Ludwik Andegaweński (Węgierski, Wielki)
Kronika Jana z Küküllö
genealogia:
| rodzice → drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Karol I Robert Anjou, król węgierski | Elżbieta, córka Władysława Łokietka |
| życie | panowanie |
| 5 III 1326 - 11 IX 1382 (Nagyszombat lub Trnawa) | 1370 ( WĘGRY: 1342 ( |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo → drzewo genealogiczne | |
| |
kalendarium:
1342
-(16 VII) Śmierć Karola I Roberta.- (21 VII) Koronacja Ludwika na króla węgierskiego.
ok. 1345
-Małżeństwo z Małgorzatą, córką Karola IV Luksemburskiego, cesarza rzymskiego.1345
-(1 I) Antyluksemburskie przymierze z Kazimierzem Wielkim, Bolkiem Małym oraz Wittelsbachami.1349
-(7 IX) Śmierć Małgorzaty.1350
-(4 IV) Porozumienie polsko-węgierskie w sprawie Rusi.- Ludwik zrzeka się praw do Rusi Halicko-Włodzimierskiej na rzecz Kazimierza Wielkiego.
1351
-(lato) Zbrojna wyprawa polsko-węgierska przeciwko Litwie.- (15 VII) Litwini kapitulują przed Ludwikiem.
- Pojmanie Kiejstuta Giedyminowicza.
- Kiejstut ucieka z obozu Ludwika.
1352
-(III) Kolejna wyprawa polsko-węgierska przeciw Litwie.- (28-31 III) Nieudane oblężenie Bełzu.
1353
-(20 VI) Małżeństwo z Elżbietą, córką Stefana II Kontromanića, bana Bośni.- (31 VIII) Papież Innocenty VI udziela dyspensy na ślub z Elżbietą (spokrewnioną z Ludwikiem w czwartym stopniu).
1355
-Polsko-węgiersko-czeska wyprawa na Ruś.-(24 I) Zjazd w Budzie z Kazimierzem Wielkim.
- Traktat sukcesyjny.
- Przywilej budziński Ludwika.
1364
-(IX) Krakowski zjazd monarchów.1367
-(24 IV/1 V) Mianowanie Władysława Opolczyka palatynem Węgier.1368
-Zjazd z Kazimierzem Wielkim w Kaliszu.1369
-Antyczeski układ sojuszniczy polsko-węgierski w Budzie.1370
-(5 XI) Śmierć Kazimierza Wielkiego.- (7 XI) Władysław Opolczyk ułatwia objęcie tronu polskiego Ludwikowi.
- Nadanie Kaźkowi słupskiemu w lenno ziemi dobrzyńskiej, Kruszwicy, Bydgoszczy, Wałcza i Złotowa.
- Początek personalnej unii polsko-węgierskiej.
- Nadanie Władysławowi w lenno okręgu wieluńskiego, bolesławskiego i brzeźnickiego oraz zamków w Krzepicach, Olsztynie (k. Częstochowy) i Bobolicach.
- Objęcie władzy namiestniczej w Polsce przez Elżbietę Łokietkównę.
-Zajęcie Santoka i Drezdenka przez Brandenburgię.
1372
-Kraków otrzymuje bezwzględne prawo składu.-(14 III) Zjazd Władysława Opolczyka z Karolem IV Luksemburskim we Wrocławiu.
- Zawarcie pokoju z Czechami.
- Potwierdzenie czeskiego panowania nad Śląskiem.
- (10 IX) Ludwik oddaje zarząd Rusi Halickiej Władysławowi.
1373
-Hołd lenny Janusza mazowieckiego.-(IX) Tymczasowa utrata Inowrocławia, Gniewkowa, Złotorii nad Drwęcą oraz grodu Szarlej na rzecz Władysława Białego.
1374
-(17 IX) Ludwik (w zamian za sukcesję swoich córek) nadaje szlachcie polskiej przywilej koszycki.-Elżbieta wydaje ordynację dla kopalń olkuskich.
1375
-(13 II) Papież Grzegorz XI tworzy (dzięki staraniom Ludwika i Władysława Opolczyka) arcybiskupstwo w Haliczu obejmujące biskupstwa w Przemyślu, Włodzimierzu i Chełmie.- (3 III) Władysław prosi (bezskutecznie) papieża o zgodę na przeniesienie stolicy arcybiskupstwa do Lwowa.
