Kazimierz II cieszyński
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Bolesław II, książę cieszyński | Anna, córka księcia bielskiego Iwana, siostrzenica Zofii (Sonki), żony Władysława Jagiełły |
| życie | |
| 1449/1453 - 28 X albo 13 XII 1528 (Cieszyn) | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| /1466-1474: Cieszyn (formalne współrządy) /1474-1477: Cieszyn (formalne współrządy), Frydek 1477-1493: Cieszyn 1490-1491: Głogów (zarząd) 1493-1498: Cieszyn, Oleśnica, Wołów 1498-1506: Cieszyn, Oleśnica, Pszczyna, Wołów 1506-1517: Cieszyn, Głogów, Oleśnica, Opawa, Pszczyna, Wołów 1517-1528: Cieszyn, Głogów, Oleśnica, Opawa, Wołów | |
kalendarium:
1452
★
Dnia czwartego października, Bolesław książę cieszyński, syn Bolesława, a wnuk Przemysława, zakończył życie w Cieszynie i w klasztorze braci zakonu kaznodziejskiego pochowany został. - Kronika Jana Długosza-(4 X) Śmierć ojca Bolesława II cieszyńskiego.- Małoletni Kazimierz pozostaje pod opieką księżny-wdowy Anny oraz stryja Wacława I cieszyńskiego.
przed 1466
-(/6 XI 1465) Kazimierz zostaje dopuszczony do formalnych współrządów w księstwie cieszyńskim.1471
★
We czwartek, dnia dwudziestego piątego lipca, Władysław, nowo obrany król czeski, wyjechawszy z Krakowa, puścił się w podróż do Czech. [...] Byli w orszaku Władysława trzej biskupi, Mikołaj Kamieniecki, Wincenty Chełmiński i Paweł Laodycejski, sześciu książąt śląskich, jako to, Przemysław Toszecki, Wacław Rybnicki, Jan Raciborski, Kazimierz Cieszyński, Jan Gliwicki i Jan Zatorski [...] - Kronika Jana Długosza-(25 VII-VIII/IX) Kazimierz bierze udział w wyprawie królewicza polskiego Władysława Jagiellończyka, w celu objęcia tronu czeskiego.- (22 VIII) Koronacja królewska Władysława w Pradze.
- Pogorszenie stosunków z królem węgierskim Maciejem Korwinem, kontrkandydatem Jagiellończyka do tronu czeskiego.
1474
★
Wacław książę cieszyński, mąż pobożny i bogobojny, nie zostawiwszy po sobie żadnego potomstwa (wziął bowiem na żonę wdowę po Ludwiku [II] księciu legnickim, a córkę Fryderyka margrabiego brandenburskiego, niewiastę już w latach podesłą) zakończył życie w Bielsku [...] - Kronika Jana Długosza-Śmierć stryja Wacława I cieszyńskiego.- Objęcie samodzielnych rządów w połowie księstwa cieszyńskiego (z Frydkiem).
1477
-(/18 III) Stryj Przemysław, ksiażę cieszyński, zawiera układ o wzajemnym dziedziczeniu Kazimierza z Janem V zatorskim, w przypadku braku potomstwa męskiego.- Porozumienie nie wchodzi w życie, wobec braku jego zatwierdzenia przez Kazimierza Jagiellończyka - pana lennego Jana V.
★
Dnia jedenastego marca, Przemysław książę cieszyński, w Cieszynie w zamku książęcym życie zakończył [...] Umierając naznaczył testamentem bratanka swego Kazimierza, syna Bolesława, spadkobiercą wszystkich swoich książęcych posiadłości [...] - Kronika Jana Długosza-(11 lub 18 III) Śmierć Przemysława II cieszyńskiego.- Kazimierz obejmuje samodzielne rządy w księstwie cieszyńskim i opiekę nad małoletnią kuzynką Jadwigą.
1478/1480
-(1478/15 II 1480) Małżeństwo z Joanną, córką Wiktoryna z Podiebradu, księcia ziębicko-kłodzkiego, wnuczką króla czeskiego Jerzego z Podiebradu.- Joanna wnosi Kazimierzowi w posagu ziemię pszczyńską.
1478-1481
-Wojna z Janem II Szalonym o księstwo głogowskie.- (IX 1478) Kazimierz wkracza do Głogowa, przejmuje opiekę nad księżną-wdową Małgorzatą Cilly (11 IX) i zmusza radę miejską do złożenia hołdu.
