Jan II Kazimierz Waza

Jan Kazimierz jest wzrostu wysokiego, dość kształtnego, i byłby przystojniejszy, gdyby nie kolor twarzy mocno wpadający w śniady. Rysy jego na pierwszy rzut oka nie bardzo przyjemne [...] Oprócz tego nie ma żadnego wdzięku w ruchach ciała, obejściu i mowie.
relacja nuncjusza Honorata Viscontiego

rodzice ⇒ drzewo genealogiczne
Zygmunt III Waza	Konstancja, córka Karola II Habsburga, arcyksięcia austriackiego
życie	panowanie
22 III 1609 (Kraków) - 16 XII 1672 (Nevers-sur-Loire)	1648 - 1668 ♔ 17 I 1649 - katedra w Krakowie
małżeństwa (konkubinaty)
OO1649 - 1667: Ludwika Maria, córka Karola I Gonzagi, księcia de Nevers, wdowa po Władysławie IV Wazie ♔ 15 VII 1646 - katedra w Krakowie ❤1650 - 1651: Elżbieta ze Słuszków Kazanowska, żona Hieronima Radziejowskiego ❤1654 - ok.1659: Anna Schönfeld* - Austriaczka, dwórka* ❤1659 - 1668: Katarzyna Franciszka von Bessen, żona podskarbiego nadwornego litewskiego Teodora Denhoffa ❤1669 - 1672: Maria Mignot, wdowa po marszałku Francji Franciszku de l'Hópital związek niepewny
potomstwo (naturalne) ⇒ drzewo genealogiczne
Maria Anna Teresa (1 VII 1650 - 1 VIII 1651) Jan Zygmunt (6 I 1652 - 20 II 1652) Maria Katarzyna (po 1669-?) pochodzenie niepewne
godności kościelne
1645-1646: kardynał diakon w Rzymie

1633-1634

-(VIII-II) Udział w wyprawie przeciwko Moskwie.

1635

-(II) Wyjazd do Wiednia.

Jan Kazimierz otrzymuje rangę pułkownika cesarskiego.
Udział w walkach na pograniczu francusko-niemieckim.

1638

-(27 I) Wyjazd do Hiszpanii (w celu objęcia stanowiska wicekróla Portugalii oraz admirała floty hiszpańskiej).

Król Hiszpanii, Filip IV Habsburg nadaje Janowi Kazimierzowi Order Złotego Runa.
(18 V) Jan Kazimierz zostaje pojmany w Tour de Bouc i uwięziony przez Francuzów.

1640

-(2 II) Poselstwo Rzeczypospolitej (referendarza litewskiego Krzysztofa Korwina Gosiewskiego) do króla Francji Ludwika XIII.

(25 II) Jan Kazimierz zostaje uwolniony (po zapewnieniu neutralności Rzeczypospolitej w wojnie trzydziestoletniej).

1643

-(24 IX) Samowolne wstąpienie do zakonu jezuitów w klasztorze w Loreto.

Początek sporu z bratem Władysławem.

1644

-(16 VII) Władysław wyraża zgodę na pozostanie Jana Kazimierza w zakonie.

1645

-(I) Jan Kazimierz opuszcza nowicjat jezuicki.

1645-1646

-Jan Kazimierz piastuje stanowisko kardynała diakona z nadania papieża Innocentego X.

1646

-(24 XII) Powrót do Rzeczypospolitej.

1647

-(XI) Jan Kazimierz występuje ze stanu duchownego.

1648

-(I/III) Kozacy opanowują całe Zaporoże i uzyskują poparcie Tatarów.
-(IV) Wybucha powstanie Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie.

(29 IV-16 V) Klęska wojsk koronnych (dowodzonych przez Stefana Potockiego) w bitwie pod Żółtymi Wodami (wskutek zdrady Kozaków rejestrowych).
- (19 V) Śmierć Stefana Potockiego (w wyniku odniesionych ran).
(26 V) Powstańcy zwyciężają wojska koronne pod Korsuniem.
- Hetman wielki koronny Mikołaj Potocki oraz hetman polny koronny Marcin Kalinowski dostają się do niewoli.
(16 VII) Sejm konwokacyjny powołuje 3 regimentarzy, mających dowodzić wojskami koronnymi - Dominika Zasławskiego, Mikołaja Ostroroga i Aleksandra Koniecpolskiego.
- Złamana zostaje zasada, iż w przypadku śmierci bądź niewoli hetmanów koronnych, dowództwo przejmują hetmani litewscy.
(28 VII) Zwycięstwo Jeremiego Wiśniowieckiego w starciu pod Starym Konstantynowem.
(23-25 IX) Klęska wojsk koronnych pod Piławcami.
(6-24 XI) Nieudane oblężenie Zamościa przez Kozaków.

