Jan II Szalony (Okrutny, Dziki, Zły)
[...] zabił on bowiem niepoczciwie własnego brata Henryka [Baltazara - przy. wł.], wydarłszy mu księstwo żagańskie [...]
Kronika Jana Długosza
Kronika Jana Długosza
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Jan I żagański | Scholastyka, córka Rudolfa III, księcia saskiego |
| życie | |
| 6 VI 1435 - 22 IX 1504 (Wołów) | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1449-1461: Przewóz (współrządy) 1461-1467, 1472: Nowogród Bobrzański, Przewóz, Żagań 1467-1472: Nowogród Bobrzański, Przewóz 1476-1488: Głogów, Kożuchów, Szprotawa ok.1479-1504: Wołów | |
kalendarium:
1439
-(12 IV) Śmierć Jana I żagańskiego.- Opiekę nad małoletnim Janem przejmują bracia Baltazar i Rudolf.
1449
-Podział księstwa żagańskiego pomiędzy braćmi.- Jan wraz z bratem Wacławem (chorym psychicznie) obejmuje władzę w Przewozie.
ok. 1450
-Jan domaga się od braci sprawiedliwego podziału księstwa żagańskiego.ok. 1453
-Zawarcie ugody z braćmi Baltazarem i Rudolfem (dzięki mediacji księcia saskiego Fryderyka).1454
-(18 IX) Śmierć Rudolfa Żagańskiego.- Objęcie zarządu nad ziemią żagańską, w zastępstwie brata Baltazara (który przebywa w Prusach).
- Jan zmusza Żagań do złożenia mu hołdu lennego.
1457
-Powrót Baltazara z Prus.1458
-Baltazar unieważnia hołd lenny stanów żagańskich złożony Janowi.- Wybucha wojna z Baltazarem o spadek po Rudolfie.
1461
-Uzyskanie wsparcia ze strony króla czeskiego, Jerzego z Podiebradu.- Zajęcie Żagania.
1461/1463
-(12 V) Śmierć matki Scholastyki.- Zajęcie oprawy wdowiej matki - okręgu nowogrodzkiego (z Nowogrodem Bobrzańskim).
1466
-Jan zostaje ekskomunikowany (za związanie się z husytami).1467
-Zwycięstwo nad siłami koalicji antyhusyckiej (dowodzonymi przez Baltazara) pod Kożuchowem.1468
-Utrata Żagania na rzecz Baltazara (wspieranego przez Henryka XI, księcia głogowskiego).1470
-Niszczycielski najazd na Żagań.1471
-(22 III) Śmierć Jerzego z Podiebradu, króla czeskiego.- (27 V) Szlachta czeska powołuje (w Kutnej Horze) Władysława Jagiellończyka na tron czeski.
- Jan związuje się z królem węgierskim, Maciejem Korwinem.
- Maciej Korwin przekazuje Janowi kwotę 10000 florenów węgierskich na werbunek najemników przeciwko Jagiellonom).
1472
-Zdobycie Żagania (dzięki pieniądzom uzyskanym od Macieja Korwina).- Pojmanie i uwięzienie Baltazara w Przewozie.
- (15 VII) Śmierć (głodowa ?) Baltazara w więzieniu.
przed 1473
-(/12 VIII 1473) Małżeństwo z Katarzyną, córką Wilhelma, księcia opawskiego.1474
★
Maciej bowiem król węgierski, chcąc wszelkimi sposobami szkodzić królowi i Królestwu Polskiemu, namówił Jana [II] księcia żagańskiego, dawszy mu pieniędzy tyle co sam chciał, do podniesienia oręża przeciw Polsce. [...] Ten więc zebrawszy cztery tysiące Ślązaków, [...] wpadł w okolicę wschowską, jakby własnej na królu Kazimierzu dochodząc krzywdy, i począł miasto Wschowę silnie ze wszystkich stron dobywać, pewny że mu zdrajcy do jej wzięci apomogą. Ale chociaż przenajęci od niego złoczyńcy miasto w dwunastu miejscach podpalili, wszelako przy gorliwym ratunku i dzielnej obronie mieszczan pożar ugaszony został, a nieprzyjaciel z wielką klęską i sromotą od murów odpędzony. [...]Później, gdy Jan książę żagański dobywał warowni Kopanicą zwanej, nieprzezornie wpadłszy w ogień, którym warownia gorzała, tak się bardzo popalił, że ledwo odratowany i do obozu odniesiony jak bez życia, już nigdy zdrowia dawnego odyskać nie mógł. - Kronika Jana Długosza-Niszczycielski najazd na Wielkopolskę (na czele wojsk opłaconych przez Macieja Korwina).
- Nieudana próba zdobycia Wschowy.
- Jan ulega poważnemu poparzeniu podczas oblężenia warowni w Kopanicy.
