Zygmunt II August

Jest miernego wzrostu, bardzo szczupły i chudy, czarno zarasta, ma brodę rzadką, płeć śniadą, i nie zdaje się być bardzo silnej, ale raczej delikatnej konstytucji.
relacja nuncjusza Juliusza Ruggieri'ego

genealogia:

rodzice → drzewo genealogiczne
Zygmunt I StaryBona, córka Jana Galeazza Sforzy, księcia Mediolanu
życiepanowanie
1 VIII 1520 (Kraków) - 7 VII 1572 (Knyszyn)(koronacja 20 II 1530) 1548 - 1572
LITWA: 1529 - 1572
małżeństwa (konkubinaty)
  1. ♥1537 - ?: Diana Di Cordona, włoska dwórka
  2. ♥1543: Weissowa, krakowska mieszczka
  3. OO1543 - 1545: Elżbieta, córka Ferdynanda I Habsburga, cesarza rzymskiego, prawnuczka Kazimierza IV Jagiellończyka
  4. ♥1543 - 1547, OO1547 - 1551: Barbara, córka Jerzego Radziwiłła, kasztelana wileńskiego i hetmana wielkiego litewskiego, wdowa po Stanisławie Gasztołdzie
  5. OO1553 - 1572: Katarzyna, córka Ferdynanda I Habsburga, cesarza rzymskiego, wdowa po Franciszku III, księciu Mantui, prawnuczka Kazimierza IV Jagiellończyka
  6. ♥ok.1565 - 1571/72: Zuzanna Orłowska, naturalna córka kanonika krakowskiego (?)
  7. ♥Anna Zajączkowska, szlachcianka
  8. ♥1570/71 - 1572: Barbara Giżanka, córka Jana, rajcy Starej Warszawy
  9. ♥Relska
    • związek niepewny; wspomina o nim tylko Walerian Nekanda Trepka w Liber generationis plebeanorum (Liber chamorum - spis osób i rodzin o wątpliwym szlachectwie)
potomstwo (naturalne) → drzewo genealogiczne
  8. Barbara (8 IX 1571 - po 5 VI 1615)
    • pochodzenie niepewne
  9. córka
    • pochodzenie niepewne

kalendarium:

1522

-(4 XII) Rada litewska uznaje sukcesję Zygmunta na tronie wielkoksiążęcym.

1529

-(18 X) Zygmunt zostaje wyniesiony na tron wielkoksiążęcy litewski.
-(18 XII) Elekcja vivente rege Zygmunta na tron polski.

1529-1534

-Edukacja pod kierunkiem Giovanniego Silvio de Mathio (Amatusa), włoskiego humanisty.

1530

-(20 II) Koronacja młodocianego Zygmunta w katedrze wawelskiej.

1540

-(II) Zygmunt zostaje odznaczony przez papieża Pawła III tytułem Defensor Fidei (Obrońca Wiary).

1543

-(6 V) Małżeństwo z Elżbietą, córką Ferdynanda I Habsburga, cesarza rzymskiego.

1544

-(6 X) Objęcie władzy namiestniczej w Wielkim Księstwie Litewskim.
-Rewizja statutu litewskiego.

1545

-(15 VI) Śmierć Elżbiety Habsburżanki.

1546

-Zygmunt porządkuje sprawy monetarne na Litwie.
  • Wycofanie z obiegu półgroszków świdnickich (o znacznie zaniżonej zawartości kruszcu).

1547

-(28 VII/6 VIII) Potajemne małżeństwo z Barbarą, córką Jerzego Radziwiłła, kasztelana wileńskiego i hetmana wielkiego litewskiego.

1548

-(1 IV) Śmierć Zygmunta Starego.
  • Zygmunt obejmuje władzę w państwie polsko-litewskim.
  • Ujawnienie małżeństwa z Barbarą Radziwiłłówną.
-(31 X-12 XII) Sejm w Piotrkowie (pod laską Jana Sierakowskiego).
  • Konflikt ze szlachtą nie uznającą małżeństwa z Barbarą Radziwiłłówną.

