Kazimierz Karol I Odnowiciel (Mnich)

genealogia:

kalendarium:

1026

[Kazimierz] w pacholęcym wieku oddany został przez rodziców do klasztoru, gdzie otrzymał gruntowne wykształcenie w świętych pismach. - Kronika polska Galla Anonima

1034

Po śmierci więc Mieszka, który niedługo przeżył króla Bolesława, pozostał jako mały chłopaczek Kazimierz, z matką z cesarskiego rodu. Ale choć wychowywała ona syna w sposób odpowiadający jego godności i rządziła królestwem dbając o jego sławę, o ile to było możliwe dla kobiety, zdrajcy przez zawiść wypędzili ją z królestwa, zachowując jej syna na tronie dla oszukańczego pozoru. - Kronika polska Galla Anonima

• Kazimierz przejmuje władzę.

1034/1038

[...] niewolnicy powstali na panów, wyzwoleńcy przeciw szlachetnie urodzonym, sami się do rządów wynosząc, i jednych z nich na odwrót zatrzymali u siebie w niewoli, drugich pozabijali, a żony ich pobrali sobie w sprośny sposób i zbrodniczo rozdrapali dostojeństwa. Nadto jeszcze, porzucając wiarę katolicką - czego nie możemy wypowiedzieć bez płaczu i lamentu - podnieśli bunt przeciw biskupom i kapłanom Bożym i niektórych z nich, jakoby w zaszczytniejszy sposób, mieczem zgładzili, a innych, jakoby rzekomo godnych lichszej śmierci, ukamienowali. [...]
Był bowiem pewien człowiek, imieniem Miecław, cześnik i sługa [...] Mieszka, a po śmierci tegoż we własnym przekonaniu książę i naczelnik Mazowszan. - Kronika polska Galla Anonima

• Były cześnik Mieszka II, Miecław tworzy odrębne państwo na Mazowszu.

[...] niegodziwcy z obawy, by nie mścił się za krzywdy matki, powstali przeciw niemu i zmusili go do udania się na Węgry. W owym zaś czasie rządził Węgrami święty Stefan i wtedy dopiero nawracał je na wiarę [chrześcijańską] prośbą i groźbą. Z Czechami, najzawziętszymi nieprzyjaciółmi Polaków, utrzymywał przyjaźń i pokój, toteż jak długo żył, ze względu na nich nie puścił [Kazimierza] na wolność. - Kronika polska Galla Anonima

• Uwięzienie Kazimierza przez króla Węgier, Stefana I Świętego.

Gdy zaś [Stefan] zszedł z tego świata, tron węgierski objął Piotr Wenecjanin [...] Piotr ów, proszony również przez Czechów, by Kazimierza nie puszczał, jeżeli chce zachować z nimi przyjaźń odziedziczoną po przodkach, miał odpowiedzieć z królewską godnością: "Jeśliby jakie stare prawo przepisywało, że król Węgier ma być strażnikiem więziennym u króla czeskiego, uczynię, czego żądacie". A odpowiedziawszy tak z oburzeniem poselstwu Czechów i mało wagi przywiązując do ich przyjaźni lub nieprzyjaźni, dał Kazimierzowi sto koni i tyluż rycerzy, którzy za nim poszli, i z honorami wypuścił go, zaopatrzywszy w oręż i szaty, i nie wzbraniał mu udać się, dokądkolwiek by zechciał. Kazimierz zaś, podziękowawszy mu za to, ruszył w drogę i niebawem dotarł do ziemi niemieckiej, gdzie przez pewien czas - nie wiem jak długi - bawił u matki i u cesarza, lecz pozyskał tam uznanie w czynach rycerskich jako nieulękły rycerz. - Kronika polska Galla Anonima

• Na tron węgierski wstępuje Piotr I Orseolo (Wenecjanin).
  • Uwolnienie Kazimierza.
  • Kazimierz otrzymuje militarne wsparcie od Węgrów i wyrusza do Saksonii.

1038

[Brzetysław] wtargnął do polskiej ziemi owdowiałej po swoim księciu i nieprzyjacielsko ją napadł, i jak niezmierna burza szaleje, sroży się, wszystko zwala - tak wsie rzeziami, rabunkami, pożarami pustoszył, obronne miejsca siłą zdobywał. Wtargnąwszy zaś do ich stolicy Krakowa zniszczył [ją] zupełnie i wziął łupy; ponadto i stare skarby przez dawnych książąt w skarbcu ukryte zrabował, to jest nieskończoną ilość złota i srebra; podobnie i inne miasta ogniem spalił i aż do gruntu zniszczył. - Kronika Czechów Kosmasa z Pragi
---
Wtedy to Czesi zniszczyli Gniezno i Poznań i zabrali ciało Św. Wojciecha. [...] A wspomniane miasta tak długo pozostały w opuszczeniu, że w kościele Św. Wojciecha męczennika i Św. Piotra apostoła dzikie zwierzęta założyły swe legowiska. - Kronika polska Galla Anonima

• Zajęcie Śląska i ziemi krakowskiej przez Czechów.
• Brzetysław wywozi relikwie Św. Wojciecha, arcybiskupa Radzima Gaudentego i Pięciu Braci Męczenników do Czech.

1039

I zabrawszy z sobą 500 rycerzy, wkroczył w granice Polski, a postępując dalej naprzód zajął oddany mu przez swoich [zwolenników] pewien gród, z którego powoli, zarówno męstwem, jak podstępem uwolnił całą Polskę, zajętą przez Pomorzan, Czechów i inne sąsiednie ludy i poddał ją pod swoje władztwo. - Kronika polska Galla Anonima

• Początek stopniowej rekonstrukcji państwa.
• Kruszwica - tymczasową siedzibą książęcą.

