Wacław I legnicki
[...] zaczął żyć z wielką rozrzutnością, która wkrótce przywiodła go do takiego ubóstwa (gdy na życie zbytkowne nie starczyły i miny złote, które się po latach siedmiu od ich odkrycia wyczerpały), że nie miał pieniędzy nawet na liche utrzymanie i często głód cierpieć musiał.
Kronika Jana Długosza
Kronika Jana Długosza
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Bolesław III Rozrzutny | Małgorzata, córka Wacława II Czeskiego |
| życie | |
| 1310/1318 - 2 VI 1364 | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1338-1342: Namysłów 1342-1345: Chojnów, Legnica, Lubin, Złotoryja (współrządy) 1345-1346: Chojnów, Lubin, Złotoryja 1346-1348/49: Chojnów, Legnica, Lubin, Złotoryja 1348/49-1358: Chojnów, Legnica, Złotoryja 1358: 1/2 Brzegu, 1/2 Oławy 1358-1359: Chojnów, Legnica 1359-1364: Legnica | |
kalendarium:
1329
-(9 V) Bolesław (wraz z synami) składa (we Wrocławiu) hołd lenny Janowi Luksemburskiemu.1336-1337
-(XII 1336/16 IV 1337) Udział w wyprawie przeciwko Żmudzinom, dowodzonej przez króla czeskiego Jana Luksemburskiego.1338
-(zima/wiosna) Objęcie Namysłowa z nadania ojca Bolesława.przed 1341
-(/21 I 1341) Małżeństwo z Anną, córką Kazimierza I cieszyńskiego.1342
-Bolesław Rozrzutny przekazuje władzę w ziemi legnickiej synom.- Początek współrządów Wacława i Ludwika.
1345
-Wacław i Ludwik nadają górnicze prawo miejskie Mikołajowicom.-Zaburzenia antyżydowskie w Legnicy.
-(VIII) Podział ziemi legnickiej pomiędzy braćmi.
- Wacław obejmuje, w drodze losowania, północno-zachodnią część księstwa (z Chojnowem, Lubinem i Złotoryją).
1346
★
Po zniesieniu więc poprzedniej ugody, w nadziei, że z śmiercią Wacława niedługo obie dzielnice dostaną się Ludwikowi, nowy zrobiono układ, na tych warunkach: "aby książę Wacław objął księstwo legnickie, a Ludwik chojnowskie; po zejściu zaś Wacława, chociażby nawet potomstwo po sobie zostawił, aby Ludwik obydwa księstwa w dożywociu posiadał, i aby synowie Wacława za jego życia nie mieli prawa posiadania żadnej części: po śmierci dopiero Ludwika nowy między synami Wacława i Ludwika miał nastąpić podział". Z potwierdzeniem na piśmie i zaprzysiężeniem takiej ugody, książę Ludwik zszedł niemal do ubóstwa. Nie mając żadnego do pomieszkania zamku, przymuszony był za stolicę swego państwa obrad wioskę Buchwalth, a dom swój książęcy z czterechset grzywien stanowiących cały jego roczny dochód utrzymywać. - Kronika Jana Długosza-(VIII/3 IX) Układ podziałowy z Ludwikiem.- Ludwik przekazuje bratu swoją część księstwa legnickiego w zamian za zagwarantowanie sobie niepodzielnego panowania po jego śmierci (działając w błędnym przekonaniu, że Wacław wkrótce umrze bezpotomnie).
- Przejęcie przez Ludwika przydziału rezydencji w Buczynce i rocznej renty w wysokości 400 grzywien srebra.
1347
-(2 IX) Uczestnictwo w koronacji Karola IV Luksemburskiego na króla Czech.1347-1348
-Ludwik podejmuje nieudane próby odzyskania połowy ziemi legnickiej.1348
-Mediacja w sporze biskupa wrocławskiego Przecława z Pogorzeli i kapituły wrocławskiej z wasalami.1348/1349
-Ludwik wykupuje miasto i okręg Lubin (będące w zastawie).1352
★
[Bolesław] począł usilnie starać się i przez synów swoich Wacława i Ludwika dopraszać, aby od kar kościelnych mógł być uwolnionym. Ci spowodowani prośbą ojcowską, przyrzekli wszelkich ku temu dołożyć usiłowań: a gdy młodszy syn Ludwik nie odstępował ojca dogorywającego na łożu śmiertelnem, starszy Wacław czynił starania u Przecława biskupa i kapituły Wrocławskiej, zobowiązując się uroczyście w swoim i brata Ludwika imieniu do zwrócenia ojcowskich zaborów, aby ojca swego Bolesława księcia brzeskiego uwolniono od kar, jakie nań w sprawach przez różne osoby wytoczonych szczegółowo zostały wymierzone. Wystani więc niebawem Jan dziekan i Piotr z Gustyny kanonicy wrocławscy spiesznie do Brzegu przybywają, i na mocy udzielonego sobie upoważnienia, Bolesława księcia uwalniają od klątwy i zdejmują interdykt. - Kronika Jana Długosza-(IV) Cofnięcie klątwy z ojca Bolesława (wskutek starań Wacława i Ludwika).-(21 IV) Śmierć Bolesława III Rozrzutnego.
- Dzielnica brzesko-oławska zostaje objęta w dożywocie przez księżną-wdowę Katarzynę Šubić.
