Zygmunt III Waza

Osoba JKMci jest prawdziwie kawalerska, kształtnej kibici, twarz podługowata, czoło wysokie, nos kształtny, lecz trochę za duży, bródka niewielka orzechowa, oczy duże, wzrok łagodny i uprzejmy.
Diariusz legacji kardynała Gaetano

genealogia:

rodzice → drzewo genealogiczne
Jan III Waza, książę Finlandii, późniejszy król SzwecjiKatarzyna, córka Zygmunta I Starego
życiepanowanie
20 VI 1566 (Gripsholm) - 30 IV 1632 (Warszawa)1587 (koronacja 27 XII 1587) - 1632
SZWECJA: 1592 (koronacja 19 II 1594) - 1599
małżeństwa
  1. OO1592 - 1598: Anna, córka Karola II Habsburga, arcyksięcia austriackiego, praprawnuczka Kazimierza IV Jagiellończyka
  2. OO1605 - 1631: Konstancja, córka Karola II Habsburga, arcyksięcia austriackiego, praprawnuczka Kazimierza IV Jagiellończyka
potomstwo → drzewo genealogiczne
  1. Anna Maria (23 V 1593 - 9 II 1600)
    Katarzyna (9 IV 1594 - 16 V 1594)
    Władysław (9 VI 1595 - 20 V 1648)
    Katarzyna (IX 1596 - 2 VI 1597)
    Krzysztof (10 II 1598)
  2. Jan Kazimierz (26 XII 1607 - 9 I 1608)
    Jan Kazimierz (22 III 1609 - 16 XII 1672)
    Jan Albert (Olbracht) (25 VI 1612 - 29 XII 1634)
    Karol Ferdynand (3 X 1613 - 9 V 1655)
    Aleksander Karol (14 XI 1614 - 19 XI 1634)
    Anna Konstancja (20 I 1616 - 24 V 1616)
    Anna Katarzyna Konstancja (7 VIII 1619 - 8 X 1651)

kalendarium:

1587

-(2 II-9 III) Sejm konwokacyjny (pod laską Stanisława Uchańskiego).
-(30 VI-22 VIII) Sejm elekcyjny w Warszawie (pod laską Kaspra Dębińskiego i Pawła Orzechowskiego).
  • (19 VIII) Zygmunt zostaje wybrany na króla (m.in. dzięki staraniom dyplomatycznym Anny Jagiellonki).
  • (22 VIII) Elekcja arcyksięcia Maksymiliana Habsburga (dokonana głównie przez magnaterię, na czele z rodem Zborowskich).
-(8 IX) Jan Zamoyski zajmuje Kraków i zabezpiecza insygnia koronacyjne (w celu koronacji Zygmunta).
-(15 IX) Traktat kalmarski z Janem III Wazą.
  • Regulacja wzajemnych stosunków Rzeczpospolitej ze Szwecją.
-Maksymilian Habsburg zaprzysięga pacta conventa w Ołomuńcu (27 IX) i wkracza zbrojnie do Polski (5 X).
  • (24-30 XI) Nieudane oblężenie Krakowa przez Maksymiliana Habsburga i jego stronników.
-(7 X) Zygmunt przybywa do Rzeczypospolitej (do Gdańska).
  • Zaprzysiężenie pactów conventów w klasztorze oliwskim.
-(4 XI) Spotkanie z Anną Jagiellonką w Piotrkowie.
-(9 XII) Zygmunt przybywa do Krakowa.
  • (27 XII) Koronacja Zygmunta Wazy w katedrze wawelskiej.

1587-1588

-(10 XII-30 I) Sejm koronacyjny (pod laską Jana Gajewskiego).
  • Zygmunt obiecuje darowanie win wszystkim, którzy wystąpili przeciwko jego elekcji.
  • Zatwierdzenie litewsko-moskiewskiego rozejmu (zawartego na 15 lat).
  • (27 I) Litwini dokonują formalnego uznania Zygmunta za swego władcę.
  • (28 I) Zatwierdzenie Trzeciego Statutu Litewskiego.

