Kazimierz III gniewkowski
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Siemomysł Inowrocławski | Salomea, córka Sambora II, księcia lubiszewsko-tczewskiego |
| życie | |
| 1280/1284 - 26 VIII 1347/24 IV 1353 | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1306-1309: Tczew (współnamiestnik Władysława Łokietka na Pomorzu Gdańskim) 1315/16-1316/17: Poznań (współnamiestnik Władysława Łokietka w Wielkopolsce) | |
| 1287-1296: Bydgoszcz, Gniewkowo, Inowrocław, Michałowo (współrządy) 1296-1300: Bydgoszcz, Gniewkowo, Inowrocław, Michałowo, Wyszogród (współrządy) 1300-1303: Bydgoszcz, Gniewkowo, Inowrocław, Kruszwica, Michałowo, Wyszogród (współrz.) 1303-1305/6, 1311-1314/15: Bydgoszcz, Gniewkowo, Inowrocław, Kruszwica, Wyszogród (współ.) 1305/6-1311: Bydgoszcz, Inowrocław, Kruszwica, Wyszogród (współrządy) 1314/15-1332, 1343-1347/53: Gniewkowo | |
kalendarium:
1287
-(29 X/24 XII) Śmierć Siemomysła Inowrocławskiego.- Władzę w księstwie inowrocławskim, w imieniu małoletnich synów, przejmuje księżna-wdowa Salomea.
1293/1294
-(20 VIII 1293/8 V 1294) Leszek i Przemysł przejmują samodzielną władzę w księstwie inowrocławskim i biorą pod opiekę Kazimierza.1296
-Włączenie kasztelanii wyszogrodzkiej do księstwa inowrocławskiego.1300
-(VII) Wacław II zdobywa Wielkopolskę, Pomorze Gdańskie, część Kujaw, ziemię sieradzką i łęczycką.- (VIII) Koronacja Wacława na króla Polski w Gnieźnie.
- Kazimierz (wraz z braćmi i stryjem Siemowitem dobrzyńskim) składa Wacławowi hołd lenny.
- Objęcie kasztelanii kruszwickiej i części kasztelanii radziejowskiej (bez Radziejowa) z nadania Wacława.
- Kazimierz (wraz z braćmi i stryjem Siemowitem dobrzyńskim) składa Wacławowi hołd lenny.
1302/1303
-Siemowit dobrzyński zajmuje miejscowość Osiek w ziemi michałowskiej, w związku z brakiem możliwości odzyskania długu od rycerza Szymona z Osieka.1303
★
Leszek książę michałowski i gniewkowski, syn Siemomysła księcia kujawskiego, synowiec rodzony Władysława Łokietka, [...] ziemię michałowską, wspólne jego i braci Przemysława i Kazimierza dziedzictwo, mimo upominania się o nią i oporu rzeczonych braci, jeszcze do działu nie przypuszczonych, Konradowi Sakowi mistrzowi pruskiemu za sto osiemdziesiąt grzywien toruńskich zastawił, z warunkiem i prawem odkupu [...] - Kronika Jana Długosza-(IX) Leszek jednostronnie podejmuje decyzję o wystąpieniu z braterskiego niedziału obejmując Bydgoszcz, Gniewkowo, Wyszogród i ziemię michałowską.- Zastaw ziemi michałowskiej Krzyżakom przez Leszka (za kwotę 180 grzywien toruńskich), pomimo oporu Kazimierza i Przemysła.
- Leszek zawiesza (rezygnuje?) z podziału księstwa inowrocławskiego, w zamian za poparcie braci dla akcji zbrojnej przeciwko Siemowitowi dobrzyńskiemu.
1303-1304
-Wojna z Siemowitem dobrzyńskim.- (1303/1304) Oddziały inowrocławskie oraz zbuntowani możni dzielnicy dobrzyńskiej (pod przywództwem Wojsława Trojanowica) wkraczają do Dobrzynia, pojmują Siemowita i zajmują okoliczne ziemie.
- (1304) Siemowit uchodzi z niewoli, dzięki interwencji rycerza Andrzeja z Płok.
- (/15 VII 1304) Utrata grodu w Dobrzyniu (i okolicznych ziem), w związku z kontrofensywą Siemowita i jego stronników.
- (15 VII 1304/) Wojska Siemowita i jego stronników zajmują ziemię słońską i Wyszogród, a także biskupi zamek w Raciążku.
- (14 X/27 XI 1304) Książęta inowrocławscy odbijają Słońsko, Wyszogród i zamek w Raciążku z rąk Siemowita.
1304
-(14 X) Ponowienie przez Leszka aktu zastawu ziemi michałowskiej na rzecz Zakonu Krzyżackiego (za łączną kwotę 300 grzywien toruńskich).-Leszek dostaje się do niewoli czeskiej.
