Przemysł II
Był mężem, którego polski naród przez wszystkie następne pokolenia i wieki powinien sławić i wynosić w największych pochwałach jako tego, który ten naród wyniszczony i bezsilny podniósł i uczynił panem sąsiednich krajów.
Kronika Jana Długosza
Kronika Jana Długosza
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Przemysł I | Elżbieta, córka Henryka II Pobożnego |
| życie | panowanie |
| 14 X 1257 (Poznań) - 8 II 1296 (Rogoźno) | KRAKÓW: 1290 - 1291 1295 - 1296
|
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
1272
-Konflikt z Bolesławem Pobożnym.- Przemysł zostaje uwięziony w Gnieźnie.
- Ucieczka Przemysła z niewoli.
- Pojednanie z Bolesławem Pobożnym.
★
Rycerze jego [Przemysła], jako dzielni i odważni [ludzie], bez żadnych narzędzi podeszli pod ten zamek [Strzelce] z gwałtownym ogniem, wkrótce go zajęli i prawie wszystkich wycięli mieczem prócz kilku, których jako jeńców wspomnianego panicza z trudem zdołali rycerze zatrzymać. A gdy wracali do domu i już byli w zamku Wleniu, doniesiono im, że niewielu jest Niemców w zamku Drzeniu, który dzierżyli zająwszy go gwałtem. Już bowiem dojście do bramy tego zamku było zajęte przez pewnych Kaszubów, którzy służąc księciu Bolesławowi [Pobożnemu] podpłynęli łodzią pod ten zamek i podpalili jedną bramę. Gdy ten panicz słyszał i rozważał takie pogłoski, [...] podstąpił pod zamek. A gdy ci rycerze i lud zaczęli przygotowywać sprzęt oblężniczy, Niemcy z tego powodu bojąc się, żeby ich nie spotkało to samo, co przydarzyło się innym w Strzelcach, poprosili o pokój i uzyskawszy go wydali ten zamek temu paniczowi [...], bez żadnej walki i przelewu krwi. - Kronika wielkopolska- Zdobycie zamku w Strzelcach [Krajeńskich].
- (31 V) Odzyskanie Drezdenka.
1273
★
Roku Pańskiego 1273 szlachetny panicz Przemysł, syn zmarłego księcia Przemysła, wkroczył do Sławii, ziemi księcia Barnima, aby zobaczyć pannę, córkę pewnego księcia imieniem Henryka z Wyszomierza [Wismaru], zrodzoną z córki księcia Barnima (i dlatego książę trzymał ją u siebie ponieważ była mu bliska). A gdy ją ujrzał, spodobała mu się jej osoba. I tamże, w kraju wspomnianego księcia Barnima, w mieście Szczecinie, pojął ją za żonę. - Kronika wielkopolska- Początek sojuszu z Meklemburgią i Pomorzem Zachodnim przeciwko Brandenburgii.
★
Bolesław książę Krakowa i Sandomierza, Bolesław książę Polski, Konrad książę Mazowsza, Leszek książę Sieradza, wkroczywszy na ziemie Władysława księcia Opola zniszczyli ją i zupełnie łupiąc i podkładając ogień aż do Opola i do Koźla, i aż po Odrę, i wielu ludzi wytracili tamże. - Rocznik Traski1273/1276
-(1 X 1273/1276) Konflikt ze stryjem Bolesławem Pobożnym.- (1 X 1273/28 V 1274) Przemysł zostaje uwięziony w zamku gnieźnieńskim.
- (ok. 1274/1275) Ucieczka Przemysła z Gniezna (dzięki pomocy wójta gnieźnieńskiego Piotra Winiarczyka) i objęcie samodzielnych rządów w Poznaniu.
- (ok. 1273/1276) Zawarcie sojuszu z Henrykiem IV przeciwko jakiemukolwiek człowiekowi i księciu Polski z wyjątkiem Władysława opolskiego i króla czeskiego Przemysła Ottokara II.
- Bolesław uznaje panowanie Przemysła w Poznaniu w zamian za rezygnację z przymierza z Henrykiem IV.
1274
★
Roku pańskiego 1274 Niemcy spalili Poznań. - Spominki poznańskie- Brandenburczycy palą Poznań.
