XHTML 1.1 | CSS 2.1
strona główna | forum dyskusyjne | nagrody, wyróżnienia | strony zaprzyjaźnione | kontakt z Autorem | zostań Dobrodziejem
JAN III SOBIESKI
genealogia, heraldyka:
rodzice:
  • Jakub Sobieski, kasztelan krakowski
  • Zofia Teofila, córka Jana Daniłowa, wojewody ruskiego, wnuczka hetmana Stanisława Żółkiewskiego
życie:
  • 17 VIII 1629 (Olesko k. Kamieńca) - 17 VI 1696 (Wilanów)
panowanie:
  • 1674 (koronacja 2 II 1676) - 1696
małżeństwa (konkubinaty):
  1. ♥ 1647 - ?: nieznana z imienia Francuzka, paryska dwórka
  2. ♥ 1653 - ?: nieznana z imienia szlachcianka
  3. OO  1665 - 1696: Maria Kazimiera, córka margrabiego Henryka de la Grange d'Arquein, wdowa po Janie Zamoyskim, wojewodzie sandomierskim
potomstwo (naturalne):
  1. Brizardier (1647 - po 1676) *
  2. syn (1653 - ?) *
    • * pochodzenie niepewne
  3. Jakub Ludwik (2 XI 1667- 19 XII 1737)
    2 córki (1669)
    Teresa Teofila (1670)
    Berbelune (1672 - 1677)
    córka (1673 - 1674)
    La Mannone (1674 - jesień 1675)
    Teresa Kunegunda (4 III 1676 - 10 III 1730)
    Aleksander Benedykt (6 IX 1677 - 16 XI 1714)
    córka (1678)
    Konstanty Władysław (1 V 1680 - 28 II 1726)
    Jan (1683 - III 1685)
    córka (1691/1692)
    córka (1694)

"Janina" - herb Sobieskich
'Jan III Sobieski' Jana Matejki
podpis Jana Sobieskiego
charakterystyka:
Gdyby tron można zdobyć postawą piękną, i takby nań zasłużył. Słusznego wzrostu, pełnej twarzy, rysów regularnych, nosa orlego, oczu ognia pełnych, z fizjonomią szlachetną i otwartą - był pięknym w istocie.
Histoire de Jean Sobieski, Roi de Pologne de Coyera
sfragistyka:
pieczęć wielka koronna
IOANNES III DEI GRATIA REX POLONIAE MAGNVS DVX LITHVANIAE RVSSIAE PRVSSIAE
MASOVIAE SAMOGIT KIIOVIAE VOLHYNIAE PODOLIAE PODLACHIAE LIVONIAE
SMOLENSCIAE SEVERIAE CZERNIECHOVIAE QVE

1640

-Początek edukacji w Krakowie w Kolegium Nowodworskiego.

1643-1646

-Studia na Wydziale Filozoficznym Akademii Krakowskiej.

1646-1648

-(II 1646-IX 1648) Podróż po krajach Europy Zachodniej.

ok. 1648

-Objęcie starostwa jaworowskiego z nadania Władysława IV.

1648

-(6-24 XI) Obrona Zamościa przed Kozakami.

1649

-(15-16 VIII) Porażka wojsk Jana Kazimierza (idących z odsieczą dla oblężonego Zbaraża) pod Zborowem.

1651

-(28-30 VI) Wojska królewskie rozbijają siły kozacko-tatarskie pod Beresteczkiem.

1652

-(3 VI) Śmierć brata Marka Sobieskiego (zostaje zamordowany przez Kozaków po bitwie pod Batohem).
  • Jan Sobieski dziedziczy starostwo krasnostawskie.

1653

-(jesień) Jan Kazimierz wyprawia się na Ukrainę.
  • (10 X-15 XII) Wojska królewskie zostają zamknięte i oblężone w Żwańcu przez Kozaków i Tatarów.

1654

-(IV-V) Wyjazd do Turcji (z poselstwem Mikołaja Bieganowskiego).

1655

-(29 I-1 II) Zwycięstwo wojsk polsko-tatarskich nad siłami kozacko-rosyjskimi pod Ochmatowem.
-(19 VII) Rozpoczyna się najazd szwedzki na Rzeczpospolitą (II wojna północna, potop szwedzki).
  • Jan Sobieski przechodzi na stronę króla Szwecji, Karola X Gustawa.