1549

-(14 V-1 VI) Zamieszki studenckie w Krakowie (tzw. bunt żaków).
Przedłużenie pokoju polsko-tureckiego.
-Biskup chełmiński Stanisław Hozjusz zawiera (w Pradze) przymierze z Habsburgami (w imieniu Zygmunta).
  • Zygmunt zobowiązuje się do nieinterwencji w sprawy węgierskie.
-(IX) Najazd tatarski na Podole i Wołyń.
  • Tatarzy zdobywają zamek w Peremirnie.
-(12 XII) Ratyfikacja traktatu praskiego przez cesarza Karola V (w Brukseli).

1550

-Sejm radomski wydaje uchwałę zakazującą szlachcie polskiej oddawania się zajęciom mieszczańskim (np. handlem lub rzemiosłem) pod karą utraty szlachectwa.
-(15 V-26 VII) Sejm w Piotrkowie (pod laską Mikołaja Sienickiego).
  • Potwierdzenie praw i przywilejów szlachty polskiej.
-Breve papieża Juliusza III, nakazujące koronację Barbary Radziwiłłówny.
-(7 XII) Koronacja Barbary Radziwiłłówny.
-(12 XII) Zygmunt wydaje edykt przeciw innowiercom.

1551

-Zatwierdzenie praw i przywilejów bojarów litewskich.
-(8 V) Śmierć Barbary Radziwiłłówny.
-(jesień) Najazd tatarski na Kijowszczyznę i Bracławszczyznę.
  • Bracław zostaje zdobyty i spalony przez Tatarów.

1552

-(2 II-11 IV) Obrady sejmu (pod laską Rafała Leszczyńskiego).
  • Zawieszenie egzekucji wyroków sądów duchownych przez władze świeckie.
-Przymierze (w Gdańsku) z księciem szczecińskim, Barnimem XI.
-(jesień) Spotkanie z Albrechtem Hohenzollernem w Królewcu.

1553

-(1 II-29 III) Obrady sejmu (pod laską Mikołaja Sienickiego).
-(30/31 VII) Małżeństwo z Katarzyną, córką Ferdynanda I Habsburga, cesarza rzymskiego.
-(3 VIII) Traktat pokoju i przyjaźni z sułtanem Sulejmanem Wspaniałym.

1554

-Zakon Inflancki zawiera antypolskie przymierze z Moskwą.
-(25 XI) Pierwszy na ziemiach polskich synod kalwiński (w Słomnikach).

1555

-(22 IV-15 VI) Sejm w Piotrkowie (pod laską Mikołaja Sienickiego).
  • Szlachta wysuwa postulat utworzenia kościoła narodowego.

1556

-(1 II) Bona Sforza opuszcza Polskę i udaje się do Bari.

1556-1557

-(6 XII-14 I) Obrady sejmu (pod laską Mikołaja Sienickiego).
  • (13 I) Zygmunt wydaje edykt zakazujący wprowadzania zmian religijnych.
    • Zawieszenie jurysdykcji kościelnej nad innowiercami.

1557

-Reforma agrarna.
  • Odgraniczenie posiadłości wielkoksiążęcych od prywatnych.
  • Na Litwie zostaje wprowadzona jednolita jednostka pomiaru ziemi - włóka (= 30 mórg = ok. 17 ha).
  • Oznaczenie jakości ziemi.
-(VIII) Zygmunt wyprawia się na Inflanty.
  • (13 IX) Antymoskiewskie przymierze (w Pozwolu) z Wilhelmem von Fürstenberg, Mistrzem Zakonu Kawalerów Mieczowych w Inflantach.
-Najazd tatarski na Podole.

1558

-W Krakowie powstaje pierwsza poczta, prowadzona przez Włocha Prospera Provanę, służąca głównie celom dyplomatycznym.

1558-1559

-(5 XII-8 II) Obrady sejmu (pod laską Mikołaja Sienickiego).

1559

-(31 VIII) Zygmunt zawiera w Wilnie pakt z Gothardem Kettlerem, Mistrzem Zakonu Kawalerów Mieczowych w Inflantach.
  • Zakon Inflancki oddaje się pod opiekę Zygmunta i przekazuje Polsce ziemie na lewym brzegu Dźwiny, w zamian za pomoc w walce z Moskwą.
-Prusy Królewskie uzyskują wolność wyznania luterańskiego.

1561

-(28 XI) Gothard Kettler dokonuje sekularyzacji Zakonu Inflanckiego.
  • Kurlandia i Semigalia zostają lennem Polski, reszta Inflant - kondominium polsko-litewskim.

