Władysław (Włodzisław) I Herman
Był człowiekiem ociężałym i chorym na nogi.
Kronika Polska Galla Anonima
Kronika Polska Galla Anonima
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Kazimierz I Odnowiciel | Dobroniega Maria, córka Włodzimierza I Wielkiego, wielkiego księcia kijowskiego |
| życie | panowanie |
| 1042/1044 - 4 VI 1102 (Płock?) | 1079 - 1102 |
| małżeństwa (konkubinaty) | |
| |
| potomstwo (naturalne) ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
kalendarium:
1079
★
Jak zaś doszło do wypędzenia króla Bolesława z Polski, długo byłoby o tym mówić; tyle wszakże można powiedzieć, że sam będąc pomazańcem [Bożym] nie powinien był [drugiego] pomazańca za żaden grzech karać cieleśnie. Wiele mu to bowiem zaszkodziło, gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obcięcie członków. My zaś ani nie usprawiedliwiamy biskupa-zdrajcy, ani nie zalecamy króla, który tak szpetnie dochodził swych praw - lecz pozostawmy te sprawy, a opowiedzmy, jak przyjęto go na Węgrzech.Skoro Władysław usłyszał, że Bolesław przybywa, z jednej strony cieszy się z przybycia przyjaciela, z drugiej jednak ma powód do gniewu; cieszy się wprawdzie z [możności] przyjęcia brata i przyjaciela, lecz boleje nad tym, że brat [jego] Władysław stał się [dlań] wrogiem. - Kronika polska Galla Anonima-(11 IV) Zabójstwo biskupa krakowskiego Stanisława ze Szczepanowa z rozkazu Bolesława Szczodrego.
- Bolesław Szczodry (wraz z żoną i synem Mieszkiem) udaje się na Węgry, na dwór króla Władysława I Świętego.
1080/1081
★
Władysław [...] pojął za żonę córkę króla czeskiego Wratysława, imieniem Judyta, a ta powiła mu syna, trzeciego Bolesława [...] - Kronika polska Galla Anonima-Małżeństwo z Judytą, córką Wratysława II, księcia czeskiego.- Poprawa stosunków z Czechami (gwarantująca m.in. wsparcie w przypadku ewentualnej próby przywrócenia władzy Bolesławowi Szczodremu przez Władysława I Świętego, króla węgierskiego).
1081/1082
-(2/3 IV) Śmierć Bolesława Szczodrego.1085
★
Na rozkaz i [za] staraniem cesarza rzymskiego Henryka III [IV - przyp. wł.] odbył się wielki synod w mieście Moguncji, gdzie czterech arcybiskupów, dwunastu biskupów, których imiona później oznajmimy, razem z opatami klasztorów i resztą zasiadających wiernych potwierdzili pisemnie wiele postanowień dotyczących stanu świętego Kościoła. Na tym zgromadzeniu ten sam cesarz przyzwoleniem i pochwałą najprzedniejszych swego królestwa - książąt, margrabiów, wielkorządców i biskupów - księcia Czechów Wratysława postawił na czele tak Czech, jak Polski i kładąc ręką swoją na jego głowę obręcz królewską, rozkazał arcybiskupowi trewirskiemu imieniem Egelbert, aby go w jego stołecznej siedzibie Pradze pomazał na króla i koronę włożył mu na głowę. [...]Tymczasem Egelbert arcybiskup trewirski, będąc posłuszny rozkazom cesarza, przybywając do stolicy Pragi 15 czerwca, podczas uroczystej mszy świętej, odzianego w królewskie oznaki Wratysława pomazał na króla i włożył koronę na głowę tak jego, jak jego małżonki Świętawy, ubranej w suknię królewską, podczas gdy duchowni i wszyscy wielkorządcy trzy razy zakrzyknęli: "Wratysławowi, królowi tak czeskiemu, jak i polskiemu, wspaniałemu i pokój miłującemu, życie, zdrowie i zwycięstwo". - Kronika Czechów Kosmasa z Pragi-(IV) Cesarz Henryk IV ogłasza (w Moguncji) Wratysława II królem Czech i Polski (?).
- (15 VI) Koronacja Wratysława II na króla Czech i Polski (?) w Pradze.