1656

-Powrót do obozu Jana Kazimierza.
-(7 IV) Udział w bitwie pod Warką z oddziałami margrabiego badeńskiego, Fryderyka (idącymi na pomoc Szwedom).
-(26 V) Jan Sobieski zostaje mianowany chorążym koronnym.
-(28-30 VII) Bitwa pod Warszawą.
  • (30 VII) Jan Kazimierz nakazuje odwrót, opuszczenie Warszawy oraz przystąpienie do taktyki wojny szarpanej (partyzanckiej).

1657

-(I) Książę Siedmiogrodu, Jerzy II Rakoczy najeżdża Rzeczpospolitą.
  • (22 VII) Wojska Rakoczego kapitulują pod Międzybożem nad Bohem.

1660

-(7 X) Udział w bitwie z Kozakami Jerzego Chmielnickiego (idącymi z pomocą Rosjanom oblężonym w Cudnowie) pod Słobodyszczami.

1665

-(18 V) Jan Sobieski obejmuje urząd marszałka wielkiego koronnego (przejęty po Jerzym Lubomirskim, który został go pozbawiony wyrokiem sądu sejmowego z 1664 roku).
-(23 V) Jerzy Lubomirski zawiązuje antykrólewski rokosz.
-(5 VII) Małżeństwo z Marią Kazimierą, córką margrabiego Henryka de la Grange d'Arquein, wdową po Janie Zamoyskim, wojewodzie sandomierskim.

1666

-(30 IV) Objęcie przez Jana Sobieskiego urzędu hetmana polnego koronnego.
-(13 VII) Rozgromienie wojsk królewskich przez rokoszan w bitwie pod Mątwami.

1667

-(wiosna) Najazd tatarski na Rzeczpospolitą.
  • Pobicie Tatarów pod Tarnopolem.
  • (6-16 X) Jan Sobieski zwycięża Tatarów i Kozaków Piotra Doroszeńki pod Podhajcami.
    • (16 X) Zawarcie układu pokojowego z Tatarami.
    • (19 X) Piotr Doroszeńko odstępuje od przymierza z Turcją.

1668

-(5 II) Objęcie urzędu hetmana wielkiego koronnego.

1669

-(30 IX) Jan Sobieski składa (w Krakowie) przysięgę wierności nowemu królowi, Michałowi Korybutowi Wiśniowieckiemu.

1670

-(10 I) Objęcie starostwa barskiego z nadania Michała Korybuta Wiśniowieckiego.

1671

-(VII-X) Wojna z Kozakami Piotra Doroszeńki i Tatarami.
  • (VII) Oblężenie Białej Cerkwi przez Kozaków.
  • Zwycięstwa Jana Sobieskiego pod Bracławiem (26 VIII), Winnicą, Mohylewem, Ładyżynem i Kalnikiem (21 X).
  • Zdobycie Raszkowa przez wojska polskie.

1672

-(18 V-30 VI) Obrady sejmu (pod laską Gabriela Druckiego-Sokolnickiego).
  • (27 VI) Próba zamachu stanu malkontentów - stronnictwa związanego z prymasem Prażmowskim i Janem Sobieskim.
-(VI) Armia turecka (wspomagana przez Tatarów) wkracza na Ukrainę.
  • Utrata Żwańca (VII) i Kamieńca Podolskiego (26 VIII).
  • (20-29 IX) Udana obrona oblężonego Lwowa.
-(5-14 X) Wyprawa Jana Sobieskiego na czambuły.
  • Zwycięstwa nad Tatarami pod Uhrynowem, Niemirowem, Kałuszą, Komarnem (9 X) i Petranką (14 X).
-(16 X) Antyopozycyjna i prokrólewska konfederacja w Gołębiu.
-(22 XI) Wojsko litewskie zawiązuje prokrólewską konfederację w Kobryniu.
-(23 XI) Jan Sobieski zawiązuje antykrólewską konfederację wojskową w Szczebrzeszynie.