1588

-(24 I) Jan Zamoyski rozbija siły Maksymiliana Habsburga pod Byczyną.
  • Pojmanie i uwięzienie (w Krasnymstawie) Maksymiliana Habsburga.

1589

-(6 I) Początek obowiązywania Trzeciego Statutu Litewskiego.
-(5 III-23 IV) Sejm pacyfikacyjny (pod laską Dymitra Chaleckiego).
  • Szlachta odrzuca projekt reform państwowych przygotowany przez Jana Zamoyskiego (głównie z powodu zamieszczenia przepisu o wykluczeniu Habsburgów z grona kandydatów do tronu Rzeczypospolitej).
-(9 III) Traktat bytomsko-będziński z Habsburgami (zawarty dzięki mediacji kardynała Aldobrandiniego).
  • Cesarz, arcyksiążęta i kraje cesarskie uznają Zygmunta królem i zobowiązują się do nie wiązania się wrogimi Rzeczypospolitej i Szwecji układami z Moskwą i zwrotu Lubowli.
    • Uwolnienie Maksymiliana Habsburga.
  • (24 V) Zygmunt zaprzysięga postanowienia układu w Lublinie.
  • Zaprzysiężenie układu przez arcyksiążąt: Karola (30 V), Ferdynanda (5 VI) i Ernesta (10 VI) oraz przez cesarza (10 VII).
-Wyprawa kozacka przeciwko Tatarom.
  • Kozacy zdobywają i palą Eupatorię.
-(VIII) Odwetowy najazd tatarsko-turecki na Rzeczpospolitą.
  • Wojska tureckie palą pograniczny Śniatyń.
  • Pobicie Tatarów pod Baworowem.
-(7 IX-X) Zjazd z Janem III Wazą w Rewlu.
  • Jan III wzywa Zygmunta do porzucenia Rzeczypospolitej i powrotu do Szwecji.

1590

-(8 III-21 IV) Sejm w Warszawie (pod laską Hieronima Gostomskiego).
  • Pozbawienie arcyksięcia Maksymiliana Habsburga prawa do ubiegania się kiedykolwiek o tron polski.
  • Uchwalenie zakazu samowolnych wypraw kozackich.
  • Wydzielenie z królewszczyzn majątków (tzw. ekonomii) oraz dochodów na utrzymanie króla i dworu.
    • Ostateczne oddzielenie skarbu publicznego od królewskiego.

1590-1591

-(2 XII-15 I) Obrady sejmu (pod laską Jana Izdbińskiego-Rusieckiego).
  • Ograniczenie władzy urzędu hetmańskiego.

1591

-(23-25 V) Zamieszki na tle religijnym (antyprotestanckie) w Krakowie.
-(25 VII) Zjazd szlachecki w Chmielniku.
  • Szlachta żąda wyjaśnień od Zygmunta w sprawie jego roli w przeciwdziałaniu tumultom religijnym.

1591-1593

-Pierwsze powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Krzysztofa Kosińskiego.
  • (XII 1591/1592) Kozacy zdobywają Białą Cerkiew, Perejasław i Trypole.
  • (1592) Powstanie rozszerza się na Wołyń, Bracławszczyznę i Kijowszczyznę (wobec nieudanych rozmów pokojowych z komisarzami królewskimi).
  • (2 II 1593) Buntownicy zostają rozbici pod Piątkiem (na Wołyniu) przez nadworne wojska Ostrogskich.
    • Krzysztof Kosiński zawiera ugodę z Konstantym Ostrogskim.
  • (lato 1593) Kozacy wznawiają działania zbrojne (przeciwko Wiśniowieckim).
    • (VIII) Nieudany atak buntowników na Czerkasy.
      • Śmierć Krzysztofa Kosińskiego.
      • Zawarcie ugody.

