Wacław (Wańko) płocki
Nie sromał sie rzeczony Wańko czyli Wacław książę mazowiecki, jaszczurcze plemię, podnieść oręż nieprzyjacielski wraz ze swoim ludem mazowieckim na własny ród i ojczyznę, i sromotnym, zgrozy pełnym przeniewierstwem, którego żaden wiek nie zmaże, zohydzić przed potomnością tak siebie jak i Mazowszan.
Kronika Jana Długosza
Kronika Jana Długosza
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Bolesław II płocki | Kunegunda, córka Przemysła Ottokara II, króla czeskiego, siostra Wacława II Czeskiego |
| życie | |
| 1293/1297 - 17 V 1336/1338 (Wyszogród) | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1313-1336/38: Gostynin, Płock, Szreńsk, Wyszogród | |
kalendarium:
1313
-(20 IV) Śmierć ojca Bolesława II.- Wacław zostaje władcą ziemi gostynińskiej, płockiej, wyszogrodzkiej i zawkrzańskiej.
1316
★
1316. książęta Mazowsza bracia pomiędzy sobą walczyli. - Rocznik miechowski-Konflikt zbrojny (zapewne krótkotrwały) pomiędzy braćmi-książętami mazowieckimi.ok. 1319
-(/6 XII 1320) Małżeństwo z Elżbietą córką Giedymina, wielkiego księcia litewskiego.1320-1321
-(14 IV 1320-18 II 1321) Pierwszy proces polsko-krzyżacki w Inowrocławiu i Brześciu Kujawskim o Pomorze Gdańskie.- (14-15 IV 1320) Wacław składa zeznania przed sądem w Inowrocławiu.
1321
-(24 IV) Układ (zawarty w Golubiu) z Fryderykiem von Wildenburg, mistrzem krajowym pruskim (krzyżackim).- Wacław zobowiązuje się do nieprzepuszczania przez swoje terytorium Litwinów wyprawiających się przeciw Krzyżakom.
1322
-(8 V) Przywilej lokacyjny dla miasta Sierpca.1325
★
Rycerstwo krakowskie i sandomierskie z rozkazu Władysława Łokietka wkroczyło zbrojno do Mazowsza, splądrowało je po nieprzyjacielsku, a zdobywszy i złupiwszy miasto Płock, pożarem je zniszczyło. Wacław albowiem, inaczej Waniek, książę mazowiecki niepomny swego stanu i obowiązku, a trapiony pomyślnością Królestwa Polskiego, związał się był przymierzem z Krzyżakami, i oręż ich nieprzyjacielski wszelkiemi sposobami i siłami przeciw Polsce wspomagał. Dla pomszczenia się, przeto takowej krzywdy przedsięwziętą była rzeczona wyprawa, z obrazą rodu własnego i krwi bratniej. - Kronika Jana Długosza-Niszczycielski najazd Władysława Łokietka na księstwo płockie.1326
-(2 I) Wacław, Trojden i Siemowit II zawierają (w Brodnicy) traktat obronny z Zakonem Krzyżackim.1327
-(VII) Książęta mazowieccy odmawiają złożenia hołdu Władysławowi Łokietkowi.- Zdobycie i spalenie Płocka przez wojska polskie.
- Udana obrona oblężonego Gostynina.
- Wojska Władysława zostają wyparte z Mazowsza przez Krzyżaków (wezwanych na pomoc przez Wacława).
★
Dnia ostatniego miesiąca lipca, wojsko Krzyżaków pod dowództwem Ottona prowincjała krzyżackiego, i Wańko książę mazowiecki, który tymże Krzyżakom osobiście przybył w posiłku, wtargnąwszy zbrojno do Kujaw, spustoszyli je mieczem i pożogą; zamek Kowale oblegli, i zdobyty ogniem zniszczyli. - Kronika Jana Długosza---
Rozpoczął się zatem konflikt między królem Polski a panami Krzyżakami, zaś Wańko, książę mazowiecki, przyłączył się do panów pruskich, wspierając ich przeciw królowi polskiemu, z którego to powodu król kazał zniszczyć i spustoszyć jego ziemię. W zemście za niego panowie Krzyżacy przekroczyli Wisłę wraz z tymże księciem i wojskiem i spustoszyli częśc ziemi kujawskiej. Doszło wtedy do walki z Polakami i zabity został komtur toruński. - Kronika oliwska
---
Tegoż czasu książę mazowiecki Nanczke [Wacław - przyp. wł.] z potęgą swoją do braci się przyłączył dlatego, że Polacy z wojskiem kraj jego splądrowali. Mszcząc się za nie bracia przebyli Wisłę tam gdzie wiedzieli o pobycie księcia [mazowieckiego - przyp. wł.] i kraj niemiecki [Kujawy - przyp. wł.] ogniem zniszczyli. - Kronika nowa pruska Wiganda z Marburga-(31 VII) Wojska Wacława (wspierane przez oddziały krzyżackie) najeżdżają Kujawy.
