Osada na Ostrowie Lednickim powstała w X wieku, chociaż pierwszym źródłem pisanym, które wspomina o tutejszym grodzie jest bulla papieża Innocentego II z 1136 roku. Po roku 963, z inicjatywy księcia Mieszka I, na południowej części wyspy wybudowano fortyfikacje w postaci drewniano-ziemnych wałów. Wewnątrz umocnień, obok gospodarczej zabudowy drewnianej, wzniesione zostały dwa murowane wolno stojące budynki: palatium (pałac) książęce wraz z kaplicą oraz kościół grodowy. Połączenie wyspy z lądem zapewniały wybudowane ok. 963/964 roku mosty: zachodni (dł. ok. 440 m) oraz wschodni (dł. ok.170 m). Mosty zbudowane były z drewnianych belek wspartych na palach wbitych w dno jeziora i miały szerokość ok. 6 metrów. Najważniejszą budowlą na wyspie było dwukondygnacyjne palatium wzniesione na planie prostokąta. Obiekt był dwukrotnie przebudowywany: po raz pierwszy przez Bolesława Chrobrego ok. 1000 roku (w stylu przedromańskim), a następnie w wieku XII (styl romański). W przybudowanej do palatium kaplicy umieszczone były baseny służące do liturgii chrzcielnej. W pobliżu palatium z kaplicą znajdował się jeszcze jeden obiekt murowany - kościół grodowy. Umiejscowiony był w północnej części grodu, w pobliżu wału i bramy wjazdowej. W trakcie badań archeologicznych odkryto na terenie kościoła dwa kamienne grobowce, prawdopodobne miejsca pochówku rodziny książęcej (być może potomstwo Mieszka I albo Bolesława Chrobrego). Gród na Ostrowie Lednickim od początku swego istnienia posiadał status ośrodka władzy książęcej (następnie królewskiej) oraz jednego z głównych sakralnych centrów państwa. Wielkie straty materialne spowodował najazd księcia czeskiego Brzetysława w roku 1038. Pomimo, iż przeprowadzono odbudowę (m.in. wzniesienie nowych wałów, istniejących do dziś), gród stracił swoje znaczenie. Pod koniec wieku XIV został opuszczony i zapomniany. Obecny stan zachowania gród zawdzięcza szeregowi prac archeologicznych i rekonstrukcyjnych podjętych już w połowie XIX wieku i prowadzonych do dnia dzisiejszego.

Osada na wyspie (obecnie jest to półwysep) na Jeziorze Biskupińskim została założona w I połowie VIII wieku p.n.e. Jej powstanie wiąże się z kręgiem kulturowym kultury łużyckiej. Na terenie grodu znajdowało się ok. 106 domostw, usytuowanych rzędowo. Ocenia się, że w osadzie mieszkać mogło od 800 do 1000 osób. Całość założenia otoczona była skrzynkowym wałem drewniano-ziemnym, a ponadto umocniona falochronem zbudowanym z ukośnie wbitych pali. Ta pierwsza osada została opuszczona już w VI wieku p.n.e., z powodu podniesienia się poziomu wody w jeziorze. Pozostałości drewnianej zabudowy grodu zostały odkryte w roku 1933, a prace wykopaliskowe rozpoczęto w roku następnym. Obecny swój wygląd zawdzięcza szeregowi rekonstrukcji, w ramach których odtworzono wał obronny, falochron, bramę, ulice i dwa budynki mieszkalne. Rekonstrukcje te są cyklicznie wymieniane, z uwagi na postępy w badaniach archeologicznych.

Gród powstał w IX wieku w rozwidleniu rzeki Prosny na miejscu starszego słowiańskiego cmentarzyska całopalnego. W X-XII wieku był jednym z najważniejszych ośrodków państwa Piastów. Największą świetność gród na Zawodziu przeżywał w II połowie XII wieku, pod rządami księcia Mieszka III Starego. Władca ten na terenie grodu, w miejscu starszego drewnianego kościółka, wzniósł kamienną (romańską) kolegiatę Św. Pawła Apostoła. Kościół ten stał się też miejscem pochówku samego księcia († 1202) oraz jego synów Mieszka Młodszego († 1193) i Bolesława Mieszkowica, zmarłego tragiczne w czasie bitwy nad Mozgawą w roku 1195. Upadek grodu na Zawodziu datuje się na rok 1233, kiedy to książęta śląscy Henryk I Brodaty i jego syn Henryk II Pobożny najechali Kalisz i zburzyli stare zbudowania - w ruinę miała również popaść kolegiata Św. Pawła. Dzieła zniszczenia mieli dokonać Krzyżacy w roku 1331. Od tamtej pory gród stracił jakiekolwiek znaczenie militarne i gospodarcze i popadł w zapomnienie.

Gród założony został pod koniec XIII wieku. Fundator i późniejsi mieszkańcy założenia pozostają nieznani. Ulokowany został na stożkowatym kopcu o wysokości 7 metrów. Całość otoczona była fosą o szerokości ok. 2 metrów, zasilaną przez wodę z pobliskiego Jeziora Kownackiego. Szczyt kopca otaczała palisada. Główną budowlą była pięcioboczna wieża obronna. Dzięki badaniom archeologicznym wiadomo, iż na terenie grodu znajdowała się również kuźnia oraz co najmniej jeden budynek mieszkalny (odkryto piwniczkę). Gród był zamieszkiwany tylko do połowy XIV wieku i po tamtym okresie został opuszczony - być może uległ zniszczeniu w trakcie działań wojennych. Pamięć o średniowiecznym grodzie zatarła się w pamięci okolicznej ludności do tego stopnia, iż jeszcze do początku XX wieku utożsamiano kopiec z okresem napoleońskim. W 1973 roku na terenie grodziska utworzono skansen archeologiczny. Zrekonstruowano umocnienia (fosa, palisada, most i brama) oraz część zabudowy (wieża, chata, szałasy rybackie, drewniana kuźnia). W latach 2007-2009 obiekty zostały odnowione.