1562

-Odbicie Ozieryszcz z rąk moskiewskich.
-Fiasko rozmów polsko-szwedzkich w sprawie małżeństwa siostry Anny z Magnusem, księciem Ostrogocji.
-Zygmunt wydaje siostrę Katarzynę za mąż za księcia Finlandii, Jana Wazę.

1562-1563

-(30 XI-25 III) Sejm w Piotrkowie (pod laską Rafała Leszczyńskiego).
  • (1563) Uchwalenie postulatów ruchu egzekucyjnego.
    • Zostaje utworzona stała armia, utrzymywana z 1/4 dochodów królewskich (tzw. wojsko kwarciane) i skarb kwarciany w Rawie Mazowieckiej.
    • (11 III) Zniesienie jurysdykcji kościelnej w sprawach świeckich nad szlachtą.
    • Przyznanie wojewodom prawa do kontroli nad administracją miejską oraz prawa do ustalania cen na towary w miastach.

1563

-(I/II) Najazd moskiewski Litwę.
  • (15 II) Utrata Połocka.
-(4 III) Zygmunt zgadza się na dziedziczenie lenna pruskiego przez elektorską linię Hohenzollernów.
-(7 VII) Dopuszczenie prawosławnych litewskich (duchownych i świeckich) do najwyższych urzędów w Wielkim Księstwie Litewskim.
-(5 X) Zygmunt zawiera antyszwedzki sojusz z Danią.

1563-1564

-(22 XI-1 IV) Sejm w Warszawie (pod laską Mikołaja Sienickiego).
  • (20 II 1564) Prawna inkorporacja księstw oświęcimskiego i zatorskiego do Korony.
  • (13 III 1564) Zygmunt zrzeka się (na rzecz Korony) dziedzicznych praw Jagiellonów do Wielkiego Księstwa Litewskiego.
  • (20 III 1564) Sejm unieważnia wszystkie nadania dziedziczne królewszczyzn dokonane po 1504 roku.

1564

-(I-II) Armia moskiewska najeżdża Litwę.
  • Hetman wielki litewski Mikołaj "Rudy" Radziwiłł rozbija wojska moskiewskie pod Czaśnikami (26 I), Orszą (7 II), Siebieżem i Ozierzyszczami.
-(7 VIII) Zygmunt wydaje (w Parczewie) edykt o banicji ministrów i innowierców cudzoziemskich.
-Przyjęcie ustaleń soboru trydenckiego - sukces kontrreformacji.
  • Sprowadzenie jezuitów do Polski.
-(18 XI) Wojska Iwana Groźnego zdobywają zamek w Ozieryszczach.

1565

-(18 I-14 IV) Obrady sejmu (pod laską Mikołaja Sienickiego).
  • Kodyfikacja postanowień ograniczających handel miast.
    • Potwierdzenie zwolnienia szlachty od ceł.
    • Zniesienie prawa składu.
    • Zakaz wywozu towarów przez kupców polskich (przy zachowaniu pełnej wolności importu).
-Zwycięstwa nad siłami Iwana Groźnego w bitwach pod Newlem, Wieliżem i Wielkimi Łukami.
-Szlachta otrzymuje potwierdzenie zawieszenia egzekucji starościńskiej w sprawach wiary.
-(30 XII) Reformy administracyjne na Litwie.
  • Wprowadzenie powiatów.
  • Przekształcenie senatu i sądownictwa litewskiego na wzór polski.

1566

-(1 VII) Uchwalenie Drugiego Statutu Litewskiego, nowej kodyfikacji praw Wielkiego Księstwa.
-(VII) Układ rozejmowy z Moskwą (na okres 2 lat).
-Katarzyna Habsburżanka opuszcza dwór krakowski i wyjeżdża do Austrii.

1567

-Wznowienie działań wojennych przeciwko Moskwie.
  • (20-21 VII) Zwycięska bitwa (wojsk dowodzonych przez Romana Sanguszkę) z siłami moskiewskimi nad jeziorem Susza.
  • (XI) Koncentracja znacznych sił polsko-litewskich pod Radoszkowicami.
    • Wojska Iwana Groźnego wycofują się.
-(jesień) Najazd Tatarów Dewlet-Gireja na Podole.