- Zdobycie i spalenie zamku w Kowalu.
- Porażka wojsk krzyżacko-mazowieckich w starciu nieopodal Włocławka.
- Śmierć komtura toruńskiego Hugona von Almenhausen.
1329
★
Poprowadzili potem Jan król czeski i Werner mistrz pruski swoje wojska do Mazowsza, oblegli miasto Płock, a szturmując do niego przez dni kilkanaście, szerzyli dokoła łupiestwa i pożogi. Dopiero gdy książę mazowiecki zobowiązał się Janowi królowi czeskiemu, że mu będzie tak jak polskiemu królowi podlegał, zaniechano oblężenia. - Kronika Jana Długosza-(12/29 III) Oblężenie Płocka przez wojska króla czeskiego Jana Luksemburskiego i Krzyżaków.- (29 III) Wacław składa hołd lenny Janowi Luksemburskiemu.
1332
★
Zaś król Polski, zgromadziwszy wojsko, dążąc przez ziemię mazowiecką usiłował przejść Drwęcę i zająć ziemię chełmińską. Widząc to wspomniany wyżej mistrz z całą ilością wojska, jaką mógł [zabrać], pospieszył wyjść mu naprzeciw i przeszedłszy rzekę [Drwęcę], zamknął wojsko króla między dwoma jeziorami, że nie mogli mieć żadnego schronienia, ale musieli albo umrzeć albo walczyć. - Kronika oliwska-(ok. 15 VIII) Wacław przepuszcza (dobrowolnie?) przez swoje ziemie wyprawę zbrojną Władysława Łokietka przeciwko Krzyżakom.1336/1338
★
Dnia szesnastego maja, Wacław, inaczej Wańko, książę mazowiecki, młodszy syn Bolesława księcia mazowieckiego, z Czeszki urodzony, srogi i surowy na rycerzy swoich i poddanych, umarł w Wyszogrodzie. - Kronika Jana Długosza-(17 V) Śmierć Wacława (Wańka) płockiego w Wyszogrodzie.
Wacław (Wańko) płocki -
podobizna z pieczęci pieszej
heraldyka:

sfragistyka:
Ø 108 mm +SIGILLVM WENECESLAI DEI GRACIA DVCIS MAZOVIE DOMINI PLOCENSIS | Ø 40 mm +S' WENCESLAI DVCIS MAZOVIE |
Ø ok. 44 mm +S ...I MAZOVIE |
przyczyna śmierci:
| 17 V 1336/1338 | nieznana |
|---|
pochówek:

| 1336/38 | katedra w Płocku (zgodnie z informacją podaną przez Jana Długosza) |
|---|---|
| zdjęcie katedry w Płocku | |
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
- Kronika oliwska - źródło do dziejów Pomorza Wschodniego z połowy XIV wieku, oprac. Błażej Śliwiński, tłum. Dominika Pietkiewicz, Muzeum Zamkowe w Malborku, Malbork 2008
- Kronika Wiganda z Marburga rycerza i kapłana Zakonu Krzyżackiego, oprac.: Edward Hr. Raczyński, Jan Voigt, tłum.: Edward Hr. Raczyński, Poznań 1842
literatura:
- Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
- Edmund Długopolski, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, TAiWPN Universitas, Kraków 2009
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów mazowieckich, Wydawnictwo Historyczne, Poznań - Wrocław 1998
- Piotr W. Lech, Pierwsza wojna polsko-krzyżacka 1308-1343, Wydawnictwo "Marpress", Gdańsk 2009
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Błażej Śliwiński, Leszek książę inowrocławski (1274/1275 - po 27 kwietnia 1339), Wydawnictwo Avalon, Kraków 2010
ilustracje:
- Stefan Krzysztof Kuczyński, Pieczęcie książąt mazowieckich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1978
- Franciszek Piekosiński, Pieczęcie polskie wieków średnich: doba piastowska, Kraków 1899
- Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com




