Ludwik I Brzeski (Sprawiedliwy, Roztropny, Prawy)
Przekształcił zamek [w Brzegu] i opasał miasto murami, a także zamek obrócony w ruinę u progu jego władzy.
Kronika książąt polskich Piotra z Byczyny
Kronika książąt polskich Piotra z Byczyny
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Bolesław III Rozrzutny | Małgorzata, córka Wacława II Czeskiego |
| życie | |
| 1313/1321 - 6/23 XII 1398 | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1342-1345: Chojnów, Legnica, Lubin, Złotoryja (współrządy) 1345-1346: Legnica 1348/49-1358: Lubin 1358-1359: 1/2 Brzegu, Lubin, 1/2 Oławy 1359-1368: 1/2 Brzegu, Chojnów, Lubin, 1/2 Oławy 1368-1373: Brzeg, Chojnów, Lubin, Oława 1373-1392, 1395-1398: Brzeg, Chojnów, Kluczbork, Lubin, Oława 1392-1395: Brzeg, Chojnów, Kluczbork, Lubin, Niemcza, Oława 1364-1373: Legnica (regencja) | |
kalendarium:
1329
-(9 V) Bolesław (wraz z synami) składa (we Wrocławiu) hołd lenny Janowi Luksemburskiemu.1342
-Bolesław Rozrzutny przekazuje władzę w ziemi legnickiej synom.- Początek współrządów Ludwika i Wacława.
1341/1345
-(18 XI 1341/1345) Małżeństwo z Agnieszką, córką Henryka IV Wiernego, wdową po Leszku raciborskim.1345
-Ludwik i Wacław nadają górnicze prawo miejskie Mikołajowicom.-Zaburzenia antyżydowskie w Legnicy.
-(VIII) Podział ziemi legnickiej pomiędzy braćmi.
- Ludwik obejmuje południowo-wschodnią część księstwa (z Legnicą).
1346
-(VIII/3 IX) Układ podziałowy z Wacławem.- Ludwik przekazuje bratu swoją część księstwa legnickiego w zamian za zagwarantowanie sobie niepodzielnego panowania po jego śmierci (działając w błędnym przekonaniu, że Wacław wkrótce umrze bezpotomnie).
- Przejęcie przydziału rezydencji w Buczynce i rocznej renty w wysokości 400 grzywien srebra.
1347-1348
-Nieudane próby odzyskania połowy ziemi legnickiej.1348/1349
-Ludwik wykupuje miasto i okręg Lubin (będące w zastawie) i przeprowadza się tam wraz z rodziną.1349/1350
-(lato 1349 bądź zima 1350) Pielgrzymka do Rzymu.1351
-(9 VIII) Uzyskanie dyspensy papieskiej na związek małżeński z Agnieszką (między małżonkami zachodził czwarty stopień pokrewieństwa).1352
★
[Bolesław] począł usilnie starać się i przez synów swoich Wacława i Ludwika dopraszać, aby od kar kościelnych mógł być uwolnionym. Ci spowodowani prośbą ojcowską, przyrzekli wszelkich ku temu dołożyć usiłowań: a gdy młodszy syn Ludwik nie odstępował ojca dogorywającego na łożu śmiertelnem, starszy Wacław czynił starania u Przecława biskupa i kapituły Wrocławskiej, zobowiązując się uroczyście w swoim i brata Ludwika imieniu do zwrócenia ojcowskich zaborów, aby ojca swego Bolesława księcia brzeskiego uwolniono od kar, jakie nań w sprawach przez różne osoby wytoczonych szczegółowo zostały wymierzone. Wystani więc niebawem Jan dziekan i Piotr z Gustyny kanonicy wrocławscy spiesznie do Brzegu przybywają, i na mocy udzielonego sobie upoważnienia, Bolesława księcia uwalniają od klątwy i zdejmują interdykt. - Kronika Jana Długosza-(IV) Cofnięcie klątwy z Bolesława (wskutek starań Wacława i Ludwika).-(21 IV) Śmierć Bolesława III Rozrzutnego.
- Dzielnica brzesko-oławska zostaje objęta w dożywocie przez księżną-wdowę Katarzynę Šubić.
1353
-(jesień) Początek konfliktu z bratem Wacławem (w związku z czynionymi przez niego licznymi zastawami dóbr i dochodów).- Wybuch walk w księstwie legnickim.
1357
-(12 X) Zawieszenie broni pomiędzy braćmi (wskutek mediacji Karola IV Luksemburskiego).1358
-(18 II/5 III) Śmierć Katarzyny Šubić.- Ludwik i Wacław przejmują dzielnicę brzesko-oławską.
- Ponowny wybuch walk między braćmi.
1359
-Udział (wraz z bratem) w roli mediatora w sporze Przemysława Noszaka z Konradem oleśnickim.-(23 VII) Karol IV Luksemburski doprowadza do porozumienia pomiędzy Ludwikiem i Wacławem.
- Zobowiązanie Wacława do wypłaty odszkodowania (w wysokości 2500 grzywien) za sprzedaż połowy Brzegu i Oławy Bolkowi II Małemu.
- Ludwik obejmuje Chojnów.
- Wacław przekazuje 2000 grzywien Ludwikowi na wykup Byczyny i Kluczborka.
1361/1365
-(23 IV 1361/19 V 1365) Śmierć Jana ścinawskiego.- Konflikt Henryka Żelaznego z Konradem I oleśnickim o Górę Śląską.