1673

-(4 I-13 III) Generalny zjazd konfederacji gołąbskiej w Warszawie.
  • (13 III) Pojednanie między zwaśnionymi konfederacjami.
-(13 III-12 IV) Sejm pacyfikacyjny w Warszawie (pod laską Stefana Czarnieckiego).
  • Uchwały przygotowujące państwo do obrony przed najazdem tureckim.
  • Przekazanie naczelnego dowództwa Janowi Sobieskiemu.
-(X) Jan Sobieski wkracza do Mołdawii (wobec informacji o pochodzie wojsk tureckich w kierunku Rzeczypospolitej).
  • Zajęcie Międzyboża, Zinkowa i Satanowa.
  • (10-11 XI) Zwycięstwo pod Chocimiem.
-(10 XI) Śmierć Michała Korybuta Wiśniowieckiego.

1674

-(15 I-22 II) Sejm konwokacyjny (pod laską Franciszka Bielińskiego).
  • Uchwała (nie wpisana do konstytucji) o wykluczeniu w elekcji kandydata polskiego (wskutek działania litewskiej rodziny Paców).
-(20 IV-9 VI) Sejm elekcyjny (pod laską Benedykta Sapiehy).-Fiasko rozmów pokojowych z Turcją.
-Zajęcie Winnicy, Łażydanu i Humania przez armię turecką.
-(jesień-zima) Odbicie z rąk tureckich Baru (18 XI), Bracławia, Niemirowa, Kalnika, Winnicy, Mohylewa i Raszkowa.

1675

-Najazd Turków Ibrahima Szyszmana (wpieranych przez Tatarów).
  • Turcy i Tatarzy zdobywają i pustoszą Husiatyn, Raszków, Mikulińce, Zbaraż, Podhajce i Zawałów.
  • Udana obrona Złoczowa, Załoźców, Buczacza i Trembowli (21 IX-4 X).
  • (24 VIII) Jan Sobieski rozbija wojska tatarskie pod Lwowem.
-(11 VI) Tajne porozumienie (w Jaworowie) z Francją skierowane przeciwko elektorowi brandenburskiemu.

1676

-(2 II) Koronacja Jana Sobieskiego w katedrze wawelskiej.
-(2 II-16 III) Sejm koronacyjny (pod laską Mikołaja Sieniawskiego).
-(VIII) Ofensywa turecko-tatarska na Rusi Czerwonej.
  • Utrata Jagielnicy, Czortkowa, Buczaczu i Jazłowca.
  • Udana obrona oblężonego Stanisławowa (IX) i Żórawna (25 IX-14 X).
  • (24 IX) Jan Sobieski zwycięża pod Wojniłowem i pod Dołhą.
  • (17 X) Rozejm z Turcją w Żórawnie.
    • Potwierdzenie warunkow traktatu z Buczaczu z 1672 roku (z wyjątkiem płacenia przez Rzeczpospolitą daniny na rzecz Turcji).
-(30 XI) Jan zostaje odznaczony Orderem Św. Ducha przez króla Francji, Ludwika XIV.

1677

-(14 I-26 IV) Sejm w Warszawie (pod laską Władysława Michała Skoroszewskiego).
  • Potwierdzenie układu rozejmowego z Turcją.
  • Redukcja stanu liczebnego wojska (do 13000 żołnierzy).
  • (24 IV) Odnowienie traktatu o przyjaźni z cesarzem Leopoldem I.
-Jan Sobieski zgadza się na interwencję Hieronima Lubomirskiego na Węgrzech (w interesie powstańców Emeryka Thököly'ego, przeciwników cesarza Leopolda I).
-(17 V) Potwierdzenie traktatów welawsko-bydgoskich z 1657 roku.
-(4 VIII) Antybrandenburskie przymierze ze Szwecją.
  • (18 X) Król Szwecji, Karol XI zatwierdza traktat przymierza.

1678

-Wykrycie spisku detronizacyjnego opozycji antykrólewskiej.
-(6 IV) Traktat pokojowy z Turcją.
  • Ukraina i Podole pozostają przy Turcji.
  • Powrót Pawołoczy i Białej Cerkwi do Rzeczypospolitej.
  • Turcja rezygnuje z pobierania corocznej daniny od Rzeczypospolitej.
-(17 VIII) Przedłużenie rozejmu z Rosją (na okres 13 lat).

