzeć, albo obciąć ową część ciała. Natomiast, tego kto w czasie postu jadł mięso karano poprzez wybicie wszystkich zębów.

ważniejsze fundacje:

przyczyna śmierci:

Prawdopodobnie CHOROBA (w XV wieku Jan Długosz zanotował, iż król Bolesław zapadł był w ciężką niemoc, która go przez kilka miesięcy ciągłem kołatała cierpieniem, gdy podawano mu lekarstwa bynajmniej nie skutkowały).

miejsce pochówku:

KATEDRA W POZNANIU (od ok. 1360 roku do pożaru katedry w 1772 roku szczątki króla spoczywały z gotyckim grobowcu z piaskowca ufundowanym przez Kazimierza Wielkiego; następnie prochy przechowywano w urnie znajdującej się w kapitularzu; od połowy XIX wieku w symbolicznym sarkofagu w Złotej Kaplicy).

literatura:

• August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893
• Gerard Labuda, Mieszko II Król Polski (1025-1034), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2008
• Jerzy Strzelczyk, Bolesław Chrobry, Wydawnictwo WBP, Poznań 2003
• Karol Olejnik, Cedynia, Niemcza, Głogów, Krzyszków, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1988
• Kazimierz Jasiński, Rodowód pierwszyh Piastów, Oficyna Wydawnicza VOLUMEN, Warszawa 1993
• Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
• Mariusz Trąba, Lech Bielski, Poczet królów i książąt polskich, Wydawnictwo Park, Bielsko Biała 2003
• Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
• Paweł Rochala, Niemcza 1017, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2004
• Stanisław Rosik, Bolesław Chrobry i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2001
• Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
• Stanisław Zakrzewski, Bolesław Chrobry Wielki, TAiWPN Universitas, Kraków 2000

ilustracje:

• Stanisław Smolka, August Sokołowski, Królowie i książęta: rysunki Jana Matejki, Nakład Maurycego Perlesa, Wiedeń [ok. 1893]
• Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com