1085/1086
★
A więc Zbigniew zrodzony przez księcia Władysława z nałożnicy, w mieście Krakowie w dojrzałym już wieku oddany został na naukę [...] - Kronika polska Galla Anonima-Władysław oddaje syna Zbigniewa do szkoły katedralnej w Krakowie i kieruje go na drogę duchowną.1086
-(29 IV) Przywilej biskupstwa praskiego.- Poszerzenie granic diecezji praskiej o Śląsk i Małopolskę.
★
Stąd stryj jego, książę Władysław [Herman], postanowił wezwać chłopca - pod złą wróżbą - z powrotem do Polski [...] - Kronika polska Galla Anonima---
1086. Mieszko syn Bolesława Drugiego powrócił z Węgier [...] - Rocznik kapituły krakowskiej
---
[Władysław Święty] obległ Kraków. Na czwartą niedzielę, wiedząc, iż niedostatek w mieście strawy, kazał usypać w nocy górę przed miastem z ziemi, a posypać z wierzchu mąką. Mieszczanie rano ujrzeli z muru wielkość mąki, mniemali aby się to [Węgrzy] na długi czas gotowali leżeć, posłali łaski prosić [...] Król Władysław bacząc na ich pokorę zapłakał, wszystkie winy im odpuścił, [...] do domu się nawrócił. - Kronika wszelkiego świata Marcina Bielskiego-Powrót z Węgier Mieszka Bolesławowica (dzięki interwencji zbrojnej Władysława I Świętego?).
- Władysław I Święty zajmuje Kraków i osadza w nim Mieszka (?).
- Mieszko rezygnuje z praw przysługujących mu po ojcu i akceptuje rządy Władysława Hermana, w zamian za pierwszeństwo do tronu po jego śmierci (?).
1088
-Małżeństwo z Judytą Marią Salicką, córką cesarza Henryka III.- Zacieśnienie sojuszu z cesarstwem.
1089
★
1089. Mieszko, syn króla Bolesława, zmarł. - Rocznik kapituły krakowskiej-(7 I) Śmierć Mieszka Bolesławowica.- Ziemia krakowska powraca do władztwa Władysława (?).
po 1089
★
[...] macocha odesłała go do Saksonii, do klasztoru mniszek, aby tam się kształcił. - Kronika polska Galla Anonima-Władysław (z inicjatywy żony) uznaje Zbigniewa za bastarda i wysyła do (żeńskiego!) klasztoru benedyktynek w Kwedlinburgu.1090
-Cofnięcie Przywileju biskupstwa praskiego przez Wratysława II.★
Władysław [...] odniósł tryumf nad Pomorzanami pospieszającymi na pomoc swoim, których gród oblegał - i hardość ich zmiażdżył pod swymi stopami, a radość z tego zwycięstwa podwoił jeszcze [przypadający wówczas dzień] Wniebowzięcia Bogarodzicy. Po tym zwycięstwie zagarnął siłą ich miasta i warownie wewnątrz kraju oraz nad morzem, ustanawiając swoich rządców i komesów w ważniejszych i bardziej obronnych miejscowościach. A ponieważ wiarołomstwu pogan w ogóle chciał odebrać ochotę do buntu, polecił swym namiestnikom w oznaczonym dniu i o określonej godzinie spalić wszystkie warownie w głębi kraju. Tak się też i stało, ale nawet w ten sposób nie dało się okiełznać buntowniczego ludu. Albowiem tych rządców, których nad nimi ustanowił ówczesny wojewoda Sieciech, częściowo za ich winy wymordowali, inni zaś, szlachetniejszego pochodzenia, rozsądniej i godniej się zachowujący, ledwie zdołali uciec za zgodą [swych] krewnych. - Kronika polska Galla Anonima-Wyprawa na Pomorze.- (15 VIII) Zwycięstwo nad Pomorzanami (pod Nakłem?).
- Przejściowe opanowanie Pomorza Gdańskiego (zakończone buntem przeciwko nowo ustanowionej propolskiej administracji).
