Przemysł II (Pogrobowiec)

genealogia:

rodzice → drzewo genealogiczne
Przemysł I	Elżbieta, córka Henryka II Pobożnego
życie	panowanie
14 X 1257 (Poznań) - 8 II 1296 (Rogoźno)	KRAKÓW: 1290 - 1291 1295 (26 VI 1295) - 1296
małżeństwa
OO1273 - 1283: Ludgarda, córka Henryka I Pielgrzyma, księcia Meklemburgii OO1285 - przed 1293: Ryksa, córka Waldemara, króla Szwecji OO1293 - 1296: Małgorzata, córka Albrechta III, margrabiego brandenburskiego
potomstwo → drzewo genealogiczne
Ryksa Elżbieta (1 IX 1288 - 19 X 1335)

kalendarium:

1272

• Przemysł zostaje uwięziony w Gnieźnie.
• Ucieczka Przemysła z niewoli.
• Pojednanie z Bolesławem Pobożnym.

Rycerze jego [Przemysła], jako dzielni i odważni [ludzie], bez żadnych narzędzi podeszli pod ten zamek [Strzelce] z gwałtownym ogniem, wkrótce go zajęli i prawie wszystkich wycięli mieczem prócz kilku, których jako jeńców wspomnianego panicza z trudem zdołali rycerze zatrzymać. A gdy wracali do domu i już byli w zamku Wleniu, doniesiono im, że niewielu jest Niemców w zamku Drzeniu, który dzierżyli zająwszy go gwałtem. Już bowiem dojście do bramy tego zamku było zajęte przez pewnych Kaszubów, którzy służąc księciu Bolesławowi [Pobożnemu] podpłynęli łodzią pod ten zamek i podpalili jedną bramę. Gdy ten panicz słyszał i rozważał takie pogłoski, [...] podstąpił pod zamek. A gdy ci rycerze i lud zaczęli przygotowywać sprzęt oblężniczy, Niemcy z tego powodu bojąc się, żeby ich nie spotkało to samo, co przydarzyło się innym w Strzelcach, poprosili o pokój i uzyskawszy go wydali ten zamek temu paniczowi [...], bez żadnej walki i przelewu krwi. - Kronika wielkopolska

• Zdobycie zamku w Strzelcach [Krajeńskich].
• (31 V) Odzyskanie Drezdenka.

1273

• Przemysł potajemnie opuszcza dwór gnieźnieński i obejmuje samodzielne rządy w Poznaniu (dzięki pomocy wójta gnieźnieńskiego Piotra Winiarczyka).
• Zawarcie sojuszu z Henrykiem IV.
  • Bolesław uznaje panowanie Przemysła w Poznaniu w zamian za rezygnację z przymierza z Henrykiem IV.

• Początek sojuszu wielkopolsko-zachodniopomorskiego przeciwko Brandenburgii.

Bolesław książę Krakowa i Sandomierza, Bolesław książę Polski, Konrad książę Mazowsza, Leszek książę Sieradza, wkroczywszy na ziemie Władysława księcia Opola zniszczyli ją i zupełnie łupiąc i podkładając ogień aż do Opola i do Koźla, i aż po Odrę, i wielu ludzi wytracili tamże. - Rocznik Traski

1274

• Brandenburczycy palą Poznań.

1277

• Odwetowa wyprawa Henryka Głogowskiego, Konrada II, Przemka i Przemysła na rzecz porwanego.
  • (24 IV) Zwycięstwo wojsk legnickich (dowodzonych przez Henryka Brzuchatego) pod Stolcem.
    • Przemysł zostaje pojmany przez Bolesława Rogatkę.

• (22 VII) Bolesław Rogatka uwalnia Henryka IV i Przemysła.

1278

• (Dzięki mediacji Przemysła) Leszek Czarny restytuuje brata Siemomysła w Inowrocławiu i Bydgoszczy.
  • Siemomysł zobowiązuje się do odstąpienia od popierania rycerzy niemieckich i Zakonu Krzyżackiego.

1279

• Przemysł obejmuje księstwo kalisko-gnieźnieńskie.

1280

1281

• (9 II) Uwięzienie Przemysła przez Henryka IV.
• Przekazanie kasztelanii rudzkiej Henrykowi IV.
  • Przemysł zostaje uwolniony.

1282

• Przemysł zapewnienia sobie sukcesję Pomorza Gdańskiego po śmierci Mściwoja II.

1283

[...] zmarła na zamku poznańskim uduszona przez własnych domowników i służbę, księżna Lukerda, żona księcia Wielkopolski Przemysła i córka księcia Kaszubów Mikołaja. Chociaż jej mąż, książę Przemysł, opłakiwał ją i urządził jej uroczysty, książęcy pogrzeb, ponieważ jednak była bezpłodna, podejrzewano go, że z powodu bezpłodności i z pragnienia męskiego potomka i następcy, nasłał pewne osoby dla jej uśmiercenia. - Kronika Jana Długosza

1283-1284

• Odzyskanie ziemi rudzkiej.

