Władysław III Laskonogi (Stary, Wielki)

genealogia:

kalendarium:

1177 albo 1179

Atoli opuszczają go [Mieszka] i jego ulubieńcy, niepomni zgoła wielkich dobrodziejstw. Wśród nich książę Odo, pierworodny jego syn, jako najzaciętszy wróg usiłuje usunąć korzeń własnego pnia, na własną głowę sprowadza pożar, z zaciętością wielką nastając na zgubę ojca [...] aby odsunąć od panowania synów macochy, którym ojciec przyrzekł dziedzictwo po sobie. - Mistrza Wincentego Kronika Polska
---
1179. Mieszko Stary ucieka. - Rocznik kapituły poznańskiej
---
[Mieszko] opuszczony niemal przez wszystkich, ustąpił równocześnie z ojczyzny i królestwa, zadowalając się wraz z żoną i trzema synami miasteczkiem Raciborzem. - Kronika wielkopolska

1181

1186

przed 1193

1194

• Przejęcie władzy w księstwie kaliskim z tytułu opieki nad małoletnim Władysławem Odonicem.

1202

Tak więc w obliczu całej Polski, za zgodą książąt i wielmożów oraz całego rycerstwa, od pieszego woja aż po najwyższego [dowódcę], pryncepsem Krakowa ustanowiono księcia Władysława. - Mistrza Wincentego Kronika Polska

• Władysław obejmuje władzę nad Krakowem (zaproszony przez wojewodę Mikołaja) i całą Wielkopolską.

1205

1205. [...] Ma miejsce wyprawa do Sławii [na Pomorze Zachodnie], gdzie książę Władysław spotkał się z królem [Waldemarem]. - Rocznik Waldemara

• Spotkanie (zbrojne?) z Waldemarem II.

1206

[...] możnowładcy ziemi krakowskiej wraz z ich biskupem Pełką odmawiają księciu Władysławowi wiernej uległości i stanowczo wzbraniają się od uznania go za księcia. Wkrótce zaś wyprawiają posłów do Leszka do Sandomierza prosząc go, aby nie uchylał się od przyjęcia pryncypatu krakowskiego. On przybywszy do Krakowa przez wszystkich dostojników z honorami został przyjęty jako książę Krakowa, Władysława zaś usunięto i zupełnie wygnano z ziemi krakowskiej. - Kronika wielkopolska

• Objęcie tronu krakowskiego przez Leszka Białego.

• Arcybiskup nakłada ekskomunikę na Władysława.
• Wygnanie arcybiskupa z Wielkopolski.

• (jesień) Wygnanie Władysława Odonica z Wielkopolski.

1207

1208

• Arcybiskup Henryk Kietlicz zdejmuje ekskomunikę z Władysława.

po 1208

1209

• Władysław podejmuje (nieudaną) próbę odsieczy oblężonego grodu w Lubuszu.
  • Porażka w bitwie pod Lubuszem.
• Konrad zdobywa Lubusz i nakazuje powieszenie całej załogi.

1216

• Zawarcie pokoju z Władysławem Odonicem.

1217

Przycyhylni twoim słusznym wymaganiom, przyjmujemy pod opiekę naszą i Św. Piotra twoją osobę, kraj, ziemie i ludzi, posiadłości i inne dobra, które słusznie obecnie posiadasz, albo w przyszłości słusznie będziesz mógł pozyskać. - fragment bulli protekcyjnej papieża Honoriusza III z 9 lutego 1217 roku

• Władysław zawiera układ z Leszkiem Białym o wzajemnym dziedziczeniu swoich księstw na wypadek śmierci.

1218

• Odzyskanie Ziemi Lubuskiej.

[Laskonogi] ściągnąwszy natychmiast wielkie wojsko złożone z rycerzy i wieśniaków, oblega zamek w Kaliszu i zamyka w nim bratanka. Kiedy już przez piętnaście dni nie przerywał oblężenia i było wiadomo, że oblężonym lada dzień zabraknie żywności, ci z obawy, aby w razie zdobycia zamku siłą zagniewany Władysław Wielki nie przedsięwziął jakichś zbyt ostrych środków, za pośrednictwem parlamentariuszy układają się w sprawie poddania zamku pod warunkiem, że wyjdą z niego cało i zachowają dawne zaszczyty i życzliwość. Władysław Plwacz, nie ufając przychylności stryja i obawiając się, żeby go nie skazał na ciężkie więzienie, wyniknąwszy się nocą z zamku kaliskiego z siedmioma tylko towarzyszami, udaje się w kierunku Krakowa do Leszka Białego. Przybywszy do króla węgierskiego Andrzeja, po przedstawieniu przyczyn wędrówki, spotkał się z jego strony z ludzkim, życzliwym przyjęciem i poparciem. - Kronika Jana Długosza

• Władysław Odonic zostaje wygnany na Węgry.

1223

[Odonic] wróciwszy po kilku latach [...], chyłkiem wszedł do grodu Ujście, ponieważ Świętopełk, wiekorządca Pomorza, udzielił mu pomocy. - Kronika wielkopolska

• Władysław Odonic obejmuje Ujście i Nakło.

