Siemowit III Starszy (Mazowiecki)
Względem swoich poddanych był wielce okrutny i często tak od szlachty, jak i od ludu wymagał niesłychanie wysokich, prawie niemożliwych podatków. Był bardzo rozrzutny i szczodry i rozdawał hojnie podarunki cudzoziemcom.
Kronika Janka z Czarnkowa
Kronika Janka z Czarnkowa
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Trojden I czerski | Maria, córka Jerzego I Lwowicza, księcia halickiego |
| życie | |
| 1316/1325 - 16/17 VI 1381 (Płock) | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1341-1345: Czersk, Warszawa (współrządy) 1345-1348/50: Czersk, Rawa, Warszawa (współrządy) 1348/50-1355: Czersk, Rawa 1355-1358: Ciechanów, Czersk, Rawa, Sochaczew, Warszawa 1358-1370: Ciechanów, Czersk, Rawa, Sochaczew, Warszawa, Zapilcze 1370-1373/74 (formalnie do 1381): Mazowsze 1373/74-1379: Płock, Wizna | |
kalendarium:
1341
-(13 III) Śmierć Trojdena I czerskiego.- Siemowit wraz z bratem Kazimierzem przejmują dzielnicę czersko-warszawską.
ok. 1341/1345
-(13 VII 1343/1345 ?) Małżeństwo z Eufemią, córką Mikołaja II, księcia opawskiego.1343
-(8 VII) Zawarcie przez Kazimierza Wielkiego pokoju wieczystego z Krzyżakami w Kaliszu.- Siemowit i Kazimierz zrzekają się praw do Pomorza Gdańskiego.
- (13 VII) Książęta mazowieccy zobowiązują się wobec Krzyżaków do respektowania postanowień układu.
1345
-(19 II) Śmierć Siemowita II rawskiego.- Przejęcie dzielnicy rawskiej przez Siemowita i Kazimierza.
1346
-Siemowit i Kazimierz składają hołd lenny królowi czeskiemu, Karolowi IV.1348
-Zerwanie związku z Czechami przez Trojdenowiców.1348/1350
-(8 XII 1348/13 II 1350) Podział dzielnicy czersko-warszawsko-rawskiej.- Siemowit obejmuje Czersk i Rawę.
1350
-Zjazd książąt mazowieckich z Kazimierzem Wielkim w Sulejowie (dotyczący zagrożenia ze strony Litwy).- Siemowit, Kazimierz i Bolesław płocki zostają lennikami Kazimierza Wielkiego.
1351
-(lato) Zbrojna wyprawa polsko-węgierska przeciwko Litwie.- (20 VIII) Śmierć Bolesława III płockiego.
- 18 (IX) Przejęcie dzielnicy płockiej przez Kazimierza Wielkiego.
- (18 IX) Kazimierz oddaje w lenno ziemię gostynińską Siemowitowi.
1352
-Kazimierz Wielki przekazuje Siemowitowi i Kazimierzowi ziemię płocką w zastaw (za 2000 grzywien).1355
-Najazd krzyżacki na Mazowsze.-(26 XI) Śmierć Kazimierza I warszawskiego.
- (27 XII) Siemowit składa Kazimierzowi Wielkiemu hołd lenny w Kaliszu.
- Objęcie ziemi warszawskiej, Ciechanowa, Sochaczewa, Wiskitki, Nowogrodu i Nowego Dworu.
- Siemowit zwraca ziemię płocką Kazimierzowi i daruje mu dług 2000 grzywien.
1356/1357
-Śmierć Eufemii.-(lato 1356/18 XII 1357) Małżeństwo z Anną, córką Mikołaja Małego, księcia ziębickiego albo Bolka II ziębickiego.
1358
-Objęcie Zapilcza z nadania Kazimierza.1364
-(IX) Siemowit bierze udział w krakowskim zjeździe monarchów.1368/1370
-Śmierć Anny.1369
-Zjazd książąt w Łowiczu.1370
★
Ziemowit książę mazowiecki, dowiedziawszy się o śmierci Kazimierza króla polskiego [...] ubiegł natychmiast zamki Płock, Rawę, Wyszogród, Gostynin i Sochaczew, i takowe pod swą zwierzchność zagarnął, tym łatwiej, że ich starostowie i dzierżawcy, jużto spowodowani nakazem króla Kazimierza, wydanym przezeń za życia, już datkami i obietnicami Ziemowita księcia mazowieckiego ujęci, sami dobrowolnie nachylili się pod jego władzę. - Kronika Jana Długosza-(5 XI) Śmierć Kazimierza Wielkiego.- Przejęcie całkowitej władzy w Płocku, Rawie, Wyszogrodzie, Gostyninie i Sochaczewie.
- Zjednoczenie Mazowsza.
- Siemowit zrywa związki lenne z Królestwem Polskim.
1372-1373
★
Gdy roku tego [1373] i poprzedniego, niektórzy Mazowszanie, zwłaszcza Pietrasz, syn Krystyna, wojewody płockiego, za zgodą, jak powiadał, Siemowita księcia mazowieckiego, w powiecie łowickim wielkie szkody, grabieże i łupiestwa czynili, arcybiskup Jarosław, nie mogąc tego księcia prośbami skłonić, aby swoich ziemian od tych łupiestw powstrzymał, obłożył całą ziemię mazowiecką ogólnym interdyktem i nie wcześniej zdjął, aż ogromnie przerażeni, oddali jemu i kościołowi jego gnieźnieńskiemu, za szkody wyrządzone, pewne wsie A. i B., na wieczne kościoła posiadanie i nadania te dostatecznie przywilejami potwierdzili. - Kronika Janka z Czarnkowa-Konflikt z arcybiskupem gnieźnieńskim Jarosławem Bogorią ze Skotnik (spowodowany uciążliwymi najazdami poddanych Siemowita na ziemię łowicką).- (1373) Obłożenie Mazowsza interdyktem przez arcybiskupa.
