Władysław IV Waza

O twarzy pięknej i miłej, o bladoróżowej cerze, świadczącej o prawdziwej skromności; włos jasny, oczy żywe o pogodnym, ale opanowanym spojrzeniu na wszystkie światowości, nos miał długi, postawę zachował jeszcze chłopięcą, kształtne członki; w mowie pełen wdzięku.
Historia Vladislai Poloniae et Sueciae Principis

genealogia:

rodzice → drzewo genealogiczne
Zygmunt III WazaAnna, córka Karola II Habsburga, arcyksięcia austriackiego
życiepanowanie
9 VI 1595 (Łobzów k. Krakowa) - 20 V 1648 (Merecz)1632 (koronacja 6 II 1633) - 1648
ROSJA: 1610 - 1613
małżeństwa (konkubinaty)
  1. ♥ok.1620: Tekla Bzowska, szlachcianka
    • związek niepewny
  2. ♥1634 - ok.1639: Jadwiga Łuszkowska, mieszczka lwowska
  3. OO1637 - 1644: Cecylia Renata, córka Ferdynanda II, cesarza rzymskiego
  4. ♥ok.1640 - ?: Szycikowa - Żydówka, mieszczka wileńska
  5. ♥ok.1640 - ?: Salomonówna - Żydówka, mieszczka grodzieńska
  6. ♥1644 - 1646: Rozyna Małgorzata von Eckenberg
  7. OO1645 - 1648: Maria, córka Karola I Gonzagi, księcia de Nevers
potomstwo (naturalne) → drzewo genealogiczne
  1. Aleksander Kostka-Napierski (ok. 1620 - 18 VII 1651)
    • pochodzenie niepewne
  2. Władysław Konstanty (ok.1635 - 19 III 1698)
  3. Zygmunt Kazimierz (1 IV 1640 - 9 I 1647)
    Maria Anna Izabela (8 I 1642 - 7 II 1642)

kalendarium:

1599

-(24 VII) Riksdag sztokholmski detronizuje Zygmunta.
  • Zygmunt odrzuca propozycję przekazania tronu Władysławowi, pod warunkiem jego przyjazdu do Szwecji i wychowania w wierze luterańskiej.

1610

-(27-28 VIII) Stanisław Żółkiewski zawiera (w imieniu Zygmunta) układ z bojarami moskiewskimi.
  • Ogłoszenie Władysława carem rosyjskim.

1612-1613

-Nieudana wyprawa Zygmunta i Władysława do Moskwy (po koronę carską dla Władysława).
  • (2 X 1612) Przybycie do Smoleńska.
  • (4 I 1613) Zygmunt odrzuca propozycję (bojarów moskiewskich) przekazania Władysławowi korony carskiej, pod warunkiem jego przejścia na prawosławie, zwrotu Smoleńska oraz potwierdzenia praw.
  • (17 II 1613) Powrót do Warszawy.
  • (14 III 1613) Michał Romanow zostaje koronowany na cara rosyjskiego.

1615

-(30 XI) Król Hiszpanii, Filip III Habsburg nadaje Władysławowi Order Złotego Runa.

1617-1618

-Wyprawa Władysława przeciwko Moskwie.
  • Zajęcie Dorohobuża (11 X 1617), Wiaźmy (28 X 1617) i Cariewa Zajmiszcza.
  • Nieudana próba zdobycia Możajska (8 XII 1617) i Borisowa Gorodiszcza (7 VII 1618).
  • (10-11 X 1618) Nieudane próby zdobycia Moskwy.

1619

-(V) Zygmunt odrzuca propozycję (katolików czeskich) przejęcia korony czeskiej przez Władysława.

1621

-(2 IX-9 X) Oblężenie Chocimia przez armię turecką.

1624-1625

-(17 V 1624-22 V 1625) Władysław wyjeżdża (pod przybranym nazwiskiem Snopkowski) na zachód Europy, w celu pogłębienia wiedzy wojskowej.