1284

• Szlachta pomorska składa przysięgę wierności Przemysłowi.

• Spiskowcy wydają Kalisz i Rudę w ręce Henryka IV.
• Nieudana próba odbicia Kalisza przez Przemysła (wskutek zdrady swych rycerzy).

• Henryk IV zwraca Kalisz Przemysłowi, w zamian za grody w Ołoboku i Rudzie.

1285

1287

• Zawarcie antybrandenburskiego przymierza.

ok. 1288

1288

1290

• Przemysł zajmuje Kraków.

• (23 X) Spotkanie z Mściwojem II.

• Przekazanie Wschowy Henrykowi Głogowskiemu.

1291

• (10 IV) Opanowanie Krakowa przez Wacława II.

• Potwierdzenie ustaleń zjazdu słupskiego z 1287 roku.

przed 1293

1293

• Antyczeski sojusz z Władysławem Łokietkiem, Kazimierzem II łęczyckim i arcybiskupem Jakubem Świnką.

1294

Wreszcie, po śmierci Mściwoja, 25 grudnia roku pańskiego 1294, i po pogrzebaniu go w Oliwie, rzeczony książę Przemysł, przybywając do Gdańska i obejmując całe księstwo pomorskie, zatroszczył się o obwarowanie miasta Gdańska palisadą. - Kronika oliwska starsza

• Przemysł przyłącza Pomorze Gdańskie.

1295

1296

Przemysław
Jana Matejki

heraldyka:

sfragistyka:

(pieczęć ojca Przemysła I) +SIGILLVM PREMISLONIS DEI GRA DVCIS POLONIE	+S PREMIZLONIS DEI GRA DVCIS POLONIE
+SIGILLVM PREMISLONIS SECVNDI DEI GRA DVCIS POLONIE	+SIGILLVM PREMISLONIS SECVNDI DEI GRA DVCIS POLONIE ET CRA
+S' PREMISLII DEI GRACIA REGIS POLONIE DOMINI POMERANIE	+REDDIDIT IPSE POTENS VICTRICIA SIGNA POLONIS
II PREMIZL

ciekawostka:

Autor Kroniki oliwskiej wskazał iż Przemysł zamordowany został w zemście za własną żonę, świątobliwą Lukertę, którą mając w szpetnym podejrzeniu sam przedtem kazał zabić. Jan Długosz rozwinął ten wątek: powodem rzekomego zabójstwa miała być bezpłodność księżnej. Nie można wykluczyć takiej możliwości, jednak małżeństwo z Ludgardą było Przemysłowi potrzebne - umacniało jego związek z Pomorzem Zachodnim i Meklemburgią przeciwko Brandenburgii. Zabójstwo żony byłoby więc niewskazane zarówno z moralnego jak i politycznego punktu widzenia.

ważniejsze fundacje:

przyczyna śmierci:

ZASZTYLETOWANY przez Pomorzanina Jakuba Kaszubę (Przemysł miał zostać porwany do Brandenburgii, ale skromne straże królewskie wdały się w walkę z napastnikami. W walce tej ciężko raniono Przemysła, po czym uprowadzono go. Z powodu rozległej rany i upływu krwi, nie mógł utrzymać się w siodle i opóźniał ucieczkę. Napastnicy dobili go i porzucili ciało we wsi Sierniki).

miejsce pochówku:

KATEDRA W POZNANIU (w kaplicy Św. Stanisława Męczennika).

literatura:

• Aleksander Swieżawski, Przemysł Król Polski, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2006
• Andrzej Jureczko, Testament Krzywoustego, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1988
• August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893
• Franciszek Piekosiński, Uwagi nad ustawodawstwem wiślicko-piotrkowskim króla Kazimierza Wielkiego, Kraków 1891
• Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
• Mariusz Trąba, Lech Bielski, Poczet królów i książąt polskich, Wydawnictwo Park, Bielsko Biała 2003
• Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
• Przemysław Wiszewski, Henryk Probus i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Stanisław Rosik, Bolesław Wstydliwy i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Stanisław Rosik, Przemysł II i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
• Tomasz Sadowski, Poczet książąt Wrocławia, Wydawnictwo Rzeka, Wrocław 1999
• Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Wielkopolski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983

ilustracje:

• Józef Ignacy Kraszewski, Wizerunki książąt i królów polskich z 39 rycinami Ks. Pillati'ego oraz inicjałami Cz. Jankowskiego, Nakład Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1888
• Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888
• Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski T.4 Tablice z pieczęciami, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1881
• Stanisław Smolka, August Sokołowski, Królowie i książęta: rysunki Jana Matejki, Nakład Maurycego Perlesa, Wiedeń [ok. 1893]