- (1373) Siemowit zostaje zmuszony do przekazania arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu kilku wsi.
- Zdjęcie interdyktu.
1373
-(12 V) Lokacja Ostrołęki na prawie chełmińskim.1373/1374
-Przekazanie władzy w ziemi wyszogrodzkiej, ciechanowskiej, warszawskiej, nurskiej, zakroczymskiej i liwskiej synowi Januszowi.-Siemowit przekazuje władzę w ziemi czerskiej i rawskiej synowi Siemowitowi.
1377
-(27 IV) Powstaje Statut Sochaczewski - kodyfikacja prawa sądowego Mazowsza.1379
-(25 II) Podział księstwa mazowieckiego na dzielnicę czersko-warszawsko-płocką Janusza i dzielnicę rawską Siemowita.ok. 1380
★
[...] książę mazowiecki na krótko przed swoją śmiercią, wysłał wojsko z rozkazem, aby napadło na ziemię arcybiskupią łowicką i obiegło zamek Łowicz. Wojsko to, przybywszy do pewnej wsi arcybiskupiej, imieniem N., rozłożyło się w niej i zniszczyło ją do szczętu. - Kronika Janka z Czarnkowa-Najazdy niszczycielskie na dobra arcybiskupie w ziemi łowickiej.1381
-(16/17 VI) Śmierć Siemowita III Starszego w Płocku.
Siemowit III Starszy - podobizna
z XV-wiecznego rękopisu
heraldyka:
sfragistyka:
Ø 38 mm  +S SEMOVITI DEI GRACIA DVCIS CIRNENSIS | Ø 78 mm  +S SEMOVITI DEI GRA DVCIS MAZOVIE ET DNI CIRNENSIS |
ciekawostka:
W czasie gdy Anna ziębicka miała urodzić Siemowitowi trzecie dziecko, ten zamknął ją na zamku w Rawie. Zaraz po urodzeniu syna (Henryka) Siemowit rozkazał udusić żonę, a dziecko oddać na wychowanie pewnej ubogiej kobiecie ze wsi nieopodal Rawy. Książę podejrzewał, iż żona dopuściła się cudzołóstwa, a Henryk nie jest jego synem. Domniemanego ojca dziecka Siemowit rozkazał włóczyć końmi, a następnie powiesić. Gdy Henryk ukończył trzy lata na dwór słupski zabrała go przyrodnia siostra, Małgorzata. Po kilku latach Siemowit uznał Henryka za swojego syna i przeznaczył go do stanu duchownego. Podobno do końca życia żałował swojego czynu (zapewne Henryk okazał się podobny do Siemowita, przecząc tym samym podejrzeniom księcia). Wątek wydarzeń, rozgrywających się na zamku w Rawie wplótł William Shakespeare do jednej ze swych ostatnich komedii, Opowieści zimowej.
18 III 1390 roku Henryk został nominowany przez papieża biskupem płockim i to pomimo tego, że nie miał wówczas wyższych święceń duchownych! Wiosną roku 1392 Henryk, bawiący na Litwie z misją dyplomatyczną (z ramienia Władysława Jagiełły), ożenił się z siostrą księcia Witolda - Ryngałłą. Małżeństwo to, gorszące opinię publiczną, nie trwało długo: Henryk zmarł w Łucku zimą na przełomie 1392 i 1393, podobno otruty przez żonę!
| zdjęcie katedry w Płocku |
|---|
ważniejsze fundacje:
| zamek w Gostyninie (możliwa fundacja Siemowita IV) | |
| zamek w Rawie (możliwa fundacja Siemowita IV) | |
| 1353/ 1356 | klasztor augustianów w Rawie |
| 1353 | kościół (Św. Marcina) i klasztor augustianów w Warszawie (współfundacja wraz z żoną Eufemią) |
przyczyna śmierci:
| 16/17 VI 1381 | nieznana |
|---|
pochówek:
| 1381 | katedra w Płocku |
|---|---|
| zdjęcie katedry w Płocku | |
źródła:
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
- Kronika Jana z Czarnkowa, oprac.: Marek D. Kowalski, tłum.: Józef Żerbiłło, TAiWPN Universitas, Kraków 1996
literatura:
- Jerzy Horwat, Piastowie górnośląscy, Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu - Historia - zeszyt nr 8, Bytom 2007
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów mazowieckich, Wydawnictwo Historyczne, Poznań - Wrocław 1998
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Mariusz Wollny, Kazimierz Wielki: reformator i wizjoner, Oficyna Wydawnicza "Helicon", Kraków 2000
- Jerzy Wyrozumski, Kazimierz Wielki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 2004
ilustracje:
- A. Piliński, Prawa książąt mazowieckich przełożone na język polski przez Macieja z Rożana r. 1450, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877
- Friedrich August Vossberg, Siegel des Mittelalters von Polen, Lithauen, Schlesien, Pommern und Preussen, Berlin 1854
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com