1678-1679

-(15 XII-4 IV) Obrady sejmu w Grodnie (pod laską Franciszka Sapiehy).
  • (5 II 1679) Jan Sobieski doprowadza do pojednania wrogich sobie stronnictw prohabsburskiego: (Dymitra Wiśniowieckiego) i profrancuskiego (Hieronima Lubomirskiego).
  • Zmiana orientacji królewskiej z profrancuskiej na prohabsburską.

1681

-(10 I-21 V) Obrady sejmu (pod laską Hieronima Lubomirskiego).
-Rozruchy antyżydowskie w Krakowie.
-Sprowadzenie kapucynów do Rzeczypospolitej.

1682

-(wiosna) Nieudane próby odzyskania Ukrainy na drodze dyplomatycznej.

1683

-(27 I-10 III) Obrady sejmu (pod laską Rafała Leszczyńskiego).
-(31 III) Antyturecki sojusz zaczepno-odporny z Austrią.
  • Rzeczpospolita zobowiązuje się wystawić 40000 żołnierzy, wyrzec się planów rewindykacji Śląska i walki o Prusy Książęce.
  • Zobowiązanie się do bezpośredniej odsieczy w przypadku zagrożenia Wiednia, bądź Krakowa.
-(VI) Marszałek nadworny koronny Hieronim Lubomirski, na czele korpusu wojsk polskich, wyprawia się do Austrii, by wspomóc armię cesarską.
  • (29 VII) Udział korpusu polskiego w zwycięskiej bitwie z Turkami pod Bratysławą.
-(14 VII) Rozpoczęcie oblężenia Wiednia przez Turków.
-(15 VIII) Początek wyprawy Jana Sobieskiego do Austrii (bez udziału wojsk hetmana wielkiego litewskiego Kazimierz Sapieha, niechętnego królowi).
  • (3-4 IX) Narada wojenna w Stettelsdorfie.
    • (3 IX) Jan Sobieski zostaje oficjalnie mianowany naczelnym dowódcą sił sprzymierzonych.
    • (4 IX) Opracowanie szyku bitewnego (według koncepcji Jana Sobieskiego).
  • (12 IX) Udana odsiecz Wiednia.
    • (15 IX) Spotkanie z cesarzem Leopoldem I w Schwechat.
  • (4 X) Wojska Kazimierza Sapiehy wkraczają na Słowację.
    • Zwycięstwo nad siłami turecko-tatarskimi nad Orawą.
    • Litwini pustoszą Słowację i Węgry.
      • Powstańcy węgierscy Emeryka Thököly'ego zrywają negocjacje z Janem Sobieskim i przechodzą na stronę turecką.
  • (7 X) Porażka w bitwie pod Parkanami.
  • (9 X) Rozgromienie wojsk tureckich w drugiej bitwie pod Parkanami.
  • (X) Wojska sprzymierzone zdobywają Ostrzyhom.
  • (10 XI) Zajęcie twierdzy w Szécsénach przez wojska polskie.
  • (23 XII) Jan Sobieski powraca do kraju.
-(XII) Zdobycie Niemirowa i znacznej części Podola (bez Kamieńca Podolskiego) przez wojska kasztelana krakowskiego Andrzeja Potockiego.

1684

-(5 III) Przystąpienie Rzeczypospolitej do antytureckiej Ligi Świętej.
-(25 VII) Jan zostaje odznaczony przez papieża Innocentego XI tytułem Defensor Fidei (Obrońca Wiary).
-Zdobycie Jazłowca i Czortkowa przez wojska polskie.
-(VIII-XI) Wyprawa Jana Sobieskiego do Mołdawii.
  • Nieudana próba odzyskania Kamieńca Podolskiego.
-Zerwanie rokowań z Rosją.

1684-1686

-Polskie misje dyplomatyczne do szacha perskiego Sulejmana (próby nakłonienia Persji do ataku na Turcję).
  • (20 III 1686) Sulejman odmawia zaatakowania Turcji.

1685

-(16 II-31 V) Obrady sejmu (pod laską Andrzeja Giełguda).
-Wyprawa hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego na Bukowinę.
  • (1-2 X) Odparcie szturmu wojsk turecko-tatarskich pod Bojanem.
-Odparcie najazdów tatarskich.

