Wacław I zatorski (oświęcimski)
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Kazimierz I oświęcimski | Anna, córka Henryka VIII Młodszego Wróbla |
| życie | |
| 1413/1415 - 21 X 1465/29 VII 1468 | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1433/34-1438, 1440-1445: 1/2 Gliwic, Oświęcim, Toszek, Zator (współrządy) 1438-1440: 1/2 Gliwic, Oświęcim, Toszek (współrządy) 1445-1465/68: Wadowice, Zator | |
kalendarium:
1433/1434
★
[...] Kazimierz książe oświęcimski, syn Przemysława młodszego, zabitego od Chrzana Czecha, w zamku swoim Oświęcimiu życia dokonał i w klasztorze braci zakonu kaznodziejskiego pochowany został. - Kronika Jana Długosza-(22 XII 1433/26 VII 1434) Śmierć Kazimierza I oświęcimskiego.- Faktyczną władzę w księstwie oświęcimskim przejmuje Wacław (formalnie współrządy z młodszymi braćmi Janem i Przemysławem).
1438
★
[Dziersław z Rytwian] we wtorek zapustny przybył pod miasteczko Zator, a przystawiwszy drabiny w nocy, kiedy mieszczanie bynajmniej się nie spodziewali zdrady, miasto opanował, i wszystkich mieszkańców z domów powyrzucał, ich zaś majątki zagrabił. [...]Ale gdy około środopościa wojsko zaborcy wysłane pod Toszek powracało ze zdobyczą i stanęło noclegiem w powiecie siewierskim przy wsi Wojkowicach, gdzie lud rozwolniony po trudach podróży oddal się był opilstwu, i niepomny, iż się znajdował w nieprzyjacielskiej ziemi, słabą albo raczej żadną nie ubezpieczał się strażą, napadli je w nocy Ślązacy i pobili. Część zginęła pod mieczem, a część dostała się w niewolę. - Kronika Jana Długosza-(II) Najazd Dziersława z Rytwian na księstwo oświęcimskie.
- (25 II) Utrata Zatora.
- Porażka najeźdźców z starciu z siłami Wacława I cieszyńskiego i książąt oświęcimskich pod Wojkowicami Kościelnymi.
- (2 X) Wacław, Przemysław i Jan, pod rygorem utraty Zatora, zobowiązują się (w Toszku) do zachowania rozejmu przez okres roku (do 29 IX 1439) oraz do złożenia hołdu Kazimierzowi po jego koronacji na króla czeskiego, pod warunkiem uzyskania przez niego poparcia innych książąt śląskich.
1440
★
A lubo król trzymał to miasto [Zator] niejaki czas przez swoich starostów w posiadaniu, później jednak zwrócił je Wacławowi księciu oświęcimskiemu, a wziął od niego zamek Barwałd, przyjąwszy zarazem hołd wierności i przysięgi, tak iż rzeczony zamek Barwałd stał się odtąd własnością królewską, a sam książę wieczystym Królestwa Polskiego lennikiem i hołdownikiem. - Kronika Jana Długosza-(26 X) Władysław III zwraca Zator książętom oświęcimskim w zamian za zamek w Barwałdzie, obietnicę hołdu i likwidację fortyfikacji obronnych.1441
-(9 I) Wacław przyrzeka złożenie hołdu lennego królowi polskiemu (w przeciągu 4 tygodni) w imieniu własnym oraz swych młodszych braci.- (/III) Hołd lenny Wacława zatorskiego (?).
1445
-(19 I) Podział księstwa oświęcimskiego (przeprowadzony przez Mikołaja V karniowsko-raciborskiego).- Jan obejmuje Oświęcim, Kęty, Żywiec i połowę Gliwic, Wacław - Zator i Wadowice, a Przemysław ziemię toszecką.
- Zobowiązanie się Jana i Przemysława do partycypacji w kosztach budowy zamku i umocnień fortyfikacyjnych w Zatorze.
1447
-(24-26 VI) Wacław bierze udział w uroczystościach koronacyjnych Kazimierza Jagiellończyka w Krakowie.ok. 1450
-Małżeństwo z Małgorzatą, córką Urbana 'Świrczyny' Kopczowskiego, szlachcica z ziemi siewierskiej.1454
-(9-10 II) Uczestnictwo w uroczystościach ślubnych Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Habsburżanki w Krakowie.1456
-(25 VI) Kazimierz Jagiellończyk wydaje akt protekcyjny dla księstwa zatorskiego.- Odnowienie układów lennych.
- Wacław zostaje zwolniony z obowiązku finansowania wojny w Prusach i udzielania wsparcia militarnego Koronie Polskiej (zapewne z powodu niestabilnej sytuacji wewnętrznej w księstwie zatorskim).
1457-1458
-Nieopłaceni najemnicy z Prus zajmują Górę Żebraczy, Myślenice i Górę Wapienną, skąd przeprowadzają napady na ziemię oświęcimską, zatorską, siewierską, sławkowską, chrzanowską i krakowską.- (VI 1457) Jan IV przyłącza się do zbuntowanych zaciężnych.
- (16 VII) Wacław otrzymuje listy wypowiednie od Jana oraz innych zbuntowanych rotmistrzów.
1462
-Król czeski, Jerzy z Podiebradu uznaje (na zjeździe w Głogowie) fakt podległości księstw oświęcimskiego i zatorskiego Królestwu Polskiemu (na zasadzie status quo, bez wyrzekania się praw i roszczeń Korony Czeskiej do tych księstw).1465/1468
-(21 X 1465/29 VII 1468) Śmierć Wacława I zatorskiego.
Wacław I zatorski - podobizna z chrzcielnicy
z kościoła Św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze
heraldyka:
sfragistyka:
 |
ciekawostka:
Jan Długosz w swej kronice przekazał informację o małżonce Wacława. Miała być nią Małgorzata Kopczowska herbu Nowina, szlachcianka siewierska. Małżeństwo to było o tyle nietypowe, że zostało zawarte bez wyraźnej potrzeby politycznej. Książę zdjęty miłością ku Małgorzacie nie zwracał uwagi na fakt, iż popełnia mezalians.
ważniejsze fundacje:
| 1440-1450 | zamek w Zatorze |
|---|
przyczyna śmierci:
| 21 X 1465/29 VII 1468 | nieznana |
|---|
pochówek:
| 1465/1468 | prawdopodobnie kościół Św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze |
|---|---|
| zdjęcie kościoła Św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze | |
źródła:
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
literatura:
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Krzysztof Rafał Prokop, Księstwa oświęcimskie i zatorskie wobec Korony Polskiej w latach 1438-1513. Dzieje polityczne, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 2002
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
ilustracje:
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com