Stanisław Bogusław Leszczyński

Otyły, średniego wzrostu, twarz okrągła, duże brwi siwe, nos mierny orli, zęby zniszczone, sczerniałe od tytoniu.
fragment listu gończego

genealogia:

rodzice
Rafał Leszczyński, wojewoda poznański	Anna, córka Stanisława Jana Jabłonowskiego, hetmana wielkiego koronnego
życie	panowanie
20 X 1677 (Lwów) - 23 II 1766 (Lunéville)	1704 (4 X 1705) - 1709, 1733 - 1736
małżeństwa (konkubinaty)
OO1698 - 1747: Katarzyna, córka Jana Karola Opalińskiego, kasztelana poznańskiego ♥1725 - ?: Maria Anna Ossolińska, żona hrabiego Fryderyka de la Taillebourg ♥1734 - po 1736: Katarzyna Dorota z Jabłonowskich, żona podskarbiego wielkiego koronnego Franciszka Maksymiliana Ossolińskiego ♥ok.1741 - przed 1747: Charlotte Nicole* - Francuzka, córka księcia Marka de Beauvau-Craon, żona markiza Leopolda Clementa de Bassompiere* ♥przed 1747 - 1766: Marie Françoise Catherine* - Francuzka, córka księcia Marka de Beauvau-Craon, żona markiza Ludwika Franciszka de Boufflers*
potomstwo (naturalne)
Anna (25 V 1699 - 20 VI 1717) Maria Karolina (23 VI 1703 - 24 VI 1768)

kalendarium:

1695-1696

-Stanisław odbywa podróż po krajach Europy Zachodniej.

1696

-Objęcie starostwa odolanowskiego.

1697

-(IX) August II mianuje Stanisława podczaszym koronnym.

1698

-(V) Małżeństwo (zawarte w Krakowie) z Katarzyną, córką Jana Karola Opalińskiego, kasztelana poznańskiego.

1699

-(2 IV) Objęcie urzędu wojewody poznańskiego.

1704

-(30 I) Zawiązana zostaje w Warszawie konfederacja przeciwników Augusta II pod przywództwem prymasa Michała Radziejowskiego.

(14 II) Konfederaci, dzięki wsparciu wojsk szwedzkich, pozbawiają Augusta II tronu i ogłaszają bezkrólewie.

-(28 II) Jakub i Konstanty Sobiescy - konfederaci warszawscy - zostają porwani (spod Oławy) przez oddziały saskie i osadzeni w twierdzy Königstein.
-(20 V) Konfederacja generalna sandomierska (pod przywództwem Stanisława Denhoffa) popierająca Augusta II.
-(VI) Stanisław przyrzeka iż koronę (której jeszcze nie otrzymał!) odda Jakubowi Sobieskiemu, gdy ten odzyska wolność.
-(2 VII) Elekcja Stanisława Leszczyńskiego.
-(4 IX) Konfederaci sandomierscy zajmują Warszawę.
-(6 IX) Zdobycie Lwowa przez siły szwedzkie.
-(jesień) Udana obrona oblężonego Poznania przed wojskami Augusta II.
-(jesień) Wojska saskie palą i pustoszą Leszno (posiadłość Stanisława).
-Ponowne przejęcie Warszawy przez wojska Karola XII.

1705

-(4 X) Koronacja Stanisława Leszczyńskiego w Warszawie.
-(28 XI) Stanisław zawiera (w Warszawie) traktat z Karolem XII.

Formalne uzależnienie Rzeczypospolitej od Szwecji.

1706

-(13 II) Szwedzi i stronnicy Stanisława zwyciężają armię saską pod Wschową.
-(1 IX) Wkroczenie wojsk szwedzkich do Saksonii.

(24 IX) Traktat w Altranstädt.
- August II zrzeka się korony polskiej i zobowiązuje się do uwolnienia Jakuba i Konstantego Sobieskich.

-(29 X) Zwycięstwo wojsk sasko-rosyjsko-polskich pod Kaliszem nad Szwedami (i wspierającymi ich stronnikami Stanisława).

1707

-Tajny pakt o nieagresji między hetmanem kozackim Iwanem Mazepą a Szwecją i Stanisławem Leszczyńskim.

1708

-(28 X) Układ z Iwanem Mazepą w sprawie odbudowy obubrzeżnej Ukrainy pod polskim protektoratem.
-(2 XI) Zdobycie przez Rosjan Baturyna, kozackiej siedziby hetmańskiej.
-(28 XI) Porażka zwolenników Stanisława w bitwie z siłami polsko-litewskimi pod Koniecpolem.

