Władysław Biały (Gniewkowski)

genealogia:

kalendarium:

1353

1359

ok. 1360

• Władysław zostaje uwięziony przez Kazimierza (w celu przymuszenia do poszanowania praw Stanisława Kiwały).
• Zrzeczenie się lenna inowrocławskiego na rzecz Kazimierza.

1360/1361

1363/1364

• (2 V 1363/1364) Pielgrzymka do Ziemi Świętej.

1364-1366

• Spotkanie z cesarzem Karolem Luksemburskim z Pradze.
• (zima 1366) Spotkanie z wielkim mistrzem krzyżackim Winrychem von Kniprode w Malborku.
  • Udział w krzyżackiej wyprawie na Litwę.
• (V 1366) Władysław spotyka się (w Awinionie) z papieżem Urbanem V.
• (VI 1366) Wstąpienie do klasztoru Cystersów w Citeaux.

1366/1367

1367

1370

• (XI 1370/11 XI 1371) Władysław rozpoczyna starania o odzyskanie władztwa na Kujawach i dyspensę papieską od ślubów zakonnych.
  • Podróże do papieża, Bazylei, Strasburga i na dwór węgierski Ludwika Andegaweńskiego.

1371

1373

[Władysław] przybył do Włodzisławia [Inowrocławia], gdzie samoczwart, bez żadnej przeszkody wszedł do zamku i zwoławszy mieszczan, przyjął od nich hołd wierności. Następnie, pozostawiwszy w zamku straż, spiesznie udał się do Gniewkowa. Opanowawszy również i ten zamek, poszedł dalej do pewnej wsi, należącej do Romlika, i tego Romlika, przełożonego zamku Złotorii, wziął do niewoli, żądając, aby mu zamek Złotorię wydał. Kiedy zaś do Złotorii podszedł, mieszkańcy zamku, widząc księcia i zważywszy, że w razie oporu gotów jest ściąć ich przełożonego, niezwłocznie mu zamek oddali. Tym sposobem książę Władysław jednego dnia bez użycia broni zdobył Włodzisław [Inowrocław], Gniewków i Złotorię. Na drugi dzień rano, w sobotę, zgromadziwszy pewną część włodzisławian i gniewkowian, podstąpił spiesznie pod niedostępny zamek Szarlej. Mieszkańcy jego tego dnia jako tako jeszcze się bronili, lecz nazajutrz rano, w dzień niedzielny, wydali mu zamek. - Kronika Janka z Czarnkowa

Kiedy się o tym wszystkim dowiedział Sędziwój z Szubina, Wielkopolski oraz tych zamków i miast starosta, jęknął z boleści i ogromnie zaniepokojony tak haniebną stratą tylu zamków, po naradzie ze swoją szlachtą, rozesłał gońców i zebrał dosyć duże wojsko, z którym najpierw obiegł miasto Włodzisław [Inowrocław]. [...] Albowiem gdy włodzisławianie, przez wojsko królewskie bardzo trapieni, od księcia żadnej pomocy nie spodziewając się, zdali się na łaskę króla pana i w ręce pana Sędziwoja hołd złożyli, więc i książę Władysław, przez niektórych oszukany, pomimo że miał w zamkach Szarleju i Złotorii dostateczną ilość ludzi i żywności, tak iż rok cały i dłużej mógłby się skutecznie przeciwnikom opierać, owe zamki, prawie niezdobyte, Sędziwojowi na łaskę króla pana ze wszystkimi narzędziami obronnymi oddał. Nie uzyskawszy jednak od króla pana żadnej łaski, dotknięty wielkim niedostatkiem, prawie rok cały w zamku Drezdenko przemieszkiwał. - Kronika Janka z Czarnkowa

• Przekazanie Gniewkowa, Złotorii i zamku Szarlej Sędziwojowi z Szubina (w nadziei na łaskę królewską i otrzymanie ojcowizny).
  • Władysław udaje się do Drezdenka, pod opiekę panów von Osten.