1091
★
Książę Władysław [...] z wielką mocą wtargnął na ich [Pomorzan] ziemię przed Wielkim Postem i tam spędził przeważną jego część. A gdy minęła już znaczna część postu, wkroczył niespodzianie w szmat kraju ludniejszy i bogatszy [od innych] i stamtąd zebrał ogromny łup oraz niezliczone rzesze jeńców. Gdy zaś już ze swą zdobyczą wracał niczego nie podejrzewając i już bezpiecznie zbliżał się do granic swego królestwa, Pomorzanie, nagle nań następując, dopadli go nad rzeką Wdą i w przeddzień niedzieli palmowej stoczyli z nim bitwę krwawą i żałosną dla stron obu. Bitwa ta bowiem zaczęła się około trzeciej godziny dnia, a skończyła się ze zmrokiem wieczornym. Wreszcie Pomorzanie znaleźli schronienie w ciemnościach nocy, Polacy zaś utrzymali pole zwycięstwa, zwane Drzu. Nie było rzeczą jasną, czy była to klęska chrześcijan, czy też pogan. - Kronika polska Galla Anonima---
1091. Książę Władysław zwyciężył Pomorzan pod Drzycimiem [oryg. Recim]. - rocznik świętokrzyski dawny-(II-IV) Wyprawa przeciwko Pomorzanom.
- (5 IV) Bitwa (nierozstrzygnięta) pod Drzycimiem nad Wdą.
★
Ponownie jednak, przyzwawszy z Czech trzy hufce na pomoc, wkroczył Władysław na Pomorze około Św. Michała. Tam to podczas oblegania grodu Nakła niesłychane przytrafiały im się dziwy, które ich co noc zbrojnych i zupełnie gotowych do walki z wrogiem napawały strachem. Gdy zaś takie przywidzenia już przez dłuższy czas cierpieli i coraz bardziej się nad ich istotą zdumiewali, pewnej nocy zwykłym strachem pędzeni wyszli dalej [niż zwykle] z obozu, ścigając i usiłując pochwycić cienie nocne, ulegając złudzeniu, że to nieprzyjaciel; tymczasem zaś załoga grodu pospiesznie zeszła z wałów i spaliła ich maszyny [oblężnicze] oraz część obozu. Wobec tego Polacy, gdy spostrzegli się, że niczego nie zdziałali ani też nie znaleźli [sposobności do] walki, skoro dużej części wojska, a zwłaszcza Czechom zabrakło żywności - rozpoczęli odwrót, poniósłszy na darmo tyle trudu. - Kronika polska Galla Anonima-(ok. 29 IX) Kolejny najazd na Pomorze (przy wsparciu czeskim).- Nieudane oblężenie Nakła nad Notecią.
1092
★
Tymczasem zła wieść obiła się nam o uszy, że 14 stycznia król Wratysław odszedł do Chrystusa i jego brat Konrad nastąpił na księstwo. - Kronika Czechów Kosmasa z Pragi-(14 I) Śmierć Wratysława II, króla czeskiego.★
Nie mamy zaś wiele do pisania o czynach tego księcia, ponieważ po siedmiu miesiącach i siedemnastu dniach, w tym samym roku, w którym wziął księstwo, 6 września z życiem je stracił. - Kronika Czechów Kosmasa z Pragi-(6 IX) Śmierć Konrada I Przemyślidy, księcia czeskiego.- Władysław wykorzystuje destabilizację polityczną w Czechach i zaprzestaje płacenia trybutu ze Śląska.
★
Roku 6600 [1092] [...] Tegoż roku Połowcy z Wasylkiem Rościsławiczem wojowali z Lachami. - Powieść Minionych Lat-Najazd księcia trembowelskiego Wasylka Rościsławicza (wspomaganego przez Połowców).po 1092
-(14 III) Śmierć Judyty Marii Salickiej.1093
★
[Brzetysław II] tak ją [Polskę] mianowicie spustoszył częstymi napadami [...], że z tej strony rzeki Odry, od grodu Ryczyn do grodu Głogowa, oprócz jedynego grodu Niemczy nie mieszkał żaden człowiek. Nie ustawał wszakże w tym niszczeniu, dopóki zwierzchni książę Polski Władysław z wielkim błaganiem nie zapłacił co do jednego grosza trybutu za poprzedni i za ten rok; opłaty tej ta była suma; tysiąc grzywien srebra i 60 złota. Ten także książę [Władysław] z tej przyczyny, gdy przekazywał synowi swemu Bolesławowi grody, które należą do ziemi zwanej kłodzką, poruczył go przez podanie ręki i ślub wierności księciu Brzetysławowi, aby będąc posłuszny swojemu wujowi w pokoju dzierżył ziemię powierzoną mu przez ojca. - Kronika Czechów Kosmasa z Pragi---
Gdy zatem [Sieciech] miał najechać Morawy, poszedł wraz z nim chłopaczek, by z imienia tylko walczyć. Tym razem spustoszyli przeważną część Moraw, przywiedli stamtąd obfity łup i jeńców i powrócili bez wypadku na polu bitwy lub w drodze. - Kronika polska Galla Anonima-(/IX) Książę czeski Brzetysław II wyprawia się (kilkakrotnie) na Śląsk.
