Władysław Odonic Plwacz
Dzięki pobożności przywiązany był gorąco do kościoła poznańskiego.
Kronika wielkopolska
Kronika wielkopolska
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Odon Mieszkowic | Wyszesława, córka Jarosława Ośmiomysła, księcia halickiego |
| życie | |
| ok.1190 - 5 VI 1239 (Poznań) | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1208-1218: Kalisz 1223-1227, 1228-1229: Nakło, Ujście 1227-1228: Kalisz, Nakło, Poznań, Ujście 1229-1234: Wielkopolska, Nakło, Ujście 1234-1235: Gniezno, Nakło, Poznań, Ujście 1235-1239: Gniezno, Nakło, Poznań, Śrem, Ujście | |
kalendarium:
1194
-(20 IV) Śmierć Odona Mieszkowica.- Władysław Laskonogi przejmuje władzę w księstwie kaliskim z tytułu opieki nad małoletnim Władysławem.
1206
-Bunt Odonica przeciwko rządom Władysława Laskonogiego.- (jesień) Odonic zostaje wygnany z Wielkopolski.
1207
-Walki z Władysławem Laskonogim.1208
-Henryk Brodaty wydziela Kalisz Władysławowi.-(25 XII) Zjazd z Władysławem i Henrykiem Brodatym w Głogowie.
1209
-Rozpoczęcie akcji chrystianizacyjnej Prus przez Chrystiana i Filipa-Boguchwała.1210
-Starania Mieszka Laskonogiego w Rzymie o odnowienie senioratu.- (9 VI) Papież Innocenty III wydaje bullę nakazującą przestrzeganie zasady senioratu (tzw. bulla Significavit nobis).
- Przywilej borzykowski dla Kościoła polskiego.
1211
-Odonic oddaje się pod opiekę Stolicy Apostolskiej.- (13 V) Bulla protekcyjna papieża Innocentego III.
1215
-Synod w Wolborzu.- Przywilej wolborski dla Kościoła polskiego.
1216
-Utworzenie przez Chrystiana biskupstwa pruskiego podległego bezpośrednio papiestwu.-Nieudany najazd Władysława Laskonogiego na księstwo kaliskie.
- Zawarcie układu pokojowego.
1217
★
Przycyhylni twoim słusznym wymaganiom, przyjmujemy pod opiekę naszą i Św. Piotra twoją osobę, kraj, ziemie i ludzi, posiadłości i inne dobra, które słusznie obecnie posiadasz, albo w przyszłości słusznie będziesz mógł pozyskać. - fragment bulli protekcyjnej papieża Honoriusza III z 9 lutego 1217 roku-(9 II) Papież Honoriusz III potwierdza układ pokojowy z Władysławem Laskonogim, zleca arcybiskupowi gnieźnieńskiemu pieczę na jego przestrzeganiem i bierze pod opiekę Odonica i jego terytoria.-(22 II) Papież Honoriusz III upomina Odonica w sprawie zwrotu Kalisza Henrykowi Brodatemu.
1218
★
Gdy Władysław, syn Odona, [...] zapragnął objąć swoje księstwo poznańskie i kaliskie bez wiedzy stryja wślizgnął się do grodu kaliskiego, stryj jego zebrawszy wojsko, uciekającego z grodu kaliskiego przepędził aż na Węgry. - Kronika wielkopolska-Wyprawa Władysława Laskonogiego na księstwo kaliskie.- Władysław Odonic traci Kalisz i ucieka na Węgry.
1218/1220
-Małżeństwo z Jadwigą, córką Świętopełka, księcia morawskiego (?).1223
★
[Odonic] wróciwszy po kilku latach [...], chyłkiem wszedł do grodu Ujście, ponieważ Świętopełk, wiekorządca Pomorza, udzielił mu pomocy. - Kronika wielkopolska---
Zatem roku pańskiego 1223 syn Odona wkroczył do Ujścia w sam dzień św. Dionizego. - Rocznik kapituły gnieźnieńskiej-(9 X) Odonic (przy pomocy Świętopełka gdańskiego) zdobywa Ujście.