-(20 V) Śmierć Władysława IV.
-(16 VII-1 VIII) Sejm konwokacyjny (pod laską Bogusława Leszczyńskiego).
-(8 X-19 XI) Sejm elekcyjny (pod laską Filipa Kazimierza Obuchowicza).

(11 XI) Karol Ferdynand Waza wycofuje swoją kandydaturę.
(17 XI) Elekcja Jana Kazimierza Wazy.
- (21 XI) Jan Kazimierz zaprzysięga pacta conventa.

-Przekazanie bratu Karolowi Ferdynandowi księstwa opolskiego i raciborskiego (w podzięce za wycofanie się z elekcji).

1649

-(17 I) Koronacja Jana Kazimierza Wazy w katedrze wawelskiej.
-(19 I-14 II) Sejm koronacyjny (pod laską Franciszka Dubrawskiego).

Jan Kazimierz sprzeciwia się nadaniu buławy hetmańskiej Jeremiemu Wiśniowieckiemu.

-Odbicie Moryrza (10 II) i Bobrujska (22 II) przez wojska Janusza Radziwiłła.
-(19 II) Wojewoda bracławski Adam Kisiel rozpoczyna rokowania pokojowe z Kozakami w Perejesławiu.

Podpisanie zawieszenia broni (obowiązującego do 22 maja).
Bohdan Chmielnicki wycofuje się na Ukrainę.

-(III) Polacy odbijają Bar i Zasław z rąk kozackich.
-(30 V) Małżeństwo z Ludwiką Marią Gonzaga, wdową po bracie Władysławie.
-(17-18 VI) Oddziały litewskie Janusza Radziwiłła zwyciężają pod Zahalem.
-(10 VII-22 VIII) Oblężenie Zbaraża przez wojska Chmielnickiego i Tatarów.
-(30 VII) Zwycięstwo wojsk litewskich nad Kozakami pod Łojowem.
-(15-16 VIII) Porażka wojsk Jana Kazimierza (idących z odsieczą dla Zbaraża) pod Zborowem.
-(19 VIII) Ugoda zborowska.

Poszerzenie rejestru Kozaków do 40000.
Bohdan Chmielnicki zostaje zatwierdzony na stanowisku hetmana wojsk zaporoskich.
Zniesienie własności szlachty na ziemiach ukraińskich.
Zakaz stacjonowania armii koronnej w trzech województwach: bracławskim, czernichowskim oraz kijowskim.
Zagwarantowanie miejsca w Senacie metropolicie kijowskiemu.

1649-1650

-(22 XI-13 I) Sejm w Warszawie (pod laską Bogusława Leszczyńskiego).

(1649) Zniesienie piechoty wybranieckiej.
(23 XII 1649) Powierzenie buławy hetmańskiej Jeremiemu Wiśniowieckiemu (na czas pobytu w niewoli hetmanów koronnych).

1650

-(III) Tatarzy pustoszą Równe.
-(21 XI-24 XII) Obrady sejmu (pod laską Wincentego Korwina Gosiewskiego).

1651

-(III) Bohdan Chmielnicki oddaje się pod opiekę Turcji.
-(VI) Powstanie chłopskie Aleksandra Kostki-Napierskiego, Stanisława Łętowskiego i Marcina Radockiego na Podhalu.

(15 VI) Zajęcie Czorsztyna przez buntowników.
(18-24 VI) Próby odbicia twierdzy czorsztyńskiej przez wojska biskupa krakowskiego Piotra Gembickiego i oddziały okolicznej szlachty.
- (24 VI) Aleksander Kostka-Napierski i Stanisław Łętowski poddają się i zostają uwięzieni.
(18 VII) Aleksander Kostka-Napierski zostaje upalowany, Stanisław Łętowski - poćwiartowany, a Marcin Radocki - ścięty (w Krakowie).

-(28-30 VI) Wojska królewskie rozbijają siły kozacko-tatarskie pod Beresteczkiem.
-Zdobycie Kijowa przez wojska Janusza Radziwiłła.
-(28 IX) Ugoda z Kozakami w Białej Cerkwi.

