Leszek Inowrocławski
Ci dwaj [Leszek i Wisław II rugijski] zaś byli dobrzy dla klasztoru [w Oliwie], potwierdzając mu wszystkie posiadłości i wolności, które wcześniej, przed ich panowaniem, zostały uzyskane w wyniku darowizn zmarłych książąt.
Kronika oliwska
Kronika oliwska
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Siemomysł Inowrocławski | Salomea, córka Sambora II, księcia lubiszewsko-tczewskiego |
| życie | |
| 1274/1276 - po 27 IV 1339 | |
| panowanie | |
| 1287-1296: Bydgoszcz, Gniewkowo, Inowrocław, Michałowo (współrządy) 1296: Gdańsk, Świecie n. Wisłą, Tczew 1296-1300: Bydgoszcz, Gniewkowo, Inowrocław, Michałowo, Wyszogród (współrządy) 1300-1303: Bydgoszcz, Gniewkowo, Inowrocław, Kruszwica, Michałowo, Wyszogród (współrz.) 1303-1304, 1312-1314/15: Bydgoszcz, Gniewkowo, Inowrocław, Kruszwica, Wyszogród (współrz.) 1304-1312: (w niewoli) 1314/15-1320/24: Inowrocław | |
kalendarium:
1287
-(29 X/24 XII) Śmierć Siemomysła Inowrocławskiego.- Władzę w księstwie inowrocławskim, w imieniu małoletnich synów, przejmuje księżna-wdowa Salomea.
1293/1294
-(20 VIII 1293/8 V 1294) Leszek i Przemysł przejmują samodzielną władzę w księstwie inowrocławskim i biorą pod opiekę brata Kazimierza.1296
★
Gdy zatem to zaszło [śmierć Przemysła II - przyp. wł.], księstwo pomorskie nie miało żadnego prawnego sukcesora, lecz rycerze wezwali najpierw księcia Kujaw Leszka, który przez pewien czas dzierżył władzę książęcą. - Kronika oliwska-(8 II) Śmierć Przemysła II.- (/25 V) Leszek obejmuje władzę w części Pomorza Gdańskiego (z wyłączeniem ziemi słupskiej i sławieńskiej).
- (25 V) Potwierdzenie praw i przywilejów opactwa cysterskiego w Oliwie.
- Włączenie kasztelanii wyszogrodzkiej do księstwa inowrocławskiego.
1300
-(VII) Wacław II zdobywa Wielkopolskę, Pomorze Gdańskie, część Kujaw, ziemię sieradzką i łęczycką.- (VIII) Koronacja Wacława na króla Polski w Gnieźnie.
- Leszek (wraz z braćmi i stryjem Siemowitem dobrzyńskim) składa Wacławowi hołd lenny.
- Objęcie kasztelanii kruszwickiej i części kasztelanii radziejowskiej (bez Radziejowa) z nadania Wacława.
- Leszek (wraz z braćmi i stryjem Siemowitem dobrzyńskim) składa Wacławowi hołd lenny.
1301
-(III-VIII) Sambor, syn księcia rugijskiego Wisława II, najeżdża Pomorze Gdańskie, należące do Wacława II.- Wojska rugijskie zajmują Sławno (28 III), Słupsk i Białogardę n. Łebą.
- Udział (?) Leszka w działaniach wojennych przeciwko Rugijczykom.
1302/1303
-Siemowit dobrzyński zajmuje miejscowość Osiek w ziemi michałowskiej, w związku z brakiem możliwości odzyskania długu od rycerza Szymona z Osieka.1303
★
Leszek książę michałowski i gniewkowski, syn Siemomysła księcia kujawskiego, synowiec rodzony Władysława Łokietka, [...] ziemię michałowską, wspólne jego i braci Przemysława i Kazimierza dziedzictwo, mimo upominania się o nią i oporu rzeczonych braci, jeszcze do działu nie przypuszczonych, Konradowi Sakowi mistrzowi pruskiemu za sto osiemdziesiąt grzywien toruńskich zastawił, z warunkiem i prawem odkupu [...] - Kronika Jana Długosza-(XI) Zjazd w Grudziądzu z Konradem von Sack, mistrzem krajowym Zakonu Krzyżackiego.- Leszek jednostronnie podejmuje decyzję o wystąpieniu z braterskiego niedziału obejmując Bydgoszcz, Gniewkowo, Wyszogród i ziemię michałowską.