1592

-(3 V) Małżeństwo per procuram z Anną, córką Karola II Habsburga, arcyksięcia austriackiego (zawarte w Wiedniu poprzez marszałka wielkiego litewskiego Albrechta Radziwiłła i biskupa krakowskiego Jerzego Radziwiłła).
  • (26 V) Przyjazd Anny Habsburżanki do Krakowa.
    • (31 V) Ślub z Anną i jej koronacja w katedrze wawelskiej.
-(1 VI) Zjazd (nielegalny) szlachty w Jędrzejowie.
  • Szlachta domaga się wszczęcia dochodzenia przeciwko Zygmuntowi i grozi mu detronizacją, wobec planów przekazania tronu Ernestowi Habsburgowi.
-(7 IX-19 X) Sejm inkwizycyjny (pod laską Jana Paca).
  • Zygmunt rezygnuje z projektu przekazania tronu Ernestowi Habsburgowi i wyjazdu do Szwecji.
-(17 XI) Śmierć Jana III Wazy, króla szwedzkiego.
  • Zygmunt zostaje powołany na tron Szwecji.

1593

-(4 V-15 VI) Sejm w Warszawie (pod laską Mikołaja Daniłowicza).
  • (15 VI) Zygmunt uzyskuje zgodę na opuszczenie Rzeczypospolitej w celu przejęcia władzy w Szwecji.
-(3 VIII) Wyjazd do Szwecji.
  • Pozostawienie (w rękach Anny Jagiellonki) córki Anny Marii, jako zakładniczki gwarantującej powrót pary królewskiej do Rzeczypospolitej.

1594

-Podniesienie szkoły średniej z Zamościu do rangi Akademii Zamoyskiej.
-(19 II) Koronacja Zygmunta na króla Szwecji w Uppsali.
-Powrót do Rzeczypospolitej.

1595

-(6 II-21 III) Obrady sejmu (pod laską Stanisława Sasina Karśnickiego).
-Jan Zamoyski wyprawia się na Mołdawię.
  • Osadzenie Jeremiego Mohiły, sprzymierzeńca Rzeczypospolitej, na tronie hospodarskim.
    • (21 VIII) Jeremi Mohiła składa hołd Rzeczypospolitej.
  • (19-20 X) Pobicie wojsk tatarsko-tureckich pod Cecorą.

1595-1596

-Powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Semena Nalewajki.
  • (11 XII 1595) Buntownicy zdobywają i pustoszą Mohylew.
  • (II 1596) Hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski zwycięża oddziały Nalewajki nieopodal Przyłuki.
  • (IV 1596) Nieudana próba zdobycia Perejesławia przez Kozaków.
  • (IV 1596) Stanisław Żółkiewski zwycięża pod Ostrym Kamieniem.
  • (26 V-7 VI 1596) Buntownicy zostają osaczeni na uroczysku Sołonica (nad rzeka Sułą).
    • (7 VI 1596) Kapitulacja powstańców kozackich (wojska hetmańskie dokonują rzezi części jeńców).

1596

-(26 III-13 V) Obrady sejmu (pod laską Piotra Myszkowskiego).
  • Sejm uchwala wysłanie poselstwa do Szwecji (do regenta Karola Sudermańskiego) z upomnieniem, aby dochowywano należytego posłuszeństwa Zygmuntowi.
-(6-10 X) Synod w Brześciu Litewskim.
  • Ustanowienie unii kościelnej (podporządkowanie Kościoła prawosławnego papieżowi - w przyszłości Kościół greckokatolicki).
    • Początek rozłamu w Kościele prawosławnym (wobec opozycyjnej postawy tzw. dyzunitów).

1597

-(10 II-25 III) Obrady sejmu (pod laską Piotra Myszkowskiego).
-(11 IV) Semen Nalewajka zostaje ścięty w Warszawie.

1598

-(10 II) Śmierć Anny Habsburżanki.
-(8 III-13 IV) Obrady sejmu (pod laską Floriana Gomolińskiego).
  • Sejm przyjmuje Korekturę pruską - zbiór praw Prus Królewskich.
  • Uchwalenie zgody (i podatków) na wyprawę Zygmunta do Szwecji.
-(8 V) Maksymilian Habsburg ostatecznie rezygnuje z praw do tronu polskiego.
-(10 VII) Zatwierdzenie traktatu bytomsko-będzińskiego przez króla Hiszpanii, Filipa II Habsburga.
-(3 VIII-9 XI) Wyprawa do Szwecji.
  • (VIII) Zajęcie twierdz w Sztokholmie i Kalmarze.
  • (25 IX) Klęska pod Linköping ze stronnikami Karola Sudermańskiego.
    • (29 IX) Zygmunt zobowiązuje się do zwołania sejmu (riksdagu) do Sztokholmu, rozpuszczenia wojsk cudzoziemskich i wydania Kalmaru.

