Władysław II Opolczyk (Ruski, Naderspan)

Zwolennik pokoju i wielki jego zachowawca.
Kronika Janka z Czarnkowa

genealogia:

rodzice ⇒ drzewo genealogiczne
Bolesław II opolski	Elżbieta, córka Bernarda Statecznego
życie
6 V 1326/1330 - 8 lub 18 V 1401 (Opole)
małżeństwa
OO1352/55 - ok.1367: Elżbieta, córka Mikołaja Aleksandra Besaraba, wojewody wołoskiego niektórzy badacze (Veldtrup) wskazują, iż do zaślubin miało dojść znacznie później (II/V 1365), co jednak wydaje się mało prawdopodobne z uwagi na dość podeszły wiek księcia w tym czasie (35/39 lat) OOok.1367 - 1401: Eufemia (Ofka), córka Siemowita III Starszego
potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne
Katarzyna (przed 26 III 1367 - 6 VI 1420) możliwe również pochodzenie z drugiego małżeństwa Elżbieta (po 26 III 1367 - przed 6 X 1374) Jadwiga (26 III 1367/1378 - 20 IX 1392 lub 1393) Eufemia (przed 1402 - 21 X przed 1408)
panowanie
1372-1378: (namiestnik Ludwika Andegaweńskiego na Rusi Halickiej) 1378: (namiestnik Ludwika Andegaweńskiego w Polsce)
1356-1370: Opole, Strzelce (współrządy) 1370-1378: Bolesławiec n. Prosną, Opole, Ostrzeszów, Wieluń 1378-1390: Bolesławiec n. Prosną, Dobrzyń, Kujawy, Opole, Ostrzeszów, Wieluń 1390-1391: Bolesławiec n. Prosną, Dobrzyń, Gniewkowo, Opole, Ostrzeszów, Wieluń 1391-1393: Bolesławiec n. Prosną, Opole, Ostrzeszów 1393-1396: Bolesławiec n. Prosną, Opole 1396-1401: Opole 1382-1385: Niemodlin, Strzelce (regencja)

kalendarium:

1352/1355

-Władysław wyjeżdża na Węgry.

Małżeństwo z Elżbietą, córką Mikołaja Aleksandra Besaraba, wojewody wołoskiego.

1356

-(21 VI) Śmierć Bolesława II opolskiego.

Przejęcie władzy w księstwie opolskim (współrządy z braćmi Bolesławem III i Henrykiem).

1363

-Objęcie władzy w okręgu gorzowskim z nadania cesarza Karola IV Luksemburskiego.

1364

-(IX) Krakowski zjazd monarchów.

1365

-(23 X) Cesarz Karol IV Luksemburski zatwierdza Władysławowi i Bolesławowi III spadek po ojcu (zabezpieczając ich przed roszczeniami książąt świdnicko-jaworskich).

Książęta opolscy przejmują w zastaw (za 10000 kop groszy praskich) miejscowości Trutnov, Königishof i Schätzlar.

ok. 1367

-Śmierć Elżbiety.
-Małżeństwo z Eufemią (Ofką), córką Siemowita III Starszego.

1367

-(24 IV/1 V) Objęcie stanowiska palatyna Węgier z nadania Ludwika.
-Zbrojna wyprawa na Litwę.

1368

-(jesień) Władysław bierze udział w węgierskiej wyprawie na Bułgarię.

1370

-(1/5 XI) Przybycie do Krakowa.
-(5 XI) Śmierć Kazimierza Wielkiego.

(7 XI) Władysław ułatwia objęcie tronu polskiego Ludwikowi.

-(17 XI) Udział w koronacji Ludwika Andegaweńskiego w katedrze wawelskiej.

Władysław obejmuje (od Ludwika) w lenno okręg wieluński, bolesławiecki i brzeźnicki oraz zamki w Krzepicach, Olsztynie (k. Częstochowy) i Bobolicach.

-Przekazanie ziemi strzeleckiej bratu Bolesławowi III.

Władysław obejmuje samodzielne rządy w Opolu.

1371

-(VII) Władysław bierze udział w węgierskiej wyprawie na Morawy.