-(30 XI) Pokój z Władysławem Laskonogim w Kcyni.
- Objęcie Ujścia i Nakła.
1225
-Najazd na ziemię mogileńską Władysława Laskonogiego.- Spustoszenie klasztoru w Mogilnie.
- Odonic zajmuje część Ziemi Lubuskiej (tereny na północ od dolnej Warty i Odry).
1226
-Odonic najeżdża ziemię kaliską.- Spustoszenie spichlerzy Władysława w Niedźwiedziu.
1227
★
[...] Władysław Stary zebrawszy całą potęgę i siłę swego ludu otoczył wałem gród Ujście. Władysław Odowic w sam dzień Rozesłania Apostołów nagle wyskoczywszy z grodu na jego placówki zupełnie pokonał wojsko swego stryja, a także wojewodę jego z licznymi dostojnikami oraz niezliczonym ludem powalił i zabił. Tak to Władysław Stary zaprzestał oblegać gród i zawstydzony odstąpił od niego. - Kronika wielkopolska-(VII) Oblężenie Ujścia przez wojska Władysława.- (15 VII) Wojska Władysława (dowodzone przez wojewodę Dobrogosta) zostają rozbite pod Ujściem.
★
Władysław Odowic po niedługiej przerwie odważnie ściga go i wbrew swemu stryjowi odzyskuje Poznań, Kalisz i inne grody swego państwa. - Kronika wielkopolska-Władysław Odonic odbija ziemię poznańską i kaliską z rąk stryja Władysława Laskonogiego.★
[...] Świętopełk zaniedbywał [okazywania] mu [Leszkowi] wiernej uległości i składania danin w należnym czasie. Leszko rozważywszy to i naradziwszy się z Henrykiem Brodatym, księciem Śląska, postanowił zwołać wielkorządców innych ziem swoich dla pokonania wspomnianego wielkorządcy Świętopełka i nakazał, aby w pewnym dniu zeszli się w Gąsawie, opodal Żnina - była to posiadłość ziemska klasztoru w Trzemesznie - dla omówienia z nim spraw dotyczących pomyślności państwa; chciał też odzyskać gród Nakło, który podlegał władzy księcia Władysława Odowica. Świętopełk przybywszy tam ośmielił się wypowiedzieć wojnę panu swemu, księciu Leszkowi. Gdy książę Leszko uchylił się od tej wojny uciekając do wsi Marcinkowo, zdrajca Świętopełk podle zamordował go podczas ucieczki. Potem Świętopełk, najpodlejszy zdrajca, przywłaszczył sobie księstwo na Pomorzu. - Kronika wielkopolska-(XI) Wiec książąt piastowskich w Gąsawie.- (23/24 XI) Leszek Biały zostaje zamordowany.
- Zanik formalnych pozostałości pryncypatu.
1228
★
[...] Władysław Stary spotkawszy się ze swoim bratankiem Władysławem Odowicem, stoczył z nim walną bitwę. W tym starciu Władysław Stary odniósłszy zwycięstwo wziął do niewoli swego bratanka, księcia Władysława Odowica. - Kronika wielkopolska-(IV) Odonic zostaje pojmany przez Władysława Laskonogiego.- Władysław Laskonogi przejmuje inicjatywę w Wielkopolsce.
-Zawarcie przymierza z Konradem Mazowieckim.
1229
★
Ten [Odonic] wyszedłszy z niewoli [...] całkiem wypędził z ziemi Polski swego stryja Władysława Starego, czyli Laskonogiego. - Kronika wielkopolska-(lato) Najazd Konrada (wraz z Danielem i Wasylkiem, książętami włodzimierskimi) na Wielkopolskę.- Nieudana próba zdobycia Kalisza.
- Wyparcie Władysława Laskonogiego z Wielkopolski.
- Władzę w Wielkopolsce przejmuje Władysław Odonic.