1599

-(2 V) Szwedzi odbijają Kalmar (wobec braku żywności u obrońców).
-(24 VII) Riksdag sztokholmski detronizuje Zygmunta.
  • Zygmunt odrzuca propozycję przekazania tronu nieletniemu synowi Władysławowi, pod warunkiem jego przyjazdu do Szwecji i wychowania w wierze luterańskiej.
-Opanowanie Mołdawii przez wrogiego Rzeczypospolitej Michała Walecznego.

1600

-(20 I) Król Hiszpanii, Filip III Habsburg nadaje Zygmuntowi Order Złotego Runa.
-(9 II-21 III) Obrady sejmu (pod laską księcia świrskiego).
  • (12 III) Zygmunt inkorporuje Estonię do Rzeczypospolitej.
-Detronizacja "polskiej" linii Wazów przez sejm szwedzki.
-Wybucha wojna ze Szwecją.
  • Szwedzi zajmują Inflanty.
  • Udana obrona oblężonej Rygi.
-Jan Zamoyski wyprawia się na Wołoszczyznę.
  • (20 X) Zwycięstwo nad Telezyną nad wojskami Michała Walecznego.
  • Ponowne osadzenie Jeremiego Mohiły na tronie hospodarskim.

1600-1601

-Nieudane rokowania z carem Borysem Godunowem.
  • (4 XII 1600) Kanclerz Lew Sapieha przedstawia propozycję unii Rzeczypospolitej i Moskwy, opartą na zasadzie równouprawnienia (także katolicyzmu i prawosławia).

1601

-(7 I) Zwycięstwo nad Szwedami pod Kiesią.
-(7 II-13 III) Obrady sejmu (pod laską Zbigniewa Ossolińskiego).
  • Nadawanie szlachectwa możliwe wyłącznie za zgodą sejmu.
  • (11 III) Rozejm z Moskwą (na okres 22 lat).
-(23 VII) Zwycięstwo hetmana wielkiego litewskiego Krzysztofa "Pioruna" Radziwiłła nad Szwedami pod Kokenhausen.

1602

(17 I) Zygmunt zaprzysięga układ rozejmowy z Moskwą.
-Zajęcie Fellina i Białego Kamienia przez siły polskie.
-Zwycięstwo nad Szwedami pod Rewlem.
-Otwarcie w Rakowie szkoły ariańskiej.

1603

-(4 II-5 III) Obrady sejmu (pod laską Feliksa Kryskiego).

1604

-(23 IX) Jan Karol Chodkiewicz zwycięża Szwedów pod Białym Kamieniem.

1604-1606

-Pierwsza dymitriada w Rosji (magnateria polska próbuje wprowadzić na tron carski własnego kandydata, rzekomego syna Iwana Groźnego).
  • (X 1604) Dymitr Samozwaniec wyrusza na Rosję (przy wsparciu polskiego magnata, Jerzego Mniszcha).
  • (31 I 1605) Porażka wojsk Dymitra Samozwańca pod Dobryniczami.
  • (13 IV 1605) Śmierć cara Borysa Godunowa.
    • (7 V 1605) Wojska carskie przechodzą na stronę Dymitra.
    • (10 VI 1605) Bojarzy mordują syna Borysa, Fiodora (i jego matkę).
    • (31 VII 1605) Koronacja Dymitra Samozwańca na cara.
    • (26/27 V 1606) Bunt Szujskich.
      • Dymitr zostaje zamordowany.
      • (29 V) Wasyl Szujski koronuje się na cara.