1476
-(22 II) Śmierć Henryka XI, księcia głogowskiego.- Jan zgłasza swoje pretensje do ziemi głogowsko-krośnieńskiej.
- (19/20 VIII) Król czeski Władysław Jagiellończyk zawiera związek małżeński z Barbarą Hohenzollern, wdową pod Henryku XI głogowskim (w nadziei na przejęcie księstwa głogowskiego).
- (7 XII) Jan przyjmuje hołd stanów głogowskich.
- (8 XII) Zatwierdzenie panowania Jana w Głogowie przez Macieja Korwina.
1476-1482
-Wojna z Brandenburgią, Czechami oraz Kazimierzem II cieszyńskim o księstwo głogowskie.- (zima 1476/1477) Odbicie Szprotawy i Kożuchowa z rąk brandenburskich.
- (I/II 1477) Zawarcie rozejmu (ważnego do kwietnia).
- (jesień 1477) Jan dwukrotnie wyprawia się na ziemie Albrechta Achillesa Hohenzollerna, margrabiego brandenburskiego (docierając aż pod Berlin i Frankfurt nad Odrą).
- (8 X 1478) Zwycięstwo nad Kazimierzem II cieszyńskim pod Krosnem Odrzańskim.
- (VII 1479) Układ rozejmowy (zawarty w Ołomuńcu).
- Margrabia brandenburski Albrecht Achilles rezygnuje z pretensji do księstwa głogowskiego w zamian za kwotę 50000 florenów węgierskich.
- (III-V) Oblężenie zamku w Głogowie (leżącego w części miasta należącej do Piastów cieszyńskich i zajmowanego przez księżnę-wdowę cieszyńską Małgorzatę Cilly).
- (1 V 1480) Zdobycie zamku głogowskiego.
- Jan sprzedaje zamek radzie miejskiej za cenę 300 florenów węgierskich.
- (1 V 1480) Zdobycie zamku głogowskiego.
- (1480) Jan pokonuje wojska Kazimierza II cieszyńskiego pod Górą.
- (7 VI 1481) Rezygnacja Kazimierza II cieszyńskiego z praw do Głogowa.
- (1482) Zawarcie układu pokojowego w Kamieńcu.
- Zatwierdzenie dożywotniego panowania Jana w Głogowie, Szprotawie i Kożuchowie - po jego śmierci księstwo miało przypaść Maciejowi Korwinowi.
- Krosno Odrzańskie, Sulechów, Lubsko oraz Bobrowice przechodzą pod władanie Brandenburgii.
1487-1488
-Zacieśnienie współpracy z Henrykiem I Starszym, synem Jerzego z Podiebradu (poprzez potrójne małżeństwo córek Jana z synami Henryka).- (I 1488) Jan obiecuje księstwo głogowskie swoim zięciom (po swej śmierci) i zmusza stany głogowskie do złożenia im hołdu.
- (V-16 XI 1488) Oblężenie Głogowa przez armię Macieja Korwina.
- (28 VII) Nierozstrzygnięta bitwa pod Tomaszowem Górnym k. Bolesławca.
- (28 XII 1488) Zrzeczenie się księstwa głogowskiego na rzecz króla węgierskiego, za kwotę 20000 florenów węgierskich.
- (V-16 XI 1488) Oblężenie Głogowa przez armię Macieja Korwina.
1489
-Jan zgłasza (bezskutecznie) swoje pretensje do Ścinawy.1493
-Spotkanie z Janem Olbrachtem w Poznaniu.- Jan dokonuje (nieudanej) próby nakłonienia króla polskiego do interwencji w swoim imieniu.
ok. 1497
-Objęcie dożywotniej władzy w księstwie wołowskim z nadania Henryka I Starszego.1504
-(22 IX) Śmierć Jana II Szalonego w Wołowie.
Jan II Szalony
heraldyka:
ciekawostka:
Podczas oblężenia zamku głogowskiego wiosną 1480 roku, książę Jan nakazał bombardowanie obrońców łajnem, gnojem i wszelkim cuchnącym śmierwem. Wszelkie te nieczystości - wystrzeliwane z katapult i innych machin oblężniczych - wkrótce doprowadziły do osłabienia ducha bojowego rycerzy broniących twierdzy.
przyczyna śmierci:
| 22 IX 1504 | nieznana |
|---|
pochówek:
| 1504 | kościół Św. Wawrzyńca w Wołowie |
|---|
źródła:
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
literatura:
- Maria Bogucka, Kazimierz Jagiellończyk, Książka i Wiedza, Warszawa 1970
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- David Pindur, Książę czasów przełomu: Kazimierz II cieszyński (1450-1528) i jego władztwo, Oficyna Wydawnicza ATUT - Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław 2010
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
ilustracje:
- Julius Blaschke, Geschichte der Stadt Glogau und des Glogauer Landes, Verlag der Buchhandlung Hellmann, Glogau (Głogów) 1913