1625

-(19 I) Władysław zostaje odznaczony przez papieża Urbana VIII tytułem Defensor Fidei (Obrońca Wiary).

1628

-Pierwsze wystawienie opery w Rzeczypospolitej.

1632

-(30 IV) Śmierć Zygmunta III.
-(22 VI-17 VII) Sejm konwokacyjny (pod laską Krzysztofa Radziwiłła).
  • Innowiercy i dyzunici wysuwają postulaty zagwarantowania pełnej wolności wyznania dla wszystkich stanów.
-(24 IX-15 XI) Sejm elekcyjny (pod laską Jakuba Sobieskiego).
  • (8 XI) Elekcja Władysława Wazy.
    • (14 XI) Władysław zaprzysięga pacta conventa i artykuły henrykowskie.
-(jesień) Car Michał Romanow zrywa zawieszenie broni.
  • (14 XI) Wojska rosyjskie rozpoczynają oblężenie Smoleńska.

1633

-(6 II) Koronacja Władysława Wazy w katedrze wawelskiej.
-(8 II-17 III) Obrady sejmu koronacyjnego (pod laską Mikołaja Ostroroga).
  • Kościół prawosławny odzyskuje dawne przywileje i zostaje odtworzona jego hierarchia.
  • Władysław podejmuje (nieudaną) próbę utworzenia Kawalerii - religijnego bractwa orderowego i ustanowienia Orderu Niepokalanego Poczęcia NMPanny.
-(12 II) Odnowienie przymierza z Habsburgami.
-(VI-VII) Najazd Abazy-paszy (namiestnika Sylistrii, tureckiej prowincji) przy wsparciu tatarskim.
  • Stanisław Koniecpolski odnosi zwycięstwa pod Sasowym Rogiem (4 VII) i pod Kamieńcem Podolskim (22 X).
-Utrata Połocka (VII), Wieliża, Uświatu i Ozieryszcza na rzecz Rosji.
-(30 VIII) Władysław przybywa pod oblegany Smoleńsk.
-(22 X) Udana obrona Chocimia przed wojskami tatarsko-turecko-wołoskimi.

1634

-(25-26 II) Kapitulacja wojsk rosyjskich pod Smoleńskiem.
-(14 VI) Władysław zawiera z Rosją pokój w Polanowie.
  • Władysław zrzeka się praw do korony carskiej.
  • Rosja rezygnuje ze swych roszczeń do Inflant i ziem ruskich Wielkiego Księstwa Litewskiego.
-(5 VII) Papież Urban VIII zatwierdza status Kawalerii.
  • Wzrost opozycyjnych nastrojów szlachty (pod przywództwem wojewody wileńskiego Krzysztof Radziwiłła).
-(19 VII-1 VIII) Obrady sejmu (pod laską Gedeona Michała Tryzny).
-(19 VIII) Odnowienie traktatu rozejmowego z Turcją.

1635

-(31 I-17 III) Obrady sejmu (pod laską Jerzego Ossolińskiego).
  • (III) Władysław tworzy Komisję Okrętów Królewskich.
-(wiosna) Poselstwo rosyjskie wykupuje ciało eks-cara Wasyla Szujskiego (za cenę 10000 rubli).
-(12 IX) Rozejm ze Szwecją w Sztumskiej Wsi (na okres 26 lat).
  • Szwedzi zwracają Rzeczypospolitej porty pruskie i rezygnują z kontroli nad komorą celną.
  • (31 X) Potwierdzenie układu przez królową szwedzką Krystynę.
-Bunt Kozaków nierejestrowych pod przywództwem Iwana Sulimy.
  • (3/4 VIII) Buntownicy zdybywają i niszczą (znajdującą się w budowie) polską twierdzę w Kudaku.
  • Iwan Sulima zostaje wydany Stanisławowi Koniecpolskiemu przez starszyznę Kozaków rejestrowych.
  • (12 XII) Stracenie Iwana Sulimy w Warszawie.
-(21 XI-9 XII) Sejm nadzwyczajny (pod laską Mikołaja Łopackiego).