Rejestr kozacki zostaje zmniejszony do 20000.
Ograniczenie terytorium kontrolowanego przez Kozaków do województwa kijowskiego.

-Sprowadzenie do Rzeczypospolitej zakonu szarytek oraz zakonu księży misjonarzy.

1652

-(26 I-11 III) Sejm w Warszawie (pod laską Andrzeja Maksymiliana Fredry).

Wojewoda poznański Krzysztof Opaliński grozi królowi wypowiedzeniem posłuszeństwa przez szlachtę.
(9 III) Pierwsze zastosowanie liberum veto (przez posła upickiego Władysława Sicińskiego, który nie zgodził się na przedłużenie obrad sejmu).

-(2-3 VI) Wojska koronne (dowodzone przez hetmana polnego koronnego Marcina Kalinowskiego) zostają rozbite przez Kozaków pod Batohem.

(3 VI) Śmierć Marcina Kalinowskiego (podczas bitwy).

-(23 VII-17 VIII) Sejm w Warszawie (pod laską Aleksandra Sielskiego).

Ponowne powołanie piechoty wybranieckiej.
Rozwiązanie wojska kwarcianego.

-Opanowanie Jass przez Kozaków.

1653

-(II) Wyprawy Stefana Czarnieckiego przeciwko Kozakom i Tatarom.

Zajęcie Humania.
Porażka pod Monasterzyskami.

-(24 III-18 IV) Sejm w Brześciu Litewskim (pod laską Krzysztofa Paca).
-(V) Nawiązanie współpracy militarnej (przeciwko Kozakom i Tatarom) z wojewodą siedmiogrodzkim Jerzym II Rakoczym.
-(jesień) Jan Kazimierz wyprawia się na Ukrainę.

(10 X-15 XII) Wojska królewskie zostają zamknięte i oblężone w Żwańcu przez Kozaków i Tatarów.
- (15 XII) Jan Kazimierz obiecuje Tatarom wypłatę 100000 czerwonych złotych i skłania ich do wycofania się.
- (15/16 XII) Porozumienie rozejmowe z Bohdanem Chmielnickim.
  - Przywrócenie warunków ugody zborowskiej z 1649.

1654

-(18 I) Rada perejesławska.

Inkorporacja Ukrainy przez Rosję.

-(I) Wybucha wojna polsko-rosyjska.

Rosjanie zajmują Kijów, Dzisnę, Druję, Połock (17 VI), Mścisław (22 VII), Smoleńsk (3 X), Witebsk i Mohylew.
- (22 VII) Rosjanie dokonują pogromu ludności cywilnej Mścisławia (tzw. Rzeź Trubeckiego).
(12 VIII) Zwycięstwo wojsk litewskich (dowodzonych przez hetmana wielkiego litewskiego Janusza Radziwiłła) nad Rosjanami pod Szkłowem.
(24 VIII) Wojska Janusza Radziwiłła zostają pobite pod Szepielewiczami.

-(11 II-28 III) Obrady sejmu (pod laską Franciszka Dubrawskiego).
-(9 VI-20 VII) Obrady sejmu (pod laską Krzysztofa Grzymułtowskiego).
-(20 VII) Zawarcie sojuszu z Chanatem Krymskim.
-Sprowadzenie do Rzeczypospolitej zakonu wizytek.

1655

-Nieudane oblężenie Nowego Bychowa i Mohylewa przez wojska litewskie.
-(29 I-1 II) Zwycięstwo wojsk polsko-tatarskich nad siłami kozacko-rosyjskimi pod Ochmatowem.
-(19 V-20 VI) Obrady sejmu (pod laską Jana Kazimierza Umiastowskiego).
-Rosjanie zdobywają Mińsk (13 VII), Wilno (8 VIII), Kowno (16 VIII) i Grodno (18 VIII).

(9 VIII) Car Aleksy Michałowicz Romanow ogłasza się wielkim księciem litewskim.

-(19 VII) Najazd szwedzki (II wojna północna, potop szwedzki).

