Konrad I oleśnicki (namysłowski)
Konrad, książę oleśnicki, był człowiekiem wysokim, rozumnym i bardzo surowym dla swych nieprzyjaciół, lecz wielce łaskawym dla przyjaciół [...] był on człowiekiem silnym w ramionach, [...] wielka sława o nim rozchodziła się szeroko.
Kronika książąt polskich Piotra z Byczyny
Kronika książąt polskich Piotra z Byczyny
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Henryk III Głogowski | Matylda (Mechtylda), córka Albrechta, księcia brunszwickiego |
| życie | |
| 1292/1298 - 22 lub 27 XII 1366 | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1309-1312: Głogów, Wielkopolska (współrządy) 1312-1312/13: Gniezno, Kalisz, Oleśnica (współrządy) 1312/13-1313: Kalisz, Namysłów 1313-1320/21: Namysłów 1320/21-1323: Namysłów, Oleśnica 1323-1357: Oleśnica 1357-1359: Koźle, Oleśnica 1359-1366: 1/2 Bytomia, Koźle, Oleśnica | |
kalendarium:
1309
-(9 XII) Śmierć Henryka Głogowskiego.- Konrad (wraz z braćmi i matką) przejmuje władzę w Głogowie i części Wielkopolski.
1310
-(II-III) Konrad (z braćmi) wyjeżdża na dwór margrabiego brandenburskiego Waldemara (do Berlina).- Uzyskanie wsparcia oraz pożyczki pod zastaw Krosna Odrzańskiego i Żagania.
- (3 III) Zrzeczenie się praw do Pomorza Gdańskiego na rzecz Brandenburgii.
1312
-(2/29 II) Arcybiskup gnieźnieński Jakub Świnka i biskup poznański Andrzej Zaremba nakładają klątwę na Głogowczyków (zapewne wobec planowanego podziału Wielkopolski).-(29 II) Podział ojcowizny pomiędzy synami Henryka Głogowskiego.
- Przejęcie zachodniej części księstwa głogowskiego oraz dzielnicy poznańskiej przez Henryka, Jana oraz Przemka.
- Objęcie wschodniej części księstwa głogowskiego oraz dzielnicy gnieźnieńskiej i kaliskiej przez Konrada i Bolesława.
- Głogów pozostaje oprawą wdowią księżnej Matyldy.
1312/1313
-Ostateczny podział władztwa pomiędzy Konrada i Bolesława.- (1 VI 1312/9 V 1313) Objęcie przez Bolesława Oleśnicy i Gniezna.
- (1 VI 1312/6 VI 1313) Konrad przejmuje ziemię namysłowską i kaliską.
1312-1317
-Walki z synami Henryka Brzuchatego.- (1312) Henryk VI i Bolesław III oblegają gród Friedeberg.
- (1313) Oblężenie Świerczowa (k. Namysłowa) przez Henryka VI.
- (1314) Przekazanie Bolesławowi Rozrzutnemu Wołowa i Lubiąża.
- (1315) Utrata grodu w Urazie na rzecz Henryka VI.
- (1316) Najazd wojsk wrocławskich w okolice Góry.
1313
-Konrad traci Kalisz na rzecz buntowników.1314
-(VIII-IX) Zajęcie części Wielkopolski przez Władysława Łokietka (w granicach układu krzywińskiego z 1296 roku, który Władysław zawarł z Henrykiem III).1315-1317
-Walki z Władysławem Łokietkiem o panowanie nad Wielkopolską (przy wsparciu margrabiego brandenburskiego).1320/1321
-(V 1320/23 IV 1321) Śmierć Bolesława oleśnickiego.- Konrad zagarnia ziemię oleśnicką.
1321-1323
★
[Bolesław] wnet dziedzinę Konrada księcia oleśnickiego przeciwnika swego spustoszywszy ogniem i grabieżą; i samego Konrada w kilku pokonawszy bitwach, przywiódł go prawie do nędzy, tak iż pomieniony Konrad jednego tylko miał konia i odziewał się płaszczem płóciennym. Ale za wdaniem się z obu stron panów przedniejszych, ukończyła się przecież ta wojna, i Konrad książę na Oleśnicy, na mocy zawartej wtedy ugody, przymuszony był Bolesławowi księciu brzeskiemu i legnickiemu oddać Namysłów, Bierutów, Kluczbork, Byczynę, Kuncestadt i na zawsze z tych miast ustąpić. Wołów zaś i Lubiąż, chociaż do księstwa legnickiego należały, i od dzielnicy ojca jego Henryka V [Brzuchatego] niesłusznie były oderwane, Bolesław książę brzeski i legnicki, litując się nad nędzą Konrada księcia oleśnickiego, odstąpił mu i darował. - Kronika Jana Długosza-Łupieżcze wyprawy Władysława Łokietka (wspartego oddziałami litewskimi), Bolesława Rozrzutnego i Bernarda Statecznego na ziemię oleśnicką.- (/10 I 1322) Małżeństwo z Elżbietą, córką Henryka VI Dobrego.