- (8 X 1478) Porażka w bitwie pod Krosnem Odrzańskim.
- (VII 1479) Układ rozejmowy (zawarty w Ołomuńcu).
- Król węgierski, Maciej Korwin uznaje nienaruszalność praw Kazimierza.
- (12 VIII 1479) Kazimierz składa (w Ołomuńcu) hołd lenny Maciejowi Korwinowi.
- (10 X 1479) Kazimierz zgadza się na przekazanie dóbr głogowskich Maciejowi Korwinowi w zamian za obietnicę otrzymania Koźla i 2000 florenów.
- (1480) Jan Szalony pokonuje wojska Kazimierza pod Górą.
- (7 VI 1481) Rezygnacja Kazimierza z praw do Głogowa w zamian za coroczne odszkodowanie wypłacane przez stany śląskie.
1483
-(11 VIII) Wydanie kuzynki Jadwigi za mąż za Stefana Zapolyę, magnata węgierskiego.- (14 VIII) Kazimierz obiecuje Jadwidze wypłatę 8000 złotych wiana, w zamian za jej rezygnację z praw do księstwa cieszyńskiego.
1486
-(16 V) Stefan Zapolya i Jadwiga oficjalnie rezygnują z wszelkich praw do księstwa cieszyńskiego.1489
-Potwierdzenie wszystkich dotychczasowych przywilejów miasta Bielska.1490
-(26 IV/) Kazimierz zostaje mianowany przez króla czeskiego i węgierskiego, Władysława II Jagiellończyka, starostą generalnym na Śląsku.- (11 XI) Zatwierdzenie nominacji przez sejm wrocławski.
- Wzrost niezadowolenia duchowieństwa, wobec ostrej polityki fiskalnej Kazimierza.
1491
-(20 II) Układ w Koszycach.- Władysław II Jagiellończyk przekazuje księstwo głogowskie Janowi Olbrachtowi.
1493
-Kazimierz zakupuje Wołów i Oleśnicę i włącza je do swego władztwa.-Kazimierz dowodzi, w imieniu króla czeskiego, wyprawą zbrojną na Bolków.
- Odbicie miasta i zamku z rąk węgierskich.
- Kazimierz przekazuje Bolków królowi Władysławowi II Jagiellończykowi.
1496
-(24 albo 28 VII) Śmierć Joanny z Podiebradu.1497
-(VI) Zjazd w Nysie z Mikołajem II opolskim, Wiktorynem ziębickim i biskupem wrocławskim Janem Rothem.- (26 VI) Mikołaj II opolski dokonuje (nieudanego) zamachu na życie Kazimierza i biskupa Jana Rotha.
- (27 VI) Skazanie (bezprawne) Mikołaja II na śmierć.
- Załagodzenie konfliktu na Śląsku przez Władysława II Jagiellończyka.
1498
-Formalne objęcie ziemi pszczyńskiej.-Kazimierz potwierdza wszystkie dotychczasowe przywileje miasta Pszczyny.
1501
-Nieudana próba osadzenia syna Fryderyka na stanowisku biskupa pomocniczego wrocławskiego (spowodowana brakiem zgody na nominację kapituły katedralnej, niechętnej Kazimierzowi).1504
-(3 II) Kazimierz uczestniczy w wydaniu dokumentu znacznie ograniczającego uprawnienia Kościoła na Śląsku (tzw. Układ Kolowrata).-Władysław II Jagiellończyk odwołuje Kazimierza ze stanowiska starosty generalnego na Śląsku.
- (jesień) Starostą zostaje mianowany Zygmunt Jagiellończyk.
1506
-(jesień) Ponowne powołanie Kazimierza na stanowisko starosty generalnego na Śląsku, wobec elekcji Zygmunta Jagiellończyka na tron litewski i polski.- Objęcie (we władanie dożywotnie) ziemi głogowskiej i opawskiej.
1509
-(wiosna) Kazimierz pośredniczy w zawarciu ugody pomiędzy miastem Wrocławiem a Fryderykiem II legnickim.1515
-(6 I) Kazimierz uzyskuje u króla Władysława II Jagiellończyka potwierdzenie swych praw do księstwa opawskiego.-(II) Zawarcie porozumienia ze stanami śląskimi.
- Kazimierz zobowiązuje się do roztoczenia opieki nad kupcami (szczególnie wrocławskimi) oraz nad miastem Wrocławiem.
