genealogia, heraldyka:

rodzice:

Henryk II de Valois, król francuski
Katarzyna Medycejska, córka Wawrzyńca II Medyceusza, księcia Urbino

życie:

19 IX 1551 (Fontainebleau) - 2 VIII 1589 (Saint-Cloud)

panowanie:

1573 ( 21 II 1574) - 1574
FRANCJA: 1574 ( 13 II 1575) - 1589

małżeństwa (konkubinaty):

♥ ok.1566 - ?: Ludwika de La Béraudiere du Rouhet, wdowa po panu de Combaut
♥ ok.1567 - ?: Renée de Rieux, znana też jako Belle de Châteauneuf, szlachcianka bretońska
♥ ok.1571 - 1574: Maria de Cleves, markiza d'Isle, późniejsza żona Henryka de Bourbon-Condé
♥ 1574: Veronica Franco, wenecka poetka i kurtyzana
OO 1575 - 1589: Ludwika de Vaudémont, córka Mikołaja, księcia lotaryńskiego

charakterystyka:

Był słusznego wzrostu, wysoki, o szlachetnym wejrzeniu, łaskawym obejściu, dłoniach tak pięknych, jakich nie miał żaden mężczyzna ani kobieta we Francji, okazujący zarazem wiele godności w zachowaniu.
relacja Morosiniego, ambasadora Wenecji we Francji

sfragistyka:

+HENRICVS DEI GRA REX POLONIAE
MAGNVS DVX LITHVA RVSSIE ETC

1560

-(8 XII) Przyjęcie Orderu Św. Michała z rąk brata, króla Francji, Karola IX.

1573

-(6-28 I) Sejm konwokacyjny w Warszawie.

Szlachta potwierdza termin i miejsce elekcji oraz tytuł interrexa Prymasa Jakuba Uchańskiego.
(28 I) Wydanie aktu konfederacji warszawskiej, zapewniającego wolność wyznaniową w kraju.

-(5 IV-20 V) Obrady sejmu elekcyjnego we wsi Kamień, w pobliżu Warszawy (pod laską Jana Firleja).

(11 V) Elekcja Henryka Walezego.
(16 V) Oficjalne ogłoszenie Henryka królem w katedrze Św. Jana w Warszawie.

-(10 IX) Henryk zaprzysięga tzw. artykuły henrykowskie i pacta conventa w paryskiej katedrze Notre-Dame.
-Zapewnienie szlachcie prawa do wydobywania bogactw mineralnych z własnych ziem.

1574

-(24 I) Henryk przybywa do Rzeczypospolitej (przekracza granicę nieopodal Międzyrzecza).
-(21 II) Koronacja Henryka Walezego w katedrze wawelskiej.
-(22 II-24 IV) Sejm koronacyjny (pod laską Wacława Agrippy).

Henryk podejmuje nieudana próbę wzmocnienia władzy królewskiej, ograniczenia roli szlachty i sejmików oraz odsunięcia od władzy protestantów (przy wsparciu stworzonego przez siebie stronnictwa katolickiego).

-Skazanie na banicję Samuela Zborowskiego (za zabicie kasztelana przemyskiego, Andrzeja Wapowskiego).
-(30 V) Śmierć króla Francji, Karola IX.

(18/19 VI) Henryk ucieka z Rzeczypospolitej, na wieść o możliwości objęcia tronu francuskiego.

-Antyprotestanckie wydarzenia w Krakowie.
-(11 VIII) Olbracht Łaski zajmuje zbrojnie Lanckoronę.
-(30 VIII-18 IX) Sejm w Warszawie (pod laską Stanisława Szafrańca, a następnie Rafała Przyjemskiego).

Uchwały dotyczące utraty tronu Rzeczypospolitej przez Henryka, w przypadku gdy nie powróci do kraju do 12 maja następnego roku.

1575

-(13 II) Henryk zostaje koronowany w Reims na króla Francji.
-(15 II) Małżeństwo z Ludwiką de Vaudémont, córką Mikołaja, księcia lotaryńskiego.
-(V) Zjazd szlachty w Stężycy.

(12 V) Szlachta podejmuje decyzję o detronizacji Henryka.

-Henryk otrzymuje Order Podwiązki z rąk królowej Anglii, Elżbiety I.

1579

-(1 I) Henryk ustanawia Order Św. Ducha.

1589

-(1 VIII) Zamach dominikanina Jakuba Clémente na Henryka.

(2 VIII) Śmierć Henryka III w Saint-Cloud.

ciekawostka

Karol IX Walezjusz
Aleksander (bo takie było właściwe imię władcy; imię Henryka zostało nadane na bierzmowaniu) w roku 1560, po śmierci ojca, został odznaczony wielką wstęgą Orderu Św. Michała, pomimo iż zaszczyt ten przypadał tylko królom Francji. Stało się tak dlatego, iż nowy brat, król Karol IX podczas dekoracji orderem rzucił się Aleksandrowi na szyję wołając, że wszystko chce z nim dzielić...

przyczyna śmierci

Podczas oblężenia Paryża UGODZONY NOŻEM W ŻOŁĄDEK przez Jakuba Clémente, dominikanina; rana okazała się śmiertelna.

miejsce pochówku

BAZYLIKA SAINT-DENIS (w latach 1589-1610 w tymczasowym grobie w Compiégne).