- Konrad przekazuje Henrykowi VI w dożywocie zachodnią część księstwa oleśnickiego (ze Smogorzewem i Prusicami).
- Odsunięcie groźby najazdu ze strony Wrocławia.
- (27 V) Papież Jan XXII udziela dyspensy małżeńskiej (z powodu zachodzącego między Konradem i Elżbietą czwartego stopnia pokrewieństwa).
- Konrad przekazuje Henrykowi VI w dożywocie zachodnią część księstwa oleśnickiego (ze Smogorzewem i Prusicami).
- (1323) Konrad traci większość ziem księstwa oleśnickiego.
- (10 VIII 1323) Zawarcie traktatu pokojowego z Władysławem Łokietkiem i Bolesławem Rozrzutnym w Krakowie.
- Konrad przekazuje księstwo namysłowskie Bolesławowi Rozrzutnemu.
- Powrót Wołowa, Lubiąża i Smogorzewa (prawdopodobnie odkupionego od Henryka VI) do władztwa Konrada.
1328
-(/22 II) Śmierć Elżbiety.1328/1333
-(22 II 1328/2 III 1333) Małżeństwo z Eufemią, córką Władysława bytomskiego.1329
-(9 V) Konrad składa (we Wrocławiu) hołd królowi Czech, Janowi Luksemburskiemu.-Zawarcie antybrandenburskiego przymierza z braćmi Henrykiem i Janem.
1334
-(25 VII) Jan ścinawski zobowiązuje się wobec Konrada i Henryka do zaprzestania wyprzedaży swych ziem.1337
-(27 VIII) Układ Konrada i Henryka z Janem ścinawskim.- Odkupienie ziemi ścinawskiej (bez Lubina) od Jana i przekazanie mu jej w dożywocie.
1338
-Jan Luksemburski zatwierdza wykupienie ziemi ścinawskiej przez Konrada i Henryka, w zamian za ich rezygnację z Lubina.1339
-Odkupienie Bierutowa od Bolesława Rozrzutnego.1343
★
[...] król Kazimierz obiegłszy miasto Wschowę, dobywał go przez dni kilkanaście; a gdy przysłano na jego obronę rycerstwo księcia żagańskiego nie mogło mu się oprzeć skutecznie, poburzył i wyłamał mury, i miasto opanował [...] Nie mały gmin ludzi zabrał do niewoli, a miasto całe z obwodem wschowskim wrócił pod swoje panowanie. Pomknął się potem z wojskiem do księstwa żagańskiego, i zamek wraz z miastem [...] Ścinawa, acz położeniem swoim i wysokimi murami warowne, zdobył i z ziemią zrównał. Nareszcie po wsiach, miasteczkach mniej znacznych i włościach, kazał rozszerzyć spustoszenia, i wszystkie te miasteczka, osady i sioła ogniem i grabieżą zniszczyć. [...] Przybyli więc posłowie książęcy z prośbą pokorną, błagając: "aby król zatrzymał swój gniew, a oszczędzić raczył reszty tej uciśnionej i nieszczęśliwej krainy, oświadczając, że Henryk książę żagański i jego bracia [raczej stryjowie - przyp. wł.], Konrad książę oleśnicki, Jan ścinawski i Przemysław głogowski, odstępują wszelakiego prawa do ziemi i miasta Wschowy, i zrzekają się dalszego poszukiwania jakichkolwiek krzywd i uraz, a nadto gotowi są do przyjęcia warunków, jakie im król Kazimierz naznaczy". - Kronika Jana Długosza-(lato) Wyprawa Kazimierza Wielkiego przeciwko Henrykowi Żelaznemu, Konradowi i Janowi ścinawskiemu.- Konrad zwycięża wojska polskie w bitwie pod Oleśnicą.
