Władysław I opolski (kaliski)
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Kazimierz I opolski | Wiola, księżniczka bułgarska (?), córka (prawdopodobne pochodzenie z nieprawego łoża) cara Kałojana bądź Boriła |
| życie | |
| ok.1225 (Opole?) - 27 VIII lub 13 IX 1281/1282 | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1237/38-1244: Kalisz, Ruda 1244-1246: Ruda 1246-1249: Opole, Racibórz, Ruda 1249-1251: Opole, Racibórz 1251-1281/82: Cieszyn, Opole, Racibórz | |
kalendarium:
1229/1230
-(13 V) Śmierć Kazimierza I opolskiego.- Henryk Brodaty wraz z księżną Wiolą obejmują rządy opiekuńcze na Opolszczyźnie.
1233
-(3 XII) Bulla protekcyjna papieża Grzegorza IX dla księżnej Wioli z synami (oraz ich posiadłości).- (23 XII) Papież poleca Wiolę z synami opiece arcybiskupa Pełki, biskupa wrocławskiego Tomasza i biskupa ołomunieckiego Roberta.
1238
-(19 III) Śmierć Henryka Brodatego.- Księżna Wiola wraz z synami otrzymuje ziemię kaliską i rudzką od Henryka Pobożnego.
★
Wiola księżna kaliska i rudzka w roku 1238 na wiecu w Bobrownikach; pozwala wspólnie z synem księciem Władysławem, Klemensem kasztelanem krakowskim lokować wsie Łubnica i Konarzew na prawie średzkim [...] - Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, nr 214-(17 VIII/) Udział (wraz z matką Wiolą) w zjeździe w Bobrownikach.1243
-(25 III) Zjazd z matką i bratem Mieszkiem w Mechnicy (nieopodal Koźla).1243/1245
-(29 X) Mieszko ogłasza swój testament w Koźlu.- Obietnica sukcesji Władysława na wypadek bezpotomnej śmierci.
1244
★
[...] rycerstwo [wielko]polskie zajęło gród Kalisz i ofiarowało swemu księciu Przemysłowi. - Kronika wielkopolska-Utrata Kalisza na rzecz Przemysła I.1244/1246
★
[...] książę pan Bolesław odbywał na polach pod Wrocławiem uroczysty generalny wiec. Na tym wiecu zasiadał także Władysław, książę Opola [wówczas jeszcze Rud - przyp. wł.] - Księga Henrykowska-Zjazd z Bolesławem Rogatką nieopodal Wrocławia.1246
★
Kiedy rozeszła się wieść o jego śmierci [Mieszka], natychmiast zwrócono księciu krakowskiemu Bolesławowi Wstydliwemu zamek w Lelowie, który podlegał Mieczysławowi, i wszystkie wysiłki i knowania księcia mazowieckiego Konrada spełzły na niczym. Dział zaś księcia opolskiego Mieczysława przejął jego rodzony brat Władysław i zaczął panować nad całym księstwem opolskim. - Kronika Jana Długosza-(18, 21, bądź 22 X) Śmierć Mieszka Otyłego.- Gród w Lelowie zostaje przejęty przez Bolesława Wstydliwego.
- Objęcie księstwa opolskiego (bez okręgu cieszyńskiego który pozostał pod zarządem księżnej-wdowy Wioli).
1249
★
[Władysław] usiłował rzeczony gród [Rudę] zabezpieczyć księciu Kazimierzowi, synowi zmarłego księcia mazowieckiego Konrada, za 500 grzywien srebrnych. Lecz gdy wysłańcy Kazimierza marudzili z odebraniem wspomnianego grodu Rudy, książę wielkopolski Przemysł przepędziwszy wysłanników wspomnianych książąt przyszedł do wspomnianego grodu Rudy i zajął go, ofiarowany mu przez grodzian. - Kronika wielkopolska-Utrata Rudy.- Przemysł niweczy projekt Władysława w sprawie sprzedaży ziemi rudzkiej Kazimierzowi Konradowicowi (za cenę 500 grzywien srebra).