- Mediacja Ludwika.
1362
-(6/7 VII) Śmierć Agnieszki.1364
★
[...] Wacław książę legnicki długami i niedostatkiem ściśniony umarł i w kościele kolegiackim legnickim, który był sam założył i uposażył, pochowany został. Ludwik zaś książę brzeski, brat jego rodzony, wziąwszy synów Wacława w opiekę, do której zgodnie był obrany i uproszony, tak starannie, mądrze i sumiennie zarządzał ich księstwem, że w krótkim czasie znaczne bardzo przez brata Wacława zaciągnięte długi pospłacał, a księstwo legnickie przywiódł do tak kwitnącego stanu, że wielkie przynosiło dochody i korzyści. - Kronika Jana Długosza-(2 VI) Śmierć brata Wacława legnickiego.- Objęcie rządów regencyjnych w księstwie legnickim w imieniu małoletnich synów brata.
1368
-(28 VII) Śmierć Bolka Małego.- Odzyskanie całości ziemi brzesko-oławskiej.
1372
-(15 VIII-jesień) Udział w krzyżackiej wyprawie na Litwę.1373
-Ludwik oddaje władzę w księstwie legnickim bratankom (Rupertowi I, Wacławowi II, Bolesławowi IV i Henrykowi VIII).-Najazd na księstwo strzeleckie Bolka III.
- Zwycięstwo pod Kluczborkiem.
-Wyjazd do Akwizgranu.
-Udział w roli mediatora w sporze granicznym Przemysława Noszaka z Konradem II oleśnickim.
1379
-Król Czech, Wacław IV Luksemburski, zmienia (w Pradze) warunki lenne księstwa legnicko-brzeskiego.- Wszystkie ziemie księstwa stają się całością i można je dziedziczyć (w obrębie brzesko-legnickiej linii piastowskiej) bez uprzedniej zgody króla czeskiego.
1381-1382
-Konflikt z Wacławem IV Luksemburskim.- Nieudana próba zrzucenia zwierzchnictwa czeskiego (?).
1382
-Henryk VII z Blizną, syn Ludwika, uzyskuje od Wacława IV Luksemburskiego prawo do wykupu Niemczy za połowę sumy zastawnej (4000 grzywien).1383
-Hołd lenny książąt legnicko-brzeskich.- Zrzeczenie się praw do Wrocławia, Środy, Namysłowa, Świdnicy i Jawora.
1392
-(2 II) Śmierć Agnieszki Habsburżanki, wdowy po Bolku Małym.- Przejęcie Niemczy.
1395
-Przekazanie Niemczy (wraz z okręgiem) synowi Henrykowi.1396
-Militarne wsparcie wojsk Spytka z Melsztyna atakujących księstwo opolskie.1397
-(12 VI) Zjazd z Władysławem Jagiełłą w Łubnicach.- Układ w sprawie zwalczania rozbójnictwa na pograniczu.
1398
-(6/23 XII) Śmierć Ludwika I Brzeskiego.
Ludwik I Brzeski
heraldyka:

sfragistyka:
+SIGILLVM LVDWICI DVCIS LIGNICENSIS | +SIGILLVM LVDVICI DEI GRACIA DVCIS SLEZIE ET DOMINI BREGENSIS |
+S LVDWICI DEI GRA DVCIS SL'IE |
ciekawostka:
W roku 1390 Ludwik polecił przeprowadzić prace wykopaliskowe na terenie grodu w Ryczynie, w nadziei na odnalezienie tam śladów rezydowania biskupów wrocławskich w XI wieku. Gród ten miał być czasową siedzibą i miejscem schronienia duchownych po najeździe księcia czeskiego, Brzetysława. Książę brzeski liczył zapewne na uzyskanie szczątków, które mogłyby stanowić cenne relikwie. Były to pierwsze w dziejach Polski wykopaliska opisane w źródłach.
ważniejsze fundacje:
| 1349-1359 | zamek w Lubinie (gotycki) |
|---|---|
| 1359-1398 | zamek w Brzegu (gotycki) |
| 1359-1398 | zamek w Oławie (gotycki) |
| 1368-1369 | kaplica zamkowa Św. Jadwigi w Brzegu |
przyczyna śmierci:
| 6/23 XII 1398 | prawdopodobnie czynniki naturalne (na co wskazuje podeszły wiek księcia) |
|---|
pochówek:
| 1398 | kaplica zamkowa Św. Jadwigi w Brzegu (zgodnie z informacją podaną w XVII-wiecznej kronice Mikołaja Henela) |
|---|---|
| opactwo cystersów w Lubiążu (zgodnie z wolą samego księcia wyrażoną w testamencie z roku 1360) | |
| zdjęcie kaplicy zamkowej w Brzegu | |
| zdjęcie kościoła pocysterskiego w Lubiążu | |
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
literatura:
- Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1978
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Alicja Karłowska-Kamzowa, Fundacje artystyczne księcia Ludwika I Brzeskiego: studia nad rozwojem świadomości historycznej na Śląsku XIV-XVIII w., Wydawnictwo Instytutu Śląskiego w Opolu, Wrocław 1970
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
ilustracje:
- Sylwjusz Mikucki, Heraldyka Piastów śląskich do schyłku XIV wieku, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1935
- Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com




