W źródłach pisanych Świdnica pojawiła się po raz pierwszy w roku 1249 roku, chociaż sam gród był znacznie starszy (już w X wieku stanowił siedzibę słowiańskiego plemienia Ślężan). W dokumencie z roku 1267 roku Świdnica występuje już jako miasto, zatem została prawdopodobnie lokowana na prawie niemieckim przez księcia wrocławskiego Henryka III Białego. Początkowo w granicach księstwa wrocławskiego, aż do roku 1290, kiedy to umiera Henryk IV Probus. Świdnicę obejmuje książę legnicki Henryk V Brzuchaty, który jednak oddaje to i inne miasta młodszemu bratu Bolkowi I Surowemu (w zamian za wsparcie militarne przeciwko Piastom głogowskim). Od tamtego czasu Świdnica stanowi główną siedzibę książęca i stolicę odrębnego księstwa świdnickiego (następnie świdnicko-jaworskiego). Pozostaje w rękach piastowskich do roku 1368, kiedy to umiera ostatni przedstawiciel linii - książę Bolko II Mały. W latach 1368-92 stanowi oprawę wdowią księżnej Agnieszki Habsburżanki, a po jej śmierci wraz z pozostałymi ziemiami księstwa zostaje wcielona do Korony Czeskiej.
Pamiątką okresu piastowskiego jest m.in. kościół Św. Stanisława i Św. Wacława (obecnie katedra) ufundowany przez księcia Bolka II Małego. Ważnym zabytkiem jest również XVII-wieczny drewniany ewangelicki Kościół Pokoju, wpisany w roku 2001 na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO.

Zamek ufundował książę Bolko I Surowy pod koniec XIII wieku, prawdopodobnie w miejscu umocnień (drewnianych) wzniesionych w XII wieku przez księcia Bolesława I Wysokiego. Po raz pierwszy w źródłach pisanych pojawia się jednak dopiero w roku 1315, kiedy to stanowi już własność księcia świdnickiego Bernarda. Początkowo warownia składała się z piętrowego budynku, wieży obronnej, wieży bramnej i murów obwodowych. W I połowie XIV zamek został rozbudowany przez księcia Bolka II Małego: podwyższono wówczas wieżę, wzniesiono drugi murowany budynek oraz drewniane zabudowania gospodarcze. Warownia została na mocy układu sukcesyjnego przejęta przez Królestwo Czeskie w roku 1392. Od tamtej pory zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli, będąc nawet okresowo siedzibą lokalnych rozbójników. W połowie XVI wieku ówczesny właściciel warowni, Maciej z Łagowa znacząco ją rozbudował w stylu renesansowym: powstał dolny dziedziniec, brama wjazdowa, przedbramie (niezwykle bogato zdobione sgraffitami). Pod koniec XVI wieku, przez krótki okres, właścicielem zamku był Michał Waleczny, hospodar Wołoszczyzny, Mołdawii i książę Siedmiogrodu - jeden z najwybitniejszych władców w historii Rumunii. W II połowie XVIII wieku zamek Grodno został opuszczony. Obecny swój stan zawdzięcza szeregowi rekonstrukcji i remontów przeprowadzanych w zasadzie od XIX wieku.