1568

-(24 III) Utworzenie Komisji Morskiej, z Janem Kostką na czele, mającej zajmować się sprawami żeglugi i jurysdykcją nad kaprami.
  • (17/18 VI) Konflikt kaprów z zarządem Gdańska.
    • Zygmunt przenosi siedzibę kaprów do Pucka.
-(IV) Eskadra polskich statków kaperskich ponosi porażkę w starciu ze Szwedami nieopodal Rewla.
-(20 VIII) Odbicie Uły z rąk moskiewskich.
-(18 IX) Zygmunt ustala komisję mającą przeprowadzić kontrolę w Gdańsku.
  • Bunt Gdańska przeciwko działalności Komisji Morskiej.

1569

-(I) Odbicie Izborska z rąk moskiewskich.
-(10 I-12 VIII) Sejm w Lublinie (pod laską Stanisława Sędziwoja Czarnkowskiego).
  • Ostateczne ustalenie organizacji wojska kwarcianego.
    • Utworzenie skarbu kwarcianego w Rawie Mazowieckiej.
  • (5 III) Wcielenie Podlasia do Korony.
  • (16 III) Inkorporacja Prus Królewskich do Korony.
    • Wojewodowie i kasztelani pruscy wchodzą do Senatu, a posłowie do Izby Poselskiej.
    • Sejm pruski zostaje przekształcony w sejmik generalny tej prowincji.
  • (27 V) Wcielenie Wołynia do Korony.
  • (6 VI) Włączenie do Małopolski województw ruskiego, wołyńskiego, podolskiego, bracławskiego i kijowskiego.
  • (28 VI) Uchwalenie unii realnej Polski i Litwy.
    • Unia zostaje potwierdzona przez posłów ziemskich koronnych i litewskich (1 VII) i przez króla (4 VII).
-Zygmunt nakazuje internowanie burmistrzów gdańskich.
  • (1 XII) Przejęcie władzy w Gdańsku przez królewską komisję kontrolną.
-Powstanie gminy ariańskiej w Rakowie.
-Hołd lenny hospodara mołdawskiego, Bohdana.
-Porażka floty kaperskiej w bitwie z Duńczykami nieopodal Rewla.

1570

-(14 III) Narzucenie Gdańskowi statutów biskupa Stanisława Karnkowskiego, wyszczególniających prawa królewskie na morzu.
  • (24 VII) Zakończenie sporu z zarządem Gdańska.
-(14 IV) Wzajemna gwarancja pokoju religijnego między innowiercami (tzw. ugoda sandomierska).
-(29 IV-16 VII) Obrady sejmu (pod laską Stanisława Szafrańca).
-(lato) Porażka polskich kaprów w starciu z kaprami moskiewskimi nieopodal Rewla.
-(22 VI) Rozejm z Wielkim Księstwem Moskiewskim (na okres 3 lat).

1570-1572

-Nieudane zabiegi Wenecji (27 V 1570), papieża Piusa V (IV 1571) i Habsburgów (VII 1571) o wystąpienie przeciwko Turcji.
  • Zygmunt uzależnia przystąpienie Rzeczypospolitej do ligi antytureckiej od zapewnienia odpowiedniej pomocy finansowej, zrzeczenia się przez cesarza pretensji do ziem pruskich oraz zwrotu ziem Bari i Rossano przez króla hiszpańskiego.

1571

-(V) Zygmunt ratyfikuje układ rozejmowy z Moskwą.
-Wydanie Ordynacji, będącej regulaminem floty wojennej.
-(14 VI) Zwodowany zostaje (w Elblągu) pierwszy okręt wojenny (galeon) przeznaczony dla polskiej floty (domniemana nazwa: Smok - ze względu na kształt galionu).
-(VII) Porażka floty kaperskiej w bitwie z Duńczykami nieopodal Helu.

1572

-(28/29 II) Śmierć Katarzyny Habsburżanki.
-(12 III-27 V) Obrady sejmu (pod laską Mikołaja Grzybowskiego).
-(7 VII) Śmierć Zygmunta II Augusta w Knyszynie.
  • Sejm ustanawia sądy kapturowe (w celu walki z przejawami zakłócania porządku publicznego w czasie bezkrólewia).
  • Prymas Jakub Uchański zostaje mianowany interrexem (uprawnionym do zwoływania sejmu i sejmików oraz pełniącym funkcje reprezentacyjne).
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.