- Przemysł obejmuje faktyczną władzę w księstwie inowrocławskim (formalnie współrządy z Kazimierzem).
1305
-Kazimierz i Przemysł sprzymierzają się z Władysławem Łokietkiem i przystępują do antyczeskiego powstania na Kujawach brzeskich.- Oddziały starosty czeskiego pustoszą kasztelanię kruszwicką.
1305/1306
-Kazimierz i Przemysł zaciągają pożyczkę (400 grzywien) pod zastaw ziemi słońskiej, Gniewkowa i Wielowsi u biskupa włocławskiego Gerwarda.1306
-(25 I) Zawarcie (w Toruniu) układu rozejmowego z czeskim starostą, ważnego do 29 września.-(XII) Władysław przekazuje władzę namiestniczą na Pomorzu Gdańskim Przemysłowi (z siedzibą w Świeciu) i Kazimierzowi (z siedzibą w Tczewie).
1306/1307
-Kazimierz i Przemysł podejmują nieudane (spóźnione?) próby spłaty Krzyżakom sum zastawnych i odzyskania władztwa nad ziemią michałowską.1308
★
Książę Kazimierz widząc, iż siłą bynajmniej mu [mistrzowi krzyżackiemu - przyp. wł.] nie wyrównywał, a zamek Tczew ani z przyrodzenia ani sztuką obwarowany, żywności nie miał pod dostatkiem, postanowił grożącego sobie i swoim uniknąć niebezpieczeństwa, opuścił więc zamek Tczew, i oddał w posiadanie mistrza. Ten natychmiast spalił go ze szczętem; sam zaś książę Kazimierz, odprowadzony przez rycerzy krzyżackich dla zabezpieczenia jego osoby i rzeczy, udał się do brata swego księcia Przemysła do zamku Świecia. - Kronika Jana Długosza-(ok.13 XI) Krzyżacy zdobywają Tczew.- Kazimierz udaje się do brata Przemysła do Świecia.
1309
★
[...] zamek Świecie, w dziesięć tygodni od początku oblężenia, poddał się mistrzowi i zakonowi Krzyżaków: obydwaj zaś książęta, bracia rodzeni, Przemysław i Kazimierz, [...] wyszli z zamku ze wszystkimi rzeczami swymi, nie bez żalu i łez rzewnych, do księcia Władysława Łokietka, który ich łaskawie przyjął [...] - Kronika Jana Długosza-(IV) Utrata Świecia na rzecz Krzyżaków.-(1 V) Sprzedaż ziem na Żuławach na rzecz Krzyżaków, za kwotę 1000 grzywien.
1310-1311
-Konflikt (na tle majątkowym) z biskupem włocławskim, Gerwardem.- (XII 1310) Kazimierz i Przemysł najeżdżają na dobra biskupie w Raciążku.
- (2 I 1311) Gerward rzuca klątwę na Kazimierza i Przemysła.
- (lato/jesień 1311) Uwięzienie Gerwarda i jego brata Stanisława, prepozyta włocławskiego.
- (22 XI 1311) Zawarcie ugody z biskupem.
- Zwolnienie Kazimierza i Przemysła z ekskomuniki.
- Gerward zwraca ziemię słońską, Gniewkowo i Wielowieś, w uznaniu za odbicie Raciążka z rąk Siemowita dobrzyńskiego w roku 1304.
1312
-(19 VII/) Powrót Leszka z niewoli czeskiej.1312/1318
-Małżeństwo z nieznaną kobietą.1314/1315
★
Przemysłowi przypadła Bydgoszcz, Leszkowi Inowrocław, Kazimierzowi Gniewkowo z kasztelanią słońską. - Kronika Janka z Czarnkowa-(12 X 1314/6 IV 1315) Podział księstwa inowrocławskiego pomiędzy braćmi.- Kazimierz obejmuje samodzielną władzę w Gniewkowie.
1315
-(27 VI) Władysław Łokietek zawiera antybrandenburskie przymierze z królami Danii, Szwecji, Norwegii oraz z książętami Rugii, Pomorza i Meklemburgii, a pośród swoich sojuszników wymienia książąt kujawskich (Kazimierza i Przemysła).1315/1316
-(1315/18 XII 1316) Objęcie (wraz z bratem Przemysłem) władzy namiestniczej w Wielkopolsce (z siedzibą w Poznaniu) z nadania Władysława.- (1315-17) Udział w walkach z synami Henryka Głogowskiego (wspieranymi przez margrabiego brandenburskiego) o panowanie nad Wielkopolską.