Zamek został zbudowany w II połowie XIII wieku z inicjatywy księcia Bolesława II Rogatki. Znaczna rozbudowa i przebudowa założenia nastąpiła już na przełomie XIII i XIV wieku z rozkazu księcia Bolka I Surowego: powstała wówczas charakterystyczna wieża, wzniesiona na planie kropli wody (z ostrzem skierowanym w najbardziej zagrożonym kierunku południowo-zachodnim). W latach 1301-68 za rządów księcia Bernarda Statecznego, a następnie Bolka II Małego, miały miejsce kolejne rozbudowy: południowy i południowo-wschodni narożnik zamku został połączony z miejskimi murami obronnymi. Rozbudowano także budynki mieszkalne i wzmocniono przejazd bramny. Początkowo zamek nazywany był Hain (Gaj). W roku 1392 zamek (i miasto) przechodzi na rzecz korony czeskiej. W wieku XV, w czasie "wojen husyckich", zamek wielokrotnie oblegany, często zmienia właścicieli, m.in. w roku 1493 po sześciotygodniowym oblężeniu zdobyty przez piastowskiego księcia cieszyńskiego, Kazimierza II (który następnie przekazał Bolków królowi czeskiemu, swemu suwerenowi). W latach 1539-40 zamek został przebudowany w stylu renesansowym pod kierownictwem architekta Jakuba Parra. Rozbudowano wówczas system fortyfikacji, przystosowując twierdzę do użycia broni palnej: otoczono ją drugim, niższym łańcuchem murów obronnych z otworami strzelniczymi, wzmocnionymi przez basteje. Znaczne zniszczenia twierdzy bolkowskiej przyniosły lata 40. XVIII wieku: wówczas to zamek był kilkakrotnie oblegany i okupowany przez wojska szwedzkie, które zniszczyły m.in. trzy basteje oraz część murów. W wieku XVIII na zamku kilkakrotnie wybuchały pożary (np. w roku 1724 piorun wpadł do galerii zamkowej, zapalając umieszczony pod jej sufitem portret księcia Bolka I Surowego). W następnych latach zamek stopniowo popada w ruinę. W 1885 roku lokalne władze zezwoliły na rozbiórkę części murów, by pozyskany materiał budowlany przeznaczyć na remonty dróg. W końcu XIX wieku rozpoczęto drobne prace renowacyjne i rekonstrukcyjne (w roku 1891 sam cesarz niemiecki Wilhelm II przekazał na ten cel 650 marek). W 1922 roku odbudowano renesansowy Dom Niewiast. Kolejne prace renowacyjne przeprowadzono po II wojnie światowej.

Pierwsze (zapewne drewniane) założenie wzmiankowane jest już w Kronice Czechów Kosmasa z Pragi pod rokiem 1108: Męcina ze swoim stryjem Niemojem naradzali się na terenie warowni nad planem obalenia czeskiego księcia Świętopełka. Ponownie w źródłach (jako Zpini) pojawia się już w roku 1155 w bulli papieża Hadriana IV. Początkowo warownia stanowiła własność książęcą. W XIII wieku kasztelanami na zamku byli: Tader od 1230 roku, Jaksa od 1242 i Piotr ze Świn od 1248 roku. Następnie, po rozbudowie pobliskiego założenia Hain (później Bolków), zamek przeszedł całkowicie w ręce prywatne, z nadania Bolesława II Rogatki, bądź Bolka I Surowego. Od końca XIII wieku aż do roku 1713 pozostawał w rękach rodu Świnków, którzy sukcesywnie go rozbudowywali. Najstarszym elementem założenia jest XIV-wieczna 5-kondygnacyjna wieża mieszkalna, zbudowana na planie prostokąta. Na przełomie XIV i XV wieku zamek został rozbudowany o nowe skrzydło mieszkalne przy wieży. W XVII wieku gotycką warownię przebudowano w stylu renesansowym, a całość otoczono bastionowymi fortyfikacjami. W roku 1761, podczas Wojny Siedmioletniej zamek został splądrowany i uszkodzony przez oddziały rosyjskie. Od tego też czasu zaczął popadać w ruinę. W 1840 roku wiatr zerwał dach gotyckiej wieży, a w roku 1876 wybuchł wielki pożar - zawaliły się wówczas stropy. Zabezpieczenia zamku w postaci trwałej ruiny dokonano w latach 60. XX wieku.