1375-1377
W ten sposób książę Władysław stał się posiadaczem zamku Złotorii. Mnóstwo włóczęgów i biedaków, ludzi silnego i hartownego ciała, napłynęło teraz do niego. Wkrótce zaś po tym, jak wspomniany zamek został opanowany przez księcia, na pomoc księciu przyszedł rycerz, imieniem Ulryk von Osten, syn Bodczy z Drezdenka, z pewną liczbą Sasów. Pewnego dnia podstąpili oni pod zamek biskupi Raciąż, opanowali dzwonnicę kościelną i wielki dwór, [...] i zaczęli zamek gwałtownie zdobywać. Atoli mieszkańcy zamku mężnie ich odparli i zmusili do odejścia z powrotem, bez nadziei zdobycia Raciąża. Jednakże po niewielu dniach wspomniany Ulryk ze swymi wspólnikami podszedł pod Gniewków i tam zaczął zdobywać zamek. Chociaż bronił go mężnie Gerward ze Słomowa ze swymi ludźmi, gdy mieszczanie gniewkowscy dali pomoc Ulrykowi, zamek został podpalony i Gerward z dwudziestoma pięcioma towarzyszami, [...] oddał się Ulrykowi w niewolę. - Kronika Janka z Czarnkowa-Wojna z Władysławem Białym i wspierającymi go panami von Osten z Santoka i Drezdenka.
- (9 IX 1375) Utrata Złotorii nad Drwęcą.
- (1375) Nieudana próba zajęcia Raciąża przez oddziały Ulryka von Osten, stronnika Władysława.
- (1375) Ulryk von Osten zdobywa Gniewkowo.
- (1375) Wojska Ludwika zwyciężają pod Gniewkowem.
- (1 VI 1376) Rozpoczęcie oblężenia zamku w Złotorii nad Drwęcą.
- (VII 1376) Kaźko słupski zostaje ciężko raniony w głowę.
- (2 I 1377) Śmierć Kaźka słupskiego.
- Powrót ziemi dobrzyńskiej, Bydgoszczy i Wałcza do Korony Polskiej.
- (2 I 1377) Śmierć Kaźka słupskiego.
- (VII 1376) Kaźko słupski zostaje ciężko raniony w głowę.
- (16/28 III 1377) Układ pokojowy w Brześciu Kujawskim.
- Ludwik odkupuje księstwo gniewkowskie (za cenę 10000 florenów) i przekazuje Władysławowi benedyktyńskie opactwo na Górze Św. Marcina (na Węgrzech).
1376
-(XI) Najazd Litwinów (Kiejstuta, Lubarta i Jerzego bełskiego) na Polskę.- Litwini pustoszą ziemię lubelską i sandomierską.
- Utrata ziemi bełskiej i chełmskiej.
1377
-(I) Elżbieta Łokietkówna opuszcza Polskę i rezygnuje z rządów namiestniczych.-Ludwik zezwala mieszczanom krakowskim na nabywanie nieruchomości gruntowych (w obrębie dwóch mil od miasta) i urządzanie ich na prawie niemieckim.
-(VII-IX) Polsko-węgierska wyprawa przeciwko Litwie (przy wsparciu książąt opolskich Bolka III i Władysława oraz Konrada II oleśnickiego).
- Rycerstwo krakowskie, sandomierskie i sieradzkie zdobywa Chełm, Horodło, Grabowiec i Sewołoż.
- (26 VII/9 IX) Książę litewski, Jerzy Narymuntowicz poddaje Bełz Ludwikowi.
- Przekazanie Jerzemu Lubaczowa (jako osobistego zaopatrzenia) i 100 grzywien rocznego dochodu z żup solnych w Bochni.
1378
-Sprecyzowanie stanu prawnego nieruchomości gruntowych nabywanych przez mieszczan krakowskich.-(zima) Władysław Opolczyk odstępuje Ludwikowi Ruś Halicką.
- Ruś Halicka przechodzi pod zarząd starostów węgierskich.
- Ludwik mianuje Władysława swoim namiestnikiem w Polsce.
- Wielkopolanie odmawiają uznania władzy Władysława i odwołują się do postanowień traktatu koszyckiego (z 1374 roku).
- (25 XII) Ludwik przekazuje Władysławowi w lenno ziemię dobrzyńską i część Kujaw (z Bydgoszczą, Inowrocławiem i Gniewkowem).
1379
-Zjazd w Koszycach.- Córka Ludwika, Maria zostaje uznana przez szlachtę za sukcesorkę w Polsce.
1380
-(29 XII) Śmierć Elżbiety Łokietkówny.przed 1381
-Ludwik mianuje Bolka III strzeleckiego kasztelanem czorsztyńskim.1381
-(19/21 III) Zjazd szlachty polskiej w Budzie.- Władzę namiestniczą w Polsce obejmuje komisja regencyjna (biskup krakowski Zawisza z Kurozwęk, kasztelan krakowski Dobiesław z Kurozwęk i wojewoda kaliski Sędziwój z Szubina).
1382
-(12 I) Śmierć biskupa krakowskiego Zawiszy z Kurozwęk.-(5 IV) Śmierć arcybiskupa gnieźnieńskiego Janusza Suchywilka.