1372

-(II-III) Udział w rokowaniach czesko-węgierskich (w roli pośrednika stron węgierskiej) dotyczących małżeństwa Zygmunta Luksemburskiego z jedną z córek Ludwika.
-(14 III) Zjazd z Karolem IV Luksemburskim we Wrocławiu.

Zawarcie pokoju z Czechami.
Potwierdzenie czeskiego panowania nad Śląskiem.

-(27 III) Zawarcie przymierza z Konradem II oleśnickim.
-(IX) Władysław zostaje pozbawiony stanowiska palatyna węgierskiego.

(10 IX) Objęcie zarządu nad Rusią Halicką z nadania Ludwika.

1375

-(13 II) Papież Grzegorz XI tworzy (dzięki staraniom Ludwika i Władysława) arcybiskupstwo w Haliczu obejmujące biskupstwa w Przemyślu, Włodzimierzu i Chełmie.

(3 III) Władysław prosi (bezskutecznie) papieża o zgodę na przeniesienie stolicy arcybiskupstwa do Lwowa.

-(14 IV) Odkupienie okręgu pszczyńskiego i mikołowskiego (z Mysłowicami) od Jana I, księcia raciborsko-karniowskiego.
-(5 XII) Lokacja Jarosławia na prawie magdeburskim.

1376

-(jesień) Utrata ziemi chełmskiej i bełskiej na rzecz Litwy.

przed 1377

-Przywilej lokacyjny dla miasta Częstochowy.

1377

-(VII-IX) Władysław (wraz z bratem Bolesławem III i Konradem II oleśnickim) bierze udział w polsko-węgierskiej wyprawie przeciwko Litwie.

Odbicie Chełma, Horodła, Grabowca, Sewołoża i Bełzu (26 VII/9 IX) z rąk litewskich.

-(5 X) Lokacja Bełzu na prawie magdeburskim.

1378

-(zima) Władysław odstępuje Ludwikowi Ruś Halicką.

Ruś Halicka przechodzi pod zarząd starostów węgierskich.
Ludwik mianuje Władysława swoim namiestnikiem w Polsce.

-(28 III) Zjazd szlachty wielkopolskiej w Gnieźnie.

Wielkopolanie odmawiają uznania władzy Władysława i odwołują się do postanowień traktatu koszyckiego (z 1374 roku).

-(5 IV) Zawarcie (w Krzepicach) zawieszenia broni z Bartoszem z Odolanowa (do 13 VI), najeżdżającym okolice książęcego miasta Olesna.

(6 VI) Władysław i Bartosz przyjmują (w Kaliszu) arbitraż pokojowy.

-(11 XII) Władysław zostaje odwołany ze stanowiska namiestnika w Polsce.

(25 XII) Ludwik przekazuje Władysławowi w lenno ziemię dobrzyńską i część Kujaw (z Bydgoszczą, Inowrocławiem i Gniewkowem).

1378/1386

-Małżeństwo córki Katarzyny z Henrykiem VIII Młodszym Wróblem.

Władysław przeznacza Prudnik i Głogówek na posag dla Katarzyny.
- (25 IV 1388) Król czeski Wacław IV Luksemburski wyraża zgodę na objęcie Prudnika i Głogówka (wraz z przynależnościami) przez Henryka i Katarzynę, z zastrzeżeniem dożywocia na Głogówku dla Eufemii, żony Władysława.
  - Henryk obejmuje Prudnik wraz z okręgiem.

1379

-(13 I) Zwolnienie mieszkańców Rusi z przysięgi wierności.

1380

-Władysław zawiera układ z Zakonem Krzyżackim.

Udzielenie zezwolenia rycerzom zakonnym na tropienie i chwytanie przestępców na terenie księstw zarządzanych przez Władysława.

1381

-Spór z biskupem płockim Dobiesławem Sówką (spowodowany nałożeniem wysokich podatków na ludność w ziemi dobrzyńskiej, w dobrach biskupstwa płockiego).

(/14 IV) Władysław zostaje obłożony klątwą.
(14 IV/) Uchylenie klątwy przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Janusza II.
(14 V) Zawarcie ugody (w Złotorii) z biskupem płockim.
- Władysław zobowiązuje się do zwrotu pobranego nienależnego podatku i naprawienia szkód wyrządzonych w dobrach biskupa, w zamian za zdjęcie klątwy.

