Mieszko I (IV) Laskonogi (Plątonogi, raciborski, opolski, Władysławowic)
Wysoki, o miłym wyglądzie, samym wejrzeniem zyskiwał sobie sympatię [tych], którzy go widywali. Wytrwały w walce, wychowany i wykształcony od dzieciństwa, a raczej od niemowlęctwa w Niemczech, zaprawiony w turniejach, górował ans wszystkimi układnymi obyczajami. Wysłuchiwał bardzo chętnie i bronił ubogich, uciśnionych, wdowy i sieroty.
Kronika Jana Długosza
Kronika Jana Długosza
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Władysław II Wygnaniec | Agnieszka, córka Leopolda III Babenberga, margrabiego Austrii |
| życie | panowanie (Kraków) |
| 1141/1146 (Kraków?) - 16 V 1211 (Kraków) | 1210 - 1211 |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
kalendarium:
1146
-Ucieczka do Niemiec po wygnaniu z Polski Władysława II.1159 (1163)
-(30 V) Śmierć ojca Władysława II.przed 1163
-Mieszko przebywa w benedyktyńskiej szkole klasztornej w Michaelsbergu pod Bambergiem (?).1163
★
Kiedy wreszcie po upływie długiego czasu wygnaniec zakończył życie, [...] Bolesław, którego cesarz nie mógł pokonać, uważa za słuszne usłuchać nakazu natury i odwołuje bratanków z wygnania z bezinteresowną serdecznością [...] i nadaje im czcigodną dzielnicę śląską zarówno w dowód łaskawości, jak i na pociechę sieroctwa. [...]Ponieważ jednak z tego nadania wyłączył niektóre grody dla większego zabezpieczenia [swego panowania], stało się to powodem wielu nieszczęść i zarzewiem niepokojów. Ledwo bowiem Władysławowice weszli w progi [dzielnicy], orzekli, że wspomniana dzielnica nie przypadła im tytułem nadania ani dobrodziejstwa, lecz jako prawowitym dziedzicom, w prawowitym następstwie. - Mistrza Wincentego Kronika Polska-(VIII/IX) Mieszko i Bolesław powracają do Polski.
- Objęcie Śląska (bez głównych grodów) z nadania Bolesława Kędzierzawego.
1164/1165
★
W tym czasie, gdy książę [Bolesław] zaprzątnięty był pilniejszymi sprawami, oni [Władysławowice] zajmują grody, umiejętnie je obwarowują, wzmacniają załogami. - Mistrza Wincentego Kronika Polska-Wojna z Bolesławem Kędzierzawym o grody śląskie.- Całkowite opanowanie Śląska przez Mieszka i Bolesława Wysokiego.
1170/1178
-Małżeństwo z Ludmiłą, księżniczką czeską, prawdopodobnie córką Włodzimierza, księcia ołomunieckiego, bądź Ottona III, księcia ołomunieckiego.- Regulacja granicy pomiędzy księstwem raciborskim a Czechami.
- Mieszko przekazuje Przemyślidom morawskim pas ziem na północ od rzeki Opawy, aż do rzeki Cyny (Psiny).
1172
-Mieszko (współdziałając z bratankiem Jarosławem) wypędza Bolesława Wysokiego.- Bolesław udaje się do Erfurtu na dwór cesarski.
★
1172. Władysław [II] król wraz z cesarzem wkroczył do Polski. - Rocznik praski---
1172. Legnica zostaje spalona. - Rocznik krakowski-(/14 X) Wyprawa cesarza Fryderyka Barbarossy (przy wsparciu czeskim) na Polskę.
- Bolesław Kędzierzawy i Mieszko wypłacają cesarzowi kwotę 8000 grzywien w zamian za zaniechanie działań wojennych.
- Powrót Bolesława na Śląsk (po uprzednim zbrojnym zajęciu Legnicy i Wlenia).
- Podział dzielnicy śląskiej pomiędzy braćmi.
- Mieszko obejmuje władzę w ziemi raciborskiej.
1177 albo 1179
★
Atoli opuszczają go [Mieszka] i jego ulubieńcy, niepomni zgoła wielkich dobrodziejstw. Wśród nich książę Odo, pierworodny jego syn, jako najzaciętszy wróg usiłuje usunąć korzeń własnego pnia, na własną głowę sprowadza pożar, z zaciętością wielką nastając na zgubę ojca [...] aby odsunąć od panowania synów macochy, którym ojciec przyrzekł dziedzictwo po sobie. - Mistrza Wincentego Kronika Polska---
1179. Mieszko Stary ucieka. - Rocznik kapituły poznańskiej
---
[Mieszko] opuszczony niemal przez wszystkich, ustąpił równocześnie z ojczyzny i królestwa, zadowalając się wraz z żoną i trzema synami miasteczkiem Raciborzem. - Kronika wielkopolska-Mieszko III zostaje wygnany z Wielkopolski przez syna Odona.
