Mieszko II Otyły (Gruby)
Nie zasłużył, by mu wraz z tylu rycerzami przypadły palmy męczeństwa za wiarę Chrystusową.
Kronika Jana Długosza
Kronika Jana Długosza
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Kazimierz I opolski | Wiola, księżniczka bułgarska (?), córka (prawdopodobne pochodzenie z nieprawego łoża) cara Kałojana bądź Boriła |
| życie | |
| ok.1220 - 18, 21 lub 22 X 1246 | |
| małżeństwa | |
| |
| panowanie | |
| 1229/30-1238: Opole, Oświęcim, Racibórz (pod władzą regencyjną) 1238-1246: Opole, Oświęcim, Racibórz | |
kalendarium:
1229/1230
-(13 V) Śmierć Kazimierza I opolskiego.- Henryk Brodaty wraz z księżną Wiolą obejmują rządy opiekuńcze na Opolszczyźnie.
1233
-(3 XII) Bulla protekcyjna papieża Grzegorza IX dla księżnej Wioli z synami (oraz ich posiadłości).- (23 XII) Papież poleca Wiolę z synami opiece arcybiskupa Pełki, biskupa wrocławskiego Tomasza i biskupa ołomunieckiego Roberta.
1234
-Udział w wiecu książęcym w Czarnowąsach.1238
-(19 III) Śmierć Henryka Brodatego.- Mieszko obejmuje samodzielne rządy w księstwie opolsko-raciborskim.
- Księżna Wiola (wraz z Władysławem) otrzymuje ziemię kaliską i rudzką od Henryka Pobożnego.
1238/1239
-(1238/24 IX 1239) Małżeństwo z Judytą, córką Konrada Mazowieckiego.- (21 VI 1245) Papież Innocenty IV udziela dyspensy małżeńskiej (z powodu zachodzącego między Mieszkiem i Judytą czwartego stopnia pokrewieństwa).
1241
★
Jeden zaś oddział tatarski, który przekroczył Odrę i czynił zbyt nieoględnie wypady w celu grabieży, książę opolski, Mieczysław Kazimierzowic, podjąwszy z nim walkę, pokonał i kompletnie zniszczył. Ale kiedy z ogromnym pośpiechem nadciągnęło całe wojsko tatarskie, by pomścić klęskę swoich, książę opolski Mieczysław, przerażony ich wielką liczbą, zbiegł do swojego brata [raczej dalekiego kuzyna - przyp. wł.], księcia wrocławskiego Henryka, syna księcia Henryka Brodatego - wiedział o nim, że przygotowuje wojsko przeciw Tatarom z własnych ludzi i sił pomocniczych - do Legnicy, gdzie Henryk gromadził wojsko, zamierzając raczej razem z Henrykiem walczyć z Tatarami, niż własnymi tylko siłami. - Kronika Jana Długosza-(III/IV) Wojska tatarskie (mongolskie) najeżdżają księstwo opolsko-raciborskie.- Mieszko rozbija oddział Tatarów przy przeprawie przez Odrę w okolicach Raciborza.
- Wycofanie się sił opolsko-raciborskich w kierunku Legnicy.
★
Henryk, syn Henryka Brodatego, książę Śląska, Krakowa i Wielkopolski, potężnie zabiega im [Tatarom] drogę z wieloma tysiącami zbrojnych na polu zamkowym w Legnicy i odważnie walczy z nimi, pokładając nadzieję i ufność w pomocy Boga. Lecz zarządzeniem Boga, który niekiedy z powodu zbrodni zezwala na biczowanie swoich, wspomniany szlachetny książę Henryk, straciwszy wiele tysięcy ludzi, sam poległ zabity. Wraz z nim podobnie został zabity pewien książę Bolesław z przydomkiem Szepiołka. - Kronika wielkopolska---
Książę zaś opolski Mieczysław, uszedłszy z kilkoma [rycerzami], uciekł do zamku w Legnicy. Nie zasłużył, by mu wraz z tylu rycerzami przypadły palmy męczeństwa za wiarę Chrystusową. - Kronika Jana Długosza-(9 IV) Porażka połączonych sił krakowsko-śląsko-wielkopolsko-opolskich (wspieranych przez oddziały zakonów krzyżowych: templariuszy, joannitów i Krzyżaków) pod Legnicą (spowodowana głównie ucieczką Mieszka z pola bitwy).