1277
★
[Bolesław Rogatka] upatrzywszy tedy chwilę sposobną do wykonania zamiarów, wysławszy służalców i łotrzyków, we czwartek przed niedzielą "Reminiscere" Wielkiego Postu, dnia osiemnastego lutego, nocą wyciąga z łóżka śpiącego i więzi księcia wrocławskiego Henryka Probusa, nie obawiającego się zupełnie stryjowskiej zasadzki i odpoczywającego spokojnie we dworze i swojej wsi Jelcz. Przewozi więźnia do swego zamku Wleń, wtrąca do ciężkiego więzienia w przekonaniu, że trudami uciążliwego więzienia potrafi skłonić bratanka Henryka do ustąpienia z pewnych zamków, miast i okręgów. - Kronika Jana Długosza★
[...] książę legnicki Bolesław wsparty przez swoich synów: Henryka, Bolesława i Bernarda, pierwszy wyprowadził swoje wojska i najechawszy zbrojnie ziemię wrocławską, zaczął ją pustoszyć i gnębić grabieżami i pożarami. Wojska wrocławian, które ruszyły przeciw niemu, by zapobiec mszczeniu swoich pól, uderzają na niego na polach między Skorolcem i Procanem i w sobotę, w dzień Św. Jerzego mimo złych wróżb, staczają bitwę. Jedni i drudzy walczyli z wielką zawziętością i okazywali tak wielki zapał do walki, że starcie trwało niemal do wyniszczenia jednej i drugiej strony, gdyż żadna nie chciała ustąpić z pola walki. Toteż Bolesław legnicki, widząc wielką rzeź swoich i przewidując, że w końcu muszą ponieść klęskę, z jednym tylko towarzyszem uciekł z pola walki, żeby się nie dostać w ręce wrocławian. Na koniec jego starszy syn Henryk, pełniąc obowiązki wodza i żołnierza, podjął na nowo walkę, która w wielu miejscach ustała albo osłabła. Okazując upór i wytrwałość pobił na głowę wrocławian i ich wojska posiłkowe [...] Zginęła w tej walce tak niezliczona ilość ludzi, że [rycerze] legniccy, chociaż zwycięscy, nie mogli szydzić ze zwyciężonych, bo krwawo zapłacili za zwycięstwo. W tej bitwie dostaje się do niewoli książę poznański Przemysł oraz wielu podległych mu rycerzy. - Kronika Jana Długosza- (24 IV) Zwycięstwo wojsk legnicko-jaworskich (dowodzonych przez Henryka Brzuchatego) pod Stolcem.
- Przemysł zostaje pojmany przez Bolesława Rogatkę.
-Prawdopodobny udział w zjeździe z królem czeskim Przemysłem Ottokarem II w Opawie.
1278
-(13 I) Zjazd w Pobiedziskach z Bolesławem Pobożnym.-(24 VIII) Zjazd w Lądzie.
- (Dzięki mediacji Przemysła) Leszek Czarny restytuuje brata Siemomysła w Inowrocławiu i Bydgoszczy.
- Siemomysł zobowiązuje się do odstąpienia od popierania rycerzy niemieckich i Zakonu Krzyżackiego.
1279
-(6, 13 lub 14 IV) Śmierć Bolesława Pobożnego.- Przemysł obejmuje księstwo kalisko-gnieźnieńskie.
1280
-Lokacja Rogoźna na prawie magdeburskim.1281
-(II) Zjazd książąt w Baryczy.- (9 II) Uwięzienie Przemysła przez Henryka IV.
- Przekazanie kasztelanii rudzkiej Henrykowi IV.
- Przemysł zostaje uwolniony.
1282
-(15 II) Umowa w Kępnie z Mściwojem II.- Przemysł zapewnienia sobie sukcesję Pomorza Gdańskiego po śmierci Mściwoja II.
-(11 VI) Odnowienie lokacji Kalisza na prawie średzkim.
1283
-(2 X) Przemysł ustanawia w Kaliszu sąd wyższy prawa niemieckiego dla okręgu sądowego obejmującego Wielkopolskę południową.★
[...] zmarła na zamku poznańskim uduszona przez własnych domowników i służbę, księżna Lukerda, żona księcia Wielkopolski Przemysła i córka księcia Kaszubów Mikołaja. Chociaż jej mąż, książę Przemysł, opłakiwał ją i urządził jej uroczysty, książęcy pogrzeb, ponieważ jednak była bezpłodna, podejrzewano go, że z powodu bezpłodności i z pragnienia męskiego potomka i następcy, nasłał pewne osoby dla jej uśmiercenia. - Kronika Jana Długosza1283-1284
-Walki z Henrykiem IV.- Odzyskanie ziemi rudzkiej.