(25 VII) Kapitulacja wielkopolskiego pospolitego ruszenia pod Ujściem.
(17 VIII) Janusz Radziwiłł poddaje (w Jaszwojniach) Litwę Szwecji.
(VIII) Jan Kazimierz opuszcza Warszawę (udaje się do Krakowa, a następnie na Śląsk).
Szwedzi zajmują Wielkopolskę, Warszawę (8 IX), Kraków (19 X) i Tarnów (4 X).
Zwycięstwo sił polskich pod dowództwem Stefana Czarnieckiego w starciu ze Szwedami pod Inowrocławiem.
(23 VIII) Zawiązanie antyszwedzkiej konfederacji w Wierzbołowie.
(16 IX) Porażka wojsk koronnych w bitwie pod Żarnowcem.
Początki antyszwedzkiej partyzantki chłopskiej w Małopolsce i na Podkarpaciu.
- (IX) Starcie chłopów ze Szwedami pod Myślenicami.
- (XII) Partyzanci góralscy zdobywają Nowy Sącz.
(3 X) Szwedzi pokonują pod Wojniczem siły hetmana polnego koronnego Stanisława Lanckorońskiego.
(20 X) Janusz Radziwiłł zawiera w Kiejdanach układ z królem szwedzkim, Karolem X Gustawem.
- Zerwanie unii polsko-litewskiej.
(26 X) Hetmani koronni (Stanisław Rewera Potocki i Stanisław Lanckoroński) kapitulują przed Karolem X Gustawem.
(18 XI-26 XII) Udana obrona oblężonej Jasnej Góry.
(20 XI) Jan Kazimierz wydaje w Opolu uniwersał wzywający ludność do powstania.
(29 XII) Zawiązanie antyszwedzkiej konfederacji w Tyszowcach.

-(29 IX) Porażka wojsk hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewery Potockiego w bitwie z Kozakami i Rosjanami pod Gródkiem Jagiellońskim.
-(jesień) Zdobycie Lublina, Puław i Kazimierza przez wojska kozackie.
-Nieudane oblężenie Kamieńca Podolskiego (VII) i Lwowa (X-7 XI) przez Kozaków i Rosjan.
-(10-12 XI) Tatarzy (z posiłkami polskimi) rozbijają Kozaków pod Jezierną.

(12 XI) Bohdan Chmielnicki zostaje zmuszony do udzielenia pomocy zbrojnej Rzeczypospolitej oraz do zerwania związków z Rosją.

1656

-(17 I) Traktat w Królewcu.

Elektor Prus Królewskich, Fryderyk Wilhelm (Wielki Elektor) zostaje zmuszony do uznania zwierzchnictwa Szwecji.

-(20 I) Jan Kazimierz zawiązuje konfederację w Łańcucie.
-(18 II) Porażka wojsk polskich (dowodzonych przez Stefana Czarnieckiego) pod Gołębiem.
-Bitwa ze Szwedami pod Sandomierzem.
-(20 III) Uniwersał grochowiecki.

Stefan Czarniecki wzywa chłopów do walki ze Szwedami i grozi śmiercią szlachcie, która zabraniałaby swym poddanym podejmowania tej walki.
(22 III) Podobnej treści uniwersał wydaje (pod Kańczugą) marszałek wielki koronny Jerzy Lubomirski.

-(1 IV) Śluby lwowskie.

Jan Kazimierz ogłasza Maryję Królową Korony Polskiej i zapowiada polepszenie losu chłopów.

-(7 IV) Wojska Stefana Czarnieckiego zwyciężają pod Warką oddziały margrabiego badeńskiego, Fryderyka (idące na pomoc Szwedom).
-Porażki Polaków pod Kłeckiem (7 V) i Kcynią.
-Jan Kazimierz zawiera sojusz z Danią.
-(1 VII) Odbicie Warszawy z rąk szwedzkich.
-(28-30 VII) Bitwa pod Warszawą.

(30 VII) Jan Kazimierz nakazuje odwrót, opuszczenie Warszawy oraz przystąpienie do taktyki wojny szarpanej (partyzanckiej).
Szwedzi ponownie zajmują Warszawę.

-(8 X) Zwycięstwo hetmana polnego litewskiego Wincentego Gosiewskiego pod Prostkami nad siłami szwedzko-brandenburskimi.
-Odbicie Kalisza z rąk szwedzkich.
-(22 X) Wojska Wincentego Gosiewskiego zostają pokonane przez Szwedów i Brandenburczyków pod Filipowem.
-(3 XI) Zawarcie (w Niemieży) traktatu przymierza z Rosją.

Obietnica wyboru na tron Rzeczypospolitej cara lub jego syna.

-(20 XI) Szwedzko-pruski traktat w Labiawie.