- Odwetowy najazd polski na Morawy.
- Utrata ziemi kłodzkiej.
- Władysław wypłaca Czechom zaległy trybut ze Śląska.
- Brzetysław II przekazuje Kłodzko w lenno Bolesławowi Krzywoustemu (za pośrednictwem Władysława).
★
I tak z czeską chytrością wynajęli jakichś ludzi, którzy po kryjomu wydobyli Zbigniewa z klasztoru mniszek. Mając tedy ze sobą Zbigniewa w Czechach zbiegowie posłali do komesa wrocławskiego, imieniem Magnus, poselstwo w te słowa: "Co do nas, komesie Magnusie, to bawiąc na obczyźnie jakoś znosimy zniewagi ze strony Sieciecha, lecz tobie, Magnusie, któremu tytuł książęcy więcej przynosi chluby niż władzy, żałośnie współczujemy, skoro masz [tylko] trudy związane z władzą, ale nie władzę samą, bo nie śmiesz wydawać rozkazów przystawom Sieciecha. Lecz jeżelibyś chciał zrzucić z karku jarzmo niewoli, przyjmij spiesznie pod tarczę swej obrony młodzieńca, którego mamy [wśród siebie]". A wszystko to podsuwał [im] książę czeski, który chętnie siał niezgodę między Polakami. Usłyszawszy to Magnus, długo zrazu wahał się, lecz zasięgnąwszy rady co przedniejszych i znalazłszy ich poparcie, przychylił się do propozycji, przyjmując go [Zbigniewa]. - Kronika polska Galla Anonima- Zbigniew zostaje przyjęty przez komesa wrocławskiego Magnusa.
★
Wzburzony tym wielce Władysław i uniesiony wielkim gniewem Sieciech wezwali sobie na pomoc przeciw wrocławianom króla Węgier Władysława i księcia czeskiego Brzetysława, ale odnieśli stąd więcej hańby i szkody, niż sławy i zysku. Albowiem król Władysław byłby Sieciecha w więzach zabrał ze sobą na Węgry, gdyby ten ratując się nie uciekł wraz z malutkim Bolesławem. Gdy więc niczego siłą przeciw wrocławianom wskórać nie mogli, ponieważ swoi przeciw swoim nie chcieli prowadzić wojny, wbrew własnej woli zawarł ojciec pokój z synem i wtedy to po raz pierwszy uznał go swoim synem. - Kronika polska Galla Anonima-Władysław i Sieciech podejmują (nieudaną) próbę uzyskania wsparcia węgierskiego i czeskiego przeciwko Zbigniewowi i Magnusowi.- Król węgierski Władysław usiłuje (bezskutecznie) uprowadzić na Węgry Sieciecha i małoletniego Bolesława (być może w ramach odwetu za śmierć Mieszka?).
- Władysław przywraca prawa Zbigniewowi i przekazuje mu Wrocław.
1094
★
Tenże chłopczyna, z Marsowego zrodzon rodu, pewnego razu wyruszył na Pomorze, gdzie już wyraźniej objawił sławę swego imienia. Albowiem takimi siłami obległ gród Międzyrzecze i z taką gwałtownością doń szturmował, że w kilku dniach zmusił jego załogę do poddania się. - Kronika polska Galla Anonima-Bolesław zdobywa Międzyrzecz.przed 1095
-Koloman, bratanek króla węgierskiego Władysława, chroni się na dworze Władysława Hermana, w związku z przeznaczeniem go przez stryja do kariery kościelnej wbrew jego woli.- (/29 VII 1095) Powrót Kolomana na Węgry.