1709

-(III) Sicz Zaporoska przechodzi na stronę Karola XII i Stanisława Leszczyńskiego.
-(V) Zdobycie i spalenie Siczy Zaporoskiej przez wojska rosyjskie.
-(8 VII) Klęska wojsk szwedzko-kozackich pod Połtawą.
-(19 VIII) Stanisław wydaje manifest opatowski.

Ogłoszenie gotowości do dyskusji nad przyszłością Rzeczypospolitej (a także do abdykacji).

-(19 VIII) August II wycofuje się z umowy z Altranstädt, powraca do Rzeczypospolitej i nie przystępuje do rozmów ze Stanisławem.

(VIII) Ucieczka Stanisława Leszczyńskiego.

1712

-(jesień) Stanisław wraz z wojskami szwedzkimi generała Magnusa Stenbocka ląduje na Pomorzu.

Duńczycy niszczą szwedzką flotę inwazyjną.

-(5 XII) Tajny układ z Augustem II w Ribnitz.

Stanisław zrzeka się pretensji do tronu polskiego i wydaje oryginał aktu zrzeczenia się korony polskiej przez Augusta II.
August II zwraca majątek rodziny Leszczyńskich.

1713-1714

-Pobyt w Turcji.

(zima 1713) Stanisław zostaje początkowo uwięziony w Jassach z rozkazu sułtana.
(1713) Zabiegi o interwencję turecką i tatarską przeciwko Rosji.
(1713) Stanisław zrywa układ z Ribnitz (za namową Karola XII).
(1713) Nieudana wyprawa z Tatarami na Ukrainę, w celu wywołania buntu przeciwko Augustowi II (wobec wrogiej postawy Austrii i Rosji).
(1714) Uznanie tytułu królewskiego Augusta II przez sułtana tureckiego Ahmeda III.

1714-1719

-Pobyt pod opieką szwedzką w Księstwie Dwóch Mostów.

(15 VIII 1717) Nieudany zamach na życie Stanisława (zorganizowany z polecenia Augusta II).
(11 II 1719) Stanisław wraz z rodziną opuszcza Księstwo i udaje się do Francji.
- (III 1719) Osiedlenie w alzackim Wissemburgu.

1724

-Wykrycie i udaremnienie kolejnego sprzysiężenia (zainicjowanego z polecenia Augusta II) mającego na celu zabicie Stanisława.

1725

-(5 IX) Małżeństwo córki Marii Karoliny z królem Francji, Ludwikiem XV.

Stanisław przeprowadza się do zamku Chambord.
Ludwik XV nadaje Stanisławowi Order Św. Ducha.

1733

-(2 II) Śmierć Augusta II.
-(27 IV-23 V) Sejm konwokacyjny.

Podjęcie uchwały o wyłączeniu z kandydowania cudzoziemców.
Sejm pozbawia innowierców praw politycznych i dostępu do urzędów.

-(12 IX) Elekcja Stanisława Leszczyńskiego.
-(22 IX) Stanisław wyjeżdża do Gdańska (w nadziei na pomoc Francji).
-(10 X) Wybucha austriacko-francuska wojna o sukcesję polską (interwencja wojsk rosyjskich i saskich w interesie Fryderyka Augusta Wettina).

Zwycięstwo Rosjan nad stronnikami Stanisława pod Wyszyczynem.
(5 X) Elekcja Fryderyka Augusta Wettina.
(5 X) Konfederacja warszawska popierająca Fryderyka Augusta Wettina.
(3 XII) Zawiązuje się konfederacja w Opatowie popierająca Stanisława.
Zdobycie Krakowa przez wojska saskie.
- Fryderyk August Wettin przybywa do Krakowa.

1734

-(I-29 V) Oblężenie Gdańska przez wojska rosyjskie.

Spalenie Gdyni (12 V) i Sopotu przez Rosjan.
(27 V) Niedany atak korpusu francuskiego na pozycje rosyjskie.
(29 V) Gdańsk kapituluje przed Rosjanami.
(29 V) Stanisław ucieka (przebrany za chłopa) do Królewca.

-(16 I) Rosjanie zdobywają Toruń.
-(17 I) Koronacja Augusta III w katedrze wawelskiej.
-Zwycięstwo stronników Stanisława nad siłami saskimi pod Miechowem.
-(24 VI) Marszałek Ożarowski wydaje uniwersał wzywający szlachtę do obrony ojczyzny i praw Stanisława Leszczyńskiego.
-(5 XI) Zawiązanie konfederacji w Dzikowie (pod przywództwem Adama Tarły) popierającej Stanisława.

1735

-(3 X) Traktat pokojowy (w Wiedniu) między Francją i Austrią.

Zakończenie wojny o sukcesję polską.
Francja i Austria uznają elekcję Augusta III.

1736

-(27 I) Stanisław zrzeka się się tronu polskiego.
-Wyjazd Stanisława Leszczyńskiego do Francji.
-(25 VI-9 VII) Obrady sejmu pacyfikacyjnego.