- Zawarcie układu pokojowego z Kazimierzem Wielkim.
1345
-Nieudana próba zdobycia Wschowy (wraz z bratankiem Henrykiem).-Odwetowy najazd Kazimierza Wielkiego na księstwo oleśnickie.
1355
-Śmierć Bolesława kozielsko-bytomskiego.-(3 X) Konrad, Bolesław Pierworodny, Bolesław II opolski, Jan Scholastyk, Kazimierz I cieszyński i Przemysław Noszak rezygnują z praw do spadku po Bolesławie kozielsko-bytomskim na rzecz Karola IV.
-(4 X) Karol IV powierza opiekę nad księstwem bytomsko-kozielskim Konradowi i książętom cieszyńskim.
1356
-(29 VII) Podział księstwa kozielsko-bytomskiego z książętami cieszyńskimi.- Konrad otrzymuje 2/5 księstwa.
1357
-(8 XII) Podział księstwa kozielsko-bytomskiego z z książętami cieszyńskimi.- Konrad przejmuje ziemię kozielską (za cenę 1000 grzywien).
1358
-(3 I) Karol IV Luksemburski zatwierdza podział spadku po Bolesławie kozielsko-bytomskim.-Wykupienie Milicza od biskupa i kapituły wrocławskiej.
1359
-Podział Bytomia pomiędzy Konrada i Przemysława Noszaka (porozumienie zawarto dzięki mediacji Wacława legnickiego i Ludwika brzeskiego).1361/1365
-(23 IV 1361/19 V 1365) Śmierć Jana ścinawskiego.- Konflikt z Henrykiem V Żelaznym o Górę Śląską.
- Mediacja Ludwika I brzeskiego.
- Henryk spłaca Konrada kwotą 600 grzywien srebra.
1366
-(22 lub 27 XII) Śmierć Konrada I oleśnickiego.
Konrad I oleśnicki
Jana Matejki
heraldyka:
sfragistyka:
 +S CONRADI DEI GRACIA HEREDIS REGNI POLONIE DVCIS SLEZIE DOMINI GLOGOVIENSIS ET POZONANIE |  S CONRADI DEI GRA HEREDIS REGNI POLONIE DVCIS SL'IE ET DNI OLESNICENSIS |
 +S CONR DVCIS GLOGOVIE |  +S DVCIS CONRADI DE OLSNICZ |
ciekawostka:
Bolesław III Rozrzutny, książę legnicki, mszcząc się za krzywdy swego ojca doznane na zamku głogowskim, powziął plan militarnego pogrążenia synów Henryka III Głogowskiego. Jak podaje Długosz, z taką zaś zapalczywością wziął się do oręża, że wnet dziedzinę Konrada księcia oleśnickiego przeciwnika swego spustoszywszy ogniem i grabieżą; i samego Konrada w kilku pokonawszy bitwach, przywiódł go prawie do nędzy, tak iż pomieniony Konrad jednego tylko miał konia i odziewał się płaszczem płóciennym.
ważniejsze fundacje:
| zamek w Wołowie (ceglany) |
przyczyna śmierci:
| 22 lub 27 XII 1366 | prawdopodobnie czynniki naturalne (Jan Długosz zanotował w swej kronice, że książę Konrad doszedłszy lat sędziwych umarł) |
|---|
pochówek:
| 1366/1367 | kościół cysterek w Trzebnicy (obecnie jako bazylika Św. Jadwigi i Św. Bartłomieja) |
|---|---|
| zdjęcie kościoła w Trzebnicy | |
źródła:
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
literatura:
- Edmund Długopolski, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, TAiWPN Universitas, Kraków 2009
- Tomasz Jurek, Dziedzic Królestwa Polskiego książę głogowski Henryk (1274-1309), Wydawnictwo Avalon, Kraków 2006
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Małgorzata Kaganiec, Ze studiów nad heraldyką Piastów śląskich - Piastowie oleśniccy, [w:] "Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka" 1981, nr 2
- Idzi Panic, Książę Cieszyński Przemysław Noszak (•ok. 1332/36 - †1410) Biografia polityczna, PTH Oddział w Cieszynie, Cieszyn 1996
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
ilustracje:
- Sylwjusz Mikucki, Heraldyka Piastów śląskich do schyłku XIV wieku, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1935
- Wojciech Mrozowicz, Przemysław Wiszewski, Oleśnica od czasów najdawniejszych po współczesność, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2006