Przemysław I Noszak (cieszyński)
Mąż roztropny, sprawny i poważny.
Kronika Jana Długosza
Kronika Jana Długosza
genealogia:
| rodzice → drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Kazimierz I cieszyński | Eufemia (Ofka), córka Trojdena I czerskiego |
| życie | |
| 1332/1336 - 23 V 1410 (Cieszyn) | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo → drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1358-1359: Bytom, Cieszyn, Siewierz, Toszek 1359-1368: 1/2 Bytomia, Cieszyn, Toszek 1368-1385: 1/2 Bytomia, Cieszyn, Siewierz, Toszek 1384-1404: 1/2 Głogowa, 1/2 Ścinawy (lenno) 1397-1401: Gorzów Śląski, Lubliniec, Olesno (książę zastawny) 1385-1405: 1/2 Bytomia, Cieszyn, Siewierz, Strzelin, Toszek 1405-1407: 1/2 Bytomia, Cieszyn, Siewierz, Strzelin 1407-1410: 1/2 Bytomia, Cieszyn, Oświęcim, Siewierz, Strzelin | |
kalendarium:
1355
-Śmierć Bolesława kozielsko-bytomskiego.-(21 VII) Przemysław wraz z ojcem Kazimierzem przebywa u boku cesarza Karola IV Luksemburskiego w Ratyzbonie.
-(jesień) Wyjazd na dwór cesarski do Norymbergi.
- (3 X) Konrad I oleśnicki, Bolko niemodliński, Bolko II opolski, Jan I Scholastyk, Kazimierz I cieszyński i Przemysław rezygnują z praw do spadku po Bolesławie kozielsko-bytomskim na rzecz Karola IV.
- (4 X) Karol IV powierza opiekę nad księstwem bytomsko-kozielskim Przemysławowi i jego ojcu Kazimierzowi oraz Konradowi oleśnickiemu.
-Śmierć brata Władysława.
- (ok. 1356) Przemysław przejmuje po bracie urząd sędziego nadwornego króla czeskiego.
1355/1356
-Przemysław wraz z ojcem Kazimierzem zostają opiekunami córek Bolesława kozielsko-bytomskiego.1356
-(29 VII) Podział księstwa kozielsko-bytomskiego z Konradem oleśnickim.- Książęta cieszyńscy otrzymują 3/5 księstwa (m.in. Bytom, ziemię toszecką, pyskowicką, kozielską).
1357
-(IV) Udział w wyprawie wojennej cesarza Karola IV Luksemburskiego przeciwko książętom dolnobawarskim, Albrechtowi i Stefanowi.-(8 XII) Podział księstwa kozielsko-bytomskiego z Konradem oleśnickim.
- Odstąpienie Koźla Konradowi (za cenę 1000 grzywien).
1358
-(3 I) Karol IV Luksemburski zatwierdza podział spadku po Bolesławie kozielsko-bytomskim.-(24 II/8 V) Śmierć Kazimierza I cieszyńskiego.
- Przemysław obejmuje księstwo cieszyńskie.
1359
-Podział Bytomia pomiędzy Przemysława i Konrada (porozumienie zawarto dzięki mediacji Wacława legnickiego i Ludwika brzeskiego).-(16 IV) Sprzedaż ziemi siewierskiej Bolkowi Małemu (za cenę 2300 grzywien).
1360/63
-Małżeństwo z Elżbietą, córką Bolesława, księcia kozielsko-bytomskiego.- (4 VI 1365) Uzyskanie małżeńskiej dyspensy papieskiej (w związku z bliskim pokrewieństwem Przemysława i Elżbiety).
1361
-Przemysław doprowadza do zawarcia układu czesko-brandenburskiego.1363
-(15 VI) Udział w koronacji małoletniego Wacława (IV) Luksemburskiego na króla Czech.1365
-Udział w wyprawie Karola IV do Awinionu.1366-1369
Spór z Konradem II oleśnickim o podział księstwa bytomskiego.- (1367) Wystąpienia przeciwników władzy Przemysława w Bytomiu.