Pełne uznanie elekcji Augusta III.
Ogłoszenie amnestii dla stronników Stanisława Leszczyńskiego.

1737

-(II) Stanisław przybywa do Lunéville w Lotaryngii.

1738

-Objęcie zarządu nad księstwem Lotaryngii i Baru.

1743

-Wydanie drukiem dzieła Głos wolny wolność ubezpieczający (z fałszywą datą wydania - 1733).

1747

-(19 III) Śmierć Katarzyny Opalińskiej.

1766

-(23 II) Śmierć Stanisława Leszczyńskiego w Lunéville.

Stanisław Leszczyński
Jana Matejki

heraldyka:

sfragistyka:

STANISLAVS I DEI GRATIA REX POLONIAE MAGNVS DVX LITHVANIAE RVSSIAE PRVSSIAE MASO SAMOG KIOVIAE VOLHYN PODOL PODL LIVONIAE SMOLENS SEVER CZERNIECHOVIAEQVE

ciekawostka:

Głos wolny wolność ubezpieczający to doniosłe dzieło, w którym zawarto program naprawy ustroju Rzeczypospolitej przez zniesienie pańszczyzny i zastąpienie jej czynszem, ograniczenie liberum veto, zwiększenie liczebności armii do 100000. Autorstwo przypisuje się najczęściej Stanisławowi Leszczyńskiemu, chociaż istnieje również pogląd, iż jest to dzieło litewskiego szlachcica Mateusza Białłozora.

przyczyna śmierci:

Od ognia w kominku zapaliło się ubranie na Stanisławie Leszczyńskim i wskutek bardzo rozległych oparzeń wywiązała się POSOCZNICA.

miejsce pochówku:

KATEDRA W KRAKOWIE (początkowo pochowany w kościele Notre-Dame de Bonsecours w Nancy, gdzie jego grobowiec został zniszczony i sprofanowany podczas Rewolucji Francuskiej; szczątki króla Leszczyńskiego przywiózł do Polski w 1814 roku generał Sokolnicki; W 1828 roku bratanek generała podarował szczątki królewskie Towarzystwu Przyjaciół Nauk w Warszawie. Po upadku Powstania Listopadowego (w 1831 roku) zbiory TPN zostały przewiezione do Petersburga; W 1857 roku trumienkę ze szczątkami króla władze carskie przekazały do katolickiego kościoła Św. Katarzyny; w roku 1924 trumienkę do Polski przywiózł Mikołaj Piotrowski i podarował Departamentowi Sztuki w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego; szef tego Departamentu, Jan Skotnicki przekazał trumnę Zamkowi Królewskiemu w Warszawie, gdzie przez 2 lata gdzie leżała zdeponowana w szafie (sic!); w roku 1928 - przesłano ją do Krakowa i złożono w kaplicy zamkowej na Wawelu (nieopodal sali Pod Ptakami), a następnie w roku 1938 we wnęce krypty poprzedzającej kryptę Św. Leonarda; w czasie okupacji Niemcy umieścili jednak trumnę w skarbcu katedralnym, skąd po wojnie powtórnie przeniesiono ją do katedry - tym razem jednak do niszy w krypcie Stefana Batorego; w maju 1973 roku nieznani sprawcy zbezcześcili szczątki królewskie, zrzucając trumienkę na posadzkę; po tym wydarzeniu szczątki króla umieszczono w szklanym barokowym relikwiarzu, który ustawiono pomiędzy grobowcami Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki).

literatura:

Anne Muratori-Philip, Stanisław Leszczyński, Świat Książki, Warszawa 2007
Jacek Staszewski, August III Sas, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 1989
Jerzy Besala, Małżeństwa królewskie: Władcy elekcyjni, Dom Wydawniczy Bellona i Wydawnictwo Muza, Warszawa 2007
Józef Feldman, Stanisław Leszczyński, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1984
Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
Mariusz Trąba, Lech Bielski, Poczet królów i książąt polskich, Wydawnictwo Park, Bielsko Biała 2003
Przemysław Wiszewski, August II Mocny i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003
Przemysław Wiszewski, August III i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003
Stanisław Rosik, Stanisław Leszczyński i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003

ilustracje:

Stanisław Smolka, August Sokołowski, Królowie i książęta: rysunki Jana Matejki, Nakład Maurycego Perlesa, Wiedeń [ok. 1893]
Stefan K. Kuczyński, Księga królów i książąt polskich, Świat Książki, Warszawa 1999
Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com

© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.

partnerzy serwisu - ApisVideo.pl | Historia - Historia Polski | Niemiecki - Język Niemiecki | WOS - Wiedza o Społeczeństwie | Żegluga śródlądowa