Jan (Janusz) IV oświęcimski (gliwicki)

rodzice ⇒ drzewo genealogiczne
Kazimierz I oświęcimskiAnna, córka Henryka VIII Młodszego Wróbla
życie
1426/1430 - 28 X 1495/21 II 1497 (Karniów)
małżeństwa
  1. OOprzed 1466-?: Katarzyna
  2. OO1472/83-1495/97: Barbara, córka Mikołaja V, księcia karniowsko-raciborskiego
potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne
  1. Helena (ok.1478 - ?)
panowanie
1433/34-1438, 1440-1445: 1/2 Gliwic, Oświęcim, Toszek, Zator (współrządy)
1438-1440: 1/2 Gliwic, Oświęcim, Toszek (współrządy)
1445-1453(1457): 1/2 Gliwic, Oświęcim
1453(1457)-ok.1465: 1/2 Gliwic
ok.1465-1482: 1/2 Gliwic, Ujazd
1482-1495/97: Ujazd

1433/1434

[...] Kazimierz książe oświęcimski, syn Przemysława młodszego, zabitego od Chrzana Czecha, w zamku swoim Oświęcimiu życia dokonał i w klasztorze braci zakonu kaznodziejskiego pochowany został. - Kronika Jana Długosza
-(22 XII 1433/26 VII 1434) Śmierć Kazimierza I oświęcimskiego.

1438

[Dziersław z Rytwian] we wtorek zapustny przybył pod miasteczko Zator, a przystawiwszy drabiny w nocy, kiedy mieszczanie bynajmniej się nie spodziewali zdrady, miasto opanował, i wszystkich mieszkańców z domów powyrzucał, ich zaś majątki zagrabił. [...]
Ale gdy około środopościa wojsko zaborcy wysłane pod Toszek powracało ze zdobyczą i stanęło noclegiem w powiecie siewierskim przy wsi Wojkowicach, gdzie lud rozwolniony po trudach podróży oddal się był opilstwu, i niepomny, iż się znajdował w nieprzyjacielskiej ziemi, słabą albo raczej żadną nie ubezpieczał się strażą, napadli je w nocy Ślązacy i pobili. Część zginęła pod mieczem, a część dostała się w niewolę. - Kronika Jana Długosza
-(II) Najazd Dziersława z Rytwian na księstwo oświęcimskie.-(20 IX-XI) Władysław III wyprawia się do Czech w celu intronizacji Kazimierza Jagiellończyka.

1440

A lubo król trzymał to miasto [Zator] niejaki czas przez swoich starostów w posiadaniu, później jednak zwrócił je Wacławowi księciu oświęcimskiemu, a wziął od niego zamek Barwałd, przyjąwszy zarazem hołd wierności i przysięgi, tak iż rzeczony zamek Barwałd stał się odtąd własnością królewską, a sam książę wieczystym Królestwa Polskiego lennikiem i hołdownikiem. - Kronika Jana Długosza
-(26 X) Władysław III zwraca Zator książętom oświęcimskim w zamian za zamek w Barwałdzie, obietnicę hołdu i likwidację fortyfikacji obronnych.

1441

-(9 I) Wacław przyrzeka złożenie hołdu lennego królowi polskiemu (w przeciągu 4 tygodni) w imieniu własnym oraz swych młodszych braci.

1445

-(19 I) Podział księstwa oświęcimskiego (przeprowadzony przez Mikołaja V karniowsko-raciborskiego).

1447

Z Mikołajem i Wacławem książętami raciborskimi i Bolesławem cieszyńskim, tudzież wielu radcami ich księstw, i posłami książąt oświęcimskich, którzy na niedzielę pierwszą postu zjechali do Krakowa, wskutek wzajemnych układów [...] zawarty został pokój wieczysty, na warunkahc słusznych i obu stronom dogodnych, wzajemnie stwierdzony i opisany. - Kronika Jana Długosza
-(4 II) Układ krakowski z Królestwem Polskim.

