Kazimierz III Wielki

Ponad wszystkich monarchów polskich dzielnie rządził rzeczą pospolitą, albowiem jak drugi Salomon podniósł do wielkości dzieła swoje - murował miasta, zamki, domy.
Kronika Janka z Czarnkowa

genealogia:

rodzice → drzewo genealogiczne
Władysław I ŁokietekJadwiga, córka Bolesława Pobożnego
życiepanowanie
30 IV 1310 (Kowal k. Włocławka) - 5 XI 1370 (Kraków)1333 (koronacja25 IV 1333) - 1370
małżeństwa (konkubinaty)
  1. OO1325 - 1339: Aldona Anna, córka Giedymina, wielkiego księcia litewskiego
  2. ♥po 1340 - ?: nieznana z imienia
  3. OO1341 - 1370: Adelajda, córka Henryka II Żelaznego, landgrafa heskiego
  4. OO1356 - 1364: Krystyna, wdowa po Mikołaju Rokiczańskim, rajcy praskim
    • małżeństwo morganatyczne, bigamiczne
  5. OO1365 - 1370: Jadwiga, córka Henryka V Żelaznego
    • małżeństwo bigamiczne
potomstwo (naturalne) → drzewo genealogiczne
  1. Elżbieta (1326/34 - 1361)
    Kunegunda (1327/16 V 1335 - 26 IV 1357)
  2. Niemierza (po 1340 - po 4 III 1386)
    Pełka (po 1340 - przed 3 XI 1370)
    Jan (po 1340 - po 12 II 1383)
  5. Anna (XI 1365/5 IV 1368 - 1425)
    • pochodzenie z małżeństwa bigamicznego, nieważnego kanonicznie; legitymowana przez papieża Urbana V bullą z 5 XII 1369 roku
    Kunegunda (1366/69 - 1369/3 XI 1370)
    • pochodzenie z małżeństwa bigamicznego, nieważnego kanonicznie; legitymowana przez papieża Urbana V bullą z 5 XII 1369 roku
    Jadwiga (1369/70 - po 6 IV 1380)
    • pochodzenie z małżeństwa bigamicznego, nieważnego kanonicznie; legitymowana przez papieża Grzegorza XI bullą z 11 X 1371 roku

kalendarium:

1322

-(wiosna/12 VIII) Zaręczyny z Juttą (Gutą), córką Jana Luksemburskiego, króla czeskiego.
  • Zerwanie zaręczyn.

1323

-Zaręczyny z Aldoną, córką Giedymina, wielkiego księcia litewskiego.

1325

-Chrzest Aldony (przyjmuje imię Anna).
-(16 X) Małżeństwo z Aldoną Anną.

1327

-Ciężka (nieznana) choroba Kazimierza.

1329

-(I) Wyprawa czesko-krzyżacka na Żmudź.
  • (II) Władysław z Kazimierzem w odwecie najeżdżają ziemię chełmińską.

1329-1330

-Kazimierz wyjeżdża na Węgry w celu skłonienia króla Karola Roberta do udzielenia pomocy przeciwko Krzyżakom.

1331

-(V) Wiec w Chęcinach.
  • (26 V) Objęcie namiestnictwa w Wielkopolsce i na Kujawach.
-(VII) Krzyżacy najeżdżają Kujawy i Wielkopolskę (możliwe iż z powodu zdrady Wincentego z Szamotuł, dotychczasowego namiestnika Wielkopolski i Kujaw).
  • Udana obrona Inowrocławia.
  • Słupca i Pyzdry zostają spalone przez wojska zakonne.
    • Starcie z Krzyżakami pod Pyzdrami.
  • Bydgoszcz, Gniezno (31 VII) i Żnin poddają się Krzyżakom.
-Ponowny najazd krzyżacki (przy wsparciu czeskim na południu).
  • Zniszczenie Łęczycy, Uniejowa, Radziejowa, Szadka, Warty, Sieradza, Stawiszyna i Konina przez wojska zakonne.
  • Udana obrona Kalisza.
  • (23-24 IX) Porażka w starciu pod Koninem.
  • Władysław przywraca do łask Wincentego z Szamotuł (?).
  • (27 IX) Bitwa pod Płowcami.
  • (1 X) Jan Luksemburski wkracza do Polski.
    • Zdobycie Głogowa przez Czechów.
    • (5-11 X) Udana obrona Poznania przed Czechami.
-(20 XI) Krzyżacy wyprawiają się na Kujawy.

1332

-Wyprawa przeciwko książętom głogowskim.
  • Kazimierz zdobywa Kościan.