1231
-(23 III) Zjazd z Konradem Mazowieckim w Zgierzu.★
[...] książę Władysław Stary przybywszy z Raciborza otoczył gród Gniezno. Lecz zatrzymawszy się jakiś czas nad zdobywaniem go i nie mogąc dokonać tego, smutny odstąpił. - Kronika wielkopolska-(wiosna) Wyprawa Władysława Laskonogiego i Henryka Brodatego na Wielkopolskę.- (IV) Udana obrona oblężonego Gniezna.
1232
★
[Władysław] przyznał temu kościołowi [poznańskiemu] książęce przywileje zwalniając wszystkie posiadłości wspomnianego kościoła, które dotąd były własnością biskupa i kapituły poznańskiej i te, które w przyszłości mogłaby ona nabyć prawnym sposobem, oraz mieszkańców tychże od wszelkich ciężarów i służebności. - Kronika wielkopolska-Wielki przywilej immunitetowy dla biskupstwa poznańskiego.1233
★
Z powodu nadania tych wolności [kościołowi poznańskiemu] wielmoże polscy chcieli [...] zabić księcia Władysława [Odonica], wprowadzając i obierając sobie za pana Henryka Brodatego, księcia śląskiego i krakowskiego. - Kronika wielkopolska-Bunt możnych przeciwnych nadmiernemu uprzywilejowaniu kościoła poznańskiego.- Rycerstwo wielkopolskie ofiarowuje tron księstwa Henrykowi Brodatemu.
- (VII/VIII) Władysław odpiera najazd Henryka Brodatego i Henryka Pobożnego na Kalisz.
1234
★
[Henryk] za zgodą i wezwaniem Wielkopolan wkroczył na ziemię poznańską, kaliską, pyzdrską, średzką i do grodu Biechowa, a grody Bnin i Śrem odbudował i należycie umocnił, nie szczędząc wydatków i ludzi. - Kronika wielkopolska-(lato) Wyprawa Henryka Brodatego na Wielkopolskę.- (22 IX) Odonic zrzeka się ziemi kaliskiej, ziemi rudzkiej, Śremu i Santoka na rzecz Henryka Brodatego.
1235
★
[...] przybyli z wielkim wojskiem na ziemię chełmińską i do Ostrowa Świętej Marii, i lepiej go umocnili, niemal wszyscy książęta polscy, a mianowicie mazowiecki, kujawski, krakowski i wrocławski oraz książę Świętopełk wraz z bratem. Kiedy nastała zima, całe wojsko pielgrzymów wraz z braćmi wkroczyło na terytorium, które zwie się Rezija, zniszczyło je całe i kogo tylko mogło, wymordowało. Wówczas wyszła im naprzeciw wielka mnogość Prusów, wysłana do walki. Wezwawszy Bożej pomocy, chrześcijanie starli się z nimi. Wówczas książę Świętopełk ze swoimi odciął im możliwość ucieczki i zgnęło tam pięć tysięcy Prusów, ku ogromnej radości chrześcijan, a bez żadnej ich szkody. - Kronika oliwska-(23 I/26 II) Wyprawa krzyżowa na Prusów.- Zwycięstwo w bitwie nad Dzierzgonią.
★
[...] Wielkopolanie potajemnie wkroczywszy do grodu śremskiego zabili go [Dypolda]. - Kronika wielkopolska-Wojna z Henrykiem Brodatym i Henrykiem Pobożnym.- Odzyskanie Śremu (wskutek zdrady części załogi).
- Śmierć Dypolda III Borzywoja, siostrzeńca Henryka.
- Odparcie najazdu na Gniezno.
1237
-(wiosna) Wojna z Henrykiem Brodatym i Henrykiem Pobożnym.- Zdobycie grodu Pobzin.
- Utrata kasztelanii lądzkiej (z Kazimierzem).
1238
-Zawarcie ugody z Henrykiem Pobożnym.1239
-(5 VI) Śmierć Władysława Odonica Plwacza w Poznaniu.