1605

-(20 I-3 III) Sejm w Warszawie (pod laską Stanisława Białłozora).
  • Upada projekt reformy systemu politycznego Rzeczypospolitej.
-(11 V) Zygmunt przekazuje administrację Prus Książęcych Joachimowi Fryderykowi, elektorowi brandenburskiemu.
-(VIII-IX) Wielka ofensywa szwedzka w Inflantach.
  • Szwedzi rozpoczynają oblężenie Rygi.
  • (27 IX) Rozbicie wojsk szwedzkich pod Kircholmem przez Jana Karola Chodkiewicza, hetmana wielkiego litewskiego.
-(23 X) Małżeństwo per procuram z Konstancją, córką Karola II Habsburga, arcyksięcia austriackiego (zawarte w Grazu poprzez marszałka wielkiego koronnego Zygmunta Myszkowskiego i biskupa łuckiego Marcina Szyszkowskiego).
  • (11 XII) Ślub z Konstancją i jej koronacja w katedrze wawelskiej.

1606

-(7 III-18 IV) Obrady sejmu (pod laską Stanisława Ryszkowskiego).
-Wyparcie floty szwedzkiej z Zatoki Gdańskiej przez okręty polskie.
-Łupieżcza wyprawa kozacka na Warnę, Kilię i Białogród.
-Pobicie Tatarów przez Stanisława Żółkiewskiego pod Udyczem.

1606-1609

-Rokosz Mikołaja Zebrzydowskiego (sandomierski).
  • Antykrólewskie zjazdy opozycji (pod przywództwem wojewody krakowskiego, Mikołaja Zebrzydowskiego i księcia Janusza Radziwiłła) w Stężycy (9-22 IV 1606), Lublinie (4 VI 1606) i Sandomierzu (VIII 1606).
  • (8 X 1606) Zygmunt zawiera z rokoszanami ugodę w Janowcu.
  • (24 VI 1607) Rokoszanie ogłaszają w Jeziornej detronizację Zygmunta.
  • (6 VII 1607) Pokonanie rokoszan w bitwie pod Guzowem przez wojska królewskie pod dowództwem Stanisława Żółkiewskiego.
  • (15 I-26 II 1609) Sejm ogłasza amnestię dla uczestników rokoszu.

1608

-(20 VII) Podpisanie (w Moskwie) rozejmu polsko-moskiewskiego.
-Kozacy napadają na miasto Perekop (na Krymie).

1609

-(10 III) Wrogi Rzeczypospolitej sojusz wojskowy Moskwy ze Szwecją (zawarty w Wyborgu).
-Zwycięstwo polskiej floty nad Szwedami w bitwie w porcie Salis.
-Odbicie Parnawy z rąk szwedzkich.
-Rozbicie wojsk szwedzkich pod Rygą przez oddziały Jana Karola Chodkiewicza.
-(18 VIII) Zygmunt wyprawia się przeciwko Wasylowi Szujskiemu.
  • (1 X) Rozpoczęcie oblężenia Smoleńska.

1610

-(4 VII) Stanisław Żółkiewski zwycięża pod Kłuszynem.
  • (4 VII) Kapitulacja załogi Cariewa Zajmiszcza.
-(27-28 VIII) Stanisław Żółkiewski zawiera (w imieniu Zygmunta) układ z bojarami moskiewskimi.
  • Ogłoszenie królewicza Władysława carem rosyjskim.
  • Zygmunt zostaje zobowiązany do zwrotu zdobytych zamków.
  • Ex-car Wasyl Szujski i jego bracia zostają wydani w ręce polskie.
-(8 X) Pozostawienie polskiej załogi na Kremlu.

1611

-(III) Wybuch powstania w Moskwie.
  • (30 III) Polska załoga podpala Moskwę.
-(13 VI) Zdobycie Smoleńska.
-(26 IX-9 XI) Obrady sejmu (pod laską Jana Swoszowskiego).
  • (16 X) Rozejm ze Szwecją.
  • (29 X) Eks-car Wasyl Szujski (wraz z braćmi Iwanem i Dymitrem) składa hołd Zygmuntowi na zamku warszawskim.
    • Uwięzienie braci Szujskich na zamku w Gostyninie.
  • (5 XI) Sejm przenosi (mimo protestów stanów pruskich) lenno pruskie na Hohenzollernów brandenburskich, w przypadku wymarcia Hohenzollernów pruskich.
-(XI) Turcy usuwają hospodara mołdawskiego Konstantego Mohiłę i osadzają na tronie mołdawskim Stefana Tomżę.