1225

• Spustoszenie klasztoru w Mogilnie.

• Władysław Odonic zajmuje część Ziemi Lubuskiej (tereny na północ od dolnej Warty i Odry).

1226

• Spustoszenie spichlerzy w Niedźwiedziu.

1227

[...] Władysław Stary zebrawszy całą potęgę i siłę swego ludu otoczył wałem gród Ujście. Władysław Odowic w sam dzień Rozesłania Apostołów nagle wyskoczywszy z grodu na jego placówki zupełnie pokonał wojsko swego stryja, a także wojewodę jego z licznymi dostojnikami oraz niezliczonym ludem powalił i zabił. Tak to Władysław Stary zaprzestał oblegać gród i zawstydzony odstąpił od niego. - Kronika wielkopolska

• (15 VII) Wojska Władysława (dowodzone przez wojewodę Dobrogosta) zostają rozbite przez siły Władysława Odonica pod Ujściem.

Władysław Odowic po niedługiej przerwie odważnie ściga go i wbrew swemu stryjowi odzyskuje Poznań, Kalisz i inne grody swego państwa. - Kronika wielkopolska

1228

[...] Władysław Stary spotkawszy się ze swoim bratankiem Władysławem Odowicem, stoczył z nim walną bitwę. W tym starciu Władysław Stary odniósłszy zwycięstwo wziął do niewoli swego bratanka, księcia Władysława Odowica. - Kronika wielkopolska

• Władysław przejmuje inicjatywę w Wielkopolsce.

• Objęcie władzy w Krakowie przez Władysława Laskonogiego.
• Władysław wydaje w Cieni przywilej dla Małopolan.
  • Adopcja małoletniego Bolesława.

1229

Ten [Odonic] wyszedłszy z niewoli [...] całkiem wypędził z ziemi Polski swego stryja Władysława Starego, czyli Laskonogiego. - Kronika wielkopolska

• Udana obrona oblężonego Kalisza.
• Władysław zostaje wyparty z Wielkopolski przez Władysława Odonica.

1229/1230

• Henryk Brodaty nadaje Władysławowi Racibórz.

1231

[...] książę Władysław Stary przybywszy z Raciborza otoczył gód Gniezno. Lecz zatrzymawszy się jakiś czas nad zdobywaniem go i nie mogąc dokonać tego, smutny odstąpił. - Kronika wielkopolska

• (IV) Nieudane oblężenie Gniezna.

Władysław Laskonogi
Jana Matejki

sfragistyka:

+WLODIZLAVS DEI GRACIA DVX POLONIE

ciekawostka:

Władysław był człowiekiem głęboko wierzącym we wróżby, przepowiednie, siły magiczne i wszelkie przesądy. Wierzył m.in., iż spotkanie mnicha przynosi nieszczęście, podobnie jak niespodziewane ujrzenie świni, bądź odyńca.
W kronice miśnieńskiej, tzw. Chronicon Montis Sereni zawarto informację, iż w roku 1209 Władysław podążał z odsieczą dla oblężonego Lubusza, a na czele jego wojsk szła czarownica, która przetakiem (sitem) czerpała wodę, wróżąc w ten sposób rychłe zwycięstwo Polakom. Stało się jednak inaczej, a sama wróżka miała zginąć od pierwszego oszczepu.

przyczyna śmierci:

ZAMORDOWANY (jak podaje francuski kronikarz cysterski Alberyk z Trois Fontaines: zabrał ze sobą na noc pewną teutońską dziewczynę, która nie mogąc ścierpieć zadawanego gwałtu, przeszyła mu gwałtownie brzuch nożem, który skrycie ze sobą wzięła).

miejsce pochówku:

KLASZTOR BENEDYKTYNÓW W LUBINIU (istnieje również teoria, iż księcia pochowano w RACIBORZU).

literatura:

• Andrzej Jureczko, Testament Krzywoustego, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1988
• August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893
• Benedykt Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975
• Bronisław Nowacki, Przemysł I, Wydawnictwo WBP, Poznań 2003
• Jerzy Wyrozumski, Pierścień Kingi, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1999
• Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888
• Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
• Maciej Przybył, Władysław Laskonogi, Wydawnictwo WBP, Poznań 1998
• Mariusz Trąba, Lech Bielski, Poczet królów i książąt polskich, Wydawnictwo Park, Bielsko Biała 2003
• Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
• Przemysław Wiszewski, Henryk Brodaty i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Przemysław Wiszewski, Leszek Biały i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Stanisław Rosik, Władysław Laskonogi i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
• Stefan K. Kuczyński, Księga królów i książąt polskich, Świat Książki, Warszawa 1999
• Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Wielkopolski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983

ilustracje:

• Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski T.4 Tablice z pieczęciami, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1881
• Stanisław Smolka, August Sokołowski, Królowie i książęta: rysunki Jana Matejki, Nakład Maurycego Perlesa, Wiedeń [ok. 1893]