Szwecja rezygnuje ze zwierzchnictwa nad Prusami.
Wielki Elektor przejmuje Warmię.

-(6 XII) Podpisanie traktatu w Radnot.

Postanowienie rozbioru Polski przez Szwedów, Siedmiogrodzian, Brandenburczyków, Bohdana Chmielnickiego i Bogusława Radziwiłła.

1657

-(I) Książę Siedmiogrodu, Jerzy II Rakoczy najeżdża Rzeczpospolitą.

(22 VII) Wojska Rakoczego kapitulują pod Międzybożem nad Bohem.

-(27 V) Zawarcie przymierza z cesarzem austriackim.
-(6 VIII) Śmierć Bohdana Chmielnickiego.
-(23 VIII) Odbicie Krakowa z rąk szwedzkich.
-Atak duński na terytoria szwedzkie.

(IX) Szwedzi wycofują się do twierdz pruskich.

-(19 IX i 6 XI) Traktaty w Welawie i Bydgoszczy.

Rzeczpospolita rezygnuje ze zwierzchnictwa nad Prusami Książęcymi.
Wielki Elektor wypowiada wojnę Szwecji.

-(zima) Oswobodzenie Torunia przez wojska polskie.

1658

-(II) Zjazd senatorski.

Jan Kazimierz zgłasza projekt zniesienia liberum veto, utworzenia rady senatorsko-szlacheckiej oraz wprowadzenia stałych podatków.

-(10 VII-30 VIII) Obrady sejmu (pod laską Władysława Lubowieckiego).

Uchwalenie manifestu o wygnaniu arian z Rzeczypospolitej.

-(16 IX) Ugoda hadziacka z Kozakami.
-Wznowienie działań wojennych z Rosją.

(21 X) Wojska Wincentego Gosiewskiego zostają pokonane przez Rosjan pod Werkami.
- Wincenty Gosiewski dostaje się do niewoli.

1658-1659

-Stefan Czarniecki wyprawia się do Danii.

(VIII 1658) Odbicie twierdzy w Koldyndze z rąk szwedzkich.

1659

-Odbicie Grudziądza i Elbląga z rąk szwedzkich.
-(22 III-2 V) Obrady sejmu (pod laską Jana Tracha Gnińskiego).

Zatwierdzenie ugody hadziackiej.

-(8 VII) Kozacy Iwana Wyhowskiego (wspomagani przez Polaków i Tatarów) zwyciężają Rosjan pod Konotopem.
-(VIII) Królowa Ludwika Maria zakłada tajny związek mający na celu przeprowadzenie elekcji vivente rege księcia francuskiego.
-(11 XI) Druga rada perejesławska.

Całkowita utrata autonomii przez Ukrainę na rzecz Rosji.

-(XII) Zwycięstwo wojsk rosyjskich nad Litwinami na lodzie jeziora Miadzioł.
-(25 XII) Rosjanie zdobywają Zabłudów.

1660

-Zdobycie Brześcia (I) i Nowogródka przez siły rosyjskie.
-(III) Udana obrona oblężonych Lachowicz przed Rosjanami.
-(3 V) Pokój ze Szwecją w Oliwie (zawarty dzięki staraniom Francji).

Jan Kazimierz zrzeka się praw do tronu szwedzkiego (w imieniu swoim i swych następców).
Rezygnacja na rzecz Szwecji z większej części Inflant (wraz z Rygą) z wyłączeniem Łatgalii (tzw. Inflant polskich).
Uznanie przez Rzeczpospolitą suwerenności Prus Książęcych.
(26 VI) Sejm w Warszawie zatwierdza układ pokojowy.

-(VI-X) Ofensywa polska przeciwko Rosji.

(28 VI) Wojska królewskie (pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Pawła Jana Sapiehy i wojewody ruskiego Stefana Czarnieckiego) zwyciężają Rosjan pod Połonką.
Nieudane oblężenie Borysowa (VII) i Mohylewa.
Odbicie Szkłowa, Orszy i Kopyści z rąk rosyjskich.
(27 IX-2 XI) Jerzy Lubomirski (wspomagany przez Kozaków Iwana Wyhowskiego) oblega Rosjan pod Cudnowem.
- (7 X) Rozbicie wojsk kozackich Jerzego Chmielnickiego (idących z pomocą Rosjanom) pod Słobodyszczami.
  - (17 X) Zawarcie ugody cudnowskiej z Kozakami (potwierdzającej założenia ugody hadziackiej).
(6-7 X) Starcia wojsk Stefana Czarnieckiego nad rzeką Basią.