- Mieszko udziela schronienia Mieszkowi III (i jego młodszym synom) w Raciborzu.
1179/1180
★
[...] dzielnica śląska zamierzała podnieść bunt. Władzę nad nią przywłaszczył sobie w swoim czasie syn Władysława Mieszko, wygnawszy brata, księcia Bolesława. - Mistrza Wincentego Kronika Polska---
Między nimi, to znaczy Mieszkiem [Laskonogim] i Bolesławem [Wysokim], powstał spór z powodu podziału wspomnianej prowicji [śląskiej]. W następstwie tego Mieszko zmusił brata swego Bolesława do ucieczki z miasta Wrocławia. - Kronika wielkopolska-Wojna z bratem Bolesławem Wysokim (stronnikiem Kazimierza).
- Zdobycie Wrocławia i wygnanie Bolesława Wysokiego.
★
1180. Książę Polski dla uzyskania przeciwko bratankowi swemu pomocy cesarskiej, przesłał [albo obiecał - przyp. wł.] dziesięć tysięcy marek [odpowiednik polskiej grzywny - przyp. wł.] cesarzowi. - Rocznik koloński większy-(1180) Kazimierz przesyła (obiecuje?) 10000 grzywien na dwór niemiecki w zamian za pomoc w walce przeciwko Mieszkowi.★
Odzyskawszy ją [dzielnicę śląską] z niemałym trudem, Kazimierz oddał ją Bolesławowi. Lecz i wojowniczość jego brata, mianowicie tegoż Mieszka, poskromił przez nadanie mu kilku grodów; a również brata ich Konrada mianował księciem marchii głogowskiej. - Mistrza Wincentego Kronika Polska---
Mieszkowi zaś [...] - kiedy ochrzcił swojego syna, któremu nadał swe imię Kazimierz - dołączył z radością księstwo bytomskie i oświęcimskie wraz z okolicą i wszystkimi ich przyległościami. - Kronika wielkopolska-Porozumienie pokojowe (zawarte dzięki mediacji niemieckiej?).
- Kazimierz odstępuje kasztelanię bytomską i oświęcimską Mieszkowi (w zamian za zgodę na powrót Bolesława Wysokiego na Śląsk) i zostaje ojcem chrzestnym pierworodnego syna Mieszka - Kazimierza.
1195
★
[Mieszko III] podżega księcia Bolesława i brata jego Mieszka i na swoją stronę ich przeciąga. [...] Przeto Władysławowice powiększają i wzmacniają jego stronnictwo, nie tyle z miłości do niego, ile z żądzy [zagarnięcia] władzy i z nienawiści do sierot [Leszka i Konrada]. - Mistrza Wincentego Kronika Polska-Zawarcie przez Mieszka i Bolesława Wysokiego układu sojuszniczego z Mieszkiem III.★
[...] wszyscy, bez żadnego wyboru, wzajem się zabijają w zamęcie rzezi. Tu Mieszkowic Bolesław dzidą przeszyty ducha oddaje. Tu ściele się sława znakomitych rycerzy. Tu woj jakiś prosty rani Mieszka, a gdy go chce dobić, ten zdejmuje szyszak i woła, że jest księciem! Ów rozpoznawszy go o pobłażanie dla [swojej] nierozwagi prosi i broniąc przeciw natarciu innych, wyprowadza z pola walki. Atoli i książę Roman, któremu wycięto wielu ludzi, pozbawiony znacznej części posiłków, wielokrotnie raniony, i to nielekko, musiał uchodzić tak z powodu dokuczliwych ran, jak i zwątpienia o zwycięstwie. Zaraz bowiem w pierwszym starciu ogromna część jego Rusinów rzuciła się do ucieczki, co zwolennikom pacholąt odebrało [możność] zwycięskiego tryumfu. [...]Znów przychodzi Staremu na pomoc Władysławowic Mieszko z bratankiem, synem Bolesława [Wysokiego] Jarosławem [i] nie znalazłszy prawie nikogo w miejscu bitwy, ponieważ oba wojska już się rozpierzchły, winszują sobie i znaki zwycięstwa tam podnoszą, jak gdyby zwycięsko odzierżyli pole walki. Spotyka się z nimi z małą co prawda garstką komes Goworek, stacza walkę i niby piorun druzgocący na próżno z całych sił na nich uderza. Znękany bowiem [walką] z przeważającą liczbą nieprzyjaciela, ulega wreszcie, nie bez pewnej chwały. Chwytają go, schwytanego uprowadzają. - Mistrza Wincentego Kronika Polska-(lato) Mieszko wraz z bratankiem Jarosławem wyprawia się na Kraków, w celu wsparcia Mieszka III i jego syna Bolesława.