1375-1377

[...] książę Władysław, przy pomocy pewnych szpiegów, znowu opanował zamek Złotorię, gdzie ci szpiedzy ujęli i dostawili mu śpiącego w łóżku przełożonego zamku, szlachetnego męża, rycerza Krystyna ze Skrzypowa. [...]
W ten sposób książę Władysław stał się posiadaczem zamku Złotorii. Mnóstwo włóczęgów i biedaków, ludzi silnego i hartownego ciała, napłynęło teraz do niego. Wkrótce zaś po tym, jak wspomniany zamek został opanowany przez księcia, na pomoc księciu przyszedł rycerz, imieniem Ulryk von Osten, syn Bodczy z Drezdenka, z pewną liczbą Sasów. Pewnego dnia podstąpili oni pod zamek biskupi Raciąż, opanowali dzwonnicę kościelną i wielki dwór, [...] i zaczęli zamek gwałtownie zdobywać. Atoli mieszkańcy zamku mężnie ich odparli i zmusili do odejścia z powrotem, bez nadziei zdobycia Raciąża. Jednakże po niewielu dniach wspomniany Ulryk ze swymi wspólnikami podszedł pod Gniewków i tam zaczął zdobywać zamek. Chociaż bronił go mężnie Gerward ze Słomowa ze swymi ludźmi, gdy mieszczanie gniewkowscy dali pomoc Ulrykowi, zamek został podpalony i Gerward z dwudziestoma pięcioma towarzyszami, [...] oddał się Ulrykowi w niewolę. - Kronika Janka z Czarnkowa

• (9 IX 1375) Zdobycie Złotorii nad Drwęcą.
• (1375) Nieudana próba zajęcia Raciąża przez oddziały Ulryka von Osten, stronnika Władysława.
• (1375) Ulryk von Osten zdobywa Gniewkowo.
• (1375) Wojska Ludwika zwyciężają pod Gniewkowem.
• (1 VI 1376) Rozpoczęcie oblężenia zamku w Złotorii nad Drwęcą przez wojska królewskie.
  • (VII 1376) Kaźko słupski zostaje ciężko raniony w głowę.
    • (2 I 1377) Śmierć Kaźka słupskiego.
• (16/28 III 1377) Układ pokojowy w Brześciu Kujawskim.
  • Ludwik odkupuje księstwo gniewkowskie (za kwotę 10000 florenów) i przekazuje Władysławowi benedyktyńskie opactwo Św. Marcina w Pannohalma (na Węgrzech).

1379

• (20 X) Władysław odbiera (w Gdańsku) niewypłaconą dotąd resztę pieniędzy za księstwo gniewkowskie i udaje się do Lubeki.
• (1379/1381) Powrót do opactwa w Dijon.

1382

• (15 IX) Antypapież Klemens VII wydaje bullę zwalniającą Władysława od ślubów zakonnych (w nadziei na pokrzyżowanie planów sukcesji andegaweńskiej w Polsce).

1388

Władysław Biały -
podobizna z płyty nagrobnej

heraldyka:

sfragistyka:

+S WLADISSLAI DEI GRACIA DVCIS CVYAVIE

+S WLADISLAI DI GRA DVCIS CVIAVI

ciekawostka:

W końcu 1376 roku lub na początku roku 1377, po poddaniu zamku w Złotorii nad Drwęcą wojskom królewskim, książę Władysław wyzwał na rycerski pojedynek Bartosza z Odolanowa (Wezenborga), starostę brzeskiego, jednego z dowódców wojsk oblężniczych. Ten na to się zgodził i oto książę ze swoją kopią przeciwko Bartoszowi, a Bartosz przeciwko księciu, rozpędziwszy konie, z wielką siłą rzucili się jeden na drugiego i książę otrzymał od Bartosza w prawe ramię dosyć poważną ranę.

przyczyna śmierci:

NIEZNANA.

miejsce pochówku:

KOŚCIÓŁ ŚW. BENIGNA W DIJON (obecnie katedra).

literatura:

• Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Wydawnictwo Historyczne, Poznań - Wrocław 2001
• Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
• Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
• Przemysław Wiszewski, Ludwik Andegaweński i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002
• Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999

ilustracje:

• Bernhard Engel, Die Mittelalterlichen Siegel der Fürsten, der Geistlichkeit und des Polnischen Adels im Thorner Rathsarchive, Danzig (Gdańsk) 1902
• Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888