1096
★
Albowiem w tym czasie książę Brzetysław z całym swoim wojskiem, w Polsce, nad brzegiem rzeki zwanej Nysą, po zburzeniu ich grodu zwanego Bardo, daleko dalej nad tą samą rzeką podobnie zbudował bardzo mocny gród na wysokiej skale, skąd wziął [ów gród] nazwę Kamieniec. - Kronika Czechów Kosmasa z Pragi---
[...] książę Władysław z wojskiem podstąpił pod miasto Wrocław, mając już w ręku oddane sobie okoliczne grody. Zbigniew zaś widząc, że wielmoże w samym Wrocławiu i na zewnątrz opuścili go, i rozumiejąc, że trudno jest wierzgać przeciw ościeniowi, niepewny wierności pospólstwa i własnego życia, w nocy zbiegł, a uciekłszy wkroczył do grodu Kruszwicy, bogatego w rycerstwo, wpuszczony [tam] przez załogę grodu. [...]
Zbigniew zaś, przyzwawszy [na pomoc] mnóstwo pogan i mając [przy sobie] siedem hufców kruszwiczan, wyszedł z grodu i stoczył walkę z ojcem [...]; tam też Bóg wszechmogący księciu Władysławowi tak wielkie okazał miłosierdzie, że wytępił nieprzeliczone mnóstwo przeciwników, a z jego żołnierzy tylko bardzo niewielu śmierć zabrała. Tyle bowiem rozlano tam krwi ludzkiej i taka masa trupów wpadła do sąsiadującego z grodem jeziora, że od tego czasu żaden dobry chrześcijanin nie chciał jeść ryby z owej wody. - Kronika polska Galla Anonima-Wojna przeciwko Zbigniewowi.
- (V) Najazd Brzetysława II na Śląsk (przeciwko Zbigniewowi).
- Zdobycie Barda przez wojska czeskie.
- Czesi budują nowy gród - Kamieniec [Ząbkowicki].
- Ucieczka Zbigniewa do Kruszwicy.
1096-1097
-Zabiegi możnych oraz dostojników kościelnych o uwolnienie Zbigniewa i przywrócenie go do łask.1097
★
Później zaś przy konsekracji kościoła gnieźnieńskiego za wstawieniem się biskupów i możnych [Władysław] przyzwał go do siebie i za ich prośbami odzyskał [Zbigniew] łaskę, którą utracił. - Kronika polska Galla Anonima-(V) Wiec w Gnieźnie, połączony z konsekracją katedry.- (1 V) Uwolnienie Zbigniewa i przywrócenie do ojcowskiej łaski.
★
Książę Władysław powierzył obu synom swe wojsko i wysłał ich na wyprawę na Pomorze. Oni zaś, odszedłszy i powziąwszy nie znane mi bliżej postanowienie, zawrócili z dróg z niczym. Wobec tego ojciec, podejrzewając [w tym] coś natychmiast podzielił między nich królestwo, jednakże nie wypuścił ze swych rąk głównych stolic państwa. - Kronika polska Galla Anonima-Wyprawa na Pomorze.- Bracia zawracają z drogi i wymuszają na ojcu podział państwa.
- Zbigniew otrzymuje Wielkopolskę i Kujawy.
- Wydzielenie Śląska i Małopolski Bolesławowi.
1097/1101
★
Zdarzyło się zaś, że książę Władysław - nie wiem, czy podstępnie, czy zgodnie z prawdą - zawiadomił syna Bolesława, iż od wywiadowców dowiedział się, że Czesi mają zamiar wkroczyć do Polski na łupiestwo, że więc wobec tego winien on [Bolesław] jak najszybciej udać się na wskazane miejsce i przywołać na pomoc komesów swego księstwa, których mianował Sieciech i w których chłopiec bynajmniej nie pokładał zaufania. [...]Powziąwszy zatem wcale odpowiednie postanowienie, z młodzieńczym pośpiechem posłali czym prędzej [gońca] z umówionym znakiem do Zbigniewa, by co rychlej ze swoimi podążył im na pomoc, sami zaś natychmiast powrócili do miasta Wrocławia, by wróg podstępnie nie zdołał go uchwycić. - Kronika polska Galla Anonima-Władysław wysyła syna Bolesława na pogranicze śląsko-czeskie, w celu odparcia spodziewanego (?) najazdu Czechów.