1637

-(20 I-4 III) Obrady sejmu (pod laską Kazimierza Leona Sapiehy).
-(10 III) Śmierć księcia pomorskiego, Bogusława XIV.
  • Przejęcie Pomorza Zachodniego przez Szwecję.
  • Rzeczpospolita uzyskuje ziemię lęborską i bytowską.
-(16 III) Władysław zawiera pakt familijny z Habsburgami.
  • (9 VIII) Małżeństwo per procuram z Cecylią Renatą, córką Ferdynanda II Habsburga, cesarza rzymskiego (zawarte w Wiedniu poprzez Jana Kazimierza i biskupa chełmińskiego Jana Lipskiego).
    • (12 IX) Ślub z Cecylią Renatą (w katedrze warszawskiej).
-Otwarcie opery na zamku królewskim w Warszawie.
-(3-18 VI) Sejm nadzwyczajny (pod laską Jana Stanisława Jabłonowskiego).
  • Władysław doprowadza do uchwalenia konstytucji Cła morskie pomimo sprzeciwów w izbie poselskiej oraz wśród senatorów.
-(lato) Wybucha powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Pawła Pawluka Michnowicza.
  • (12 VIII) Paweł Pawluk wydaje (w Kryłowie) odezwę do Kozaków nierejestrowych i chłopstwa, wzywającą do walki z panami i zdrajcami.
  • (3 IX) Uniwersał barski Stanisława Koniecpolskiego (wzywający do tępienia rebeliantów oraz ich rodzin).
  • (16 XII) Kozacy zostają rozbici pod Kumejkami przez hetmana polnego koronnego Mikołaja Potockiego.
  • (24 XII) Kapitulacja buntowników w Borowicy.
-(5 X) Okręty królewskie wpływają do ujścia Wisły i rozpoczynają pobór cła od przepływających statków.
  • Nieudana próba założenia komory celnej w porcie w Piławie.
  • (8 X) Władze miejskie Gdańska zamykają port i rozpoczynają akcję dyplomatyczną przeciwko poborowi cła.
  • (1 XII) Okręty duńskie napadają na polskie statki w ujściu Wisły, zdobywają je i likwidują komorę celną.

1638

-(10 III-1 V) Sejm w Warszawie (pod laską Łukasza z Bnina Opalińskiego).
  • Władysław ostatecznie rezygnuje z utworzenia Kawalerii i ustanowienia Orderu Niepokalanego Poczęcia NMPanny, a także zostaje zmuszony do zaniechania wprowadzenia ceł morskich.
  • (20 IV) Wyrok komisji śledczej nakazujący zamknięcie Akademii i drukarni ariańskiej w Rakowie.
  • Uchwalenie zakazu przyjmowania i używania cudzoziemskich tytułów (hrabia, książę).
  • Ustawa stawiająca Kozaków spoza rejestru na równi z chłopami pańszczyźnianymi.
  • Władysław zobowiązuje się do niezwoływania sejmów nadzwyczajnych bez szczególnego powodu.
-(20 III) Wybucha bunt kozacki na Ukrainie pod wodzą Jakuba Ostrzanina, Dymitra Huni i Karpa Skidana.
  • (VI) Wojska koronne zwyciężają powstańców pod Żołninem.
  • (9 VIII) Kapitulacja buntowników nad rzeką Starzec.
  • (10 VIII) Mikołaj Potocki zdobywa obóz kozacki pod Krzemieńczukiem.
  • (4 XII) Ugoda w Masłowym Stawie.
    • Likwidacja samorządu wojskowego Kozaków.
-(19 IV) Ścięcie Pawła Pawluka Michnowicza w Warszawie.
-(lato-jesień) Władysław (za zgodą sejmu) opuszcza Rzeczpospolitą w celu leczniczym.
  • Pobyt (wraz z żoną Cecylią Renatą) w kąpieliskach uzdrowiska Baden.
  • (22-23 X) Spotkanie z cesarzem Ferdynandem III Habsburgiem.