1284
-(19 II) Zjazd w Sieradzu z Leszkiem Czarnym.-(1 VIII) Przemysł zatwierdza wszystkie przywileje Kościoła gnieźnieńskiego i zezwala arcybiskupowi na bicie własnej monety.
-(13 IX) Wiec wielkopolsko-pomorski w Nakle.
- Szlachta pomorska składa przysięgę wierności Przemysłowi.
★
W tym samym roku [1284 - przyp. wł.] zamek kaliski został zdobyty przez Sędziwoja [...], który to zamek przekazał księciu wrocławskiemu Henrykowi IV. Dla jego odzyskania książę wielkopolski Przemysł przybył z wielkim wojskiem, lecz przez zdradę swych rycerzy, walczacych o tę twierdzę, wielu szlachetnych rycerzy utracił. I na tym nie koniec, bowiem i ziemię, za radą wspomnianych baronów, mianowicie zdrajców, księciu wrocławskiemu przekazał w posiadanie Ołobok, i twierdzę w tychże granicach wzniósł w zamian za twierdze Kalisz zwróconą sobie przez Henryka, księcia wrocławskiego. - Rocznik Traski- Spiskowcy wydają Kalisz i Rudę w ręce Henryka IV.
- Nieudana próba odbicia Kalisza przez Przemysła.
- Pertraktacje pokojowe z Henrykiem IV.
- Henryk IV zwraca Kalisz Przemysłowi, w zamian za grody w Ołoboku i Rudzie.
1285
-(2 II) Wiec książęcy w Poznaniu.-(15 VIII) Zjazd z Władysławem Łokietkiem i Siemomysłem Inowrocławskim w Sulejowie.
★
W tym samym roku [1285 - przyp. wł.] Przemysł, książę wielkopolski, pojął małżonkę [...], córkę króla Szwecji, imieniem Ryksa, w oktawie Św. Franciszka. - Rocznik Traski1287
-Przemysł nadaje przywilej immunitetowy biskupstwu lubuskiemu.-(14 VI) Wielkopolanie odbijają gród w Ołoboku z rąk Henryka IV.
-(23 XI) Zjazd z Mściwojem II i Bogusławem IV pomorskim w Słupsku.
- Zawarcie antybrandenburskiego przymierza.
ok. 1288
-Odzyskanie przez Przemysła kasztelanii rudzkiej.1288
-(16 VII) Zjazd z Leszkiem Czarnym w Krakowie.-(26 VIII) Uczestnictwo w ślubie Mściwoja II z Sulisławą w Słupsku.
1290
-Henryk IV zapisuje (na wypadek śmierci) ziemię krakowską Przemysłowi.-(23 VI) Śmierć Henryka IV Probusa.
- (ok. 25 VII) Przemysł wkracza do Krakowa.
-(12 IX) Przemysł opuszcza Kraków i wywozi insygnia koronacyjne.
-(X) Zjazd międzydzielnicowy w Gnieźnie (połączony w synodem polskiej prowincji kościelnej).
- (23 X) Spotkanie z Mściwojem II.
- Przekazanie Wschowy Henrykowi Głogowskiemu.
1290/1291
★
Gdy we Wrocławiu od dłuższego czasu złożony chorobą zbliżał się [Henryk IV] do bram śmierci, zapisał testamentem księstwo krakowskie Przemysłowi, księciu poznańskiemu, którego córkę wcześniej [później - przyp. wł.] poślubił Wacław II, król czeski, który wreszcie do Pragi zaprosił tegoż teścia i jego samego pieniędzmi przechytrzywszy i przekupiwszy, przebiegłością i podstępem spowodował rezygnację, osiągając dla siebie pełnię posiadania [w księstwie krakowskim]. - tzw. Rocznik kujawski- Przemysł w zamian za finansową rekompensatę (?) zgadza się na odstąpienie ziemi krakowskiej Wacławowi.
1291
★
1291. Ziemia krakowska została przekazana królowi Czech Wacławowi przez księcia Wielkopolski Przemysła i biskup Bambergu przybył do Krakowa z wojskiem króla Czech. - Rocznik Sędziwoja- (10 IV) Opanowanie Krakowa przez Wacława II.
- Potwierdzenie ustaleń zjazdu słupskiego z 1287 roku.
