Władysław Odonic Plwacz

genealogia:

kalendarium:

1194

• Władysław Laskonogi przejmuje władzę w księstwie kaliskim z tytułu opieki nad małoletnim Władysławem.

1206

• (jesień) Odonic zostaje wygnany z Wielkopolski.

1207

1208

1209

1210

• (9 VI) Papież Innocenty III wydaje bullę nakazującą przestrzeganie zasady senioratu (tzw. bulla Significavit nobis).

• Przywilej borzykowski dla Kościoła polskiego.

1211

• (13 V) Bulla protekcyjna papieża Innocentego III.

1215

• Przywilej wolborski dla Kościoła polskiego.

1216

• Zawarcie układu pokojowego.

1217

Przycyhylni twoim słusznym wymaganiom, przyjmujemy pod opiekę naszą i Św. Piotra twoją osobę, kraj, ziemie i ludzi, posiadłości i inne dobra, które słusznie obecnie posiadasz, albo w przyszłości słusznie będziesz mógł pozyskać. - fragment bulli protekcyjnej papieża Honoriusza III z 9 lutego 1217 roku

1218

[Laskonogi] ściągnąwszy natychmiast wielkie wojsko złożone z rycerzy i wieśniaków, oblega zamek w Kaliszu i zamyka w nim bratanka. Kiedy już przez piętnaście dni nie przerywał oblężenia i było wiadomo, że oblężonym lada dzień zabraknie żywności, ci z obawy, aby w razie zdobycia zamku siłą zagniewany Władysław Wielki nie przedsięwziął jakichś zbyt ostrych środków, za pośrednictwem parlamentariuszy układają się w sprawie poddania zamku pod warunkiem, że wyjdą z niego cało i zachowają dawne zaszczyty i życzliwość. Władysław Plwacz, nie ufając przychylności stryja i obawiając się, żeby go nie skazał na ciężkie więzienie, wyniknąwszy się nocą z zamku kaliskiego z siedmioma tylko towarzyszami, udaje się w kierunku Krakowa do Leszka Białego. Przybywszy do króla węgierskiego Andrzeja, po przedstawieniu przyczyn wędrówki, spotkał się z jego strony z ludzkim, życzliwym przyjęciem i poparciem. - Kronika Jana Długosza

• Władysław Odonic traci Kalisz i ucieka na Węgry.

1218/1220

1223

[Odonic] wróciwszy po kilku latach [...], chyłkiem wszedł do grodu Ujście, ponieważ Świętopełk, wiekorządca Pomorza, udzielił mu pomocy. - Kronika wielkopolska

• Objęcie Ujścia i Nakła.

1225

• Spustoszenie klasztoru w Mogilnie.

• Odonic zajmuje część Ziemi Lubuskiej (tereny na północ od dolnej Warty i Odry).

1226

• Spustoszenie spichlerzy Władysława w Niedźwiedziu.

1227

[...] Władysław Stary zebrawszy całą potęgę i siłę swego ludu otoczył wałem gród Ujście. Władysław Odowic w sam dzień Rozesłania Apostołów nagle wyskoczywszy z grodu na jego placówki zupełnie pokonał wojsko swego stryja, a także wojewodę jego z licznymi dostojnikami oraz niezliczonym ludem powalił i zabił. Tak to Władysław Stary zaprzestał oblegać gród i zawstydzony odstąpił od niego. - Kronika wielkopolska

• (15 VII) Wojska Władysława (dowodzone przez wojewodę Dobrogosta) zostają rozbite pod Ujściem.

Władysław Odowic po niedługiej przerwie odważnie ściga go i wbrew swemu stryjowi odzyskuje Poznań, Kalisz i inne grody swego państwa. - Kronika wielkopolska

[...] Świętopełk zaniedbywał [okazywania] mu [Leszkowi] wiernej uległości i składania danin w należnym czasie. Leszko rozważywszy to i naradziwszy się z Henrykiem Brodatym, księciem Śląska, postanowił zwołać wielkorządców innych ziem swoich dla pokonania wspomnianego wielkorządcy Świętopełka i nakazał, aby w pewnym dniu zeszli się w Gąsawie, opodal Żnina - była to posiadłość ziemska klasztoru w Trzemesznie - dla omówienia z nim spraw dotyczących pomyślności państwa; chciał też odzyskać gród Nakło, który podlegał władzy księcia Władysława Odowica. Świętopełk przybywszy tam ośmielił się wypowiedzieć wojnę panu swemu, księciu Leszkowi. Gdy książę Leszko uchylił się od tej wojny uciekając do wsi Marcinkowo, zdrajca Świętopełk podle zamordował go podczas ucieczki. Potem Świętopełk, najpodlejszy zdrajca, przywłaszczył sobie księstwo na Pomorzu. - Kronika wielkopolska

• (23/24 XI) Leszek Biały zostaje zamordowany.
  • Zanik formalnych pozostałości pryncypatu.

1228

[...] Władysław Stary spotkawszy się ze swoim bratankiem Władysławem Odowicem, stoczył z nim walną bitwę. W tym starciu Władysław Stary odniósłszy zwycięstwo wziął do niewoli swego bratanka, księcia Władysława Odowica. - Kronika wielkopolska

• Władysław Laskonogi przejmuje inicjatywę w Wielkopolsce.