- Śmierć Henryka II Pobożnego podczas bitwy.
★
[Tatarzy] uniósłszy w górę głowę księcia Henryka na dość długiej włóczni, podchodzą pod zamek legnicki (miasto bowiem ze strachu przed Tatarami zostało spalone). Pokazują głowę księcia Henryka załodze zamku i przez tłumacza rozkazują, by wobec klęski i śmierci ich księcia Henryka otwarli im zamek. Ale kiedy obrońcy zamku dali im należytą odprawę mówiąc, że zamiast zabitego jednego księcia zostało im wielu książąt, synów najlepszego księcia Henryka, [Tatarzy] spustoszywszy i spaliwszy wsie naokoło Legnicy, udają się do Otmuchowa [...] - Kronika Jana Długosza-(9 IV/) Tatarzy podejmują (krótkotrwałe i bezskuteczne) oblężenie Legnicy.-(V) Powrót Mieszka do księstwa opolsko-raciborskiego.
1243
-(25 III) Zjazd z matką i bratem Władysławem w Mechnicy (nieopodal Koźla).★
Wezwawszy więc na pomoc księcia opolskiego Mieczysława [...], po uzyskaniu posiłków od księcia poznańskiego Przemysła, Litwinów i Jaćwingów wymieniony książę Mazowsza Konrad i jego syn Kazimierz najeżdżają zbrojnie ziemię sandomierską. - Kronika Jana Długosza---
Bolesław, [...] bratanek jego [Konrada], spotkawszy się z nim w Suchodole, stoczył bitwę i powaliwszy wielu Mazowszan wypędził swego stryja z kraju. - Kronika wielkopolska-(25 V) Rozbicie wojsk Konrada i Kazimierza (wspomaganych przez oddziały opolskie Mieszka, wielkopolskie Przemysła, Litwinów i Jaćwięgów) przez stronników Bolesława Wstydliwego w bitwie pod Suchodołem.
1243/1245
-(29 X) Mieszko ogłasza swój testament w Koźlu.- Obietnica sukcesji brata Władysława na wypadek bezpotomnej śmierci.
1246
★
[...] książę mazowiecki Konrad z przykrością znosząc to, że w innym czasie został pod Suchodołem pokonany przez bratanka, i nie mogąc dopuścić, aby tak haniebne zawstydzenie minęło bez pomsty, wolał raczej obrazić Boga przez splamienie sumienia niż zaniechać zemsty. I zebrawszy mnóstwo Litwinów [Konrad] wtargnął do ziemi swego bratanka łupiąc [ją]. Gdy Bolesław zabiegł mu drogę pod Zaryszowem, stoczyli ze sobą wielką bitwę. Lecz gdy Bolesław został - niestety - zmuszony do ucieczki, Litwini i Mazowszanie zabili bardzo wielu sandomierzan i krakowian, wielu z nich biorąc do niewoli. - Kronika wielkopolska---
Po upływie też niedługiego czasu - wiedział bowiem, że siły księcia Bolesława zostały przez niego złamane - ze swoimi tylko wojskami, ze swym synem, księciem Kujaw i Łęczycy Kazimierzem oraz swym zięciem, księciem opolskim Mieczysławem wkroczył do ziemi krakowskiej. Nie chcąc tracić czasu na zdobywanie zamków i miast, gdy i mieszczanie krakowscy z pogardą odrzucili wezwanie do poddania się, do trzech miejscowości wprowadza załogi. Najpierw zdobywa gród położony naprzeciw zamku i miasta Krakowa tam, gdzie Rudawa wpada do Wisły oraz drugi na brzegu [Wisły] w pobliżu klasztoru tynieckiego. Te dwa zamki obsadza załogą ze swoich żołnierzy. Trzeci buduje w Lelowie i oddaje go w dzierżawę swemu zięciowi, księciu opolskiemu Mieczysławowi. - Kronika Jana Długosza-Wsparcie Konrada Mazowieckiego podczas jego najazdu na Małopolskę.