- (16 IV) Kapituła wybiera nowego arcybiskupa-elekta (Dobrogosta).
- Ludwik nie wyraża zgody na kandydaturę Dobrogosta.
- Uwięzienie Dobrogosta w Treviso (podczas podróży do Rzymu).
- (9 VI) Bodzęta zostaje mianowany przez papieża Urbana VI (na prośbę Ludwika) nowym arcybiskupem gnieźnieńskim.
- (VII/15 VIII) Ucieczka Dobrogosta z niewoli i powrót do Polski.
-(25 VII) Spotkanie ze wszystkimi starostami Królestwa Polskiego w Zwolinie.
- Ludwik przymusza starostów do złożenia przysięgi wierności Zygmuntowi Luksemburskiemu, mężowi córki Marii, margrabiemu brandenburskiemu.
- Zygmunt zdobywa zamki w Koźminie, Nabyszycach i Koźmińcu.
- (8-11 IX) Oblężenie Odolanowa.
- Zawarcie ugody z Bartoszem z Odolanowa.

Ludwik
Jana Matejki
heraldyka:


sfragistyka:
![]() +S LODOUICI DEI GRACIA REGIS HUNGARIE POLONIE DALMACIE CHROBACIE ET CETERA | ![]() +LODOVICVS DEI GRACIA HUNGARIE DALMACIE CROACIE RAME SERVIE GALLICIE LODOMERIE GOMANIE BULG: ARIEQ REX PRINCEPS SALERNITANVS ET HONORIS MORTIS SANCTI ANGELI DOMINUS |
![]() |
ciekawostka:
7 grudnia 1376 roku doszło do krwawych zamieszek w Krakowie: służba węgierska siłą przejęła wóz siana, prowadzony dla szlachetnego pana Przedbora, ze wsi jego Brzezia, do jego domu przy bramie bocheńskiej, i zawróciła go do swej gospody, co widząc słudzy pana Przedbora przeszkodzili Węgrom i odpędzili ich od siana. Na wszczęty krzyk nadbiegli z pomocą Polacy Polakom, Węgrzy Węgrom. Próby mediacji nie powiodły się. Przypadkowa (?) strzała przeszyła szyję staroście zamkowemu, Jaśkowi Kmicie. Rycerz zmarł. Obecni tam Polacy, widząc, że mąż tak szlachetny, ozdobiony tylu cnotami, został w tak nikczemny sposób zabity, unieśli się wielkim gniewem na Węgrów i zaraz gwałtownie na nich uderzyli, zabijając każdego, kogo tylko ująć mogli, a nie oszczędzając ani płci ani wieku. Polacy mordowali bez opamiętania. Tego dnia i tej nocy zabito przeszło stu sześćdziesięciu Węgrów.
Zamieszki te doprowadziły do wyjazdu (niezbyt popularnej i nielubianej) królowej Elżbiety Łokietkówny z Krakowa i rezygnacji ze stanowiska namiestnika.
przyczyna śmierci:
Współczesny wydarzeniom węgierski kronikarz zapisał: po długiej chorobie na LEPRĘ zmarł król Węgier, Ludwik. Termin "lepra" mógł oznaczać zarówno trąd, jak i wszelkie zmiany chorobowe spowodowane SYFILISEM. Być może był to syfilis wrodzony, bowiem wiadomo, iż ojciec króla, Karol Robert, przez ostatnie lata swego życia nie opuszczał komnat i chorował na przewlekłą chorobę.
miejsce pochówku:
BAZYLIKA W SZÉKESFEHÉRVÁR (dziś już nieistniejąca).
literatura:
- Jerzy Wyrozumski, Kazimierz Wielki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 2004
- Kronika Krakowa, praca zbiorowa pod red. M. Michalika, Wydawnictwo "Kronika", Warszawa 1996
- red. Marceli Antoniewicz, Janusz Zbudniewek, Książę Władysław Opolczyk: Fundator klasztoru Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2007
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Mariusz Wollny, Kazimierz Wielki: reformator i wizjoner, Oficyna Wydawnicza "Helicon", Kraków 2000
- Paweł Jasienica, Polska Jagiellonów, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1986
- Przemysław Wiszewski, Ludwik Andegaweński i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Szczęsny Morawski, Sądecczyzna za Jagiellonów z miasty spiskiemi i księstwem oświęcimskiem, Drukarnia C.K. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1865
- Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wydawnictwo Rzeka, Wrocław 2001
- Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1978
ilustracje:
- Franciszek Piekosiński, Pieczęcie polskie wieków średnich: doba piastowska, Kraków 1899
- Stanisław Smolka, August Sokołowski, Królowie i książęta: rysunki Jana Matejki, Nakład Maurycego Perlesa, Wiedeń [ok. 1893]
Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.