Murowany (gotycki) zamek na górze Chojnik został zbudowany w II połowie XIV wieku z inicjatywy księcia Bolka II Małego, w miejscu istniejącej od końca XIII wieku drewnianej warowni Bolesława II Rogatki. Pierwotna budowla, zwana Chojniasty (niem. Kynast), składała się z budynku mieszkalnego (prawdopodobnie trzykondygnacyjnego) usytuowanego w północno-zachodniej części wzgórza, cylindrycznej wieży i bramy wjazdowej po stronie północnej. Całość założenia otoczona była murami, wydzielającymi niewielki nieregularny dziedziniec. Na przełomie XIV i XV wieku ówczesny właściciel zamku, rycerz Gotsch Schaff (protoplasta rodu Schaffgotschów), zbudował kaplicę zamkową, w formie wykuszu nad bramą wjazdową. Na początku XV wieku nastąpiła rozbudowa zamku: dobudowano wówczas dziedziniec północny, na którego centralnym miejscu postawiono pręgierz. Na przełomie XV i XVI wieku warownię rozbudowano o otoczone fortyfikacjami przedzamcze (z cylindryczną wieżą od strony północnej). W 1560 roku powstała wydłużona północna basteja przystosowana do użycia broni palnej. Stale rozbudowywano także zabudowę gospodarczą zamku. Ostatnia przebudowa umocnień przeprowadzona została w roku 1648: powstał wówczas wieloboczny bastion i kolejna linia murów obronnych. Wkrótce jednak - w roku 1675 - zamek spłonął (od uderzenia pioruna). Od tamtego też czasu pozostaje w stanie ruiny, którą częściowo zabezpieczono w roku 1964. Zamek 'Chojnik' nie został nigdy zdobyty przez nieprzyjaciela. Oparł się m.in. oblężeniu wojsk husyckich pod koniec XV wieku oraz najazdowi szwedzkiemu w roku 1645.

Murowany (gotycki) zamek został zbudowany w latach 1288-92 z inicjatywy księcia Bolka I Surowego, prawdopodobnie w miejscu istniejącej wcześniej drewnianej warowni. Średniowieczne założenie wzniesiono na planie nieregularnej elipsy ze ściętymi narożnikami. Głównym jego elementem była czworoboczna wieża. Całość otoczono murami obwodowymi, w których od strony południowo-wschodniej zlokalizowano bramę wjazdową (umocnioną wykutą w skale fosą). W wieku XIV warownię powiększono o zamek dolny, posiadający własny system umocnień. Zamek do 1368 roku należał do książąt świdnicko-jaworskich, następnie do wdowy po księciu Bolku II Małym, księżnej Agnieszki Habsburżanki. Po śmierci Agnieszki w roku 1392 przechodzi na rzecz korony czeskiej, stając się siedzibą kolejnych starostów. W latach 1428-29 zamek został zdobyty przez husytów i częściowo zniszczony. Dopiero od roku 1509 stabilizuje się stan własnościowy warowni - zasiadają w niej przedstawiciele rodu Hochbergów (władających zamkiem 'Fürstenstein' aż do I połowy XX wieku). Przez lata dokonują oni szereg inwestycji budowlanych, powoli przekształcając gotycką warownię w arystokratyczną rezydencję. Ważniejsze przebudowy miały miejsce w latach 1548-55, 1648-55 (budowa skrzydła północno-zachodniego), 1718-24 (przebudowa w stylu barokowym) oraz 1908-23 (budowa neorenesansowej części południowo-zachodniej z dwiema wieżami). Zamek pozbawiono ostatecznie systemów obronnych, zburzono również znaczną część zabudowań gospodarczych na przedzamczu, by zorganizować ogrody. Splądrowany i mocno zniszczony w czasie II wojny światowej, dopiero po jej zakończeniu podlega renowacji.
'Książ' to największy zamek Dolnego Śląska i trzeci największy zamek w Polsce (po Malborku i Wawelu).

Jeszcze do niedawna panowało przekonanie, że ruiny położone ok. 800 m (w linii prostej) od zamku 'Książ' to budowla powstała pod koniec XVIII wieku, tzw. sztuczna ruina. Badania przeprowadzone w latach 1991-92 przez Krzysztofa Jaworskiego wskazują jednak, iż w tym miejscu stał na przełomie XIII i XIV wieku murowany (gotycki) zamek, wzniesiony w miejscu istniejącego już od IX grodu. Prawdopodobnie jest to warownia 'Fürstenberg', występująca w tytulaturze książąt świdnicko-jaworskich. Być może jej budowniczym był książę Bolko I Surowy. Prawdopodobnie już w XV wieku warownia przestała być użytkowana i popadła w ruinę. Odbudowana w roku 1794 (albo 1799) jako romantyczne ruiny stylizowane na gotyk. W roku 1945 pożar zniszczył konstrukcję.