1353
-(jesień) Początek konfliktu z bratem Ludwikiem (w związku z czynionymi przez Wacława licznymi zastawami dóbr i dochodów).- Wybuch walk w księstwie legnickim.
1357
-(12 X) Zawieszenie broni pomiędzy braćmi (wskutek mediacji Karola IV Luksemburskiego).1358
★
Po śmierci Katarzyny księżnej, wdowy pozostałej po ich [Wacława i Ludwika - przyp. wł.] ojcu Bolesławie, gdy się między sobą podzielili księstwem brzeskim, Wacław książę legnicki, chcąc bratu swemu Ludwikowi ciągle szkodzić, część swoją księstwa brzeskiego Bolesławowi księciu świdnickiemu odsprzedał. Ten w ów czas księcia Ludwika nowymi trapić począł napaściami i wojnami, czego właśnie książę Wacław sobie życzył, aby Ludwik drugą dzielnicę księstwa brzeskiego sprawiać był przymuszony. - Kronika Jana Długosza-(18 II/5 III) Śmierć Katarzyny Šubić.- Wacław i Ludwik przejmują dzielnicę brzesko-oławską.
- Ponowny wybuch walk między braćmi.
1359
-Udział (wraz z bratem) w roli mediatora w sporze Przemysława Noszaka z Konradem oleśnickim.-(23 VII) Karol IV Luksemburski doprowadza do porozumienia pomiędzy Wacławem i Ludwikiem.
- Zobowiązanie Wacława do wypłaty Ludwikowi odszkodowania (w wysokości 2500 grzywien) za sprzedaż połowy Brzegu i Oławy Bolkowi Małemu, przekazania Chojnowa, oraz wypłaty 2000 grzywien na wykup Byczyny i Kluczborka, w zamian za rezygnację Ludwika do następstwa na tronie legnickim.
1362/1363
-Wacław zostaje obłożony klątwą kościelną z powodu niewywiązania się z obowiązku spłaty długów zaciągniętych u kanonika wrocławskiego Jana Piotra Brunonisa.1364
★
[...] Wacław książę legnicki długami i niedostatkiem ściśniony umarł i w kościele kolegiackim legnickim, który był sam założył i uposażył, pochowany został. Ludwik zaś książę brzeski, brat jego rodzony, wziąwszy synów Wacława w opiekę, do której zgodnie był obrany i uproszony, tak starannie, mądrze i sumiennie zarządzał ich księstwem, że w krótkim czasie znaczne bardzo przez brata Wacława zaciągnięte długi pospłacał, a księstwo legnickie przywiódł do tak kwitnącego stanu, że wielkie przynosiło dochody i korzyści. - Kronika Jana Długosza-(2 VI) Śmierć Wacława I legnickiego.- Rządy regencyjne w księstwie legnickim, w imieniu małoletnich synów Wacława, obejmuje Ludwik.
1365
-Rupert uzyskuje u papieża Urbana V (dzięki wstawiennictwu Karola IV Luksemburskiego) zdjęcie klątwy ciążącej na Wacławie.
Wacław I legnicki -
podobizna z nagrobka
heraldyka:
sfragistyka:
 + WENCESLAI DEI GRACIA DVCIS SLEZE ET DOMINI LEGNICENSIS |  WEN DVX SLIE PRIM' |
 + WENCESLAUS PRIMVS DEI GRACIA DUX SLEZIE ET DOMINVS LEGNICZENSIS |  + WENCESLAI DVCIS SLEZIE DOMINI LEGNICENSIS |
ciekawostka:
Przez kilka lat swego panowania (po roku 1352) książę Wacław wybijał - dla podniesienia swego prestiżu - złotą monetę, wzorowaną na florenie. Wysokogatunkowy kruszec pochodził z kopalni na terenie księstwa legnickiego (Mikołajowice, Złotoryja). Na awersie monety przedstawiono gotycką lilię i napis WENCESLAVS DVX P(rimus), a na rewersie widnieje postać Św. Jana Chrzciciela, patrona biskupstwa wrocławskiego. Emisja złotych monet trwała do lat 60. XIV wieku, kiedy to wyczerpały się całkowicie okoliczne złoża złota.
ważniejsze fundacje:
| 1348 | klasztor benedyktynek pw. Bożego Ciała w Legnicy |
|---|---|
| 1348-1362 | kolegiata Bożego Grobu w Legnicy |
przyczyna śmierci:
| 2 VI 1364 | nieznana |
|---|
pochówek:
| 1364 | kolegiata Bożego Grobu w Legnicy (rozebrana w latach 1531-37; w zdobionym grobowcu z piaskowca pochowany wraz z żoną) |
|---|---|
| ok. 1531/1537 | kościół Św. Jana Chrzciciela w Legnicy |
| poł. XIX w. | kościół Śś. Piotra i Pawła w Legnicy (obecnie jako katedra) |
| zdjęcie katedry w Legnicy | |
| zdjęcie grobowca Wacława I legnickiego | |
źródła:
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
literatura:
- Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1978
- Jarosław M. Gruzla, Udział książąt śląskich w rejzach krzyżackich na Litwę w XIV wieku
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wydawnictwo Rzeka, Wrocław 2001
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
ilustracje:
- Sylwjusz Mikucki, Heraldyka Piastów śląskich do schyłku XIV wieku, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1935
- Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com