1686

-(6 V) Zawarcie traktatu pokojowego z Rosją (tzw. pokój Grzymułtowskiego).
  • Potwierdzenie rosyjskiego panowania nad lewobrzeżną Ukrainą (z Kijowem), Czernihowszczyzną i Smoleńszczyzną.
-(VII-IX) Wyprawa do Mołdawii.
  • (15 VIII) Zajęcie Jass przez wojska polskie.
  • (2 IX) Jan Sobieski nakazuje odwrót (wobec niechętniej postawy szlachty).
-(21 XII) Ratyfikacja pokoju Grzymułtowskiego przez Jana Sobieskiego.

1688

-(27 I-5 III) Sejm w Grodnie (pod laską Andrzeja Giełguda).
  • (5 III) Pierwszy przypadek zerwania sejmu przed ukonstytuowaniem (obiorem marszałka), spowodowany sprzeciwem roku Sapiehów wobec próby uczynienia Jakuba Sobieskiego oficjalnym następcą tronu.
-(IX-X) Nieudana próba blokady Kamieńca Podolskiego przez Stanisława Jabłonowskiego.

1688-1689

-(17 XI-2 IV) Sejm w Warszawie (pod laską Stanisława Szczuki).
  • (2 IV 1689) Zerwanie sejmu przez stronnika rodu Sapiehów.
    • Wzrost napięcia wewnętrznego w Rzeczypospolitej.
      • Jan Sobieski oddala groźbę wojny domowej, nie decydując się na użycie siły przeciwko opozycjonistom.

1689

-Konferencja dyplomatyczna w Komarnie.
  • Fiasko rozmów pokojowych Ligi Świętej z Turcją.
-(VIII-IX) Nieudana próba zdobycia Kamieńca Podolskiego przez Stanisława Jabłonowskiego.

1690

-(16 I-6 V) Obrady sejmu (pod laską Tomasza Działyńskiego).

1691

-(jesień) Wyprawa Jana Sobieskiego do Mołdawii.
  • Zdobycie twierdz w Neamt i w Soroce.
  • Jan Sobieski nakazuje odwrót (wobec pogorszenia pogody i braku wsparcia ze strony Austrii).

1692

-(15 VII) Podpisanie przez Marię Kazimierę (działającą w imieniu króla) tajnego antyhabsburskiego porozumienia z królem Francji, Ludwikiem XIV.
-Nieudana próba zdobycia Kamieńca Podolskiego.

1693

-(9 I-11 II) Sejm w Grodnie (pod laską Michała Kryszpina de Kirszenstein).
  • (11 II) Stronnictwo rodu Sapiehów, po ujawnieniu traktatu z Ludwikiem XIV, doprowadza do zerwania sejmu.

1695

-(15 I-24 III) Obrady sejmu (pod laską Michała Kryszpina de Kirszenstein).
-(II) Stanisław Jabłonowski odpiera najazd tatarski na Ruś.
  • (11 II) Bitwa pod Lwowem.

1696

-(17 VI) Śmierć Jana III Sobieskiego w Wilanowie.
1677-
1696
pałac w Wilanowie
1678-
1681
Kaplica Królewska w Gdańsku
1683-
1694
klasztor i kościół (pw. Przemienienia Pańskiego) Kapucynów w Warszawie
1688-
1692
kościół Św. Kazimierza w Warszawie (współfundacja wraz z żoną Marią Kazimierą)
  • Andrzej Chwalba, Kalendarium dziejów Polski: od prahistorii do 1998, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
  • Janusz Pajewski, Buńczuk i koncerz: z dziejów wojen polsko-tureckich, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1997
  • Jerzy Besala, Małżeństwa królewskie: Władcy elekcyjni, Dom Wydawniczy Bellona i Wydawnictwo Muza, Warszawa 2007
  • Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
  • Mariusz Trąba, Lech Bielski, Poczet królów i książąt polskich, Wydawnictwo Park, Bielsko Biała 2003
  • Przemysław Wiszewski, Michał Korybut Wiśniowiecki i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003
  • Stanisław Rosik, Jan III Sobieski i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003
  • Stefan K. Kuczyński, Księga królów i książąt polskich, Świat Książki, Warszawa 1999
  • Zbigniew Wójcik, Jan Sobieski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1994