1517
-Kazimierz oraz Fryderyk II legnicki uzyskują u Ludwika II Jagiellończyka, króla czeskiego i węgierskiego, potwierdzenie swych praw do księstwa opolskiego, po spodziewanej bezdzietnej śmierci Jana Dobrego.-Sprzedaż księstwa pszczyńskiego Janowi Thurzo za kwotę 40000 guldenów.
1518
-(18 IV) Uczestnictwo w uroczystościach ślubnych Zygmunta Jagiellończyka z Boną Sforza w Krakowie.1521
-Przywileje gospodarcze dla miasta Bielska.- Kazimierz nadaje miastu staw rybny, browar i prawo wyszynku wina.
1523
-(8 XII) Ludwik II Jagiellończyk zatwierdza panowanie Kazimierza w księstwie opawskim.1525
-Nadanie miastu Bielsku targu rybnego.-Ludwik II Jagiellończyk zatwierdza Kazimierza na stanowisku starosty generalnego na Śląsku.
1527
-Odkupienie z rąk biskupa ołomunieckiego, Stanisława Turzo, miasta Frydek i Mistek.-Wyjazd Kazimierza na Węgry (do Budy) z ramienia Zygmunta I.
- Nieudana mediacja pomiędzy pretendentami do tronu węgierskiego: Janem Zapolyą i Ferdynandem Habsburgiem.
1528
-(28 X albo 13 XII) Śmierć Kazimierza II cieszyńskiego w Cieszynie.heraldyka:
sfragistyka:
 |  |
ciekawostka:
26 czerwca 1497 na zjeździe w Nysie, w trakcie negocjacji w ratuszu, książę Mikołaj II opolski (niemodliński), w przypływie szału, zaatakował i próbował ugodzić sztyletem Kazimierza oraz biskupa wrocławskiego Jana Rotha. Podejrzewał obydwu o próbę uwięzienia go. Szczęśliwie, zamach nie udał się.
Książę opolski zbiegł z ratusza i schronił się w pobliskim kościele Św. Jakuba. Tam też doścignęła niedoszłego zamachowca pogoń, która - wbrew zwyczajowi - na osobisty rozkaz biskupa Jana Rotha wywlekła księcia sprzed ołtarza, by osadzić go w lochu.
Kazimierz, jako starosta generalny całego Śląska, nakazał wydanie Mikołaja II pod sąd ławniczy w Nysie. Decyzja ta była bezprawna, gdyż księcia sądzić mógł wyłącznie sąd królewski.
Próby protestu się nie powiodły. Sąd wydał wyrok śmierci, który wykonano następnego dnia. 27 czerwca Mikołaj II opolski został ścięty mieczem na nyskim rynku.
Kazimierz miał ponadto zagarnąć ruchomości skazańca...
ważniejsze fundacje:
| 1496 | ratusz i rynek w Cieszynie |
|---|---|
| kościół Św. Marii Magdaleny w Cieszynie (murowany) | |
| 1511 | zamek we Frysztacie (renesansowy) |
przyczyna śmierci:
| 28 X albo 13 XII 1528 | prawdopodobnie czynniki naturalne (na co wskazuje podeszły wiek księcia) |
|---|
pochówek:
| 1528 | miejsce nieznane (możliwe, iż był to kościół w Cieszynie albo w Opawie) |
|---|
źródła:
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
literatura:
- Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1978
- Zygmunt Boras, Zygmunt Stary w Głogowie, Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1983
- Jerzy Horwat, Piastowie górnośląscy, Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu - Historia - zeszyt nr 8, Bytom 2007
- Jerzy Horwat, Piastowie górnośląscy wobec Czech i Węgier, [w:] "Piastowie śląscy w kulturze i europejskich dziejach", red. Antoni Barciak, Instytut Górnośląski, Katowice 2007
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Idzi Panic, Poczet Piastów i Piastówien cieszyńskich, Biuro Promocji i Informacji UM Cieszyn
- David Pindur, Książę czasów przełomu: Kazimierz II cieszyński (1450-1528) i jego władztwo, Oficyna Wydawnicza ATUT - Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław 2010
- Krzysztof Rafał Prokop, Księstwa oświęcimskie i zatorskie wobec Korony Polskiej w latach 1438-1513. Dzieje polityczne, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 2002
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
ilustracje:
- "Tygodnik Ilustrowany", nr 9, rok 1880