- Bolesław w obawie o swoje życie (zamach ze strony Sieciecha) zawraca do Wrocławia i wzywa na pomoc Zbigniewa.
- Bolesław i Zbigniew przy wsparciu możnych wrocławskich wyruszają zbrojnie przeciwko Władysławowi.
★
Zatem książę Władysław i jego synowie zatrzymali się z wojskami w miejscowości, która się zwie Żarnowiec, synowie osobno od ojca, i tam też przez dłuższy czas prowadzili rokowania przez posłów, aż wreszcie pod wpływem rad wielmożów, a gróźb młodzieńców, chłopcy zmusili starego [ojca] do oddalenia Sieciecha. - Kronika polska Galla Anonima-Negocjacje pokojowe z synami w Żarnowcu.- Władysław zostaje zmuszony do oddalenia Sieciecha.
★
Tak to ojciec, synowie i wszyscy wielmoże zjednoczeni pospieszyli [następnie] z całym wojskiem za Sieciechem, uciekającym do grodu, który sam zbudował. Gdy go tak ścigali i usiłowali wypędzić z kraju, sam książę w nocy, gdy sądzono, że spoczywa w swym łożu, bez wiedzy kogokolwiek ze swoich, z trzema tylko najzaufańszymi powiernikami, potajemnie wymknął się spośród wojska i z drugiej strony rzeki Wisły przepłynął w łódce do Sieciecha. Wobec tego wszyscy wielmoże oburzeni oświadczyli, że opuszczanie synów i tylu dostojników wraz z wojskiem nie jest decyzją człowieka rozumnego, lecz szalonego, i natychmiast złożywszy radę postanowili, aby Bolesław zajął Sędomirz i Kraków, główne i najbliższe stolice królestwa, a odebrawszy przysięgę wierności, dzierżył je jako swą dzielnicę; Zbigniew zaś miał pospieszyć na Mazowsze i zająć miasto Płock oraz leżące w tamtej stronie ziemie. Bolesław więc [istotnie] zajął i dzierżył wymienione grody, Zbigniew natomiast, uprzedzony przez ojca, nie zdołał wypełnić swego zamiaru. - Kronika polska Galla Anonima-Wyprawa (wraz z synami) przeciwko Sieciechowi.- Władysław potajemnie opuszcza obóz i udaje się do Sieciecha.
★
[...] młodzi książęta zebrali dostojników i wojska i stanęli obozem naprzeciw grodu płockiego, po drugiej stronie Wisły. Tam dopiero arcybiskup Marcin, wierny starzec, z wielkim trudem i z wielką przezornością załagodził gniew i niezgodę między ojcem a synami. Tam to książę Władysław, jak mówią, pod przysięgą stwierdził, że już nigdy więcej nie zatrzyma [przy sobie] Sieciecha. Wtedy Bolesław zwrócił ojcu zajęte stolice, lecz ojciec nie dotrzymał układu zawartego z synami. - Kronika polska Galla Anonima-Zbigniew i Bolesław przybywają z wojskami pod Płock.- Zawarcie układu pokojowego z synami (dzięki mediacji arcybiskupa gnieźnieńskiego Marcina).
- Bolesław zwraca Władysławowi Kraków i Sandomierz, w zamian za obietnicę wygnania Sieciecha z Polski.
1099
★
Światopełk zaś, obiecawszy przegnać Dawida, poszedł do Brześcia ku Lachom. To usłyszawszy Dawid poszedł do Lachów do Władysława [Hermana], szukając pomocy. Lachowie zaś obiecali mu pomagać, i wzięli od niego złota pięćdziesiąt grzywien, mówiąc mu: "Pójdź z nami do Brześcia, bowiem Światopełk zaprasza nas na zjazd, i tu pogodzimy cię ze Światopełkiem". I usłuchał ich Dawid, poszedł do Brześcia z Władysławem. I stanął Światopełk w grodzie, a Lachowie nad Bugiem, i zmówił się Światopełk z Lachami, i dał dary wielkie za Dawida. I rzekł Władysław do Dawida: "Nie usłucha mnie Światopełk, idź z powrotem". I przyszedł Dawid do Włodzimierza, a Światopełk, naradziwszy się z Lachami, poszedł ku Pińsku, posławszy po wojów. I przyszedł do Drohobuża, i zaczekał tu na wojów swoich, i poszedł na Dawida pod gród, i Dawid zamknął się w grodzie, spodziewając się pomocy od Lachów, rzekli do niego bowiem: "Jeśli przyjdą na ciebie kniaziowie ruscy, to my ci będziemy pomocni"; i okłamali go, wziąwszy złoto od Dawida i od Światopełka. - Powieść Minionych Lat-Władysław interweniuje na Rusi Halickiej w imieniu księcia Dawida.- Porozumienie ze Świętopełkiem, księciem kijowskim (zawarte w Brześciu).