1333

-Rozejm z Zakonem Krzyżackim.
-(2 III) Śmierć Władysława Łokietka.
  • Kazimierz przejmuje władzę.
-(25 IV) Koronacja Kazimierza w katedrze wawelskiej.
-(31 VII) Kazimierz zawiera układ pokojowy z Brandenburgią.

1334

-Rozszerzenie na całą Polskę przywileju kaliskiego Bolesława Pobożnego.

1335

-(27 II) Założenie miasta Kazimierz pod Krakowem.
-(20 VI) Przymierze w Chojnie z Ludwikiem Wittelsbachem, margrabią brandenburskim.
-(24 VIII) Fiasko wstępnych rokowań pokojowych z Janem Luksemburskim w Trenczynie (z powodu wysokich żądań strony czeskiej).
-(XI) Zjazd wyszehradzki.
  • (12 XI) Kazimierz wykupuje od Jana Luksemburskiego jego uzurpowane prawo do korony polskiej (za cenę 20000 kop groszy praskich).
  • (13 XI) Układ sojuszniczy z Luksemburgami.
  • (26 XI) Arbitraż Jana Luksemburskiego i Karola Roberta w sporze polsko-krzyżackim.
-Kazimierz przyłącza ziemię wieluńską (z Bolesławcem).

1336

-Bolko Mały - stronnikiem Kazimierza na Śląsku.

1337

-Zawarcie przymierza z książętami pomorskimi.
-(9-10 III) Rokowania z Zakonem Krzyżackim w Inowrocławiu.

1338

-(VII) Drugi zjazd wyszehradzki.
  • (9 VII) Potwierdzenie prawa Andegawenów do tronu polskiego, w przypadku bezpotomnej śmierci Kazimierza, w zamian za uznanie przez Węgry praw polskich do Rusi Halicko-Włodzimierskiej.
-Kazimierz zakłada mennicę w Krakowie.
  • Rozpoczęcie procederu psucia monety (emisja tzw. półgroszy krakowskich).

1338/1339

-(XII 1338/I 1339) Śmierć Przemysła, księcia sieradzkiego.
  • (zima 1339) Bezpośrednie włączenie ziemi sieradzkiej do Korony.

1339

-(9 II) Kazimierz zrzeka się praw do shołdowanych na rzecz Czech księstw śląskich i księstwa płockiego.
-(25/29 V) Śmierć Aldony Anny.
-(4 II-15 IX) Drugi proces polsko-krzyżacki przed trybunałem papieskim w Warszawie.
  • (15 IX) Zakon Krzyżacki zostaje zobowiązany do zwrotu wszystkich zajętych Polsce ziem, do zapłaty 94000 grzywien odszkodowania i pokrycia kosztów procesu (1600 grzywien).

1340

-(7 IV) Śmierć księcia halicko-włodzimierskiego Bolesława Jerzego II.
  • (16 IV) Kazimierz wyprawia się na Ruś Halicką.
    • Zdobycie i spustoszenie Lwowa.
    • Kazimierz odkupuje (???) od Trojdena I (ojca Bolesława Jerzego II) jego prawa do Rusi Halickiej.
-(VI-VII) Ponowna wyprawa na Ruś Halicką.
  • Zwycięstwa w starciach z Rusinami i Tatarami.
  • Osadzenie Dymitra Detki na stanowisku namiestnika Rusi Halickiej z ramienia Polski i Węgier.
-Ruś Włodzimierska zastaje zajęta przez Litwinów.

1341

-(I-II) Najazd tatarsko-ruski na Polskę.
  • Kazimierz zwycięża Tatarów i Rusinów w bitwach nad Wisłą i pod Lublinem.
-(VII) Kazimierz zawiera w Pradze sojusz z Luksemburgami.
-(29 IX) Małżeństwo z Adelajdą, córką Henryka II Żelaznego, landgrafa heskiego.

1343

-(5 V) Sojusz antykrzyżacki z książętami zachodniopomorskimi: Bogusławem V, Barnimem IV i Warcisławem IV.
  • Umocnienie układu sojuszniczego poprzez małżeństwo córki Elżbiety z Bogusławem V.
-(8 VII) Pokój wieczysty z Krzyżakami w Kaliszu.
  • Kazimierz zrzeka się wszelkich praw do Pomorza Gdańskiego.
  • Powrót Kujaw i ziemi dobrzyńskiej do Polski.
-(25 VII) Spotkanie z wielkim mistrzem krzyżackim Ludolfem König von Wattzau w Wierzbiczanach (k. Inowrocławia).
  • Zatwierdzenie ustaleń pokoju kaliskiego (połączone z wymianą dokumentów).
-(lato) Wyprawa przeciwko Henrykowi Żelaznemu, Konradowi I oleśnickiemu i Janowi ścinawskiemu.
  • Wojska Kazimierza zostają pobite pod Oleśnicą przez Konrada.
  • (VIII) Zajęcie Wschowy.
  • Zdobycie i spalenie Ścinawy.

