Przemko (I) ścinawski
Cokolwiek dał Bóg i natura Polakom z darów wzniosłych i łaskawych, to było tego księcia Przemka udziałem.
epitafium
epitafium
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Konrad I głogowski | Salomea, córka Władysława Odonica Plwacza |
| życie | |
| 1265/1271 - 26 II 1289 (Siewierz) | |
| panowanie | |
| 1278-1284: Nowogród Bobrzański, Szprotawa, Żagań 1284-1289: Ścinawa | |
kalendarium:
1273/1274
-(6 VIII) Śmierć Konrada I głogowskiego.- Przejęcie opieki nad małoletnim Przemkiem przez brata Henryka.
1277
★
[Bolesław Rogatka] upatrzywszy tedy chwilę sposobną do wykonania zamiarów, wysławszy służalców i łotrzyków, we czwartek przed niedzielą "Reminiscere" Wielkiego Postu, dnia osiemnastego lutego, nocą wyciąga z łóżka śpiącego i więzi księcia wrocławskiego Henryka Probusa, nie obawiającego się zupełnie stryjowskiej zasadzki i odpoczywającego spokojnie we dworze i swojej wsi Jelcz. Przewozi więźnia do swego zamku Wleń, wtrąca do ciężkiego więzienia w przekonaniu, że trudami uciążliwego więzienia potrafi skłonić bratanka Henryka do ustąpienia z pewnych zamków, miast i okręgów. - Kronika Jana Długosza-(18 II) Henryk IV zostaje porwany przez Bolesława Rogatkę i uwięziony na zamku we Wleniu.★
[...] książę legnicki Bolesław wsparty przez swoich synów: Henryka, Bolesława i Bernarda, pierwszy wyprowadził swoje wojska i najechawszy zbrojnie ziemię wrocławską, zaczął ją pustoszyć i gnębić grabieżami i pożarami. Wojska wrocławian, które ruszyły przeciw niemu, by zapobiec mszczeniu swoich pól, uderzają na niego na polach między Skorolcem i Procanem i w sobotę, w dzień Św. Jerzego mimo złych wróżb, staczają bitwę. Jedni i drudzy walczyli z wielką zawziętością i okazywali tak wielki zapał do walki, że starcie trwało niemal do wyniszczenia jednej i drugiej strony, gdyż żadna nie chciała ustąpić z pola walki. Toteż Bolesław legnicki, widząc wielką rzeź swoich i przewidując, że w końcu muszą ponieść klęskę, z jednym tylko towarzyszem uciekł z pola walki, żeby się nie dostać w ręce wrocławian. Na koniec jego starszy syn Henryk, pełniąc obowiązki wodza i żołnierza, podjął na nowo walkę, która w wielu miejscach ustała albo osłabła. Okazując upór i wytrwałość pobił na głowę wrocławian i ich wojska posiłkowe [...] Zginęła w tej walce tak niezliczona ilość ludzi, że [rycerze] legniccy, chociaż zwycięscy, nie mogli szydzić ze zwyciężonych, bo krwawo zapłacili za zwycięstwo. W tej bitwie dostaje się do niewoli książę poznański Przemysł oraz wielu podległych mu rycerzy. - Kronika Jana Długosza-Odwetowa wyprawa Przemysła II oraz książąt głogowskich (Henryka III, Konrada II i Przemka) na rzecz porwanego.- (24 IV) Zwycięstwo wojsk legnicko-jaworskich (dowodzonych przez Henryka Brzuchatego) pod Stolcem.
1278
-(I/1 VII) Podział księstwa głogowskiego.- Przemko obejmuje Żagań, Szprotawę i Nowogród Bobrzański.
ok. 1280
-Przemko lokuje Żagań na prawie magdeburskim (?).-Przywilej lokacyjny dla Przewozu nad Nysą Łużycką.
1280
-Lokacja Przemkowa na prawie magdeburskim.ok. 1281
-Przemko popada w zależność lenną od Henryka IV.1284
-Zamiana księstwa żagańskiego na ścinawskie z bratem Konradem Garbatym (wymuszona prawdopodobnie przez Henryka IV, zainteresowanego graniczeniem z przyjaznym sobie Przemkiem).1285
-Lokacja Wińska na prawie magdeburskim.ok. 1285
-Przemko (?) lokuje Wołów na prawie magdeburskim.ok. 1288
-Lokacja Lubina na prawie magdeburskim.1289
★
[Gdy książęta śląscy] wracali na Śląsk, w czasie postoju koło miasta Siewierza napada na nich książę kujawski Władysław Łokietek z innymi książętami. A ponieważ oni także chwycili za broń dwudziestego szóstego lutego dochodzi do zawziętej walki między braćmi i rycerzami. I po wielkiej obustronnej rzezi zwycięstwo, jakkolwiek krwią drogo okupione, przypadło Łokietkowi i jego towarzyszom. Bardzo wielu spośród rycerzy śląskich padło, albo w czasie ucieczki dostało się do niewoli. Ginie w tej bitwie syn księcia głogowskiego Konrada, książę szprotawski [raczej ścinawski - przyp. wł.] Przemysł, który dopiero co osiągnął wiek młodzieńczy. [...] Książę opolski Bolesław ranny dostaje się do niewoli. - Kronika Jana Długosza-Przemko, Henryk Głogowski i Bolesław I opolski wspierają Henryka IV w walce z Bolesławem II płockim, Władysławem Łokietkiem i Kazimierzem II łęczyckim.- (26 II) Porażka pod Siewierzem (na terytorium Kazimierza bytomskiego, lennika czeskiego).
- Śmierć Przemka ścinawskiego.
Przemko ścinawski
Agnieszki Lewickiej
heraldyka:
sfragistyka:
 +S PREMICONIS DEI GRACIA DVCIS SLESIE G |  +S DVCIS PRIMCONIS D SAGANO |
przyczyna śmierci:
| 26 II 1289 | zginął w bitwie w bitwie pod Siewierzem (Nagrobki książąt śląskich podają informację, iż Przemko dostał się do niewoli Bolesława II płockiego i Władysława Łokietka, gdzie został odarty ze zbroi i zasztyletowany - obecnie fakt ten jest kwestionowany; możliwe, iż Przemko zginął podczas ucieczki z pola bitwy - jedynym dowodem na to może być fakt, iż na płycie nagrobnej został przedstawiony jako rycerz trzymający miecz ukryty w pochwie, tymczasem wojownicy, którzy polegli w trakcie batalii byli przedstawiani z nagimi mieczami, bądź włóczniami, jak np. Henryk II Pobożny) |
|---|
pochówek:
| 1289 | opactwo cystersów w Lubiążu |
|---|---|
| zdjęcie kościoła pocysterskiego w Lubiążu | |
| zdjęcie płyty nagrobnej Przemka ścinawskiego | |
źródła:
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
literatura:
- Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1978
- Tomasz Jurek, Dziedzic Królestwa Polskiego książę głogowski Henryk (1274-1309), Wydawnictwo Avalon, Kraków 2006
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Zbigniew Zielonka, Henryk Prawy, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1982
ilustracje:
- Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com