1452

-Najazd podkomorzego krakowskiego Piotra Szafrańca na Barwałd (dzierżony przez Włodka ze Skrzynna).
W jesieni tegoż roku [1452 - przyp. wł.] dwaj książęta śląscy, Przemko toszecki i Janusz oświęcimski, podnieśli oręż przeciw ziemi krakowskiej. Chociaż bowiem zawarli byli z Królestwem Polskim, tamten przymierze wieczystego pokoju, a ten zawieszenie broni, jednakże rozgniewani, że dla uspokojenia wojny wszczętej między Piotrem Szafrańcem a Włodkiem z Barwałdu, zobowiązać się musieli do zapłacenia rzeczonemu Piotrowi Szafrańcowi dwóch tysięcy czerwonych złotych, wypowiedzieli wojnę Polsce. A zaciągnąwszy dziewięciuset najemnych rycerzy tak jezdnych jako i pieszych, dopuszczali się w Królestwie Polskim rozlicznych napaści i grabieży, w nadziei, że przez tę wojnę uwolnią się od rzeczonego zobowiązania. Ponieważ zaś szlachta i mieszkańcy całej niemal ziemi krakowskiej przed panującą zarazą pouciekali, zamek także krakowski, w którym znaczna część ludzi chorobą była złożona, nie miał żadnej prawie obrony, przeto najeźdźcy śmiało i bezkarnie plądrowali po wszystkich włościach i miasteczkach, szerząc w nich gwałty i łupieże. Korzystając z pory sposobnej, tę szczególniej okolicę Krakowa, która graniczy z Oświęcimiem, codziennie napadali i obdzierali. - Kronika Jana Długosza
-(jesień) Jan i Przemysław toszecki najeżdżają na ziemię krakowską.

1453

-(I) Oblężenie Oświęcimia przez wojska polskie.-(7 VI) Kazimierz zatwierdza (na zjeździe w Parczewie) układ pokojowy z Janem.
[...] Janusz książę oświęcimski, upatrzywszy porę sposobną, kiedy panowie koronni w różne się strony porozjeżdżali, zgromadził dość spory zastęp i obległ zamek Oświęcim, w którym stał podówczas z załogą królewską Jan Kuropatwa podkokomorzy lubelski, zamieniwszy klasztor zakonu kaznodziejskiego na warownię. Ale odparty z hańbą i znaczną stratą, naprawił stary i zrujnowany zamek, od ojca jego Wołkiem zwany, i swoją osadził załogą: skąd nie tylko ziemię oświęcimską, ale i pogranicza Królestwa Polskiego najeżdżał i plądrował. - Kronika Jana Długosza
-(4/27 X) Nieudany najazd na Oświęcim.

1454

Osaczyli zamek Wołek i przez kilka miesięcy trzymali w oblężeniu znakomici panowie i rycerze młodzi [...] Mógł ten zamek z łatwością i w kilku dniach być zdobyty, ale nie dołożono żadnej ku temu usilności i wódz wyprawy wojewoda krakowski nie chciał z narażeniem na niebezpieczeństwo tylu znakomitych młodzieńców szturmować do zamku wielce obronnego swoim położeniem. Poczęto więc w czasie oblężenia czynić układy o pokój i przyszło nareszcie do zgody: Polacy bowiem osądzili, że nawet po zdobyciu zamku nie godziłoby się księcia Janusza przemocą wyzuwać z jego ojczystej dziedziny. Dano więc według umowy Januszowi księciu oświęcimskiemu dwadzieścia tysięcy szerokich groszy za ziemię oświęcimską, a on odstąpił jej na zawsze Królestwu Polskiemu, aby wróciła do swojej całości, od której była odpadła. - Kronika Jana Długosza
-(I) Atak wojsk polskich na Wołek.-(9-10 II) Uczestnictwo w uroczystościach ślubnych Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Habsburżanki w Krakowie.-(19 III) Stany Oświęcimia i Kęt składają hołd Kazimierzowi.

1456

Wielu nadto królewskich rycerzy zaciężnych, a zwłaszcza dwaj książęta oświęcimscy, Janusz i Przemysław, i Jan Kolda, nie mogąc dłużej ścierpieć zwłoki w wypłacie należnego im żołdu, obóz porzucili. - Kronika Jana Długosza
-Powrót z Prus (do Gliwic?) wobec nieotrzymania należnego żołdu.
-(11 X) Układ z Kazimierzem w sprawie warunków sprzedaży ziemi oświęcimskiej Koronie Polskiej.

1457

-(21 II) Kazimierz odkupuje księstwo oświęcimskie od Jana (za cenę 50000 grzywien).
-(V) Jan bierze udział w uroczystej wizycie Kazimierza Jagiellończyka w Gdańsku.

1457-1458

-Nieopłaceni najemnicy z Prus zajmują Górę Żebraczy, Myślenice i Górę Wapienną, skąd przeprowadzają napady na ziemię oświęcimską, zatorską, siewierską, sławkowską, chrzanowską i krakowską.