1382

-(17 IV) Ludwik zatwierdza (w Radomsku) nadania dla Władysława.
-(21 IX) Śmierć Henryka I niemodlińskiego.

Król czeski i niemiecki, Wacław IV Luksemburski usiłuje przejąć księstwo niemodlińskie, jako opróżnione lenno.
- Sprzeciw książąt opolskich.

-(21 IX) Śmierć Bolesława III strzeleckiego.

Władysław obejmuje rządy opiekuńcze w Strzelcach i Niemodlinie (nad małoletnimi synami brata).

-(21 X) Lokacja Wyszogrodu (k. Bydgoszczy) na prawie chełmińskim.

1383

-(16-28 III) Zjazd w Sieradzu.

Arcybiskup Bodzęta podejmuje nieudaną (wobec sprzeciwu możnych małopolskich oraz Władysława) próbę osadzenia na tronie polskim Siemowita IV i oddania mu za żonę Jadwigi Andegaweńskiej.
Uczestnicy zjazdu domagają się powrotu ziemi dobrzyńskiej, kujawskiej i wieluńskiej do Korony Polskiej.

-Wacław IV Luksemburski rezygnuje z przejęcia księstwa niemodlińskiego.

Władysław otrzymuje Głogówek.

-Wykupienie Prudnika, Gryżowa k. Nysy i Sośnicowic od Przemka, księcia opawskiego.

1384

-(2 III) Zjazd w Radomsku.

Szlachta żąda przyjazdu Jadwigi do Polski i obiera Władysława na opiekuna Królestwa Polskiego.

-(VIII) Przekazanie paulinom częstochowskim obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem (pochodzącego z Rusi; zapewne z Bełza).

1385

-Władysław przekazuje Strzelce i Niemodlin bratankom.
-Nabycie Karniowa (w drodze zastawu) od Jana II Żelaznego raciborsko-karniowskiego.
-(VIII) Władysław wraz z Wilhelmem Habsburgiem przybywają do Krakowa.

Wygnanie Wilhelma Habsburga przez możnowładców krakowskich.

1386

-(15 II) Powołanie Władysława na ojca chrzestnego Jogaiły (?).

1387

-(I/III) Jadwiga Andegaweńska wyprawia się na Ruś Halicką i wciela ją do Korony.

(6 II) Władysław wydaje uniwersał (w Częstochowie) wzywający mieszkańców Rusi do nieuznawania władzy polskiej.

-(10 VII) Spotkanie z Władysławem Jagiełłą w Niepołomicach.

Projekt małżeństwa córki Jadwigi z Wiguntem Aleksandrem, księciem kiernowskim, bratem Władysława Jagiełły.

-Przejęcie Namysłowa (z nadania Wacława IV Luksemburskiego).

1388

-Władysław Jagiełło przekazuje Bydgoszcz (należącą do Opolczyka) książętom zachodniopomorskim.
-(26 XII) Śmierć Bodzanty, arcybiskupa gnieźnieńskiego.

(26 XII 1388/28 I 1389) Władysław (dzięki wsparciu węgierskiemu) uzyskuje u papieża Urbana VI nominację bratanka Jana Kropidły na tron arcybiskupi.
- Sprzeciw Władysława Jagiełły wobec nominacji Jana Kropidły.

1389

-(14-16 V) Zjazd w Niepołomicach z Władysławem Jagiełłą i Siemowitem IV.
-(16 V) Nieudana próba opanowania zamku wawelskiego.

Władysław zostaje pojmany przez starostę Sędziwoja z Szubina i zmuszony do ukorzenia się przed Władysławem Jagiełłą.
Odzyskanie wolności.

1390

-(25 I) Małżeństwo córki Jadwigi z Wiguntem Aleksandrem, księciem kiernowskim.

Władysław zapisuje Jadwidze w posagu ziemię inowrocławską, bydgoską i tucznowską (przy zastrzeżeniu sobie i żonie Eufemii dożywotniego czynszu z Inowrocławia w wysokości 400 grzywien srebra).

-(XI) Krzyżacy zajmują kilka pogranicznych zamków (w ziemi dobrzyńskiej?), wobec zbliżenia Opolczyka z Władysławem Jagiełłą.