★
Bruno z Ołomuńca nie dbając na godność kapłańską, z powodu jakichś nieporozumień i zawiści z księciem Raciborza Władysławem, oblega i zdobywa miasto Racibórz i pali zarówno kościoły, jak klasztory i miasto. Podsuwa też pod zamek raciborski machiny oblężnicze, ale odparty stąd, z hańbą się wycofał. Po różnych zaś obustronnych układach pokojowych książę Władysław odkupił miasto Racibórz od biskupa Brunona za trzy tysiące grzywien. - Kronika Jana Długosza-Najazd biskupa praskiego, Brunona z Ołomuńca na Racibórz.- Bruno zajmuje miasto, lecz zostaje odparty spod zamku.
- Układ pokojowy z Brunonem z Ołomuńca.
- Władysław odkupuje miasto Racibórz za 3000 grzywien.
1251
★
[...] książę Wielkopolski Przemysł siostrę swą Eufemię wydał za mąż za księcia opolskiego Władysława, która była z nim spokrewniona w piątym i czwartym stoniu. - Kronika wielkopolska-Małżeństwo Eufemią, córką Władysława Odonica.-(7 IX) Śmierć księżnej-wdowy Wioli.
- Władysław przejmuje władzę w ziemi cieszyńskiej.
1253
★
[...] książę krakowski Bolesław i opolski Władysław wraz ze swoimi wojskami, a także ruskimi, spustoszyli ogniem i mieczem ziemię opawską, którą przedtem zajął król Czech Przemysł, którego nazywano Ottokarem. - Kronika wielkopolska---
Bolesław nie poszedł za rzekę, ale stanął na wzgórzu gotowy do boju. Władysław [opolski] poszedł i dotarł do pierwszej bramy [Opawy]. Paląc, poszedł do drugiej bramy. I wyjechali Czesi i kilku z nich zabili, a resztę odpędzili [...] - Latopis halicko-włodzimierski-(VI/VII) Uderzenie wojsk polsko-ruskich (Bolesława Wstydliwego, Władysława, Lwa i Daniela Halickiego) na ziemię opawską, w celu poparcia węgierskiej wyprawy na Austrię (będącą pod panowaniem czeskim).
- Nieudane oblężenie Opawy i Głubczyc.
1254
-(8 V) Uroczystości w Krakowie ku czci Św. Stanisława, połączone ze zjazdem książąt piastowskich.-Lokacja Bytomia na prawie średzkim.
1255
-(lato) Władysław związuje się z dworem króla Czech, Przemysła II Ottokara.1256/1260
-Zawarcie sojuszu z Henrykiem III Białym.ok. 1257
-Lokacja Wodzisławia Śląskiego na prawie magdeburskim.1259-1260
★
Ogromne wojsko tatarskie wkroczywszy z wielką szybkością do Polski po zdobyciu zamku i miasta Sandomierza morduje po barbarzyńsku wiele tysięcy napotkanych tam ludzi, mężczyzn i kobiet. Pozostałych, pędząc jak bydło do Wisły, potopiło, piękne i młode kobiety uprowadziło do niewoli. Pustoszą klasztor w Zawichoście i na Łysej Górze. Aż do Krakowa i Bytomia plądrują, szerząc grabież, mordy i uprowadzanie ludzi do niewoli. - Kronika Jana Długosza-(/30 XI 1259-II 1260) Najazd tatarski (przy wsparciu ruskim) na Małopolskę i ziemię bytomską.1260
-(VI-VII) Udzielenie wsparcia wojskowego Czechom walczącym z Węgrami.- (12 VII) Udział w zwycięskiej bitwie pod Kressenbrun.
1261
-(XII) Zjazd w Pradze z Przemysłem II Ottokarem.- Władysław bierze udział w koronacji królewskiej Przemysła II Ottokara.
- Regulacja przebiegu granicy między księstwem opolskim a Morawami.
1262
-(7 VI) Wiec w Dankowie.- Władysław podejmuje (nieudaną) próbę nakłonienia Bolesława Wstydliwego i Bolesława Pobożnego do poparcia Czech.