1460

Dnia dwudziestego dziewiątego maja, Bolesław książę opolski, [...] zmarł w Głogowie Małym i w kościele kolegiackim głogóweckim [...] pochowany został. [...] Nastąpił po nim na stolicę księstwa brat jego rodzony Mikołaj, mąż skromny i uczciwy. Ale zaraz doznał napaści od Janusza, niegdyś księcia oświęcimskiego, który rościł sobie, acz niesłusznie, prawo do księstwa opolskiego po swojej babce. - Kronika Jana Długosza
-(29 V) Śmierć Bolesława V Wołoszka.

1461

-(9 VI) Jan uzyskuje od Kazimierza zapłatę za pozostawioną w Oświęcimiu broń i działa (układ zawarto dzięki pośrednictwu Przemysława II cieszyńskiego i Konrada IX Czarnego oleśnickiego).

ok. 1465

-Wykupienie Ujazdu z rąk biskupa wrocławskiego.

1465

[...] dnia szesnastego maja, w kościele krakowskim ochrzczona przez Jana krakowskiego i Jakuba włocławskiego, biskupów, w obecności książąt, Przemysława cieszyńskiego, Janusza raciborskiego, Przemka toszeckiego, Wacława zatorskiego, Janusza gliwickiego i Jana rybnickiego, nazwana została Elżbietą. - Kronika Jana Długosza
-(16 V) Udział w krakowskich uroczystościach chrzcielnych Elżbiety, córki Kazimierza IV Jagiellończyka.

przed 1466

-(/30 XII 1465) Małżeństwo z Katarzyną.

1469-1471

-Walki z Wacławem III, księciem rybnickim.

1471

We czwartek, dnia dwudziestego piątego lipca, Władysław, nowo obrany król czeski, wyjechawszy z Krakowa, puścił się w podróż do Czech. [...] Byli w orszaku Władysława trzej biskupi, Mikołaj Kamieniecki, Wincenty Chełmiński i Paweł Laodycejski, sześciu książąt śląskich, jako to, Przemysław Toszecki, Wacław Rybnicki, Jan Raciborski, Kazimierz Cieszyński, Jan Gliwicki i Jan Zatorski [...] - Kronika Jana Długosza
-(25 VII-VIII/IX) Jan (wraz z bratem Przemysławem) bierze udział w wyprawie królewicza polskiego Władysława Jagiellończyka, w celu objęcia tronu czeskiego.

1472/1483

-(25 VII 1472/9 X 1483) Małżeństwo z Barbarą, córką Mikołaja V, księcia karniowsko-raciborskiego.

1474

-(26 IX) Wojska Kazimierza i Władysława Jagiellończyka wkraczają na Śląsk.

1475

[Maciej Korwin] z Raciborza wyjechał do Moraw, to jest do Ołomuńca i Brna, zabrawszy ze sobą Janusza księcia gliwickiego, który gdy się na owym zjeździe pokazał, zelżywszy go nazwiskami łotra i złodzieja, kazał go porwać i wtrącić do więzienia, z tym oświadczeniem, że wtedy go chyba uwolni, jeśli mu Gliwic ustąpi. Ale gdy przyprowadzony w kajdanach do Gliwic, Janusz kazał je wydać królowi, odpowiedzieli z murów jego żołnierze, "że rozkazów księcia nie usłuchają aż wtedy gdy będzie wolny". Król zawiedziony w swej nadziei, wtrącił go do cięższego jeszcze więzienia. [...] Nie wprzódy jednak Janusza księcia gliwickiego z więzów uwolnił, aż gdy mu swojej połowy Gliwic odstąpił. To jednak odstąpienie nie wiele księciu pomogło, powtórnie bowiem pojmanego trzymał król przez kilka lat w więzieniu. - Kronika Jana Długosza
-(27 II) Zjazd z Maciejem Korwinem w Raciborzu.

ok. 1477

-Odzyskanie wolności.

1479

-(VI) Jan (wraz z bratem Przemysławem) bierze udział w zjeździe pokojowym Władysława Jagiellończyka z Maciejem Korwinem w w Ołomuńcu.
-(12 VIII) Złożenie (w Ołomuńcu) hołdu lennego Maciejowi Korwinowi.

1482

-Sprzedaż połowy Gliwic staroście Janowi Bielikowi z Kornic.

1484

-(XII) Śmierć brata Przemysława toszeckiego.

1495/1497

-(28 X 1495/21 II 1497) Śmierć Jana IV oświęcimskiego w Karniowie.
źródła:literatura:ilustracje:
POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoHistoriaJęzyk niemieckiJęzyk francuskiBiologiaWiedza o społeczeństwieDrukarniaŻegluga śródlądowaWydawnictwo AVALON