data = new Array(30);
wydarzenie = new Array(30);
data[0] = "11 XI 1308";
wydarzenie[0] = "Tego dnia wojska krzyżackie dokonały w Gdańsku rzezi polskiej ludności cywilnej. Wezwane zostały przez kasztelana Bogusza, aby pomóc w odparciu najazdu brandenburskiego. Krzyżacy jednak wyparli nieliczną polską załogę z miasta i je podstępnie zajęli...";
data[1] = "gruźlica";
wydarzenie[1] = "Była to dziedziczna choroba ostatnich piastowskich książąt mazowieckich. Na gruźlicę zmarli prawdopodobnie (współcześni zazwyczaj podejrzewali otrucie) Władysław I płocki, Siemowit VI płocki, Władysław II płocki, Janusz II płocki, Stanisław mazowiecki, Janusz III mazowiecki...";
data[2] = "25 VII 1016";
wydarzenie[2] = "Tego dnia urodził się Kazimierz, znany później jako Odnowiciel. Jest to jednocześnie pierwsza data dzienna odnotowana w polskich źródłach.";
data[3] = "20 VI 1566";
wydarzenie[3] = "Tego dnia na zamku w Gripsholm urodził się Zygmunt Waza. W latach 1563-67 było to więzienie rodziców przyszłego króla polskiego: Jana Wazy i Katarzyny Jagiellonki. Osadził ich tam szalony brat Jana, król szwedzki Eryk XIV Waza i przetrzymywał w prymitywnych warunkach. Katarzyna była zmuszona m.in. do kupowania starych koszul od strażników, tylko po to, aby dziecko miało pieluszki...";
data[4] = "14 II 1995";
wydarzenie[4] = "Tego dnia (po 206 latach!) odbył się pogrzeb Stanisława Augusta Poniatowskiego w bazylice Św. Jana w Warszawie. Jego szczątki po śmierci złożono w katolickim kościele Św. Katarzyny w Petersburgu, następnie w 1938 roku przewieziono do Wołczyna. Na przełomie lat 1988/89 trafiły do Warszawy.";
data[5] = "1 V 1576";
wydarzenie[5] = "Tego dnia w katedrze wawelskiej dokonano koronacji królewskiej Anny Jagiellonki i Stefana Batorego. Zaistniały wówczas pewne trudności z wyborem protokołu, bowiem ostatnia taka wspólna ceremonia króla i królowej miała miejsce przed 243 laty: była to koronacja Kazimierza Wielkiego i Aldony. Żaden polski król z dynastii jagiellońskiej nie był koronowany wraz ze swą małżonką.";
data[6] = "2 VIII 1419";
wydarzenie[6] = "Tego dnia miało miejsce niezwykłe wydarzenie: piorun uderzył w karetę króla Władysława Jagiełły, zabijając dwóch dworzan i cztery konie, a także siedem koni rycerzy z orszaku. Poraził też samego króla. W następstwie tego wypadku Jagiełło utracił częściowo słuch, a jego szaty śmierdziały siarką.";
data[7] = "jesień 1552";
wydarzenie[7] = "W tym czasie Zygmunt August wizytował Królewiec. Książę Albrecht Pruski rozkazał strzelać na wiwat z moździerzy. Zdenerwowany nieudanymi próbami puszkarz rozsypał proch, który trafił pod lawetę, zapalił się i poruszył moździerz w chwili strzału. Pocisk upadł w miejsce, w którym stał Zygmunt i zabił jednego z jego dworzan. O mały włos zginąłby sam król. Został, na szczęście, tylko ubrudzony... mózgiem pechowego towarzysza.";
data[8] = "1680";
wydarzenie[8] = "W tym roku dragon pilnujący pałacu króla Jana III Sobieskiego zabił ulubioną wydrę króla. Sobieski w przypływie gniewu kazał strażnika rozstrzelać, lecz pod wpływem duchownych skazał go na karę praszczęty (dragon miał przebiec 15 razy pomiędzy dwoma rzędami żołnierzy uzbrojonych w rózgi).";
data[9] = "1077";
wydarzenie[9] = "W tym roku Bolesław Szczodry wydał surowy wyrok na żony swoich rycerzy, które oddały się rozpuście z czeladzią służebną i niewolnymi mężczyznami podczas nieobecności mężów. Kazał im żywić psie szczenięta własnym mlekiem, a zrodzone z nieprawych związków dzieci były karmione przez psie matki.";
data[10] = "27 I 1546";