- Zastaw ziemi michałowskiej (za kwotę 180 grzywien toruńskich) Krzyżakom, pomimo oporu Przemysła i Kazimierza.
- Leszek zawiesza (rezygnuje?) z podziału księstwa inowrocławskiego, w zamian za poparcie braci dla akcji zbrojnej przeciwko Siemowitowi dobrzyńskiemu.
1303-1304
-Wojna z Siemowitem dobrzyńskim.- (1303/1304) Oddziały inowrocławskie oraz zbuntowani możni dzielnicy dobrzyńskiej (pod przywództwem Wojsława Trojanowica) wkraczają do Dobrzynia, pojmują Siemowita i zajmują okoliczne ziemie.
- (1304) Siemowit uchodzi z niewoli, dzięki interwencji rycerza Andrzeja z Płok.
- (/15 VII 1304) Utrata grodu w Dobrzyniu (i okolicznych ziem), w związku z kontrofensywą Siemowita i jego stronników.
- (15 VII 1304/) Wojska Siemowita i jego stronników zajmują ziemię słońską i Wyszogród, a także biskupi zamek w Raciążku.
- (14 X/27 XI 1304) Książęta inowrocławscy odbijają Słońsko, Wyszogród i zamek w Raciążku z rąk Siemowita.
1304
-(14 X) Leszek uzyskuje dodatkowe 120 grzywien toruńskich od Krzyżaków, w związku z zastawem ziemi michałowskiej.-(27 XI) Spotkanie w Lipienku z Günterem von Schwarzburg, komturem ziemi chełmińskiej.
- Uzyskanie pożyczki w kwocie 62 grzywien toruńskich pod zastaw 40 łanów nad Drwęcą, w ziemi michałowskiej.
- Leszek dostaje się do niewoli czeskiej.
1312
-(19 VII/) Powrót Leszka z niewoli czeskiej.1312/1313
-(19 VII 1312/IV 1313) Leszek przebywa (przez pewien czas) na dworze Bolesława II płockiego, w poszukiwaniu dokumentów, które mogą umożliwić odzyskanie ziemi michałowskiej z rąk krzyżackich.1314/1315
★
Przemysłowi przypadła Bydgoszcz, Leszkowi Inowrocław, Kazimierzowi Gniewkowo z kasztelanią słońską. - Kronika Janka z Czarnkowa-(12 X 1314/6 IV 1315) Podział księstwa inowrocławskiego pomiędzy braćmi.- Leszek obejmuje samodzielną władzę w Inowrocławiu.
1317
-(17 VII) Leszek ostatecznie rezygnuje z wykupu zastawionej ziemi michałowskiej, otrzymując od Krzyżaków dodatkowe 200 grzywien.1318
-(11 VI) Zawarcie (w Inowrocławiu) układu sukcesyjnego z bratem Przemysłem.- Leszek i Przemysł gwarantują wzajemne dziedziczenie swoich księstw w przypadku bezpotomnej śmierci.
1320-1321
-(14 IV 1320-18 II 1321) Pierwszy proces polsko-krzyżacki w Inowrocławiu i Brześciu Kujawskim o Pomorze Gdańskie.- (VI 1320) Leszek składa zeznania przed sądem w Brześciu Kujawskim.
