Jan (Janusz) V (IV) zatorski

genealogia:

rodzice ⇒ drzewo genealogiczne
Wacław I zatorski	Małgorzata, córka Urbana 'Świrczyny' Kopczowskiego herbu Nowina, szlachcica z ziemi siewierskiej
życie
ok.1455 - 17 IX 1513
małżeństwa (konkubinaty)
OO1475/77 - 1494/1507: Barbara, córka Bolesława II, księcia cieszyńskiego, wdowa po Baltazarze, księciu żagańskim ❤ok.1500: nieznana z imienia
potomstwo (naturalne) ⇒ drzewo genealogiczne
Jan (Janusz) (ok.1500 - 3 VIII 1519/14 VIII 1521) Anna istnienie i pochodzenie niepewne; wspominają o niej dopiero XVIII-wieczne opracowania genealogiczne, m.in. autorstwa Kaspra Niesieckiego, który wspomina, iż żoną rotmistrza królewskiego Jana Myszkowskiego z Przeciszowa była Dorota Pieczychojska herbu Gozdawa, urodzona z córki Jana książęcia Oświęcimskiego i Zatorskiego, zabitego od Wawrzeńca Myszkowskiego
panowanie
1465/68-1477: Wadowice, Zator (współrządy) 1477-ok.1484/85: Wadowice, 1/2 Zatora (współrządy) ok.1484/85-1490: 1/2 Zatora 1490-1494: Zator 1494-1503: Wadowice, Zator (dożywocie) 1503-1513: Zator (dożywocie)

kalendarium:

1465/1468

-(21 X 1465/29 VII 1468) Śmierć Wacława I zatorskiego.

Jan wraz z braćmi (Kazimierzem, Wacławem i Władysławem) obejmuje władzę w księstwie zatorskim.

1471

-(25 VII-VIII/IX) Jan bierze udział w wyprawie królewicza polskiego Władysława Jagiellończyka, w celu objęcia tronu czeskiego.

1477

-(/18 III) Przemysław II, ksiażę cieszyński, zawiera układ o wzajemnym dziedziczeniu swego bratanka Kazimierza z Janem, w przypadku braku potomstwa męskiego.

Porozumienie nie wchodzi w życie, wobec braku jego zatwierdzenia przez Kazimierza Jagiellończyka - pana lennego Jana.

-(28 V) Podział księstwa zatorskiego pomiędzy braćmi.

Jan i Władysław przejmują władzę nad połową Zatora wraz z terytoriami na zachód od rzeki Skawy (z Wadowicami).

1475/1477

-(29 V 1475/18 III 1477) Małżeństwo z Barbarą, córką Bolesława II, księcia cieszyńskiego.

ok. 1484/1485

-Jan obejmuje samodzielne rządy w połowie Zatora, a Władysław - Wadowice.

1490

-(8 I/9 III) Śmierć brata Kazimierza.

Jan obejmuje samodzielne rządy nad całością Zatora.

1494

-(28 V/21 IX) Śmierć brata Władysława.

Jan Olbracht przejmuje władzę nad Wadowicami, kwestionując prawa do ich dziedziczenia przez Agnieszkę, córkę zmarłego księcia.

-(29 VII) Jan Olbracht odkupuje księstwo zatorskie od Jana (za cenę 80000 złotych węgierskich) i przekazuje mu je w dożywocie (wraz z Wadowicami).
-(10 IX) Zjazd senatorów w Radomiu.

(21 IX) Zatwierdzenie układu w sprawie nabycia Zatorszczyzny przez Koronę Polską.

1494/1507

-(21 IX 1494/12 V 1507) Śmierć Barbary.

1496

-(28 XI) Odnowienie przywileju lokacyjnego Wadowic (z roku 1430).

1501-1505

-Konflikt dyplomatyczny z Aleksandrem Jagiellończykiem (prawodpodobnie spowodowany kwestią Wadowic, które król uznawał za lenno koronne, a Jan za władztwo swej bratanicy Agnieszki).

Jan odmawia złożenia hołdu lennego królowi polskiemu.
(1503) Aleksander nadaje Wadowice wojewodzie łęczyckiemu Piotrowi Myszkowskiemu.

Aleksandrowi

1507

-(12 V) Złożenie hołdu lennego Zygmuntowi I.

1511

-(30 IV) Jan uzyskuje od Zygmunta I przywilej wykupu królewskiego miasta Szydłowa z rąk Hieronima Kurozwęckiego (nie dokonuje jednak transakcji).

1513

-(17 IX) Śmierć Jana (Janusza) V zatorskiego.

(26 X) Księstwo zatorskie zostaje włączone do województwa krakowskiego (utrzymuje jednak status księstwa).

heraldyka:

przyczyna śmierci:

17 IX 1513	zabójstwo dokonane przez polskiego szlachcica Wawrzyńca Myszkowskiego ze Spytkowic (z powodu sporu o wodę ze stawu rybnego, którą ludzie księcia niebacznie spuścili na ziemie Myszkowskich, powodując znaczne straty)

pochówek:

kościół Św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze

zdjęcie kościoła Św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze
1513	prawdopodobnie kościół Św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze

źródła:

Herbarz Polski Kaspra Niesieckiego S.J. powiększony dodatkami z późniejszych autorów, rękopisów, dowodów urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, t. 6, Lipsk 1841
Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870

literatura:

Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
Krzysztof Rafał Prokop, Księstwa oświęcimskie i zatorskie wobec Korony Polskiej w latach 1438-1513. Dzieje polityczne, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 2002
Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999

ilustracje:

Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com