1040

ok. 1041

[...] Jarosław wydał siostrę za Kazimierza, i dał mu Kazimierz, za wiano, ośmiuset ruskich więźniów pojmanych przez Bolesława [Chrobrego] kiedy ten pokonał Jarosława. - Powieść Minionych Lat

1041

I poszedł Jarosław na Mazowszan w łodziach. - Powieść Minionych Lat

• Rozbicie wojsk mazowieckich w bitwie pod Pobiedziskami (dzięki wsparciu oddziałów ruskich Jarosława Mądrego).
• Zawarcie rozejmu z Miecławem.

ok. 1041/1045

Andrzej, Bela i Lewenta przeszedłszy z Czech do Polski, zostali przyjaźnie przyjęci przez księcia Polaków Mieszka [raczej Kazimierza - przyp. wł.], gdzie po zwyciężeniu w pojedynku księcia Pomorzan, została Beli oddana córka Mieszki za żonę. - kronika Szymona z Kezy

ok. 1042

1042

• Zdobycie Gdańska.

1043

1044

ok. 1046

• Antypolski sojusz czesko-pomorski.

1046

• Pogodzenie Kazimierza z księciem pomorskim Siemomysłem.
• Uzyskanie faktycznej niezależności przez Pomorze za cenę trybutu na rzecz Polski.
• Porozumienie pokojowe z Czechami.

1047

Kazimierz [...] zebrał nieliczną wprawdzie, lecz zaprawioną w walkach garść wojowników i stoczył zbrojnie bitwę, w której Miecław poległ, a on tryumfalnie zdobył zwycięstwo, pokój i cały kraj. Miała tam nastąpić ogromna rzeź Mazowszan, jak na to dotychczas wskazuje miejsce walki i urwisty brzeg rzeki. [...]
Wygrawszy zatem chlubnie tę bitwę, Kazimierz z nieliczną garstką pospieszył bez wahania, by zajść drogę wojsku Pomorzan, które przybywało na pomoc Miecławowi. Uprzednio bowiem doniesiono mu o tym i z góry wiedział, że przybywają na pomoc [jego] wrogom [...] Tym razem bowiem Pomorzanie wyprowadzili do boju cztery legiony rycerzy, Kazimierzowe zaś rycerstwo nie stanowiło nawet połowy jednego [legionu]. [...] [Kazimierz] z pomocą Bożą rozpoczął walkę i wielkie odniósł zwycięstwo. - Kronika polska Galla Anonima
---
I poszedł Jarosław na Mazowszan, i pokonał ich i zabił ich księcia Moisława, i poddał ich Kazimierzowi. - Powieść Minionych Lat

• Rozbicie wojsk Miecława przez siły polsko-ruskie w bitwie nad Bugiem.
  • Śmierć Miecława.
• Kazimierz zwycięża Pomorzan idących z odsieczą Miecławowi.
• Opanowanie Mazowsza.
• Zajęcie wschodniego Mazowsza (z Brześciem i Drohiczynem) przez Jarosława Mądrego.
• Kazimierz opanowuje całość Pomorza Gdańskiego.

1050

• Całkowite odebranie Śląska Czechom.

• Zażegnanie groźby interwencji niemieckiej.

1051

1054

Na Zielone Święta, które cesarz obchodził w Kwedlinburgu, przybyli do niego książęta czeski i polski, a po długim naradach pomiędzy sobą, w pokoju powrócili do [swych] domów. - Roczniki altajskie
---
Gród Wrocław i inne grody oddane zostały Polakom przez księcia Brzetysława pod tym warunkiem, że tak jemu, jak jego spadkobiercom będą płacić rocznie pięćset grzywien srebra i trzydzieści złota. - Kronika Czechów Kosmasa z Pragi

• Uznanie przynależności Śląska do Polski za cenę corocznego trybutu na rzecz Czech (w wysokości 500 grzywien srebra i 30 grzywien złota).

1058

Kazimierz Mnich
Jana Matejki

ciekawostka:

Niektórzy historycy łączą okres 1034-1038 z panowaniem tajemniczego księcia Bolesława Zapomnianego, rzekomego pierworodnego syna Mieszka II. Jedyną wiadomość o tym władcy przekazała późna XIII/XIV-wieczna Kronika wielkopolska. Polska pod rządami okrutnego księcia miała powrócić do pogaństwa. Prawdopodobnie jest to postać tożsama z Bezprymem.

ważniejsze fundacje:

przyczyna śmierci:

NIEZNANA. Jan Długosz opisuje - prawdopodobnie jest to wymysł kronikarza - iż Kazimierz zmarł z powodu nagłej choroby: [...] wskutek nieszczęśliwego przypadku popadł w ciężką chorobę. Złożony na łożu boleści przez cały miesiąc walczył z chorobą.

miejsce pochówku:

Prawdopodobnie KATEDRA W POZNANIU (zgodnie z informacją przekazaną przez Jana Długosza)

literatura:

• August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893
• Gerard Labuda, Mieszko II Król Polski (1025-1034), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2008
• Kazimierz Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Oficyna Wydawnicza VOLUMEN, Warszawa 1993
• Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
• Mariusz Trąba, Lech Bielski, Poczet królów i książąt polskich, Wydawnictwo Park, Bielsko Biała 2003
• Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
• Stanisław Rosik, Kazimierz Odnowiciel i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2001
• Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
• Stefan K. Kuczyński, Księga królów i książąt polskich, Świat Książki, Warszawa 1999
• Zdzisław S. Pietras, Kazimierz Odnowiciel, Wydawnictwo WAM, Kraków 1999

ilustracje:

• Stanisław Smolka, August Sokołowski, Królowie i książęta: rysunki Jana Matejki, Nakład Maurycego Perlesa, Wiedeń [ok. 1893]