1265
★
[...] 7 dnia sierpnia, ruszył król [Przemysł II Ottokar] do Bawarii, z wielką ilością zbrojnych Czechów, Morawian, Polaków, Austriaków i Karyntyjczyków. - Kronika Franciszka Praskiego-(7 VIII-XI) Militarne wsparcie Przemysła II Ottokara podczas jego wyprawy na Bawarię (?).1267
★
Byli tu: znamienity król Czechów Ottokar, książę Śląska Władysław, biskup Salzburga i jego bracia książęta śląscy, wnukowie świętej i wielu książąt opolskich, poszczególni ze swoim rycerstwem według godności swego stanu i dostojeństwa świeckiego [...] - Legenda o Świętej Jadwidze Śląskiej-(26 VIII) Udział w uroczystościach kanonizacyjnych Św. Jadwigi w Trzebnicy.ok. 1270
-Lokacja Lublińca na prawie średzkim.1272
-(25 II) Władysław lokuje Żory na prawie magdeburskim.ok. 1272
-Lokacja Oświęcimia na prawie lwóweckim.1273
★
[Buntownicy] poddają mu [Władysławowi opolskiemu] ziemię krakowską i sandomierską, prosząc go, aby nie odmówił ich przyjęcia, z wielu [bowiem] względów, z powodu sąsiedztwa i związku ziem i płynących stąd wielu korzyści, przyjmą życzliwiej za księcia i pana raczej jego, aniżeli Leszka Czarnego. Książę opolski Władysław dumny z tej gotowości poddania się przyjmuje ją bez zastanowienia w nadziei łatwego zdobycia władzy nad księstwami krakowskim i sandomierskim z powodu bezdzietności i podeszłego wieku Bolesława Wstydliwego, którego śmierci spodziewano się lada dzień. [...] - Kronika Jana Długosza-Możni małopolscy wszczynają bunt przeciwko Bolesławowi Wstydliwemu (z zamiarem osadzenia Władysława na tronie krakowskim).★
[Buntownicy i Opolanie] ruszyli w wielkiej liczbie i niemal ze wszystkimi swoimi siłami i ludźmi (obawiali się bowiem ataku ze strony Bolesława Wstydliwego, ponieważ sprawa była bardzo głośna). Przybyli aż do wsi klasztornej Boguszyna, gdzie w piątek drugiego czerwca dopędziło ich złożone z rycerstwa dworskiego i szlachty wojsko księcia Bolesława Wstydliwego [...] Dochodzi do ostrego starcia między jednymi i drugimi, a bój był tak zawzięty, że niemal nikt nie ustąpił z pola walki. Toteż wielu ludzi z obydwu stron zginęło, wszyscy padali od ciosów w piersi w miejscach, gdzie stali. [...] Zwycięstwo, aczkolwiek nie bez wielkiego przelewu krwi, przypadło rycerzom Bolesława. - Kronika Jana Długosza-Wyprawa na Kraków.- (2 VI) Bolesław zwycięża Władysława i buntowników w bitwie pod Bogucinem (k. Olkusza).
- Zajęcie zachodniej części ziemi krakowskiej (m.in. kasztelanii chrzanowskiej).
★
Bolesław książę Krakowa i Sandomierza, Bolesław książę Polski, Konrad książę Mazowsza, Leszek książę Sieradza, wkroczywszy na ziemie Władysława księcia Opola zniszczyli ją i zupełnie łupiąc i podkładając ogień aż do Opola i do Koźla, i aż po Odrę, i wielu ludzi wytracili tamże. - Rocznik Traski---
[Bolesław Wstydliwy] ściąga siły ze wszystkich swoich dzielnic i przy osobistej pomocy książąt: kaliskiego i wielkopolskiego Bolesława Pobożnego oraz sieradzkiego Leszka Czarnego, w dzień św. Szymona i Judy najeżdża zbrojnie ziemię opolską i paląc wsie oraz miasta sieje możliwie najdalej spustoszenie. Podchodzi też pod samo miasto Opole i wszystkie jego przedmieścia niszczy i pali, powstrzymuje się jednak od szturmowania i oblegania, poprzestając jedynie na paleniu domów i pustoszeniu pól. [...] Od Opola posuwano się nieprzerwanym marszem w kierunku Koźla i Raciborza i nie wcześniej zaprzestano pustoszenia, dopóki nie splądrowano wszystkich ziem podległych księciu Władysławowi Opolczykowi. - Kronika Jana Długosza-(28 X-XI) Odwetowy najazd Bolesława Wstydliwego, Bolesława Pobożnego, Leszka Czarnego i Konrada II mazowieckiego na Opolszczyznę.