(6 XII) Obetnica krzyżacka zwrotu zagarniętych zamków w przypadku odstąpienia Władysława od przyjaznych stosunków z Polską.

1391

-Władysław zastawia swoją złotą koronę (za 800 kop groszy praskich) mincerzowi toruńskiemu Janowi Lepperowi.

(3 VI) Wykupienie korony z zastawu.

-(5-7 V) Zastawienie Krzyżakom Złotorii nad Drwęcą i 5 okolicznych wsi (za cenę 6632 florenów węgierskich).
-(lato/jesień) Władysław wyjeżdża na dwór węgierski Zygmunta Luksemburskiego.
-(VIII) Początek wojny z Władysławem Jagiełłą.

(VIII/X) Utrata ziemi wieluńskiej (bez zamków w Bolesławcu i Ostrzeszowie).
(IX/XI) Utrata ziemi dobrzyńskiej i gniewkowskiej (bez zamku w Bobrownikach).

1392

-Jan II Żelazny raciborsko-karniowski wykupuje zastawiony Karniów.
-(28 VI) Śmierć Wigunta Aleksandra.

Władysławowi nie udaje się odzyskać ziemi inowrocławskiej, która przechodzi pod panowanie Władysława Jagiełły.

-(25-27 VII) Spotkanie w Malborku z Konradem Wallenrodem, wielkim mistrzem krzyżackim.

(27 VII) Zastawienie Krzyżakom ziemi dobrzyńskiej (za cenę 50000 florenów węgierskich).
Władysław przedstawia projekt rozbioru Polski pomiędzy Zakon Krzyżacki, Luksemburgów, Brandenburgię i książąt śląskich.

-(3 XI) Spotkanie z Zygmuntem Luksemburskim w Weissenkirchen (Újvár).

1393

-(21 I/III) Wojna z Władysławem Jagiełłą.

(III) Utrata zamku w Ostrzeszowie.
Udana obrona Bolesławca.
(26 VII) Rozejm w Nowym Korczynie (do 15 VIII).

-(VIII/XI) Wyprawa wojsk polskich (dowodzonych przez Spytka z Melsztyna i Jana z Tęczyna) na Strzelce, należące do bratanków Opolczyka.

(26 X) Władysław przekazuje księstwo opolskie i Wieluń bratankom (Janowi Kropidle, Bolesławowi IV i Bernardowi).
(4/11 XI) Bratankowie Władysława zawierają rozejm z Władysławem Jagiełłą (w Niepołomicach?) i zobowiązują się nie popierać stryja.

-(11 IX) Zygmunt Luksemburski wydaje (w Sintavie) akt zezwalający na dysponowanie w pełni ziemią dobrzyńską przez Władysława.

1394

-(I/22 II) Nieudane oblężenie zamku w Pławniowicach przez wojska opolskie.
-(10 IV) Zawarcie rozejmu z Władysławem Jagiełłą (w Głogówku).

1396

-Spytko z Melsztyna (wspierany przez oddziały Ludwika Brzeskiego) uderza na księstwo opolskie.

(6 VIII) Kapitulacja Bolesława IV i Bernarda (pod Opolem).
- Utrata Gorzowa Śląskiego, Olesna, Lublińca i Bolesławca (VIII/IX).
- Bolesław IV i Bernard zobowiązują się do odebrania wszystkich ziem Władysławowi (oraz że nie pozwolą mu do końca życia na wojowanie z królem Polski).

1396-1399

-Spór z bratankami Bolesławem IV, Bernardem i Janem Kropidłą o nowy zamek w Opolu i zamek w Domaradzu.

(23 I 1399) Ugoda w Głogówku.

1397

-(10-15 VII) Władysław bierze udział w zjeździe Władysława Jagiełły i Jadwigi Andegaweńskiej z Zygmuntem Luksemburskim w Starej Wsi na Spiszu.

(13 VII) Polsko-węgierski traktat pokojowy (zawarty na 16 lat), obejmujący również Władysława.

-Walki z Ludwikiem I Brzeskim w okolicach Głogówka.

1401

-(8 lub 18 V) Śmierć Władysława II Opolczyka w Opolu.