1320/1324
-(VI 1320/1324) Leszek całkowicie zrzeka się Inowrocławia na rzecz Przemysła i opuszcza Kujawy.1339
★
Pan Leszek, książę inowrocławski, piśmienny i rycerz [...] zeznał, że jest prawdą, co niniejszy artykuł podaje [że ziemia chełmińska jest częścią Królestwa Polskiego - przyp. wł.]. Zapytany skąd wie, zeznał, że książę Konrad, pan owej ziemi chełmińskiej, odstąpił ją czasowo rzeczonym Krzyżakom [...] zeznał tenże, że on sam widział i czytał przywilej, który wydany został w sprawie nadania owej ziemi chełmińskiej, opieczętowany pieczęcią wielkiego mistrza [...] Zeznał również, że książę Bolesław, stryj jego z Mazowsza, pokazywał mu ów przywilej, aby pamiętał, że oni [książęta mazowieccy i kujawscy] mieli prawo do rzeczonej ziemi chełmińskiej aż do rzeki Osy [...] - fragment akt procesu polsko-krzyżackiego z roku 1339-(4 II-15 IX) Drugi proces polsko-krzyżacki przed trybunałem papieskim w Warszawie.- (27 IV) Leszek składa zeznania obciążające Zakon Krzyżacki przed sądem w Krakowie.
po 1339
-(27 IV 1339/) Śmierć Leszka Inowrocławskiego.heraldyka:
sfragistyka:
 +S DVCIS LESTCONIS |  SIGILLVM LESTCONIS DVCIS POMERANORVM |
 +S LESTCONIS DVCIS CVIAVIE ET DNI WLADISLAVIE |  +S LESCO ... |
 + L...CONIS DEI GRA DVC CVIAV |  +S LESTCONIS DEI GRA DVCIS CVIAVIE |
 +S LESTICONIS DEI GRA DVCIS CVIAV |  +S LESTCONIS DEI GRACIA DVCIS CUIAVIE |
 +S LESTCONIS DVCIS CVIAVIE ET DNI WLADISLAVIE |
ciekawostka:
W Roczniku Traski, pod rokiem 1279, znajduje się interesujący zapis dotyczący dzieciństwa Leszka. Miał on któregoś dnia położyć głowę na łonie stryjenki Gryfiny (żony Leszka Czarnego) i wygłosić przepowiednię: "Słuchaj stryjno oto urodzisz maleńkiego synka, którego nazwiesz Bolesław" i to kilkakrotnie powtórzył, pytany przez panie, które siedziały w powozie, nic więcej nie powiedział. Proroctwo Leszka jednak nie spełniło się.
przyczyna śmierci:
| 27 IV 1339/ | nieznana |
|---|
pochówek:
| 27 IV 1339/ | miejsce nieznane (istnieje hipoteza, iż Leszek po opuszczeniu Kujaw przebywał w Sandomierzu, gdyż w czasie drugiego procesu polsko-krzyżackiego w roku 1339, jego zeznania zostały złożone pośród duchowieństwa sandomierskiego; być może miejscem pochówku księcia jest zatem kolegiata Narodzenia NMP w Sandomierzu, obecna bazylika katedralna) |
|---|
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
- Kronika Jana z Czarnkowa, oprac.: Marek D. Kowalski, tłum.: Józef Żerbiłło, TAiWPN Universitas, Kraków 1996
- Kronika oliwska - źródło do dziejów Pomorza Wschodniego z połowy XIV wieku, oprac. Błażej Śliwiński, tłum. Dominika Pietkiewicz, Muzeum Zamkowe w Malborku, Malbork 2008
literatura:
- Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
- Edmund Długopolski, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, TAiWPN Universitas, Kraków 2009
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Wydawnictwo Historyczne, Poznań - Wrocław 2001
- Zenon Piech, Ikonografia pieczęci Piastów, TAiWPN Universitas, Kraków 1993
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Błażej Śliwiński, Leszek książę inowrocławski (1274/1275 - po 27 kwietnia 1339), Wydawnictwo Avalon, Kraków 2010
ilustracje:
- Franciszek Piekosiński, Pieczęcie polskie wieków średnich: doba piastowska, Kraków 1899
- Kazimierz Stronczyński, Pobieżny przegląd pieczęci Piastów polskich, Warszawa 1881
- Friedrich August Vossberg, Siegel des Mittelalters von Polen, Lithauen, Schlesien, Pommern und Preussen, Berlin 1854