- (26 I 1369) Ostateczny podział (w drodze losowania; dzięki mediacji Jana Scholastyka).
- Przemysław obejmuje południową część miasta i południowo-wschodnią część księstwa.
1368
-(28 VII) Śmierć Bolka Małego.- (/29 IV 1372) Przemysław obejmuje ziemię siewierską z nadania Karola IV Luksemburskiego.
1368-1369
-Udział w wyprawie Karola IV Luksemburskiego do Włoch.1372
-(II-III) Udział w rokowaniach czesko-węgierskich (w roli pośrednika strony czeskiej) dotyczących małżeństwa Zygmunta Luksemburskiego z jedną z córek Ludwika.-Ekspektatywa otrzymania lenna oświęcimskiego (po bezpotomnej śmierci tamtejszego władcy).
1373
-Spór graniczny z Konradem II oleśnickim (zażegnany dzięki mediacji Ludwika I Brzeskiego).1374
-Przywilej lokacyjny dla miasta Cieszyna (oparty na wzorcu wrocławskim).-Śmierć Elżbiety.
1378
-Jan I opawsko-raciborski zastawia u Przemysława Żory (wraz z Palowicami).-Przemysław zostaje mianowany głównym doradcą (w radzie królewskiej) Wacława IV Luksemburskiego.
1380
-Misja dyplomatyczna w Paryżu (próba utrzymania zagrożonego sojuszu czesko-francuskiego).1381
-(1 II) Sejm Rzeszy w Norymberdze zatwierdza projekt małżeństwa Anny Luksemburskiej, siostry Wacława IV z królem angielskim, Ryszardem II.- Misja dyplomatyczna Przemysława w Anglii.
- (19 I 1382) Małżeństwo Ryszarda II z Anną.
- Przemysław otrzymuje od Ryszarda II roczną rentę w wysokości 500 funtów szterlingów.
ok. 1382
-Wacław IV mianuje Przemysława wikariuszem króla rzymskiego na kraje niemieckie (odpowiedzialnym za pacyfikację napiętej atmosfery w Rzeszy).1384
-Objęcie w lenno (z nadania Wacława IV) części księstwa głogowskiego (z połową Głogowa i Ścinawą).1385
-Odkupienie Strzelina od Bolka III ziębickiego.1386
-Przemysław obejmuje funkcję gubernatora Czech (z związku z nieobecnością Wacława IV w Pradze).1396
-Przemysław wycofuje się z rady królewskiej (w związku z postępującą podagrą, uniemożliwiającą chodzenie).1397
-(12 VI) Zjazd z Władysławem Jagiełłą w Łubnicach.- Układ w sprawie zwalczania rozbójnictwa na pograniczu.
- Przejęcie w zastaw ziemi lublinieckiej, oleskiej i gorzowskiej (za 1000 grzywien groszy praskich).
1399
-Udział w roli mediatora (wspólnie z Rupertem legnickim) w sporze książąt opolskich z biskupem lubuskim, Janem Borschnitz.1401
-Zwrot zastawionych ziem Spytkowi z Melsztyna.1404
-Wyznaczenie synowi Przemysłowi Młodszemu części księstwa głogowskiego (z połową Głogowa i Ścinawy).1405
-Śmierć Jana III oświęcimskiego.- Przemysław obejmuje księstwo oświęcimskie i przekazuje je Przemysłowi Młodszemu.
1406
-(1 I) Śmierć Przemysława Młodszego.- Przejęcie części księstwa głogowskiego (z połową Głogowa i Ścinawy).
- Wydzielenie księstwa oświęcimskiego i ziemi toszeckiej synowi Bolesławowi.
1407
Konflikt z synem Bolesławem.- Bolesław (bez zgody ojca) żeni się z Małgorzatą, córką Jana II Żelaznego, księcia raciborskiego (odpowiedzialnego za śmierć Przemysława Młodszego).
- (22 II) Przemysław przejmuje księstwo oświęcimskie.
- Śmierć Małgorzaty.