1344

-Kazimierz wyprawia się na Ruś.
  • Zajęcie ziemi sanockiej i przemyskiej.

1345

-(1 I) Antyluksemburskie przymierze z Bolkiem Małym, Wittelsbachami oraz Ludwikiem Andegaweńskim.
-(III) Karol Luksemburski, powracający z państwa zakonnego, zostaje uwięziony w Kaliszu (zapewne z polecenia Kazimierza).
-(IV) Najazd Jana Luksemburskiego na księstwo świdnickie Bolka.
-Udana obrona Wschowy przed Konradem oleśnickim i Henrykiem Żelaznym.
-(VI) Odwetowa wyprawa Kazimierza na księstwo opawskie.
  • Zdobycie Pszczyny i Rybnika.
A gdy rzeczony Jan król Czeski, odparty od Krakowa, cofał się ku Czechom z małym oddziałem, [...] wtedy rycerstwo króla Kazimierza wiedząc, iż Czesi rozdzieleni wyszli kraj polski pustoszyć, porwało się do broni i spiesznie za nimi pobiegło, a naprzód tych, którzy ciągnęli pod Olkusz, u wsi Pogoni, drugich zaś dążących ku Lelowu u wsi Białej doścignąwszy, i z wielkim krzykiem uderzywszy z tyłu na Czechów, wszystek lud najtęższy i najwaleczniejszy z łatwością rozbiło i pokonało. - Kronika Jana Długosza-Czesi najeżdżają Małopolskę.
  • (12-20 VII) Udana obrona Krakowa.
  • Pobicie wojsk czeskich w starciach pod Pogonią (k. Będzina) i Lelowem.
-Najazd na księstwo oleśnickie.
-(6 IX) Rozejm polsko-czeski w Pyzdrach (do 11 XI).
-Nadanie specjalnego przywileju handlowego Świdnicy (stolicy księstwa Bolka Małego).

1346

-(19 IV) Lokacja Bydgoszczy na prawie magdeburskim.
-(6 VI) Wiec w Pyzdrach.

1347

-(11 III) Wiec w Piotrkowie.

1348

-Zerwanie rozejmu z Czechami.
  • Atak Bolka Małego na Kamienną Górę.
  • (III) Najazd na księstwo wrocławskie.
-(22 XI) Kazimierz zawiera pokój z Czechami w Namysłowie.
  • Umocnienie zwierzchnictwa Czech nad Śląskiem.
-Początek starań czeskich o oderwanie Śląska od arcybiskupstwa gnieźnieńskiego.

1349

-(IX/XII) Kazimierz opanowuje Ruś Halicko-Włodzimierską (bez Łucka).

1349-1350

-Konflikt z biskupem krakowskim, Bodzętą.
  • (18 X 1349) Kazimierz nakazuje utopienie w Wiśle wikarego katedry krakowskiej Marcina Baryczki, który dopuścił się obrazy majestatu.
    • Biskup Bodzęta nakłada klątwę na Kazimierza.
  • (1350) Kazimierz (w ramach pokuty) funduje kilka kościołów (m.in. w Krakowie i Wiślicy).
    • Zdjęcie interdyktu z Kazimierza przez Bodzętę.

1350

-Zajęcie Wołynia przez wojska litewskie.
-(4 IV) Porozumienie polsko-węgierskie w sprawie Rusi.
  • Ludwik zrzeka się praw do Rusi Halicko-Włodzimierskiej na rzecz Kazimierza.
-(13 V) Zawarcie układu sojuszniczego z królem duńskim Waldemarem.
-(16 V) Najazd litewski za ziemię łęczycką.
  • (20 V) Kazimierz rozbija Litwinów pod Żukowem (k. Sochaczewa).
-(18-19 V) Zjazd z książętami mazowieckimi w Sulejowie (w sprawie zagrożenia ze strony Litwy).
  • Uzależnienie lenne Siemowita III, Kazimierza I i Bolesława III płockiego.
-(24 VIII) Najazd litewski na Ruś.

