Henryk IV (II) Wierny
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Henryk III Głogowski | Matylda (Mechtylda), córka Albrechta, księcia brunszwickiego |
| życie | |
| 1291/1292 - 22 I 1342 (Żagań) | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1309-1312: Głogów, Wielkopolska (współrządy) 1312-1314: Lubin, Poznań, Ścinawa, Żagań (współrządy) 1314-1316/17: Lubin, Ścinawa, Żagań (współrządy) 1316/17-1318: Żagań (współrządy) 1318-1321: Głogów, Żagań (współrządy) 1321-1342: Żagań | |
kalendarium:
1296
-(10 III) Porozumienie (o podziale Wielkopolski) Henryka III Głogowskiego z Władysławem Łokietkiem w Krzywinie.- Południowo-zachodnie tereny Wielkopolski i ziemie za Notecią (aż po Drezdenko) zostają przejęte przez Henryka.
- Władysław adoptuje małoletniego Henryka (IV) i zobowiązuje się do przekazania mu Poznania, gdy stanie się pełnoletni.
1309
-(9 XII) Śmierć Henryka Głogowskiego.- Henryk (wraz z braćmi i matką) przejmuje władzę w Głogowie i części Wielkopolski.
1310
-(II-III) Henryk (z braćmi) wyjeżdża na dwór margrabiego brandenburskiego Waldemara (do Berlina).- Uzyskanie wsparcia oraz pożyczki pod zastaw Krosna Odrzańskiego i Żagania.
- (3 III) Zrzeczenie się praw do Pomorza Gdańskiego na rzecz Brandenburgii.
- (III) Małżeństwo z Matyldą, córką Hermana Długiego, margrabiego brandenburskiego.
★
Henryk książę wielkopolski i głogowski, widząc zniechęcone ku sobie i zapalone z największą nienawiścią umysły wielkopolskich panów, z powodu pogwałcenia niektórych praw ich i zwyczajów, i usiłując przytłumić wzmagające się zarzewie buntu, wysłał do ziemi wielkopolskiej Janusza hrabiego nazwiskiem Biberstein z silnym wojskiem, nie tylko z własnych krajowców ale i z Niemców złożonym. Który gdy naprzód zamek Klecko oblegać począł, Dobrogost z Szamotuł [...] zebrawszy z Polaków dość znaczne wojsko, wyszedł przeciwko Januszowi Biberstein, i stoczywszy bitwę, w której wiele ludu z obu stron poległo, rzeczonego Janusza Biberstein poraził na głowę, i wszystek obóz jego ze znaczną zdobyczą opanował. - Kronika Jana Długosza-Wybuch buntu w Wielkopolsce (pod przywództwem rodu Nałęczów).- Wojska Henryka (dowodzone przez Janusza Biberstein) zostają rozbite przez buntowników pod Kłeckiem.
1312
-(2/29 II) Arcybiskup gnieźnieński Jakub Świnka i biskup poznański Andrzej Zaremba nakładają klątwę na Głogowczyków (zapewne wobec planowanego podziału Wielkopolski).-(29 II) Podział ojcowizny pomiędzy synami Henryka Głogowskiego.
- Przejęcie zachodniej części księstwa głogowskiego oraz dzielnicy poznańskiej przez Henryka, Jana oraz Przemka.
- Objęcie wschodniej części księstwa głogowskiego oraz dzielnicy gnieźnieńskiej i kaliskiej przez Konrada i Bolesława.
- Głogów pozostaje oprawą wdowią księżnej Matyldy.
1312-1317
-Walki z synami Henryka Brzuchatego.- (1312) Henryk VI i Bolesław III oblegają gród Friedeberg.
- (1316) Najazd wojsk wrocławskich w okolice Góry.
- (8 I 1317) Ugoda z Bolesławem Rozrzutnym.
- Henryk i Przemko odstępują Bolesławowi terytorium pomiędzy Wołowem a Odrą.
1313/1314
-(28 X 1313/lato 1314) Henryk traci Poznań na rzecz buntowników.1314
-(VIII-IX) Zajęcie części Wielkopolski przez Władysława Łokietka (w granicach układu krzywińskiego z 1296 roku, który Władysław zawarł z Henrykiem III).1315-1317
-Walki z Władysławem Łokietkiem o panowanie nad Wielkopolską (przy wsparciu margrabiego brandenburskiego).- (jesień 1317) Najazd Henryka na pogranicze Wielkopolski.
1316/1317
-Przejęcie samodzielnych rządów w Ścinawie i Lubinie przez brata Jana.1317
-(X) Spotkanie z Waldemarem, margrabią brandenburskim pod Przypostnią.1318
-Śmierć matki Matyldy.- Henryk i Przemko przejmują Głogów.
1319
-(10 VIII) Zwrot zastawionego Żagania i Krosna Odrzańskiego Henrykowi i Przemkowi przez margrabiego brandenburskiego Waldemara.1321
-Objęcie samodzielnych rządów w Głogowie przez Przemka.1323
-(23 VI) Henryk oddaje swoje ziemie pod opiekę Stolicy Apostolskiej.1326
-(29 VI) Układ sukcesyjny pomiędzy Henrykiem, Janem i Przemkiem.- Bracia gwarantują wzajemne dziedziczenie swych księstw w przypadku bezpotomnej śmierci.