Władysław X. Opolski
Jana Matejki

heraldyka:

sfragistyka:

+LADISLAVS DEI GRACIA DVX ET DNS OPOLIEN ET WELUNENSIS	+LADISLAVS DEI GRACIA DUX OPOLIENSIS WIELONIENSIS ET TERRE RVSSIE DOMIN' ET HERES
Ø 31 mm +S LADISLAI DVCIS OPOLIENSIS	LADISLAI DEI GRA DVCIS OPOLIEN WILON WLADISLA DOBRI
LADISLAVS DVX OPOLIEN DNS RVSSIE ET WELVNENS	LADISLAVS DEI GRACIA DVX OPVLIE PALATINV S AT IVDEX COMANORVM REGNI HVNGAR
+S DVX OPVLIE PALATIN ... NAGARIE 7C

ważniejsze fundacje:

27 II 1377	klasztor franciszkanów w Sanoku
13 VII 1377	kaplica w szpitalu Św. Elżbiety we Lwowie
1377/ 1378	kościół Św. Mikołaja w Bełzie
1382	klasztor i kościół paulinów w Częstochowie
1382- 1387	zamek 'na Górce' w Opolu
ok.1388	klasztor i kościół (NMP) franciszkanów w Dobrzyniu
20 I 1388	klasztor i kościół paulinów w Łące k. Głogówka

przyczyna śmierci:

8 lub 18 V 1401	prawdopodobnie czynniki naturalne (na co wskazuje podeszły wiek księcia)

pochówek:

kościół franciszkanów w Opolu

zdjęcie kościoła franciszkańskiego w Opolu
1401	kościół franciszkanów w Opolu (w krypcie pod kaplicą Św. Anny)
zdjęcie płyty epitafijnej Władysława Opolczyka

źródła:

Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
Kronika Jana z Czarnkowa, oprac.: Marek D. Kowalski, tłum.: Józef Żerbiłło, TAiWPN Universitas, Kraków 1996

literatura:

red. Marceli Antoniewicz, Janusz Zbudniewek, Książę Władysław Opolczyk: Fundator klasztoru Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2007
Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1978
Małgorzata Duczmal, Jagiellonowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1996
Jerzy Horwat, Księstwo opolskie i jego podziały do 1532 r., Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2002
Jerzy Horwat, Piastowie górnośląscy, Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu - Historia - zeszyt nr 8, Bytom 2007
Jadwiga Krzyżaniakowa, Jerzy Ochmański, Władysław II Jagiełło, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 1990
Henryk Łowmiański, Polityka Jagiellonów, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1999
Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wydawnictwo Rzeka, Wrocław 2001
Jerzy Sperka, Wojny Władysława Jagiełły z księciem opolskim Władysławem (1391-1396), PTH O/Cieszyn, Cieszyn 2003
Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
Stanisław A. Sroka, Książę Władysław Opolczyk na Węgrzech, Wydawnictwo PIT, Kraków 1996
Stanisław A. Sroka, Książę Władysław Opolczyk na Węgrzech, [w:] red. Anna Pobóg-Lenartowicz, Władysław Opolczyk jakiego nie znamy. Próba oceny w sześćsetlecie śmierci, Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2001
Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
Dieter Veldtrup, Die Ehefrauen und Töchter des Herzogs Ladislaus. Neue Erkenntnisse zur Genealogie der Oppelner Piasten, [w:] red. Anna Pobóg-Lenartowicz, Władysław Opolczyk jakiego nie znamy. Próba oceny w sześćsetlecie śmierci, Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2001, [tłum. wł.]

ilustracje:

Bernhard Engel, Die Mittelalterlichen Siegel der Fürsten, der Geistlichkeit und des Polnischen Adels im Thorner Rathsarchive, Danzig (Gdańsk) 1902
Szilágyi Sándor, A Magyar Nemzet Története, http://mek.niif.hu/00800/00893/html/, [09.01.2011]
August Sokołowski, Dzieje Polski ilustrowane: na podstawie najnowszych badań historycznych [...], t. 1, Warszawa 1899
Friedrich August Vossberg, Siegel des Mittelalters von Polen, Lithauen, Schlesien, Pommern und Preussen, Berlin 1854
Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com