1612

-Wyprawa Stefana Potockiego do Mołdawii (w celu ponownej intronizacji Konstantego Mohiły).
  • (19 VII) Porażka pod Sasowym Rogiem.
    • Stefan Potocki dostaje się do niewoli.
-(12 lub 22 IX) Śmierć Wasyla Szujskiego w polskiej niewoli w Gostyninie.
-Zwycięstwo Kozaków nad Tatarami pod Białą Cerkwią.
-(6 XI) Siły bojarów wypierają polską załogę z Kremla.

1612-1613

-Nieudana wyprawa Zygmunta i Władysława do Moskwy (po koronę carską dla Władysława).
  • (2 X 1612) Przybycie do Smoleńska.
  • (4 I 1613) Zygmunt odrzuca propozycję (bojarów moskiewskich) przekazania Władysławowi korony carskiej, pod warunkiem jego przejścia na prawosławie, zwrotu Smoleńska oraz potwierdzenia praw.
  • (17 II 1613) Powrót do Warszawy.
  • (14 III 1613) Michał Romanow zostaje koronowany na cara rosyjskiego.

1613

-(28 II-2 IV) Obrady sejmu (pod laską Maksymiliana Przerębskiego).
  • Powstanie Trybunału Skarbowego w Radomiu.
-(23 III) Zygmunt zawiera przymierze z Habsburgami.
-Łupieżcze wyprawy kozackie na Krym.
-Zwycięstwo Kozaków w bitwie morskiej z Turkami pod Oczakowem.
-(3-24 XII) Sejm nadzwyczajny w Warszawie (pod laską Aleksandra Korwina Gosiewskiego).

1614

-Zdobycie i spalenie Synopy przez siły kozackie.
-(10 X) Komisja w Żytomierzu dotycząca spraw kozackich.
  • Przywrócony zostaje rejestr kozacki.
  • Zakaz organizowania samowolnych wypraw wojennych przez Kozaków.

1615

-(12 II-27 III) Obrady sejmu (pod laską Jana Świętosławskiego).
-Zdobycie i spalenie tureckich portów w Mizewnie i Archioce przez Kozaków.
-(jesień) Wyprawa mołdawska Michała Wiśniowieckiego i Samuela Koreckiego.
  • Wygnanie Stefana Tylży i przekazanie tronu hospodarskiego Aleksandrowi Mohile.

1616

-(26 IV-7 VI) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Szczawińskiego).
-(lato) Wojska Samuela Koreckiego i Aleksandra Mohiły zostają rozbite przez Turków.
-Złupienie Kaffy i Trapezuntu przez Kozaków.
-(12 XI) Stanisław Żółkiewski zawiera układ pokojowy z nowym hospodarem mołdawskim, Michałem Radulem.

1617

-(23 IX) Układ polsko-turecki w Buszy.
  • Zygmunt zobowiązuje się do pełnej neutralności w sprawach mołdawskich oraz do powstrzymywania łupieżczych wypraw kozackich.

1617-1618

-Wyprawa królewicza Władysława przeciwko Moskwie.
  • Zajęcie Dorohobuża (11 X 1617), Wiaźmy (28 X 1617) i Cariewa Zajmiszcza.
  • Nieudana próba zdobycia Możajska (8 XII 1617) i Borisowa Gorodiszcza (7 VII 1618).
  • (10-11 X 1618) Nieudane próby zdobycia Moskwy.

1618

-(13 II-III) Obrady sejmu (pod laską Krzysztofa Wiesiołowskiego).
-(18 VIII) Śmierć Albrechta Fryderyka Hohenzollerna.
  • Połączenie Prus Książęcych z Brandenburgią (poprzez osobę Jana Zygmunta Hohenzollerna).
-Najazdy tatarskie na Podole.

1618 albo 1619

-(11 XII 1618 albo 3 I 1619) Rozejm z Rosją w Dywilinie (zawarty na 14 lat).
  • Ziemia smoleńska, siewierska i czernichowska pozostają przy Rzeczypospolitej.