- Konrad (wsparty m.in. wojskami litewskimi oraz opolskimi) zwycięża nad Bolesławem Wstydliwym pod Zaryszowem.
- Nieudana próba zdobycia zamku krakowskiego.
- Konrad tymczasowo umacnia się w ziemi krakowskiej.
- Mieszko obejmuje gród w Lelowie.
★
Zatem roku pańskiego 1246 zmarł Mieszko książę opolski. - Rocznik kapituły gnieźnieńskiej---
Kiedy rozeszła się wieść o jego śmierci [Mieszka], natychmiast zwrócono księciu krakowskiemu Bolesławowi Wstydliwemu zamek w Lelowie, który podlegał Mieczysławowi, i wszystkie wysiłki i knowania księcia mazowieckiego Konrada spełzły na niczym. - Kronika Jana Długosza-(18, 21, bądź 22 X) Śmierć Mieszka II Otyłego.
- Bolesław Wstydliwy przejmuje gród w Lelowie.
Mieszko II Otyły - podobizna
z Graduału raciborskiego
heraldyka:
sfragistyka:
 +SIGILLVM MESECONIS DVCIS DE OPOL |  +S MESECONIS DVCIS DE OPOL |
ciekawostka:
Mieszko Otyły brał udział w bitwie z Tatarami na polach legnickich 9 kwietnia 1241 roku (dowodził tam lewym skrzydłem) i w znacznej mierze przyczynił się do porażki wojsk chrześcijańskich. W trakcie bitwy oddział jego wycofał się nagle i schronił w grodzie legnickim. Jan Długosz wytłumaczył ten fakt dywersją pewnego człowieka nie wiadomo czy ruskiego, czy tatarskiego pochodzenia. Człowiek ów biegając bardzo szybko tu i tam, między jednym a drugim wojskiem krzyczał okropnie, zwracając do obu wojsk sprzeczne ze sobą słowa zachęty. Wołał bowiem po polsku: "Biegajcie, biegajcie", to znaczy: "Uciekajcie, uciekajcie", wprawiając Polaków w przerażenie, po tatarsku zaś zachęcał Tatarów do walki i wytrwania. Tłumaczenie takie jest dość wątpliwe, zważywszy na fakt, iż wrzawa na polu walki uniemożliwiała usłyszenie jakichkolwiek słów.
ważniejsze fundacje:
| ok.1239 | klasztor dominikanów w Raciborzu |
|---|---|
| 1238-1241 | klasztor franciszkanów w Opolu |
przyczyna śmierci:
| 18, 21 lub 22 X 1246 | nieznana (młody wiek księcia, fakt sporządzenia testamentu i przydomek wskazują na znaczną otyłosć, która mogła być przyczyną śmierci, bądź oznaką śmiertelnej choroby) |
|---|
pochówek:
| 1246 | prawdopodobnie (zgodnie z ostatnią wolą księcia) kościół dominikanów w Raciborzu (obecnie jako kościół Św. Jakuba) |
|---|---|
| zdjęcie kościoła Św. Jakuba w Raciborzu | |
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
- Kronika Wielkopolska, oprac.: Brygida Kürbis, tłum.: Kazimierz Abgarowicz, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
- Anna Pawlaczyk, Jacek Wiesiołowski, Roczniki wielkopolskie, w: Nasi Piastowie, "Kronika Miasta Poznania", nr 2, Poznań 1995
literatura:
- Witold Chrzanowski, Henryk II Pobożny: najazd mongolski na Polskę 1241 r., Oficyna Wydawnicza "Helicon", Kraków 2001
- Wojciech Dominiak, Ostatni władca Górnego Śląska - Władysław I, pan na Opolu i Raciborzu (1225-1281), Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW Grzegorz Wawoczny, Racibórz 2009
- Jerzy Horwat, Księstwo opolskie i jego podziały do 1532 r., Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2002
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wydawnictwo Rzeka, Wrocław 2001
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Benedykt Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975
ilustracje:
- Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com