- (7 IX) Ugoda w Żorach pomiędzy Przemysławem, Bolesławem i Janem II Żelaznym.
1410
-Udział (w roli mediatora) w nieudanych pertraktacjach pokojowych polsko-krzyżackich.-(23 V) Śmierć Przemysława I Noszaka w Cieszynie.
Przemysław Noszak - prawdopodobnie
podobizna z nagrobka
heraldyka:
sfragistyka:
 S PREMISSLAI DVCIS THESSINESIS |
ciekawostka:
1 stycznia 1406 roku, na drodze z Gliwic do Cieszyna napadnięty został i zamordowany Przemysław Młodszy, syn Przemysława Noszaka. Czynu tego dokonał Czech, Marcin Chrzan (zapewne z poduszczenia księcia raciborskiego, Jana II Żelaznego).
Książę cieszyński oburzony niewinnej krwi syna swego przelaniem, taką zapalił się zemstą, że od Czechów i Morawców, a zwłaszcza jednego z panów morawskich, dziedzica zamku Zampach, u którego rzeczony Marcin Chrzan był dworzaninem, głowę jego kupił za 1600 kóp szerokich groszy praskich, i sprowadziwszy go pod strażą rycerzy cieszyńskich i oświęcimskich sześćset koni wynoszącą do Cieszyna, wobec wielkiego mnóstwa ludu, kazał winowajcę wsadzić w konia miedzianego, wewnątrz żarzystym pałającego węglem, i obwozić go po wszystkich ulicach i przedmieściach i wkoło miasta Cieszyna; poczym trzej oprawcy rozpalonymi kleszczami ciało jego rwali po kawałku, naostatek wyszarpali z niego wnętrzności: a tak rozlicznemi i najwymyślniejszemi kaźniami umęczony ducha wyzionął.
ważniejsze fundacje:
| ok.1374 | zamek w Cieszynie (gotycki) |
|---|---|
| ok.1380 | kościół Św. Stanisława w Bielsku (gotycki) |
| kościół Św. Jerzego w Cieszynie (gotycki) |
przyczyna śmierci:
Prawdopodobnie CZYNNIKI NATURALNE, lecz książę cierpiał na podagrę (uniemożliwiającą mu chodzenie - był noszony w lektyce).
miejsce pochówku:
KOŚCIÓŁ DOMINIKANÓW W CIESZYNIE (obecnie jako kościół Św. Marii Magdaleny); w kościele zachował się posąg grobowy, pochodzący z nagrobka książęcego: w związku z brakiem jakichkolwiek oznaczeń i napisów nie można dokładnie określić czy jest to część grobowca Przemysława I Noszaka, jak wskazuje na to większość literatury - może to być również postać księcia Kazimierza I cieszyńskiego, albo Przemysława Młodszego.
literatura:
- Douglas Richardson, Kimball G. Everingham, Magna Carta Ancestry: A Study in Colonial and Medieval Families, Genealogical Publishing Com, 2005
- Idzi Panic, Książę Cieszyński Przemysław Noszak (•ok. 1332/36 - †1410) Biografia polityczna, PTH Oddział w Cieszynie, Cieszyn 1996
- Idzi Panic, Poczet Piastów i Piastówien cieszyńskich, Biuro Promocji i Informacji UM Cieszyn
- Jerzy Horwat, Piastowie górnośląscy, Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu - Historia - zeszyt nr 8, Bytom 2007
- Jerzy Krzysztof Horwat, Księstwo bytomskie i jego podziały do końca XV wieku, Muzeum w Gliwicach, Gliwice 1993
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1978
ilustracje:
- Janusz Kębłowski, Pomniki Piastów Śląskich w dobie średniowiecza, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1971
- Sylwjusz Mikucki, Heraldyka Piastów śląskich do schyłku XIV wieku, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1935
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.
Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.
partnerzy serwisu - ApisVideo.pl | Historia - Historia Polski | Niemiecki - Język Niemiecki | WOS - Wiedza o Społeczeństwie | Żegluga śródlądowa