- (13 IX) Bitwa nad Mozgawą.
1200
★
1200. Książę Mieszko przebudowuje Bytom. - Rocznik Sędziwoja-Mieszko umacnia (bądź buduje od nowa) gród w Bytomiu.1201
-(22 III) Śmierć Jarosława opolskiego.- Opanowanie Opola przez Bolesława Wysokiego.
- Henryk Brodaty przejmuje władzę w dzielnicy wrocławskiej i opolskiej.
1202
-Układ pokojowy z Henrykiem Brodatym.- Henryk Brodaty zrzeka się Opolszczyzny na rzecz Mieszka (z wyjątkiem terenów nad Stobrawą, z miejscowościami Olesno i Zarzyska, które Mieszko odstępuje za cenę 1000 grzywien srebra).
1210
-Starania Mieszka w Rzymie o odnowienie senioratu.- (9 VI) Papież Innocenty III wydaje bullę nakazującą przestrzeganie zasady senioratu (tzw. bulla Significavit nobis).
- Wkroczenie do Krakowa i przejęcie władzy zwierzchniej.
po 1210
-(20 X) Śmierć Ludmiły.1211
★
1211. Mieszko książę Raciborza umiera. Syn jego Kazimierz następuje po nim. - Rocznik kapituły krakowskiej-(16 V) Śmierć Mieszka I Laskonogiego w Krakowie.
Mieszko Laskonogi
ciekawostka:
Istnieją spory dotyczące przydomku księcia Mieszka. Przyjęło się nazywanie księcia "Plątonogim" (łac. Loripes). Spopularyzował taką wersję XIX-wieczny edytor August Bielowski, który wydał drukiem tekst Kroniki polskiej Wincentego Kadłubka, opierając się jednak na jej XIV-wiecznej kopii (tzw. rękopis Kuropatnickiego). Inne kopie Kroniki Kadłubka przydomek "Plątonogi" łączą z młodszym bratem Mieszka, Konradem.
Co ciekawe, inne starsze źródła (m.in. Latopis halicko-wołyński z XIII wieku) używają w stosunku do Mieszka przydomku "Laskonogi".
Ta druga wersja wydaje się być bardziej prawdziwa. "Plątonogi" oznacza bowiem osobę z widocznymi pląsawicznymi ruchami nóg. Schorzenie takie wskazywałoby na uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, bądź porażenie mózgowe. W XII wieku oznaczałoby to z reguły krótkowieczność i upośledzenie umysłowe, a - jak wiadomo - żadna z tych przypadłości nie dotyczyła księcia Mieszka.
Podobnie przydomkiem "Laskonogiego" obdarza księcia Mieszka raciborskiego XV-wieczny kronikarz Jan Długosz, który podaje iż nazwano go zaś Laskonogim dlatego, że miał długie golenie.
ważniejsze fundacje:
| 1202- 1211 | klasztor norbertanek w Rybniku (współfundacja wraz z żoną Ludmiłą) |
|---|
przyczyna śmierci:
| 16 V 1211 | prawdopodobnie czynniki naturalne (na co wskazuje podeszły wiek księcia) |
|---|
pochówek:
| 1211 | katedra w Krakowie (zgodnie z informacją przekazaną przez Jana Długosza) |
|---|---|
| zdjęcie katedry w Krakowie | |
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Kronika Wielkopolska, oprac.: Brygida Kürbis, tłum.: Kazimierz Abgarowicz, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
- Mistrza Wincentego Kronika Polska, oprac.: Brygida Kürbis, tłum.: Kazimierz Abgarowicz, Brygida Kürbis, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974
literatura:
- Wojciech Dominiak, Ostatni władca Górnego Śląska - Władysław I, pan na Opolu i Raciborzu (1225-1281), Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW Grzegorz Wawoczny, Racibórz 2009
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Andrzej Jureczko, Testament Krzywoustego, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1988
- Norbert Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa - dzielnicowy władca Polski, Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW Grzegorz Wawoczny, Racibórz 2006
- Maciej Przybył, Władysław Laskonogi, Wydawnictwo WBP, Poznań 1998
- Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wydawnictwo Rzeka, Wrocław 2001
- Tomasz Sadowski, Poczet książąt Wrocławia, Wydawnictwo Rzeka, Wrocław 1999
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Jerzy Wyrozumski, Pierścień Kingi, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1999
- Benedykt Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975
ilustracje:
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com