Władysław Odonic (Plwacz)
Jana Matejki
heraldyka:
sfragistyka:
 +WOLODIZIAWS DEI GRACIA DVX IN VSTE |  +WLODIZLAWS DEI GRACIA DVX POLONIE |
 +WOLODIZLAWS DEI GRACIA DVX POLONIE +SECRETVM MEVM EST |
ciekawostka:
Kronika wielkopolska wini Władysława za przygotowanie (wraz ze Świętopełkiem gdańskim) zamachu na Leszka Białego w Gąsawie (1227): lecz podają, że śmierć tego najpobożniejszego księcia Leszka nastąpiła za zgodą i radą księcia wielkopolskiego Władysława Odowica. Albowiem, jak twierdzą niektórzy, Władysław Odowic przez swego stryja, [...] z kraju wypędzony, w czasie swego wygnania pojął za żonę siostrę wspomnianego Świętopełka w tym celu, aby wsparty pomocą tegoż Świętopełka mógł od stryja na powrót otrzymać swe ziemie. Po odzyskaniu ich służył także Świętopełkowi radami i oddziałami posiłkowymi.
Obecnie neguje się udział Odonica w przygotowaniu zamachu. Nie mógł być zainteresowany śmiercią książąt debatujących nad pokojowym rozwiązaniem sporu w Wielkopolsce, tym bardziej, że jego największy wróg - Władysław Laskonogi - nie był obecny w Gąsawie. Nie jest również pewne pomorskie pochodzenie żony Odonica. Zastanawiający jest jednak fragment układu z Henrykiem Brodatym z 22 września 1234 roku, kiedy to Władysław zobowiązał się nie nastawać na życie Henryka, ani jego syna. Klauzula taka nie była zwyczajowo przyjęta przy zawieraniu układów politycznych.
ważniejsze fundacje:
| 1213 | klasztor cysterek w Ołoboku |
|---|
przyczyna śmierci:
| 5 VI 1239 | nieznana (Jan Długosz zanotował w swej kronice, iż książę zapada na zdrowiu i w ciągu kilku dni schodzi z tego świata) |
|---|
pochówek:
| 1239 | katedra w Poznaniu |
|---|---|
| zdjęcie katedry w Poznaniu | |
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
- Kronika oliwska - źródło do dziejów Pomorza Wschodniego z połowy XIV wieku, oprac. Błażej Śliwiński, tłum. Dominika Pietkiewicz, Muzeum Zamkowe w Malborku, Malbork 2008
- Kronika Wielkopolska, oprac.: Brygida Kürbis, tłum.: Kazimierz Abgarowicz, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
- Mistrza Wincentego Kronika Polska, oprac.: Brygida Kürbis, tłum.: Kazimierz Abgarowicz, Brygida Kürbis, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974
- Anna Pawlaczyk, Jacek Wiesiołowski, Roczniki wielkopolskie, w: Nasi Piastowie, "Kronika Miasta Poznania", nr 2, Poznań 1995
literatura:
- Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
- Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Wielkopolski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983
- Mikołaj Gładysz, Zapomniani krzyżowcy: Polska wobec ruchu krucjatowego w XII-XIII wieku, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2002
- Kazimierz Jasiński, Genealogia Piastów wielkopolskich. Potomstwo Władysława Odonica, w: Nasi Piastowie, "Kronika Miasta Poznania", nr 2, Poznań 1995
- Andrzej Jureczko, Testament Krzywoustego, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1988
- Bronisław Nowacki, Przemysł I, Wydawnictwo WBP, Poznań 2003
- Maciej Przybył, Władysław Laskonogi, Wydawnictwo WBP, Poznań 1998
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Jerzy Wyrozumski, Pierścień Kingi, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1999
- Benedykt Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975
ilustracje:
- Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski T.4 Tablice z pieczęciami, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1881
- August Sokołowski, Dzieje Polski ilustrowane: na podstawie najnowszych badań historycznych [...], t. 1, Warszawa 1899
- Kazimierz Stronczyński, Pobieżny przegląd pieczęci Piastów polskich, Warszawa 1881
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com