1619

-(II-III) Obrady sejmu (pod laską Jana Świętosławskiego).
-(V) Odrzucenie propozycji katolików czeskich przejęcia korony czeskiej przez Władysława.
-Zygmunt udziela militarnego wsparcia Habsburgom w wojnie z księciem siedmiogrodzkim, Gaborem Bethlenem (wysyła oddziały lekkiej jazdy, pod dowództwem Aleksandra Lisowskiego - tzw. Lisowczyków).
  • (21 XI) Lisowczycy zwyciężają siły węgierskie Jerzego Rakoczego pod Humenném (i dokonują odsieczy oblężonego Wiednia).
    • Habsburgowie utrzymują koronę węgierską.
-Ugoda rastawiecka z Kozakami zwiększająca rejestr do 3000.

1620

-(III) Złamanie unii brzeskiej.
  • Odnowienie hierarchii Kościoła prawosławnego w Kijowie (bez zgody króla i sejmu).
-Wybucha wojna z Turcją.
  • Hetman wielki koronny Stanisław Żółkiewski wyprawia się do Mołdawii w celu uzyskania pomocy hospodara Kaspera Gratianiego przeciw Turcji.
    • (17 IX-6 X) Bitwa pod Cecorą.
      • (6/7 X) Śmierć Stanisława Żółkiewskiego.
-Udana obrona Lwowa przed Tatarami.
-(3 XI-11 XII) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Szczawińskiego).
-(15 XI) Zamach w Warszawie na życie Zygmunta III.

1621

-(VII) Odparcie najazdu tatarskiego na Podole.
-(VIII) Szwedzi najeżdżają na Inflanty.
  • Utrata Rygi (25 IX) i Mitawy (15 X).
-(23 VIII-IX) Obrady sejmu (pod laską Jana Druckiego Sokolińskiego).
-(27 VIII) Starcie Kozaków z oddziałami turecko-tatarskimi nad Prutem.
-(2 IX-9 X) Udana obrona oblężonego Chocimia.
  • (24 IX) Śmierć Jana Karola Chodkiewicza.
-(9 X) Podpisanie traktatu pokojowego z Turcją.
  • Ustalenie granicy na Dniestrze.
  • Rzeczpospolita uznaje prawa tureckie do Mołdawii.

1622

-(5 VII) Hetman polny litewski Krzysztof Radziwiłł odbija Mitawę z rąk szwedzkich.
-(10 VIII) Zawarcie rozejmu ze Szwedami w Mitawie.
  • Szwecja utrzymuje swoje zdobycze w Inflantach.

1623

-(24 I-5 III) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Sobieskiego).
-(VI) Rozpoczęcie blokady Gdańska przez eskadrę okrętów szwedzkich.

1624

-(11-28 II) Obrady sejmu (pod laską Jana Łowickiego).
-(V-VI) Najazd tatarski Kantemira murzy.
  • Udana obrona Przemyśla.
  • Spalenie Iwonicza przez oddziały tatarskie.
  • (20 VI) Stanisław Koniecpolski pokonuje Tatarów pod Martynowem.
  • (22 VI) Ostateczne rozbicie wojsk tatarskich pod Chocimierzem.

1625

-(5 I-III) Obrady sejmu (pod laską Jana Druckiego Sokolińskiego).
-(27 VI) Król Szwecji, Gustaw Adolf wkracza do Inflant.
  • Udana obrona Dyneburga.
  • Utrata Dorpatu, Mitawy, Kokenhausen i Birży.
-(lato) Wybucha powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Marka Żmajły.
  • (X) Kozacy zostają osaczeni w okolicach Kryłowa przez wojska Stanisława Koniecpolskiego.
    • Nieudane rokowania pokojowe.
  • (X) Zwycięskie starcia z Kozakami pod Kryłowem i nad Cybulnikiem.
  • (X/XI) Marek Żmajła zostaje obalony przez starszyznę kozacką.
    • Nowym hetmanem kozackim zostaje Michał Doroszeńko.
  • (5 XI) Ugoda na uroczysku Niedźwiedzie Łozy (nad Jeziorem Kurukowskim).
    • Zakaz samowolnych wypraw wojennych.
    • Zmniejszenie rejestru do 6000.
-Pokonanie Tatarów przez Kozaków rejestrowych w bitwie pod Białą Cerkwią.

