Leszek (Lestek) Bolesławowic (Mazowiecki)

genealogia:

kalendarium:

1173

[...] Leszek dziedziczy Mazowsze i Kujawy na mocy takiego zapisu testamentowego: "Syn mój, Lestek, ma być na stałe jedynym dziedzicem Mazowsza wraz z Kujawami. Brat mój, Kazimierz w czasie jego małoletności niech nie sprawuje [tylko] opiekuństwa, lecz do ojcowskiego przytuli go serca. Jeśliby przypadkiem Lestka spotkał los śmiertelników, niech tenże brat mój, Kazimierz, na stałe będzie jedynym dziedzicem tych ziem". - Mistrza Wincentego Kronika Polska

• Leszek obejmuje władzę na Mazowszu i Kujawach.
• Przejęcie opieki nad małoletnim Leszkiem przez stryja Kazimierza.

1177 albo 1179

[Kazimierz] Lestkowi zatwierdził dzielnice pozostawione [mu] testamentem ojca, opiekę nad nim poruczył rządcy tych dzielnic, księciu [palatynowi - przyp. wł.] Żyronowi, obdarzonemu wszelkimi zaletami. - Mistrza Wincentego Kronika Polska

• Palatyn Żyro zostaje tymczasowym opiekunem nieletniego Leszka.

ok. 1178

Wasilko Drohicki, syn Jaropełka, powaśniwszy się z Włodzimierzem Mińskim, wezwawszy Polaków i Mazowszan na pomoc, poszedł na Brześć i nad rzeką Bugiem spotkawszy się z nim stoczyli bitwę; Włodzimierz stracił wielu ludzi i uszedł do Mińska, a Wasilko z Polakami zajął Brześć. Jednak bojąc się samemu tam zostać, zostawił w nim brata żony swojej, księcia mazowieckiego z Polakami, a sam powrócił do Drohiczyna. Włodzimierz Wołodarewicz zebrał wojsko, wziął pomoc od Połocczan, [...] Brześć wziął i Mazowszan licznych pobił [...] Potem poszedł za Bug (na Podlasie) na Wasilka, który z niemałym wojskiem Polaków i Mazowszan stał nad rzeką Nur [Nurzec] za Drohiczynem. Włodzimierz nastąpił na niego, bili się od rana do południa [...] i Polacy widząć mnóstwo swoich zabitych, odstąpili do [pobliskiego] lasu; wówczas Włodzimierz uderza na Wasilka i Mazowszan i wszystkich w mieście zabija. [...] Wasilko z nielicznymi ludźmi uszedł do swojego teścia [szwagra - przyp. wł.] Leszka, który wówczas zebrał wojsko, poszedł na Włodzimierza i zmusił go do oddania Podlasia Wasilkowi i udania się do Brześcia za rzekę Bug. Wasilko nie mając czym Polakom zapłacić [...] ustąpił teściowi [szwagrowi - przyp. wł.] po sobie całe swoje księstwo, ponieważ nie miał dzieci. - Latopis połocki

• Kazimierz i Leszek udzielają pomocy zbrojnej Wasylkowi.
  • Zdobycie Brześcia.
    • Wasylko osadza Leszka w Brześciu.
• Włodzimierz miński (przy wsparciu Połocczan) odbija Brześć z rąk Leszka i najeżdża Podlasie.
  • Wojska Wasylka, Kazimierza i Leszka zostają pokonane pod Drohiczynem.
    • Wasylko udaje się na dwór Leszka (do Płocka).
• Zwycięska ofensywa wojsk mazowieckich przeciwko Włodzimierzowi.
  • Odzyskanie Podlasia (z Drohiczynem).
• Wasylko przekazuje Leszkowi ziemię drohiczyńską, w związku z brakiem środków finansowych na pokrycie kosztów interwencji zbrojnej Mazowszan.

1184

Lestek więc za namową namiestnika przechodzi wraz z wszystkimi możnymi pod opiekuństwo Mieszka, a syna jego Mieszka, młodzieńca nadzwyczaj przemyślnego i wytwornego, ustanawia testamentem następcą w swoim księstwie. - Mistrza Wincentego Kronika Polska

Atoli młodzieniec [Mieszko], jakby znudzony czekaniem i zniecierpliwiony, wkrótce zaczął postępować jak książę. Lestek, chociaż chory, niechętnie to znosił. Żalem zdjęty rzucił się Kazimierzowi do nóg [...]. Najłaskawszy książę, ucałowawszy go ze łzami, przebaczył mu winę odstępstwa. [...] Wtedy Lestek z pobożną czcią potwierdzając święty testament ojca dodaje mu mocy przez własne również oświadczenie, iż ogłasza Kazimierza zupełnym swoim następcą, a tę ostatnią wolę potwierdził w ostatnim dniu [życia]. - Mistrza Wincentego Kronika Polska

• Leszek powraca pod opiekę seniora - Kazimierza Sprawiedliwego i ustanawia go jedynym dziedzicem w swoim księstwie.

1186

fragment podobizny Leszka z tympanonu
fundacyjnego opactwa w Ołbinie

ciekawostka:

Leszek był jednym z pierwszych książąt dzielnicowych, którzy bili własną monetę. Znany jest jeden brakteat tego władcy, na którym widnieją postacie kobiety i mężczyzny oraz napis BOL.ANA. Są to prawdopodobnie rodzice księcia Leszka, Bolesław i Anastazja (Wierzchosława). Dzięki temu numizmatowi, ustalono też jednoznacznie, iż to Wierzchosława-Anastazja była matką Leszka, a nie - jak twierdziła przez lata część historyków - Maria.

przyczyna śmierci:

CHOROBA (może nowotwór? - Jan Długosz zanotował w swej kronice, że książę był udręczony i wyczerpany długotrwałą chorobą i cierpieniem - choroba jego bowiem ciągnęła się nie kilka dni lub miesięcy ale kilka lat).

miejsce pochówku:

KATEDRA W PŁOCKU (zgodnie z informacją podaną przez Jana Długosza).

literatura:

• August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893
• Kazimierz Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Oficyna Wydawnicza VOLUMEN, Warszawa 1993
• Magdalena Biniaś-Szkopek, Bolesław IV Kędzierzawy - książę Mazowsza i princeps, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2009
• Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
• Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
• Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999

ilustracje:

• Kazimierz Stronczyński, Pieniądze Piastów. Od czasów najdawniejszych do roku 1300. Rozbiorem źródeł spółczesnych i wykopalisk, oraz porównaniem typów menniczych objaśnione, Warszawa 1847