1292
-(29 IX/) Przemysł udaje się na spotkanie z Wacławem II oblegającym w Sieradzu Władysława Łokietka i Kazimierza II łęczyckiego.przed 1293
-Śmierć Ryksy.1293
-(7-12 I) Zjazd w Kaliszu.- Antyczeski sojusz z Władysławem Łokietkiem, Kazimierzem II łęczyckim i arcybiskupem Jakubem Świnką.
1294
-(wiosna) Zjazd z Mściwojem II (w Wielkopolsce).-Rozpoczęcie starań w Rzymie o koronę królewską (?).
-(15 VI) Spotkanie z Mściwojem II w Słupsku.
★
Ostatecznie po śmierci Mściwoja, w roku Pańskim 1295 [1294 - przyp. wł.], 25 grudnia, i po pochowaniu go w Oliwie, wspomniany książę Przemysł przybywając do Gdańska i obejmując księstwo całego Pomorza, zabezpieczył miasto Gdańsk drewnianym obwarowaniem. - Kronika oliwska- Przemysł przyłącza Pomorze Gdańskie.
1295
★
Zatem w roku pańskim 1295, w dniu świętych męczenników Jana i Pawła, pan Jakub drugi, arcybiskup, króla Przemysła olejami świętymi namaścił i koronował wraz z jego małżonką w kościele metropolitalnym w Gnieźnie [...] - Rocznik kapituły poznańskiej-(25-28 XII) Spotkanie z Władysławem Łokietkiem w Gnieźnie.
1296
★
Zatem w roku pańskim 1296, gdy ów król obchodził Zapusty w mieście Rogoźno, Niemcy kierowani zawistnym zapałem, że król ten uzyskał królewskie berło, mianowicie margrabia Otton Długi wraz z innym Ottonem i z margrabią Janem, krewnym wspomnianego króla, wysłali licznych uzbrojonych ludzi, by go potajemnie pojmali. Weszli oni do owego miasta wczesnym rankiem, w dniu Popielca i pojmali go ciężko rannego. Nie wystarczyło im tak okrutne uwięzienie króla, ponieważ nie było dla nich dogodnym prowadzenie go do swej ziemi, umęczyli go strasznie i zadali okrutną śmierć. - Rocznik kapituły poznańskiej
Przemysław Jana Matejki
heraldyka:
wybrane pieczęcie:
+SIGILLVM PREMISLONIS SECVNDI DEI GRA DVCIS POLONIE ET CRA
+S' PREMISLII DEI GRACIA REGIS POLONIE DOMINI POMERANIE
+REDDIDIT IPSE POTENS VICTRICIA SIGNA POLONIS
ciekawostka:
Przemysł był pogrobowcem, tzn. że przeszedł na świat już po śmierci swego ojca, Przemysła.
ciekawostka:
Autor Kroniki oliwskiej wskazał iż Przemysł zamordowany został w zemście za własną żonę, świątobliwą Lukertę, którą mając w szpetnym podejrzeniu sam przedtem kazał zabić. Jan Długosz rozwinął ten wątek: powodem rzekomego zabójstwa miała być bezpłodność księżnej. Nie można wykluczyć takiej możliwości, jednak małżeństwo z Ludgardą było Przemysłowi potrzebne - umacniało jego związek z Pomorzem Zachodnim i Meklemburgią przeciwko Brandenburgii. Zabójstwo żony byłoby więc niewskazane zarówno z moralnego jak i politycznego punktu widzenia.
ważniejsze fundacje:
| 1279 | klasztor klarysek w Gnieźnie |
|---|---|
| 1279 | klasztor dominikanów we Wronkach |
| przed 1282 | szpital Św. Ducha w Kaliszu |
| 25 I 1296 | klasztor Dominikanek w Poznaniu |
przyczyna śmierci:
zabójstwo dokonane przez brandenburskich najemników (Przemysł miał zostać porwany do Brandenburgii, ale skromne straże królewskie wdały się w walkę z napastnikami; w walce tej ciężko raniono Przemysła, po czym uprowadzono go; z powodu rozległej rany i upływu krwi, nie mógł utrzymać się w siodle i opóźniał ucieczkę; napastnicy dobili go i porzucili ciało we wsi Sierniki); XIV-wieczny Rocznik kołbacki informuje, iż mordercą Przemysła był rycerz Jakub Kaszuba (prawdopodobnie Pomorzanin z rodu Guntersbergów)
pochówek:
| 1296 | katedra w Poznaniu (w kaplicy Św. Stanisława Męczennika) |
|---|---|
| zdjęcie katedry w Poznaniu | |
| zdjęcie płyty epitafijnej Przemysła II | |