unie Polski z Litwą

datamiejscegłówne postanowieniaokoliczności, uwagi
14 VIII 1385Krewo
(układ
polsko-
litewski)
  • Jogaiła poślubi Jadwigę i zostanie królem Polski
  • Litwa przyjmie chrzest, zostanie przyłączona do Polski i pomoże odzyskać ziemie utracone przez Polskę (m.in. Śląsk i Pomorze)
zagrożenie Polski i Litwy przez Krzyżaków; obustronne plany ekspansji na ziemie ruskie.
18 I i 11 III 1401Wilno
i Radom
  • Witold uzna zwierzchnictwo Władysława Jagiełły i Korony
  • Jagiełło dożywotnią udzielną władzę Witolda
Witold pokonany przez Tatarów nad Worsklą, zagrożony przez Zakon Krzyżacki i Moskwę.
2 X 1413Horodło
  • Litwini i Polacy będą się porozumiewać przed wyborem swych władców
  • przyjęcie największych rodzin bojarskich do herbów polskich
  • rozciągnięcie pewnych instytucji i przywilejów na Litwę
chęć zacieśnienia związków wobec trwających zagrożeń; szlachta litewska chce korzystać z przywilejów podobnych jak szlachta polska.
15 X 1432Grodno
  • potwierdzenie związku Polski i Litwy
  • potwierdzenie udziału panów polskich i litewskich w powoływaniu wielkiego księcia
starania o koronę królewską Zygmunta Kiejstutowicza, Wielkiego Księcia Litwy.
24 VII 1499Wilno
  • potwierdzenie odrębności Wielkiego Księstwa Litewskiego
  • wspólnie wybierany król Polski i wielki książę Litwy
  • dalsze zbliżenie ustrojowe
niepowodzenia Polski (m.in. nieudana kampania mołdawska) wzmacniają pozycję Litwinów.
25 X 1501Mielnik
  • wspólny i wspólnie wybierany władca Litwy i Polski (przywrócenie unii personalnej)
  • dalsze zbliżenie ustrojowe obu państw
obalona w 1505 (unia personalna zachowana).
28 VI 1569Lublin
  • połączenie Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego w jedno państwo: Rzeczpospolitą Obojga Narodów
  • wspólny i wspólnie wybierany władca, wspólny sejm, polityka zagraniczna i moneta
  • odrębne wojsko, urzędy, skarb, prawo sądowe
  • prawo swobodnego osiedlania się szlachty w całym państwie
dążenie szlachty litewskiej do zrównania w prawach ze szlachtą polską; zagrożenie unii wobec braku potomstwa Zygmunta Augusta; unia zatwierdzona przez senatorów i posłów ziemskich koronnych i litewskich (1 VII) i przez króla (4 VII).
16 IX 1658Hadziacz
(ugoda z
Kozakami)
  • Ruś - trzecim równorzędnym składnikiem Rzeczypospolitej (z własnymi urzędami, wojskiem i trybunałem)
  • równouprawnienie prawosławia
bardzo ciężka sytuacja międzynarodowa Rzeczypospolitej; chęć zakończenia wojen kozackich; nie została w praktyce wcielona w życie.
3 V 1791Warszawa
  • zniesienie odrębności państwowej Korony i Litwy
Konstytucja 3 Maja.
22 X 1791Warszawa
  • wszystkie istniejące lub mające powstać w przyszłości instytucje powinny składać się z tej samej liczby Litwinów i Polaków oraz podlegać kolejnemu kierownictwu obywateli jednej i drugiej strony
  • pomimo wspólności skarbu fundusze pochodzące z Litwy pozostaną na jej terytorium, w odrębnej kasie
  • utrzymanie roli Grodna jako jednej z dwu stolic sejmowych Rzeczypospolitej
chęć uporządkowania spraw litewskich; "Zaręczenie Wzajemne Obojga Narodów".

literatura:

  • Andrzej Chwalba, Kalendarium dziejów Polski: od prahistorii do 1998, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
  • Henryk Łowmiański, Polityka Jagiellonów, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1999
  • Małgorzata Duczmal, Jagiellonowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1996
  • Witold Mizerski, Tablice historyczne, Wydawnictwo Adamantan, Warszawa 1996
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.