1229

Ten [Odonic] wyszedłszy z niewoli [...] całkiem wypędził z ziemi Polski swego stryja Władysława Starego, czyli Laskonogiego. - Kronika wielkopolska

• Nieudana próba zdobycia Kalisza.
• Wyparcie Władysława Laskonogiego z Wielkopolski.
• Władzę w Wielkopolsce przejmuje Władysław Odonic.

1231

[...] książę Władysław Stary przybywszy z Raciborza otoczył gód Gniezno. Lecz zatrzymawszy się jakiś czas nad zdobywaniem go i nie mogąc dokonać tego, smutny odstąpił. - Kronika wielkopolska

• (IV) Udana obrona oblężonego Gniezna.

1232

[Władysław] przyznał temu kościołowi [poznańskiemu] książęce przywileje zwalniając wszystkie posiadłości wspomnianego kościoła, które dotąd były własnością biskupa i kapituły poznańskiej i te, które w przyszłości mogłaby ona nabyć prawnym sposobem, oraz mieszkańców tychże od wszelkich ciężarów i służebności. - Kronika wielkopolska

1233

Z powodu nadania tych wolności [kościołowi poznańskiemu] wielmoże polscy chcieli [...] zabić księcia Władysława [Odonica], wprowadzając i obierając sobie za pana Henryka Brodatego, księcia śląskiego i krakowskiego. - Kronika wielkopolska

• Rycerstwo wielkopolskie ofiarowuje tron księstwa Henrykowi Brodatemu.
• (VII/VIII) Władysław odpiera najazd Henryka Brodatego i Henryka Pobożnego na Kalisz.

1234

[Henryk] za zgodą i wezwaniem Wielkopolan wkroczył na ziemię poznańską, kaliską, pyzdrską, średzką i do gordu Biechowa, a grody Bnin i Śrem odbudował i należycie umocnił, nie szczędząc wydatków i ludzi. - Kronika wielkopolska

• (22 IX) Odonic zrzeka się ziemi kaliskiej, ziemi rudzkiej, Śremu i Santoka na rzecz Henryka Brodatego.

1235

• Zwycięstwo w bitwie nad Dzierzgonią.

[...] Wielkopolanie potajemnie wkroczywszy do grodu śremskiego zabili go [Dypolda]. - Kronika wielkopolska

• Odzyskanie Śremu (wskutek zdrady części załogi).
  • Śmierć Dypolda III Borzywoja, siostrzeńca Henryka.
• Odparcie najazdu na Gniezno.

1237

• Zdobycie grodu Pobzin.
• Utrata kasztelanii lądzkiej (z Kazimierzem).

1238

1239

Władysław Odonic Plwacz

heraldyka:

ciekawostka:

Kronika wielkopolska wini Władysława za przygotowanie (wraz ze Świętopełkiem gdańskim) zamachu na Leszka Białego w Gąsawie (1227): lecz podają, że śmierć tego najpobożniejszego księcia Leszka nastąpiła za zgodą i radą księcia wielkopolskiego Władysława Odowica. Albowiem, jak twierdzą niektórzy, Władysław Odowic przez swego stryja, [...] z kraju wypędzony, w czasie swego wygnania pojął za żonę siostrę wspomnianego Świętopełka w tym celu, aby wsparty pomocą tegoż Świętopełka mógł od stryja na powrót otrzymać swe ziemie. Po odzyskaniu ich służył także Świętopełkowi radami i oddziałami posiłkowymi.
Obecnie neguje się udział Odonica w przygotowaniu zamachu. Nie mógł być zainteresowany śmiercią książąt debatujących nad pokojowym rozwiązaniem sporu w Wielkopolsce, tym bardziej, że jego największy wróg - Władysław Laskonogi - nie był obecny w Gąsawie. Nie jest również pewne pomorskie pochodzenie żony Odonica. Zastanawiający jest jednak fragment układu z Henrykiem Brodatym z 22 września 1234 roku, kiedy to Władysław zobowiązał się nie nastawać na życie Henryka, ani jego syna. Klauzula taka nie była zwyczajowo przyjęta przy zawieraniu układów politycznych.

ważniejsze fundacje:

sfragistyka:

+WOLODIZIAWS DEI GRACIA DVX IN VSTE	+WLODIZLAWS DEI GRACIA DVX POLONIE
+WOLODIZLAWS DEI GRACIA DVX POLONIE +SECRETVM MEVM EST

przyczyna śmierci:

NIEZNANA (Jan Długosz zanotował w swej kronice, iż książę zapada na zdrowiu i w ciągu kilku dni schodzi z tego świata).

miejsce pochówku:

KATEDRA W POZNANIU.

literatura:

• Andrzej Jureczko, Testament Krzywoustego, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1988
• August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893
• Benedykt Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975
• Bronisław Nowacki, Przemysł I, Wydawnictwo WBP, Poznań 2003
• Jerzy Wyrozumski, Pierścień Kingi, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1999
• Kazimierz Jasiński, Genealogia Piastów wielkopolskich. Potomstwo Władysława Odonica, w: Nasi Piastowie, "Kronika Miasta Poznania", nr 2, Poznań 1995
• Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
• Maciej Przybył, Władysław Laskonogi, Wydawnictwo WBP, Poznań 1998
• Mikołaj Gładysz, Zapomniani krzyżowcy: Polska wobec ruchu krucjatowego w XII-XIII wieku, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2002
• Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
• Przemysław Wiszewski, Henryk Brodaty i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Przemysław Wiszewski, Leszek Biały i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Stanisław Rosik, Władysław Laskonogi i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
• Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Wielkopolski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983

ilustracje:

• Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski T.4 Tablice z pieczęciami, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1881