1351

-(14 III) Papież Klemens VI przeznacza na walkę z Litwą i Tatarami połowę dziesięciny papieskiej z Polski za okres czterech lat.
-Udaremnienie czeskich zabiegów zmierzających do oderwania od metropolii gnieźnieńskiej biskupstwa wrocławskiego i podporządkowania go arcybiskupowi praskiemu.
-(lato) Wyprawa polsko-węgierska przeciwko Litwie.
  • (15 VII) Litwini kapitulują przed Ludwikiem.
  • (20 VIII) Śmierć Bolesława III płockiego.
    • (7 IX) Henryk Żelazny przyjmuje lenno płockie z rąk czeskich.
    • (18 IX) Inkorporacja dzielnicy płockiej do Korony Polskiej.
    • (18 IX) Kazimierz oddaje w lenno ziemię sochaczewską Kazimierzowi I, a ziemię gostynińską Siemowitowi III.

1351/1352

-(5 VI 1351/IV 1352) Śmierć Władysława Garbatego, księcia łęczycko-dobrzyńskiego.
  • Wcielenie ziemi łęczyckiej i dobrzyńskiej do Korony.

1352

-(III) Kolejna wyprawa polsko-węgierska przeciw Litwie.
  • (28-31 III) Nieudane oblężenie Bełzu.
-Przekazanie dzielnicy płockiej w zastaw (za 2000 grzywien) Kazimierzowi i Siemowitowi.
-(wiosna) Najazd tatarski na ziemię lubelską.
  • (15 V) Papież Klemens VI wydaje bullę wzywającą Polskę, Czechy i Węgry do krucjaty przeciwko Tatarom.
-(2 IX) Konfederacja szlachty wielkopolskiej pod przywództwem Maćka Borkowica.
-(IX) Zawarcie układu rozejmowego z Litwinami.
  • Ruś Halicka pozostaje przy Polsce.

1353

-(lato) Najazd litewski na Ruś.
  • Lwów (V) i Halicz (7 VII) zostają zdobyte i splądrowane przez Litwinów.
-Odwetowa wyprawa polska na Bełz.
-Zamknięcie dróg na Ruś dla obcych kupców.
-Otoczenie Płocka murem.

przed 1354

-Lokacja Rzeszowa na prawie magdeburskim.

1354

-(10 XI) Papież Innocenty VI wydaje bullę wzywającą Polskę, Czechy i Węgry do krucjaty przeciwko Tatarom i Litwinom.
-Zamordowanie wojewody Beniamina przez konfederatów wielkopolskich.
  • Kazimierz skazuje konfederatów na banicję.

1355

-Polsko-węgiersko-czeska wyprawa na Ruś.
  • Kazimierz podbija Ruś Włodzimierską.
-(24 I) Zjazd w Budzie z Ludwikiem Andegaweńskim.-(26 XI) Śmierć Kazimierza I warszawskiego.
  • (27 XII) Hołd lenny Siemowita w Kaliszu.
    • Kazimierz nadaje lenna w postaci ziemi warszawskiej, Ciechanowa, Sochaczewa, Wiskitki, Nowogrodu i Nowego Dworu Siemowitowi.
    • Siemowit zwraca ziemię płocką Kazimierzowi i daruje mu dług 2000 grzywien.

1356

-(20 I) Wiec w Wiślicy.
-Adelajda opuszcza Kazimierza i powraca do Hesji.
-(V) Zjazd praski.
  • (1 V) Kazimierz rezygnuje z praw do księstwa świdnicko-jaworskiego w zamian za rezygnację Czechów z praw do Mazowsza.
-(17 VI) Lokacja Lwowa na prawie magdeburskim.
-Zawarcie porozumienia pokojowego z Litwą.
-(IX/X) Małżeństwo z Krystyną Rokiczaną, praską mieszczką.
-(5 X) Kazimierz tworzy Sąd Wyższy Prawa Niemieckiego na zamku krakowskim.

1357

-Wydanie Synodyku Jarosława - zbioru statutów synodalnych o charakterze urzędowym.

1357-1363

-Spór o obsadę biskupstwa płockiego (zakończony zatwierdzeniem Imisława Wrońskiego, kandydata Kazimierza).

ok. 1357-1362

-Statuty piotrkowsko-wiślickie.
  • Kodyfikacja prawa polskiego (najpierw dla Wielkopolski, a następnie dla Małopolski).

1358

-Kazimierz nadaje Zapilcze Siemowitowi.
-(lato) Zawarcie pokoju z Litwinami.
-Ułaskawienie Maćka Borkowica.
-Maćko Borkowic powraca do praktyk zbójeckich.
-(7 XII) Wielki przywilej dla miasta Krakowa.