1626

-(27 I-10 III) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Sobieskiego).
-(5 VII) Wojska szwedzkie lądują w Piławie.
  • Porażka wojsk litewskich pod Walmojzą.
  • Szwedzi zajmują Malbork, Tczew, Gniew i Puck.
  • Udana obrona Gdańska.
  • (1 X) Zygmunt ponosi porażkę pod Gniewem.
-(10-29 XI) Sejm w Toruniu (pod laską Marcina Żegockiego).
  • Zygmunt podejmuje próbę (nieudaną) reformy skarbowej.
  • Powołanie Komisji Okrętów Królewskich.
-(9-13 X) Pobicie Tatarów pod Białą Cerkwią przez Stefana Chmieleckiego.

1627

-Ofensywa przeciwko Szwedom.
  • Odzyskanie Pucka (IV) i Gniewa (13 VII).
  • (16 IV) Stanisław Koniecpolski zwycięża Szwedów pod Czarnem.
  • (17-18 VIII) Nierozstrzygnięta bitwa pod Tczewem.
  • (28 XI) Zwycięstwo polskiej floty pod Oliwą.
-(12 X-24 XI) Obrady sejmu (pod laską Aleksandra Chaleckiego).

1628

-Szwedzi zdobywają Brodnicę.
-(27 VI-18 VII) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Sobieskiego).
  • Modyfikacja artykułów okrętowych.

1629

-(9 I-20 II) Obrady sejmu (pod laską Macieja Manieckiego).
-(zima) Nieudana próba odbicia Brodnicy z rąk szwedzkich.
-(I) Zygmunt przekazuje polską flotę wojenną (9 galeonów) na służbę habsburskiej Lidze Katolickiej.
  • (8 II) Polska flota wojenna przybywa do Wismaru.
-(11-12 II) Wojska Stanisława Potockiego zostają pokonane przez Szwedów pod Górznem.
-(27 VI) Stanisław Koniecpolski rozbija wojska szwedzkie pod Trzcianą.
-(26 IX) Zygmunt zawiera rozejm ze Szwecją w Altmarku.
  • Szwecja zachowuje porty pruskie (bez Gdańska, Pucka i Królewca).
-(13-28 XI) Sejm nadzwyczajny (pod laską Stefana Paca).

1630

-(18 II) Szwecja uzyskuje prawo do poboru 3,5% cła od Gdańska.
-(III-VI) Powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Tarasa Fedorowicza.
  • (4 IV) Wojska koronne zostają rozbite pod Korsuniem.
  • (1 V) Buntownicy plądrują i niszczą polskie dwory na Ukrainie (tzw. Noc Tarasowa).
  • (17 V) Hetman wielki koronny Stanisław Koniecpolski uderza na obóz kozacki pod Perejesławiem.
  • (8 VI) Ugoda perejesławska.
    • Zwiększenie rejestru kozackiego do 8000.

1631

-(29 I-13 III) Obrady sejmu (pod laską Jerzego Ossolińskiego).
  • Potwierdzenie wolnej elekcji w Rzeczypospolitej (konstytucja Warunek wolnej elekcji).
  • Uchwalenie konstytucji ustanawiających pokój religijny (Zatrzymanie pokoju pospolitego) oraz biorących pod opiekę prawosławnych (O dobrach władyckich i cerkiewnych).
-(10 VII) Śmierć Konstancji Habsburżanki.
-Założenie w Kijowie prawosławnego Kolegium Kijowskiego, tzw. Akademii Mohylańskiej, pierwszej w świecie wyższej szkoły prawosławnej.

1632

-(22 I) Szwedzi zdobywają Wismar i przejmują polską flotę wojenną.
-(11 III-3 IV) Obrady sejmu (pod laską Marcina Żegockiego).
-(30 IV) Śmierć Zygmunta III Wazy w Warszawie.
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.