- Odstąpienie od popierania Dawida.
ok. 1100/1101
★
Ostatecznie jednak chłopcy zmusili starego ojca do tego, by przez wygnanie Sieciecha z Polski spełnił ich pragnienie. - Kronika polska Galla Anonima-Władysław zostaje zmuszony przez synów do zdjęcia z urzędu palatyna Sieciecha i wygnania go (oraz prawdopodobnie konfiskaty jego dóbr).★
Jakim zaś sposobem do tego doszło i jak powrócił z wygnania, długo i nudno byłoby o tym mówić, niech więc wystarczy tyle, że nigdy później nie było mu danym sprawować żadnej władzy. - Kronika polska Galla Anonima-Powrót Sieciecha z wygnania (jednak nie na urząd palatyna).1100/1101
★
Pomorzanie oblegli gród Sątok, a żaden z dostojników nie śmiał wyruszyć przeciw nim. Wtedy wbrew woli ojca i sprzeciwom wielu innych Marsowy chłopiec popędził tam, odniósł zwycięstwo nad Pomorzanami [...] - Kronika polska Galla Anonima-Odparcie najazdu Pomorzan na Santok przez Bolesława.★
Władysław przeto widząc, że chłopiec dochodził już lat męskich i że zajaśniał czynami rycerskimi, a wszystkim mądrym ludziom w państwie się podobał, postanowił przypasać mu miecz w uroczystość Wniebowzięcia Panny Marii i przygotował w mieście Płocku wspaniałą uroczystość. [...]pasowany został przez ojca na rycerza i z niezmierną radością odprawił tę uroczystość. I nie sam jeden owego dnia przepasany został pasem rycerskim, bo ojciec z miłości i dla uczczenia syna dał [tegoż dnia] oręż wielu [jego] rówieśnikom. - Kronika polska Galla Anonima-(15 VIII) Władysław pasuje syna Bolesława na rycerza (w Płocku).
1101
★
[...] niezliczone rzesze Płowców zebrały się w zamiarze czynienia jak zwykle zagonów po Polsce, podzieliły się na trzy lub cztery części i z dala od siebie nocną porą przepłynęły Wisłę. Z brzaskiem dnia następnego rozbiegli się pędem i zagarnąwszy niezliczone łupy, obciążeni zdobyczą, powrócili pod wieczór na drugi brzeg rzeki i tamże bezpieczni a zmęczeni rozbili namioty na nocny spoczynek. Lecz nie wypoczywali tak bezpiecznie, jak do tego z dawna przywykli. Albowiem Bóg, obrońca chrześcijan i mściciel swej wigilii, na zgubę mnogich pogan wzbudził męstwo garstki wiernych, za których uderzeniem w chwale dnia niedzielnego odniósł tryumf mocą swej potęgi. - Kronika polska Galla Anonima-(lato) Najazd Połowców.1102
★
Zmarł zatem książę Władysław w podeszłym wieku i długą słabością złożony, a arcybiskup Marcin z kapelanami przez pięć dni w mieście Płocku odprawiał za niego egzekwie, nie śmiejąc go pogrzebać przed przybyciem synów. - Kronika polska Galla Anonima-(4 VI) Śmierć Władysława I Hermana w Płocku (?).