1316
-(18 XII) Udział w spotkaniu Władysława Łokietka z Władysławem bytomskim w Krakowie.1318
-(18-23 VI) Kazimierz bierze udział w wiecu w Sulejowie, na którym wystosowano suplikę do Kurii Rzymskiej w sprawie koronacji Władysława Łokietka.1325
-(27 VI) Władysław Łokietek zawiera przymierze z książętami Pomorza Zachodniego przeciw Brandenburgii, a pośród swoich sojuszników wymienia Kazimierza.1332
★
Podstąpili potem pod zamek Gniewkowo, na ów czas przez Kazimierza księcia na Gniewkowie dzierżony, a wytężywszy siły na jego zdobycie, taranami i gęsto z kusz miotanymi pociskami jęli kruszyć i wywalać mury. Książę Kazimierz widząc, że się oprzeć nie zdoła, przystąpił do ugody, na tej zasadzie, aby mu wolno było wyjść z zamku ze wszystkimi ludźmi i dobytkami, i zamek ogniem zniszczyć. Jakoż, stosownie do takowego układu, wobec nieprzyjaciela opuścił zamek, jedyny jaki pod swym zwierzchnictwem posiadał, i podpaliwszy go w perzynę obrócił. - Kronika Janka Długosza-(IV) Krzyżacy najeżdżają Kujawy.- Kazimierz zostaje zmuszony do spalenia i opuszczenia zamku w Gniewkowie i udania się na wygnanie (prawodpodobnie na dwór Władysława Łokietka).
1332/1343
-(19 IV 1332/13 VII 1343) Śmierć żony Kazimierza.1339
-(4 II-15 IX) Drugi proces polsko-krzyżacki przed trybunałem papieskim w Warszawie.- (11 III) Kazimierz składa zeznania obciążające Zakon Krzyżacki przed sądem w Uniejowie.
1343
-(8 VII) Kazimierz Wielki zawiera pokój wieczysty z Krzyżakami w Kaliszu.- Powrót Gniewkowa do władztwa Kazimierza.
1347/1353
-(26 VIII 1347/24 IV 1353) Śmierć Kazimierza III gniewkowskiego.heraldyka:
sfragistyka:
Ø 65 mm  +S' +KAZIMIRI DEI GRACIA DUCIS CUIAVIE |
ciekawostka:
Podczas najazdu krzyżackiego na Pomorze Gdańskie w roku 1309 Kazimierz władał (w imieniu Władysława Łokietka) zamkiem w Tczewie. Gdy Krzyżacy przybyli pod zamek z nadzieją jego zdobycia, książę udał się do namiotu mistrza i błagał go aby ten odstąpił. Aby zaś mistrza i obecnych komturów tym bardziej do litości mógł nakłonić, prośbę swoję do mistrza powtórzył na klęczkach i z złożonymi kornie rękami. Pomimo tego poniżającego przedstawienia, mistrz krzyżacki Karol wzgardziwszy tą pokorą i prośbą księcia, i więcej uczuwszy z niej podniety do pychy niż do litości, rzekł: "Nie przeczę, że ciebie i brata twego, księcia Przemysława, do przyjęcia rządów ziemi pomorskiej obietnicą mojej i zakonu mego pomocy i przyjaźni zachęciłem, i obydwóm jak najlepsze czyniłem nadzieje. Wolałem bowiem, żebyście wy objęli rządy tej ziemi, niżeli inny mnie niechętny a potężny jaki władca. Teraz nie cofając wcale mego przyrzeczenia, ale zmieniając je na lepsze, zwierzchnictwa nad Pomorzem więcej sobie i zakonowi memu niżeli komukolwiek innemu życzę". Mistrz krzyżacki zezwolił Kazimierzowi na bezpieczne opuszczenie Tczewa, po czym zajął zamek.
przyczyna śmierci:
| 26 VIII 1347/24 IV 1353 | nieznana |
|---|
pochówek:
| 1347/1353 | miejsce nieznane |
|---|
źródła:
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
- Kronika Jana z Czarnkowa, oprac.: Marek D. Kowalski, tłum.: Józef Żerbiłło, TAiWPN Universitas, Kraków 1996
literatura:
- Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
- Edmund Długopolski, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, TAiWPN Universitas, Kraków 2009
- Marcin Hlebionek, Pieczęcie Piastów kujawskich, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Inowrocławiu, Inowrocław 2011
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Wydawnictwo Historyczne, Poznań - Wrocław 2001
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Błażej Śliwiński, Leszek książę inowrocławski (1274/1275 - po 27 kwietnia 1339), Wydawnictwo Avalon, Kraków 2010
ilustracje:
- Friedrich August Vossberg, Siegel des Mittelalters von Polen, Lithauen, Schlesien, Pommern und Preussen, Berlin 1854