-(26 VI) Potwierdzenie prawa Wielkiego Elektora do Elbląga.

1661

-(3 I) Powstanie (z inicjatywy Marii Ludwiki) pierwszej polskiej gazety periodycznej - tygodnika Merkuriusz Polski (wydano 41 numerów).
-(20 I) Jan Kazimierz funduje we Lwowie uniwersytet.
-(2 V-18 VII) Obrady sejmu (pod laską Michała Kazimierza Radziwiłła).

(VI) Nieudana próba przeprowadzenia elekcji vivente rege księcia francuskiego przez stronnictwo dworskie.

-(VII) Nie opłacone wojsko tworzy antykrólewską konfederację w Koronie (Związek Święcony).
-(jesień) Wznowienie działań wojennych na Litwie.

Zwycięstwo nad Rosjanami pod Kuszlikami.
(2 XII) Odbicie Wilna z rąk rosyjskich.

-(11 IX) Powstanie Związku Braterskiego, antykrólewskiej konfederacji wojskowej na Litwie.

1662

-(I) Hieronim Roth, starszy ławnik z Królewca, odbywa potajemną podróż do Warszawy (której celem jest negocjacja warunków złożenia hołdu przez stany pruskie).
-(20 II-1 V) Obrady sejmu (pod laską Jana Wielopolskiego).

(II) Jan Kazimierz potwierdza wolną elekcję.

-(wiosna) Zajęcie Piaseczna przez oddziały Związku Święconego.
-(IV) Wincenty Gosiewski powraca z niewoli rosyjskiej.
-(25 X) Wojska pruskie wkraczają do Królewca (uniemożliwiając złożenie hołdu Janowi Kazimierzowi przez stany pruskie).
-(29 X) Wincenty Gosiewski zostaje zamordowany przez konfederatów ze Związku Braterskiego.

1663

-(VII) Traktat pojednawczy w Jaworowie.

Opłacenie konfederatów i rozwiązanie Związku Święconego oraz Związku Braterskiego.

1663-1664

-(16/17 VIII 1663-III 1664) Jan Kazimierz wyprawia się przeciwko Rosji.

Jerzy Lubomirski opuszcza obóz królewski i udaje się do Łańcuta.
- Bunt części nie opłaconych wojsk.
(30 IX 1663) Zakończenie buntu w obozie pod Nietyczyńcami.
(22 X 1663) Hetman zaporoski Tymoteusz Tetera składa (w Białej Cerkwi) przysięgę na wierność Janowi Kazimierzowi.
(III 1664) Wycofanie się wojsk polsko-litewskich z Rosji.

1664

-Wyprawy pacyfikacyjne Stefana Czarnieckiego na Ukrainę.

1664-1665

-(26 XI-7 I) Obrady sejmu (pod laską Jana Tracha Gnińskiego).

(5-29 XII 1664) Sąd sejmowy skazuje Jerzego Lubomirskiego na utratę życia, czci, dóbr i dostojeństw.

1665

-(16 II) Śmierć Stefana Czarnieckiego.
-(12-28 III) Obrady sejmu (pod laską Jana Antoniego Chrapowickiego).
-(23 V) Jerzy Lubomirski zawiązuje antykrólewski rokosz.

(4 IX) Rokoszanie pokonują wojska litewskie (pisarza polnego Aleksandra Połubińskiego) pod Częstochową.
(6 XI) Układ rozejmowy pod Palczynem.
- Jerzy Lubomirski przyrzeka Janowi Kazimierzowi rozwiązanie rokoszu i wyjazd z kraju.

1666

-(17 III-4 V) Obrady sejmu (pod laską Jana Odrowąża Pieniążka).
-(12 V) Rzeczpospolita traci zastaw w postaci księstwa opolskiego i raciborskiego.
-(13 VII) Rozgromienie wojsk królewskich przez rokoszan pod Mątwami.
-(31 VII) Ugoda pod Łęgonicami.

Ogłoszenie powszechnej amnestii dla rokoszan.
Jan Kazimierz wyrzeka się elekcji vivente rege.
Przywrócenie Jerzego Lubomirskiego do czci.