wydarzenie[10] = "Tego dnia urodził się Joachim Fryderyk, przyszły elektor i magrabia brandenburski, który zapoczątkował cesarską gałąź Hohenzollernów, rządzącą Prusami aż do 1918 roku. Matką jego była Piastówna - Zofia, córka Fryderyka II legnickiego i Zofii brandenburskiej. Zmarła jednak przy porodzie (lub wkrótce potem).";
data[11] = "5 IX 1725";
wydarzenie[11] = "Tego dnia Maria Leszczyńska, córka Stanisława Leszczyńskiego, zawarła w Fontainebleau związek małżeński z królem francuskim, Ludwikiem XV i została królową Francji. Małżeństwo to trwało 43 lata i przyczyniło się do wzmocnienia pozycji politycznej jej ojca.";
data[12] = "18 V 1638";
wydarzenie[12] = "Tego dnia w miejscowości Tour de Bouc został zatrzymany przez Francuzów (pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Hiszpanii) królewicz Jan Kazimierz Waza. Przebywał w niewoli prawie dwa lata i został uwolniony dopiero po polskiej obietnicy odstąpienia od polityki prohabsburskiej.";
data[13] = "Żuraw";
wydarzenie[13] = "Tak nazywał się miecz Bolesława Krzywoustego. Książę używał go podczas wielu kampanii wojennych, m.in. na Węgrzech w roku 1132, gdzie miał podobno powiedzieć: 'Umie nasz Żuraw jeszcze obfitsze strumienie krwi z żelazem okrytych barków wytaczać i wypijać'.";
data[14] = "2 VI 1611";
wydarzenie[14] = "Tego dnia na procesji Bożego Ciała w Wilnie, w której brała udział także królowa Katarzyna Habsburżanka, Włoch Francus de Franco wdarł się z obnażoną szablą przed ołtarz i krzyczał, że nie można oddawać czci opłatkowi. Za te czyny (zagrożenie życia królowej oraz bluźnierstwo) skazano Włocha na kwalifikowaną karę śmierci, którą wykonano już 30 czerwca. Wyrwano mu język i poćwiartowano...";
data[15] = "11 XI 1293";
wydarzenie[15] = "Prawdopodobnie tego dnia książę Henryk III Głogowski uwięził księcia legnickiego i wrocławskiego, Henryka Brzuchatego w specjalnej metalowej skrzyni uniemożliwiającej leżenie, stanie i siedzenie. Skrzynia miała tylko dwa otwory (do jedzenia i wypróżniania). Ta okrutna kaźń (trwająca prawie 3 miesiące!!!) doprowadziła m.in. do ustępstw terytorialnych na rzecz Głogowczyka.";
data[16] = "27 XI 1712";
wydarzenie[16] = "Tego dnia w Bolonii, w prywatnej kaplicy legata papieskiego kardynała Cassano, królewicz Fryderyk August Wettin (syn Augusta II Mocnego) złożył wyznanie wiary katolickiej, rezygnując z luteranizmu. Był to krok niezbędny do ubiegania się w przyszłości o tron cesarski (oraz polski). Publiczne ogłoszenie tego faktu nastąpiło dopiero po 5 latach.";
data[17] = "25 VI 1689";
wydarzenie[17] = "Tego dnia w obozie wojskowym pod Moguncją Fryderyk August Wettin (późniejszy król August II Mocny) stracił kciuk u lewej ręki. Palec został urwany przez wybuch przeładowanej prochem strzelby.";
data[18] = "21 XI 1675";
wydarzenie[18] = "Tego dnia (w wieku lat piętnastu) zmarł w Brzegu Jerzy Wilhelm, książę legnicko-brzeski. Był on ostatnim przedstawicielem dynastii piastowskiej w linii męskiej. W swoim księstwie panował niespełna dziewięć miesięcy i zmarł na ospę lub odrę. Został pochowany w rodowej nekropolii w Brzegu.";
data[19] = "20 V 1460";
wydarzenie[19] = "Tego dnia w Głogówku zmarł książę prudnicko-głogówiecki Bolesław V Wołoszek. W roku 1428 uznał on naukę Jana Husa i przyłączył się do obozu husyckiego. Wraz z husytami zdobywał kolejne ziemie śląskie, przejmował również włości należące do Kościoła, kasował instytucje duchowne... Był jedynym Piastem śląskim, który w pełni przeszedł na stronę husytów i popierał ich do końca swego życia.";
data[20] = "20 VIII 1351";