Władysław Herman
Jana Matejki
sfragistyka:
Ø ok. 59 mm  +WLADIS +LAVVS DVC |
ciekawostka:
Jak podaje legenda, książę Władysław w roku 1086 został dotknięty przykrą chorobą wrzodową nosa, a po części także i twarzy. Poza zniekształceniami wrzód wydzielał również bardzo nieprzyjemny zapach. W roku 1087 miała się księciu ukazać we śnie Matka Boska, która nakazała: Masz wyjść za miasto Kraków i tam na jego murawie wyszukiwać fiołków. Na tym miejscu, gdzie je znajdziesz, zdejmij wierzchnią część ziemi, i wydobywszy spod niej piasek przyłóż na dotknięte chorobą twoje oblicze, a uzdrowiony będziesz. A gdy dawne odzyskasz zdrowie, wybuduj na tym miejscu fiołków i piasku świątynię na cześć Boga pod wezwaniem Maryi. Władysław, za namową biskupa krakowskiego Lamberta, wykonał wszystko zgodnie z objawieniem i rzeczywiście został szybko uzdrowiony. Ufundował także świątynię, nazwaną kościołem NMP na Piasku (ukończony i przekazany karmelitom trzewiczkowym dopiero przez Jadwigę i Jagiełłę).
ważniejsze fundacje:
| katedra w Krakowie (romańska) | |
| ok.1082 | kościół Św. Idziego w Inowłodzu (możliwa również fundacja Bolesława Krzywoustego) |
| kościół Św. Idziego w Krakowie (drewniany?) | |
| 1087 | kościół NMP "Na Piasku" w Krakowie |
| przed 1110 | kościół Św. Wita w Kruszwicy (możliwa również fundacja syna Zbigniewa) |
przyczyna śmierci:
| 4 VI 1102 | prawdopodobnie czynniki naturalne (Gall Anonim napisał: zmarł zatem książę Władysław w podeszłym wieku i długą słabością złożony. Zapewne przyczyną osłabienia księcia była podagra, na którą chorował od dłuższego czasu) Jan Długosz w swej kronice zanotował, iż niektórzy autorzy roczników polskich stwierdzają pisemnie, że wymieniony książę Władysław nie umarł śmiercią naturalną, ale że został podstępnie zgładzony przez syna nieprawego łoża, Zbigniewa, którego Polacy nazywali także inaczej Zbiegiem. Informacja ta jednak nie ma żadnego pokrycia w znanych źródłach (rocznikach) i wobec sprzeczności ze źródłem najstarszym (Gall), należy uznać ją jako nieprawdziwą. |
|---|
pochówek:
| 1102 | katedra w Płocku (zgodnie z informacją podaną przez Ebbona w Żywocie Św. Ottona z Bambergu, grób Władysława i jego żony Judyty czeskiej został zbezczeszczony przez Pomorzan, którzy najechali Płock w roku 1126 albo 1127 - rozbili oni czaszki książąt i rozrzucili ich kości; powtórnie pochowani przez syna Bolesława; od roku 1825 w sarkofagu w kaplicy pod północną wieżą; w 1975 nastąpił ponowny pogrzeb Władysława i Bolesława - uroczystą Mszę Św. koncelebrował kardynał Karol Wojtyła) |
|---|---|
| zdjęcie katedry w Płocku | |
| zdjęcie grobowca Władysława Hermana | |
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
- Kosmasa Kronika Czechów, oprac. i tłum.: Maria Wojciechowska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1968
- Kronika polska: Anonim tzw. Gall, oprac.: Marian Plezia, tłum.: Roman Grodecki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1965
- Marcin Bielski, Kronika wszystkiego świata, Kraków 1564
- Powieść minionych lat: charakterystyka historycznoliteracka, oprac.: Marian Jakóbiec, Wiktor Jakubowski, tłum. Franciszek Sielicki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1968
literatura:
- Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005
- Krzysztof Benyskiewicz, Mieszko Bolesławowic 1069-1089 - źródła i tradycja historiograficzna, Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, Kraków 2005
- Krzysztof Benyskiewicz, Książę Polski Władysław I Herman 1079-1102, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2010
- Kazimierz Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Oficyna Wydawnicza VOLUMEN, Warszawa 1993
- Karol Maleczyński, Bolesław III Krzywousty, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 1975
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
ilustracje:
- Franciszek Piekosiński, Pieczęcie polskie wieków średnich, doby piastowskiej. Uzupełnienie 1, "Herold Polski", Kraków 1906
- Stanisław Smolka, August Sokołowski, Królowie i książęta: rysunki Jana Matejki, Nakład Maurycego Perlesa, Wiedeń [ok. 1893]
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com