Jan I żagański
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Henryk VIII Młodszy Wróbel | Katarzyna, córka Władysława II Opolczyka |
| życie | |
| 1382/1391 - 12 IV 1439 (Żagań) | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1401-1403: 1/2 Bytomia Odrz., 1/2 Głogowa, Przemków, Szprotawa, 1/2 Ścinawy (współrządy) 1403-1412/1: 1/2 Bytomia Odrz., 1/2 Głogowa, Przemków, Szprotawa, 1/2 Ścinawy, Żagań (współrządy) 1412/13-1413: Żagań 1413-1439: Przewóz, Żagań | |
kalendarium:
1397
-(14 III) Śmierć Henryka VIII Młodszego Wróbla.- Rupert I legnicki przejmuje władzę regencyjną w dzielnicy głogowskiej nad małoletnimi synami Henryka.
- Księżna-wdowa Katarzyna obejmuje władzę w Kożuchowie i Zielonej Górze (oprawa wdowia).
1401
-Rupert I legnicki przekazuje dzielnicę głogowską synom Henryka VIII Młodszego Wróbla (Janowi, Henrykowi IX, Henrykowi X i Wacławowi).1403
-Jadwiga, wdowa po Henryku VI Starszym, ustępuje z księstwa żagańskiego (stanowiącego jej oprawę wdowią).- Przejęcie Żagania, Krosna Odrzańskiego, Bobrowic, Bytnicy, Nowogrodu Bobrzańskiego i Świebodzina przez Głogowczyków.
1405/1409
-Małżeństwo ze Scholastyką, córką Rudolfa III, księcia saskiego.1407
-Nadanie Szprotawie przywileju bicia własnej monety.1408
-Jan (przy wsparciu Rudolfa III saskiego) zajmuje Żagań wraz z okręgiem i rozpoczyna faktyczne samodzielne rządy w księstwie.1412/1413
-Podział księstwa głogowsko-żagańskiego pomiędzy braćmi.- Jan formalnie obejmuje samodzielne rządy w ziemi żagańskiej.
1413
-Objęcie władzy w Przewozie (z nadania Rudolfa III saskiego).-(7 VIII) Jan przystępuje do rycerskiego Związku Psów Gończych (Rudenband).
1419
-Zjazd książąt śląskich w Legnicy dotyczący wspólnych działań przeciwko rycerzom-rozbójnikom (tzw. Raubitterom).1420
-Udział w (nieudanej) wyprawie Zygmunta Luksemburskiego przeciwko husytom.-(28 VII) Jan bierze udział (w Pradze) w koronacji Zygmunta Luksemburskiego na króla czeskiego.
1423
★
[...] wszyscy ci, którzy przystąpili do przymierza, od chwili, gdy uzna się to za stosowne, natychmiast wspólnie powinni wypowiedzieć [wojnę] królowi Polski, jego królestwu, pomocnikom i sprzymierzeńcom. I powinniśmy sobie jeden drugiemu pomagać ciałem i majątkiem [...] - fragment dokumentu zawartego z Przeszburgu w początkach 1423 roku-(I/III) Przystąpienie do układu w Preszburgu.- Zygmunt Luksemburski, Zakon Krzyżacki, 6 miast łużyckich i niektórzy książęta śląscy zawierają porozumienie mające na celu dokonanie rozbioru Polski (w odpowiedzi na poparcie udzielane husytom przez Polaków).
1427-1428
-Jan (wraz z bratem Henrykiem IX) bierze udział w walkach z husytami, wspierając zagrożone miasta łużyckie.- (1 XI 1428) Zwycięstwo w starciu pod Kratzau.
1429
-(6 I-IV) Zjazd w Łucku.- Jan bierze udział w rozmowach monarchów europejskich dotyczących uzgodnienia wspólnej polityki przeciwko zagrożeniu tureckiemu.
1429-1430
-Konflikt z Henrykiem II Lesławem, opatem augustianów żagańskich.- (18 V 1429) Jan więzi Henryka II Lesława.
- Nieudana mediacja biskupa wrocławskiego, wobec wygórowanych żądań Jana odnośnie wysokości okupu (12000 florenów węgierskich).
- (9 VIII 1429) Oślepienie Henryka II Lesława.
- (13 III 1430) Jan zostaje ekskomunikowany.
1433
★
Także przyszła do mnie prawdziwa wieść z Polski, że książęta śląscy, jako książę Kantner [Konrad V Kantner oleśnicki], książę Henryk [IX Starszy głogowski], książę Jan z Żagania i Biały książę [Konrad VII Biały oleśnicki], byli w niedzielę po Wielkiej Nocy u króla polskiego w Kaliszu i całkiem się zjednoczyli oraz przyłączyli do króla z odpowiedzią albo przyrzeczeniem na Zielone Świątki wysłać także pewną czeladź. Jeśli Polacy tak bardzo się do wojny szykują i tu o ludzi starają, to może przynieść Waszej Łaskawości pewne szkody. - fragment listu szpiega krzyżackiego Piotra Czane do wielkiego mistrza-(19 IV) Zjazd w Kaliszu z Władysławem Jagiełłą.- Jan, Henryk Starszy oraz książęta oleśniccy zawierają sojusz z Królestwem Polskim przed planowaną wyprawą polsko-husycką przeciwko Krzyżakom i obiecują udzielić militarnego wsparcia.
1438
-(3 XII) Jan (wraz z bratem Henrykiem IX) składa (we Wrocławiu) hołd lenny Albrechtowi II Habsburgowi, królowi czeskiemu.1439
-(12 IV) Śmierć Jana I żagańskiego w Żaganiu.
Jan I żagański
Ireny Bierwiaczonek
heraldyka:
sfragistyka:
 SIGILLVM IOHANNIS ... NOR GLOGOV... |
ciekawostka:
Rocznik Głogowski podaje, iż książę Jan I żagański był okrutny, a wręcz skłonny do sadyzmu: podczas stosunków miłosnych z żoną Scholastyką zwykł kłuć ją ostrogami (sic!).
Książę miał się również przyglądać oślepianiu opata Henryka II Lesława, którego zresztą przez długi czas więził w surowych warunkach.
Pomimo, iż Jan zwalczał rozboje i karał surowo złoczyńców, sam brał udział w napadach na handlarzy przejeżdżających przez jego księstwo. W roku 1439, po obrabowaniu kupców norymberskich, interweniował u Jana w tej sprawie sam król Albrecht II Habsburg.
ważniejsze fundacje:
| po 1400 | drugi (tzw. książęcy) zamek w Głogowie |
|---|
przyczyna śmierci:
| 12 IV 1439 | nieznana |
|---|
pochówek:
| 1439 | kościół augustianów w Żaganiu (obecnie jako kościół Wniebowzięcia NMP) |
|---|---|
| zdjęcie kościoła poaugustiańskiego w Żaganiu | |
źródła:
- Ruch husycki w Polsce : wybór tekstów źródłowych (do r. 1454), oprac. i tłum. Roman Heck, Ewa Maleczyńska, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1953
literatura:
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Robert Primke, Maciej Szczerepa, Wojciech Szczerepa, Wojny husyckie na Śląsku, Łużycach i Pomorzu, Wydawnictwo Technol, Kraków 2007
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
ilustracje:
- Sylwjusz Mikucki, Heraldyka Piastów śląskich do schyłku XIV wieku, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1935
- Dariusz Wieczorek, Poczet piastowskich książąt Śląska Lubuskiego w obrazach Ireny Bierwiaczonek, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze, Zielona Góra 2004 - (na podstawie indywidualnego pozwolenia)
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com