wydarzenie[20] = "Tego dnia zginął w niejasnych okolicznościach Bolesław III płocki. Uczestniczył on w wyprawie Kazimierza Wielkiego i Ludwika Andegaweńskiego przeciwko Litwie (chociaż formalnie był lennikiem Królestwa Czech). Bolesław najprawdopodobniej został zabity przez oddział Kiejstuta, gdy próbował zapobiec oddaleniu się litewskiego księcia z obozu polsko-węgierskiego.";
data[21] = "27 VI 1497";
wydarzenie[21] = "Tego dnia na rynku w Nysie został ścięty książę opolski Mikołaj II. Powodem tej kary była napaść, której Opolczyk dokonał wobec księcia cieszyńskiego, Kazimierza i biskupa wrocławskiego Jana Rotha (zaatakował obydwu sztyletem, podejrzewając, iż pragną go uwięzić). Wyrok śmierci był bezprawny, gdyż w stosunku do księcia mógł go wydać jedynie sąd królewski.";
data[22] = "1249";
wydarzenie[22] = "W tym roku książę śląski, Bolesław Rogatka sprowadził saskie oddziały zaciężne i najechał na ziemie brata Henryka. W Środzie Śląskiej doszło do wielkiej tragedii: w obawie przez aktami przemocy miejscowa ludność schroniła się do kościoła, lecz żołdacy sascy, zapewne za wiedzą Rogatki, podpalili ów kościół. Spłonęło żywcem około 500 osób...";
data[23] = "1345";
wydarzenie[23] = "W tym roku książę legnicki Wacław I zainicjował w Legnicy wystąpienia antyżydowskie. Podburzeni mieszczanie zaatakowali Żydów, a także całkowicie zniszczyli ich cmentarz. Nagrobki (macewy), na polecenie księcia Wacława, wykorzystano do wzmocnienia i budowy murów miejskich.";
data[24] = "Władysław";
wydarzenie[24] = "To najpopularniejsze imię polskich władców zwierzchnich. Historia naszego kraju zna ich aż siedmiu (Herman, Wygnaniec, Laskonogi, Łokietek, Jagiełło, Warneńczyk oraz Waza). Z kolei najpopularniejsze imię żon naszych monarchów to Elżbieta (żona Mieszka Starego, Ludwika Andegaweńskiego, Władysława Jagiełły, Kazimierza Jagiellończyka oraz Zygmunta Augusta).";
data[25] = "48";
wydarzenie[25] = "Tyle lat panował król Władysław II Jagiełło. Jest to najdłużej panujący król polski. Na tron wstąpił w roku 1386 w wieku ok. 35 lat, a zmarł w roku 1434, w wieku ok. 83 lat, co nawet dziś jest uważane za wiek sędziwy. Po 45 lat panowali Kazimierz Jagiellończyk oraz Zygmunt III Waza.";
data[26] = "88";
wydarzenie[26] = "Tyle lat przeżył Stanisław Leszczyński. Był to najdłużej żyjący polski król. Jednak w chwili śmierci nie zasiadał on na tronie Rzeczypospolitej. Najdłużej żyjącym polskim królem, który piastował ten urząd aż do chwili śmierci był Władysław II Jagiełło (miał wówczas ok. 83 lat).";
data[27] = "9 VII 1521";
wydarzenie[27] = "Tego dnia na wieży katedry wawelskiej umieszczono dzwon «Zygmunt». Został on odlany w roku 1520 w krakowskiej pracowni norymberczyka Hansa Behama. Był to największy dzwon na ziemiach polskich, o wysokości 248 cm i wadze 18 ton. Po raz pierwszy zabrzmiał 13 lipca 1521 roku.";
data[28] = "Św. Idzi";
wydarzenie[28] = "Jest patronem narodzin Bolesława Krzywoustego. Gdy Władysław Herman i Judyta czeska nie mogli doczekać się potomka, biskup Franko polecił im wysłać cenne dary do opactwa Św. Idziego w Prowansji (m.in. złotą figurkę dziecka). Książęca para tak też uczyniła, a niebawem urodził się Bolesław.";
data[29] = "1736";
wydarzenie[29] = "W tym roku Jan Sebastian Bach został mianowany przez Augusta III nadwornym kompozytorem drezdeńskiej kapeli dworskiej, uchodzącej za jedną z najlepszych w Europie. Z prośbą o to nadanie wystąpił sam kompozytor w roku 1733, ale August zajęty był wówczas walką o polską koronę...";
index = Math.floor(Math.random() * data.length);
document.write("\n");
document.write("" + data[index] + "
");
document.write(wydarzenie[index] + "\n");