1327/1329
-Odbicie Zbąszynia z rąk Władysława Łokietka.1329
-(9 V) Henryk składa (we Wrocławiu) hołd królowi Czech, Janowi Luksemburskiemu.-Zawarcie antybrandenburskiego przymierza z braćmi Konradem i Janem.
1329-1330
-Henryk podejmuje (nieudane) zabiegi u papieża Jana XXII w sprawie przejęcia Brandenburgii dla syna Henryka.1331
-(11 I) Śmierć Przemka głogowskiego.- Podział dzielnicy głogowskiej pomiędzy Henryka, Jana i księżnę-wdowę Konstancję (połowa Głogowa i Bytomia Odrzańskiego).
★
Jan bowiem król czeski, przekupiwszy datkiem starostę drugiej połowy Głogowa do Henryka należącej, przybył z wojskiem pod Głogów, i pogroziwszy mieszczanom głogowskim, którzy go do zajęcia całego miasta dopuścić nie chcieli, wszedł do miasta wydanego sobie przez starostę księcia Henryka, i niegodziwym sposobem całe miasto opanowawszy pod swoję zagarnął władzę. - Kronika Jana Długosza-(1/2 X) Król czeski Jan Luksemburski zbrojnie zdobywa Głogów i włącza go do Korony Czeskiej.1332
★
[...] syn królewski, przesławny Kazimierz, uderza na gród z Węgrami i swoimi [ludźmi], a wziąwszy go siłą, zabija z nimi około 100 ludzi, wśród których było pięćdziesięciu opancerzonych, jedni Ślązacy, inni Czesi, jeszcze inni Niemcy i wielu mężów szlachetnie urodzonych, z których żadnemu nie pozwolił Kazimierz pozostać przy życiu. - Rocznik Traski-Wyprawa królewicza Kazimierza na ziemie Henryka.- Utrata Kościana.
1334
-(25 VII) Jan ścinawski zobowiązuje się wobec Henryka i Konrada do zaprzestania wyprzedaży swych ziem.1337
-(27 VIII) Układ Henryka i Konrada z Janem ścinawskim.- Odkupienie ziemi ścinawskiej (bez Lubina) od Jana i przekazanie mu jej w dożywocie.
1338
-Jan Luksemburski zatwierdza wykupienie ziemi ścinawskiej przez Henryka i Konrada, w zamian za ich rezygnację z Lubina.1341
-(30 IV) Henryk z synem Henrykiem przejmują dzielnicę wschowską od Jana ścinawskiego.1342
-(22 I) Śmierć Henryka IV Wiernego w Żaganiu.
Henryk IV Wierny
Ireny Bierwiaczonek
heraldyka:
sfragistyka:
 +S HENRICI DEI GRA DVCIS SLEZIE ET DNI SAGANI |  +S HEYRICI DEI GRACIA DVCIS SLEZIE ET GLOGOVIE ET DOMINI SAGANI |
 S' H DVCIS SAGANI |  +S HEINRICI DVCIS SAGANI |
ciekawostka:
Henryk na przełomie lat 1329/1330 poprosił papieża Jana XXII o pomoc w realizacji śmiałego planu przejęcia władzy w Brandenburgii przez swego małoletniego syna Henryka (który był przez matkę spokrewniony z wygasłą dynastią askańską) i wygnania stamtąd Ludwika, syna cesarza Ludwika IV Wittelsbacha. Stolica Apostolska prowadziła wówczas spór z dynastią Wittelsbachów i plan ten papieżowi przypadł do gustu. 14 lutego 1330 roku wydał nawet bullę, w której zlecał zbadanie całej sprawy biskupowi wrocławskiemu i lubuskiemu. Ostatecznie jednak, zabiegi te nie przyniosły Henrykowi Wiernemu żadnych korzyści.
przyczyna śmierci:
| 22 I 1342 | nieznana |
|---|
pochówek:
| 1342 | kościół augustianów w Żaganiu (obecnie jako kościół Wniebowzięcia NMP; w gotyckim grobowcu) |
|---|---|
| zdjęcie kościoła poaugustiańskiego w Żaganiu | |
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
literatura:
- Edmund Długopolski, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, TAiWPN Universitas, Kraków 2009
- Tomasz Jurek, Dziedzic Królestwa Polskiego książę głogowski Henryk (1274-1309), Wydawnictwo Avalon, Kraków 2006
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
ilustracje:
- Sylwjusz Mikucki, Heraldyka Piastów śląskich do schyłku XIV wieku, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1935
- Zenon Piech, Ikonografia pieczęci Piastów, TAiWPN Universitas, Kraków 1993
- Dariusz Wieczorek, Poczet piastowskich książąt Śląska Lubuskiego w obrazach Ireny Bierwiaczonek, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze, Zielona Góra 2004 - (na podstawie indywidualnego pozwolenia)
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com