Pierwsze założenie obronne w tym miejscu wzmiankowane jest w dokumencie z roku 1243 - była to zapewne drewniana warownia. Murowany (gotycki) zamek powstał na przełomie XIII i XIV wieku i jego fundację należy wiązać z osobą księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego, albo (co wydaje się równie prawdopodobne) jego syna Bernarda Statecznego świdnickiego. Fundacja piastowska składała się z budynku mieszkalnego, cylindrycznej wieży o wysokości ponad 10 metrów w południowo-wschodnim narożniku, dziedzińca po stronie południowej i bramy wjazdowej umieszczonej od strony zachodniej. W późniejszych latach zamek był przedmiotem dzierżawy rycerzy księstwa świdnickiego, a w połowie XIV w. stanowił siedlisko rycerzy-rabusiów, którzy mocno dawali się we znaki się okolicznym mieszkańcom i podróżującym kupcom. Spowodowało to zbrojną interwencję księcia Bolka II Małego, który zajął zamek. Władca ten finansował prace modernizacyjne na zamku. Warownia pozostawała w rękach Piastów świdnickich do roku 1368, kiedy to zmarł ostatni przedstawiciel linii - Bolko II Mały. Po śmierci księżnej-wdowy Agnieszki w roku 1392 zamek przeszedł w ręce czeskie. Podczas wojen husyckich na początku XV wieku zamek został zdobyty i zniszczony przez powstańców. Odbudowano go potem i zmodernizowano, przystosowując do warunków obrony artyleryjskiej (w wieku XVI wzniesiono nowe odcinki murów obronnych). W 1634 roku warownia Cisy została spalona przez wojska szwedzkie i popadła w ruinę, w której pozostaje po dziś dzień (ostatnie prace zabezpieczające przeprowadzono w latach 1961-69).

Najstarszy zachowany dokument z roku 1372 jako właściciela zamku wymienia Clericusa Bolz (Bolcze), byłego ochmistrza księcia Bolka II Małego. Murowana budowla na szczycie Krzyżnej Góry powstała w miejscu starszej drewnianej warowni, wybudowanej prawdopodobnie przez księcia Henryka I Brodatego na początku XIII wieku (może w roku 1207). Zamek murowany (gotycki) wzniesiono na planie czworokąta. Z trzech stron założenie obiegał mur obwodowy, a od południa dziedziniec opierał się o masyw skalny. Wjazd do warowni umieszczono w kurtynie zachodniej. Na podstawie przeprowadzonych badań archeologicznych nie można ustalić, czy zamek posiadał wieżę. Do roku 1372 stanowił własność książęcą. Początkowo w granicach tzw. Monarchii Henryków Śląskich, następnie w księstwie legnickim Bolesława II Rogatki, a od roku 1278 w rękach świdnickiej linii piastowskiej. W późniejszym okresie zamek stanowił własność prywatną, a w czasach wojen husyckich z XV wieku był jedną z siedzib husytów. Ostatecznie zniszczony jeszcze w XV wieku - być może w roku 1475 w czasie wojen króla węgierskiego Macieja Korwina z Jerzym z Podiebradu o tron czeski. Sokolec nigdy nie został odbudowany.