1639

-(I) Zjazd w Grodnie z Jerzym Wilhelmem, elektorem brandenburskim.
-(VII) Nieudana próba najazdu na Inflanty szwedzkie przez oddział Hermana Botha, zwerbowany w celu dokonania prowokacji.
-(5 X-16 XI) Obrady sejmu (pod laską Władysława Kierdeya).
  • (16 XI) Sejm po raz pierwszy rozchodzi się bez podjęcia uchwał.

1640

-(25 II) Rozruchy religijne w Wilnie.
-(19 IV-1 VI) Obrady sejmu (pod laską Jana Stanisława Jabłonowskiego).
-Najazd tatarski na wschodnie kresy Rzeczypospolitej.

1641

-(20 VIII-4 X) Obrady sejmu (pod laską Bogusława Leszczyńskiego).
  • Dopuszczenie zagranicznej szlachty do polskiego szlachectwa możliwe wyłącznie podczas sejmu.
  • Zakaz opuszczania kraju przez króla bez zgody sejmu.
  • (4 X) Ostatni hołd pruski elektora Fryderyka Wilhelma.
-(11 X) Władysław zezwala na utworzenie w Akademii Wileńskiej wydziałów medycznego i prawa.

1642

-(11-26 II) Obrady sejmu (pod laską Krzysztofa na Baksztach Zawiszy).

1643

-(1 II-29 III) Obrady sejmu (pod laską Jerzego Lubomirskiego).

1643-1644

-(IX-16 VII) Spór z bratem Janem Kazimierzem dotyczący jego samowolnego wstąpienia do zakonu jezuitów w klasztorze w Loreto.

1644

-(I) Najazd Tatarów (dowodzonych przez Tuhaj-beja).
  • (29 I) Stanisław Koniecpolski i Mikołaj Potocki rozbijają wojska tatarskie pod Ochmatowem.
-(24 III) Śmierć Cecylii Renaty Habsburżanki.

1645

-(13 II-27 III) Obrady sejmu (pod laską Hieronima Radziejowskiego).
-(30 V) Władysław (na mocy układu z cesarzem Ferdynandem III) obejmuje (na 50 lat) księstwo opolskie i raciborskie.
-(28 VIII-21 XI) Katolicko-protestanckie obrady Colloquium Charitativum w Toruniu (zwołanego z inicjatywy Władysława).
-(5 XI) Małżeństwo per procuram z Marią (przyjmuje imię Ludwika), córką Karola I Gonzagi, księcia de Nevers (zawarte w Luwrze poprzez wojewodę poznańskiego Krzysztofa Opalińskiego i biskupa warmińskiego Wacława Leszczyńskiego).

1646

-(10 III) Ślub z Ludwiką Marią Gonzaga (w katedrze warszawskiej).
-Władysław próbuje zrealizować swój projekt ataku na Turcję.
  • (20 IV) Tajna narada z poselstwem wojska zaporoskiego.
-(25 X-7 XII) Obrady sejmu (pod laską Jana Mikołaja Stankiewicza).
  • Odrzucenie projekt ataku na Turcję.

1647

-(2-27 V) Obrady sejmu (pod laską Jana Stanisława Sarbiewskiego).
  • Sąd sejmowy nakazuje zamknięcie wszystkich szkół i drukarni ariańskich na terenie Rzeczypospolitej.
-(15 IX) Zawarcie w Moskwie antytatarskiego przymierza obronnego.
-(IX) Wyprawa przeciwko Tatarom.

1648

-(I/III) Kozacy opanowują całe Zaporoże i uzyskują poparcie Tatarów.
-(IV) Wybucha powstanie Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie.
  • (29 IV-16 V) Klęska wojsk koronnych (dowodzonych przez Stefana Potockiego) w bitwie pod Żółtymi Wodami (wskutek zdrady Kozaków rejestrowych).
    • (19 V) Śmierć Stefana Potockiego (w wyniku odniesionych ran).
-(20 V) Śmierć Władysława IV Wazy w Mereczu.
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.