- Spustoszenie okolic Opola, Koźla i Raciborza przez koalicjantów.
1274
-Układ pokojowy z Bolesławem Wstydliwym.- Władysław rezygnuje (?) z pretensji do tronu krakowskiego.
- Zwrot kasztelanii chrzanowskiej Bolesławowi Wstydliwemu w zamian za potwierdzenie panowania w zachodniej części ziemi krakowskiej (między rzekami Skawą i Skawinką).
1275
-Władysław lokuje Głogówek na prawie średzkim.1277
-(VII) Udział w zjeździe we Wrocławiu z królem czeskim Przemysłem Ottokarem II.-Lokacja Kęt na prawie magdeburskim.
1277/1279
-Władysław przekazuje synowi Bolesławowi dzielnicę ze stolicą w Opolu, w której faktycznie rządzi on samodzielnie (pomimo, iż formalnie Opole pozostaje częścią władztwa Władysława).1280
-(III) Zjazd w Wiedniu z Rudolfem Habsburgiem.- Zawarcie sojuszu z Henrykiem IV.
1281/1282
-(27 VIII bądź 13 IX) Śmierć Władysława I opolskiego.
Władysław I opolski - podobizna z epitafium
z kościoła cystersów w Rudach
heraldyka:
sfragistyka:
 ... SLAVI DVCIS DE CALI ... |  +SIGILLVM DVCIS WLODIZLAI DE OPOL |
 +SIGILL WLADIZLAI DVCIS DE OPOL |  +S WLADISLAI DEI GRA DVCIS OPOLIEN |
 +S DVCIS WLADIZLAVI |  +S WLADISLAI DVC ... ...IEN |
ciekawostka:
Jak podaje Wincenty z Kielczy w Żywocie większym Św. Stanisława (Vita maior) Władysław miał dostąpić cudu dzięki wstawiennictwu tego świętego: Gdy książę opolski Władysław udawał się z pośpiechem do księcia krakowskiego Bolesława na umówiony zjazd, w ciągu jednej nocy wyrósł na jego biodrze straszny wrzód, który kazał mu całkiem zwątpić o dokonaniu zamierzonej podróży. Gdy zaś zapadł w sen, usłyszał w widzeniu te słowa: "Wezwij Św. Stanisława, a otrzymasz łaskę upragnionego zdrowia". Uczynił to, a zbudziwszy się poznał, że jest całkiem uwolniony z choroby. Przez długi jednak czas później utrzymywała się na jego ciele blizna, czyli niebolesny ślad wrzodu.
ważniejsze fundacje:
| 1254 | kościół Św. Wojciecha "na Górce" w Opolu |
|---|---|
| ok.1257 | klasztor franciszkanów w Wodzisławiu Śląskim |
| ok.1258 | klasztor franciszkanów w Bytomiu |
| 1252/58 | klasztor cystersów w Rudach k. Raciborza |
| 1264 | klasztor franciszkanów w Głogówku |
| 1268 | klasztor benedyktynów w Orłowej |
przyczyna śmierci:
| 27 VIII lub 13 IX 1281/1282 | nieznana |
|---|
pochówek:
| 1281/1282 | kościół dominikanów w Raciborzu (obecnie jako kościół Św. Jakuba) |
|---|---|
| zdjęcie kościoła Św. Jakuba w Raciborzu | |
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
- Kronika Wielkopolska, oprac.: Brygida Kürbis, tłum.: Kazimierz Abgarowicz, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
literatura:
- Wojciech Dominiak, Ostatni władca Górnego Śląska - Władysław I, pan na Opolu i Raciborzu (1225-1281), Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW Grzegorz Wawoczny, Racibórz 2009
- Jerzy Horwat, Księstwo opolskie i jego podziały do 1532 r., Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2002
- Jerzy Horwat, Piastowie górnośląscy, Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu - Historia - zeszyt nr 8, Bytom 2007
- Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wydawnictwo Rzeka, Wrocław 2001
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Benedykt Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975
ilustracje:
- Alwin Schultz, Die Schlesischen Siegel bis 1250, Josef Max & Komp., Breslau (Wrocław) 1871
- Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com