1358-1359

-Utworzenie biskupstw: chełmskiego, włodzimierskiego i lwowskiego.

1359

-(I) Zjazd z Karolem IV Luksemburskim we Wrocławiu.
-Maćko Borkowic zostaje pojmany, osadzony w lochach zamku w Olsztynie (k. Częstochowy) i skazany za śmierć głodową.
-Nieudana wyprawa do Mołdawii.

1360

-Umocnienie układu pokojowego z Litwą poprzez małżeństwo Kaźka słupskiego (wnuka Kazimierza) z Kenną-Joanną, córką Olgierda.
-(26 VII) Ostateczne zatwierdzenie przynależności Śląska do arcybiskupstwa gnieźnieńskiego.
-Przywilej lokacyjny dla miasta Radomia.

ok. 1360

-Kazimierz nadaje Władysławowi Białemu w lenno Inowrocław.
-Spór (przed sądem królewskim) o rozgraniczenie włości dziedzicznych Władysława Białego i Stanisława Kiwały, sędziego kujawskiego.
  • Władysław zostaje uwięziony przez Kazimierza (w celu przymuszenia do poszanowania praw Stanisława Kiwały).
  • Zrzeczenie się lenna inowrocławskiego przez Władysława.

1361

-(5 X) Wielki wiec ustawodawczy w Krakowie.

1362

-(22 IV) Kazimierz spotyka się z Henrykiem Żelaznym w Pyzdrach.
  • Projekt małżeństwa z córką Henryka.

1363

-Starania polskie u papieża w celu założenia uniwersytetu w Krakowie.
-Utworzenie biskupstwa ormiańskiego we Lwowie.
-Układ sojuszniczy z Danią.
-(V-12 XII) Kazimierz i Bolko - arbitrami w sporze cesarza Karola IV z Rudolfem Habsburgiem i Ludwikiem.

1363/1364

-Objęcie w zastaw księstwa gniewkowskiego od Władysława Białego (za kwotę 1000 florenów).

ok. 1364

-Lokacja Kielc na prawie magdeburskim.

1364

-(12 V) Kazimierz wydaje akt uposażenia Akademii Krakowskiej.
  • (1 IX) Papież Urban V ustanawia uniwersytet.
-(IX) Krakowski zjazd monarchów.
-Śmierć Krystyny Rokiczany.

1365

-(25 II) Małżeństwo z Jadwigą, córką Henryka Żelaznego.
-(III) Zjazd z Henrykiem Żelaznym w Żarnowcu.
-(2 VI) Shołdowanie na rzecz Polski Santoka i Drezdenka.
-(29 IX) Papież Urban V wydaje bullę stwierdzającą, iż Kazimierz zawarł nielegalny związek z Jadwigą żagańską.

1366

-Kazimierz wyprawia się na Wołyń.
  • Włączenie Krzemieńca i Oleska do Rusi Halickiej.
  • Przyjęcie hołdu Jerzego Narymuntowicza z ziemi chełmskiej i bełskiej.
  • Pokój polsko-litewski.
    • Kazimierz przejmuje większość Rusi Włodzimierskiej (bez Łucka, Brześcia Litewskiego).
-Wizyta Kazimierza w Malborku.

1368

-Nieudana wyprawa na Mołdawię.
-Najazd litewski na Mazowsze i Ruś Halicką.
-(15 II) Opanowanie ziemi wałeckiej (z Wałczem), Drahimia, Czaplinka i Drawska oraz obszaru między rzekami Rawą i Chudą.
-(21 IV) Ordynacja dla podkrakowskich żup solnych.
-(26 V) Papież Urban V ostatecznie nie wyraża zgody na rozwiązanie małżeństwa z Adelajdą.
-Rozciągnięcie jurysdykcji Sądów Wyższych Prawa Niemieckiego w Krakowie i Poznaniu na dobra kościelne.
-Zjazd w Kaliszu z Ludwikiem Andegaweńskim.

1369

-(1/2 IV) Adopcja Kaźka słupskiego.
-Antyczeski układ sojuszniczy polsko-węgierski w Budzie.
-Zjazd książąt w Łowiczu.
-Rozciągnięcie przywileju dla Żydów na ziemie ruskie.

1370

-(3 XI) Zapisanie Kaźkowi słupskiemu w testamencie ziemi dobrzyńskiej, sieradzkiej, znacznej części Kujaw (z Kruszwicą i Bydgoszczą), Wałcza i Złotowa.
-(5 XI) Śmierć Kazimierza III Wielkiego w Krakowie.
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.