-(8 VIII) Akt pojednania między rokoszanami i królem w Jaroszynie.
-(9 XI-23 XII) Obrady sejmu (pod laską Marcina Oborskiego).
-(19 XII) Rozbicie wojsk koronnych stacjonujących na Ukrainie (dowodzonych przez Sebastiana Machowskiego) pod Ścianą i Braiłowem przez oddziały kozacko-tatarskie.

1667

-(30 I) Rozejm z Rosją w Andruszowie.

Lewobrzeżna Ukraina (z Kijowem) pozostaje w rękach rosyjskich.
Ustalenie kondominium polsko-rosyjskiego na Zaporożu.
Inflanty Polskie, województwo połockie i witebskie (bez Wieliża) powracają do Rzeczypospolitej.

-(7 III-18 IV) Obrady sejmu (pod laską Andrzeja Kotowicza).
-(10 V) Śmierć Ludwiki Marii Gonzaga.
-Unia pomiędzy Kościołem Ormiańskim oraz Katolickim w Rzeczypospolitej.
-(wiosna) Najazd tatarski na Rzeczpospolitą.

Pobicie Tatarów pod Tarnopolem.
Najazd Kozaków Iwana Sirki na Krym.
(6-16 X) Hetman polny koronny Jan Sobieski zwycięża Tatarów i Kozaków Piotra Doroszeńki pod Podhajcami.
- (16 X) Zawarcie układu pokojowego z Tatarami.
- (19 X) Piotr Doroszeńko odstępuje od przymierza z Turcją.

-(22 XI) Car Aleksy Michałowicz potwierdza rozejm andruszowski.

1668

-(2 I) Jan Kazimierz potwierdza rozejm andruszowski z Rosją.
-(24 I-7 III) Obrady sejmu (pod laską Karola Czartoryskiego).
-(27 VIII-16 IX) Obrady sejmu (pod laską Stefana Sarnowskiego).

(16 IX) Abdykacja Jana Kazimierza.
- Interrexem zostaje prymas Mikołaj Prażmowski.

1669

-(III) Piotr Doroszeńko uznaje się lennikiem Turcji.
-(VII) Wyjazd Jana Kazimierza do Francji.

1670

-(24 II) Jan Kazimierz przejmuje siedem opactw z nadania króla Francji, Ludwika XIV.

1672

-(16 XII) Śmierć Jana Kazimierza Wazy w opactwie Nevers-sur-Loire.

Jan Kazimierz Jana Matejki

heraldyka:

wybrane pieczęcie:

IOANNES CASIMIRVS DG REX POLONIAE MAGN 9 DVX LITVAE RVS PRVS MASOVIAE SAMOGAE LIVAE SMOLENS CZERNIECH NECNON SVECOR GOTT VANDQZ HRIVS REX

IOAN CASIMIR9 DG REX POLONIAE MAGN9 DVX LITVANIAE RVSSIAE PRVSSIAE MASOVIAE PODLACHIAE KIOVIAE VOLHINIAE PODOLIAE SAMOGITIAE LIVONIAE SMOLENS SEVERIENS CZERNICHOVIENS ETC NEN NON SVECORVM GOTORVM VANDALOR HAEREDITARI9 REX ETC

ciekawostka:

W roku 1645 papież Innocenty X nadał Janowi Kazimierzowi godność kardynała diakona w Rzymie. Zwano go nie donoszonym kardynałem z tego powodu, iż nie wystarczał mu sam tytuł Eminencja i uporczywie kazał się zwracać do siebie Wasza Najjaśniejsza Wysokość (Altezza Serenissima). Stolica Apostolska nie przystała na takie praktyki, ale Waza zapowiadał, iż "obije gębę" każdemu, kto, zwracając się doń, pominie ten tytuł. Nie mogąc osiągnąć porozumienia, Jan Kazimierz pod koniec roku 1646 zrezygnował z godności kardynała.

ważniejsze fundacje:

1664-1676	Kaplica Wazów w katedrze krakowskiej
1667	klasztor kamedułów w Wigrach

przyczyna śmierci:

zapalenie płuc (wskutek osłabienia organizmu po przebytej wcześniej malarii)

pochówek:

katedra w Krakowie

zdjęcie katedry w Krakowie
18 XII 1672	kościół jezuitów w Nevers (Francja) (serce złożono w kościele opactwa Saint-Germain-des-Prés pod Paryżem)
31 I 1676	katedra w Krakowie
zdjęcie grobowca Jana Kazimierza Wazy