Zamek murowany (gotycki) powstał w XIII wieku z inicjatywy księcia Konrada I głogowskiego, w miejscu istniejącej wcześniej drewniano-ziemnej warowni plemienia Bobrzan, służącej od końca XII wieku jako siedziba lokalnej kasztelanii. Pierwotne założenie zbudowano na planie pięcioboku. Zamek nie posiadał wieży. Obejmował on budynki mieszkalne i kaplicę, na której namalowany był wizerunek gryfa. Od niego pochodzi nazwa zamku. Warownia pozostawała w rękach Piastów świdnickich do roku 1368, kiedy to zmarł ostatni przedstawiciel linii - Bolko II Mały. Po śmierci księżnej-wdowy Agnieszki w roku 1392 zamek przeszedł w ręce czeskie. Zadłużony król czeski Wacław IV przekazał go rycerzowi Beneszowi Chuśnikowi, a ten wydzierżawił go w roku 1400 rycerzowi Gotsche II Schoffowi. W roku 1419 Gryf stał się własnością rodu Schaffgotschów. Nowi właściciele przedsięwzięli szereg inwestycji budowlanych. Pierwsza przebudowa i rozbudowa nastąpiła w roku 1511, zaś w połowie XVI wieku wprowadzono do wystroju zamku elementy renesansowe. Powstał wówczas zamek średni z pokojami gościnnymi i zbrojownią oraz zamek dolny obejmujący głównie zabudowania gospodarcze. W wieku XVII zamek Gryf został nowocześnie ufortyfikowany. Podczas wojny trzydziestoletniej zamek był oblegany dwukrotnie przez Szwedów. Po raz pierwszy (w roku 1639) udało się odeprzeć atak, jednak w roku 1645 najeźdźcom udało się zdobyć twierdzę, którą okupowali przez 3 lata. Ponownie zdobyty w roku 1745 przez wojska pruskie uczestniczące w drugiej wojnie śląskiej. W roku 1798 ostatecznie opuszczony przez Schaffgotchów i od tamtej pory systematycznie popada w ruinę.
W roku 1687, na zorganizowanych w zamku chrzcinach Eleonory Schaffgotsch gościła Zofia Teofila z Daniłowiczów Sobieska oraz Maria Kazimiera Sobieska, matka oraz żona króla polskiego Jana III Sobieskiego.

Pierwszy zamek został zbudowany przed rokiem 1375, prawdopodobnie z inicjatywy Clericusa Bolz (Bolcze), byłego ochmistrza księcia Bolka II Małego. Składał się on z narożnej wieży obronnej, murowanego budynku mieszkalnego i wieży bramnej. Całość otoczona była murem obronnym i skałami, włączonymi w system obwarowań zamku. W następnym etapie rozbudowano zamek dolny. W roku 1392, po śmierci księżnej-wdowy po Bolku II Małym, ziemie księstwa, w tym Bolczów, zostały wcielone do Korony Czeskiej. W czasie wojen husyckich warownia stanowiła bazę wypadową husytów. W roku 1433 zamek został zdobyty i zniszczony przez oddziały mieszczan świdnickich. Odbudowa i rozbudowa przeprowadzona została w I połowie XVI wieku przez Hansa Dippolda von Burghaus, a następnie przez Justa Dietza (zwanego Decjuszem), sekretarza króla Zygmunta I Starego. Dobudowano wówczas m.in. basteję oraz barbakan, przed którym wykuto w skale suchą fosę. Upadek twierdzy Bolczów nastąpił w połowie XVI wieku: w roku 1645 wybuchł pożar, celowo wzniecony (bądź przypadkowo zaprószony) przez żołnierzy szwedzkich okupujących zamek. Strawił on znaczną część zabudowań i od tego czasu warownia popadła w ruinę. Pierwsze prace zabezpieczające prowadzono w roku 1848. Na początku XX wieku na zamku górnym wzniesiono schronisko turystyczne, które nie przetrwało jednak II wojny światowej. Zabezpieczenie obiektu w postaci trwałej ruiny zostało przeprowadzone w roku 1965.

Fundacja opactwa cystersów w Krzeszowie nastąpiła w roku 1292. Jej inicjatorem był książę świdnicko-jaworski Bolko I Surowy. Od samego początku swego istnienia Krzeszów stał się ważnym ośrodkiem kultu w księstwie, a także nekropolią lokalnej piastowskiej linii książęcej. Do dziś zachowały się dwa nagrobki: księcia-fundatora Bolka I Surowego oraz jego wnuka Bolka II Małego. Obecny wygląd kościół klasztorny zawdzięcza XVII-wiecznej barokowej przebudowie.