Henryk III (I) Głogowski
Był on wielce zawzięty wobec złodziei, zbójów i gwałtowników, lecz sam był wielkim ciemiężycielem i nie najlepszym przyjacielem Polaków [tj. Wielkopolan]. Lecz w jego czasach wielki spokój panował w Polsce [tj. Wielkopolsce], na wszystkich jego ziemiach.
Rocznik kapituły poznańskiej
Rocznik kapituły poznańskiej
genealogia:
| rodzice ⇒ drzewo genealogiczne | |
|---|---|
| Konrad I głogowski | Salomea, córka Władysława Odonica |
| życie | |
| 1251/1260 - 9 XII 1309 | |
| małżeństwa | |
| |
| potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne | |
| |
| panowanie | |
| 1278-1294: Głogów 1294-1296: Głogów, Oleśnica 1296-1304: Głogów, Oleśnica, część Wielkopolski (Konin, Nakło) 1299, 1304-1306: Głogów, Oleśnica, Żagań, część Wielkopolski (Konin, Nakło) 1306-1308: Głogów, Gniezno, Oleśnica, Poznań, Żagań 1308-1309: Głogów, Gniezno, Kalisz, Oleśnica, Poznań, Żagań | |
kalendarium:
1273/1274
-(6 VIII) Śmierć Konrada I głogowskiego.- Przejęcie opieki nad małoletnim bratem Przemkiem.
1277
★
[Bolesław Rogatka] upatrzywszy tedy chwilę sposobną do wykonania zamiarów, wysławszy służalców i łotrzyków, we czwartek przed niedzielą "Reminiscere" Wielkiego Postu, dnia osiemnastego lutego, nocą wyciąga z łóżka śpiącego i więzi księcia wrocławskiego Henryka Probusa, nie obawiającego się zupełnie stryjowskiej zasadzki i odpoczywającego spokojnie we dworze i swojej wsi Jelcz. Przewozi więźnia do swego zamku Wleń, wtrąca do ciężkiego więzienia w przekonaniu, że trudami uciążliwego więzienia potrafi skłonić bratanka Henryka do ustąpienia z pewnych zamków, miast i okręgów. - Kronika Jana Długosza-(18 II) Henryk IV zostaje porwany przez Bolesława Rogatkę i uwięziony na zamku we Wleniu.★
[...] książę legnicki Bolesław wsparty przez swoich synów: Henryka, Bolesława i Bernarda, pierwszy wyprowadził swoje wojska i najechawszy zbrojnie ziemię wrocławską, zaczął ją pustoszyć i gnębić grabieżami i pożarami. Wojska wrocławian, które ruszyły przeciw niemu, by zapobiec mszczeniu swoich pól, uderzają na niego na polach między Skorolcem i Procanem i w sobotę, w dzień Św. Jerzego mimo złych wróżb, staczają bitwę. Jedni i drudzy walczyli z wielką zawziętością i okazywali tak wielki zapał do walki, że starcie trwało niemal do wyniszczenia jednej i drugiej strony, gdyż żadna nie chciała ustąpić z pola walki. Toteż Bolesław legnicki, widząc wielką rzeź swoich i przewidując, że w końcu muszą ponieść klęskę, z jednym tylko towarzyszem uciekł z pola walki, żeby się nie dostać w ręce wrocławian. Na koniec jego starszy syn Henryk, pełniąc obowiązki wodza i żołnierza, podjął na nowo walkę, która w wielu miejscach ustała albo osłabła. Okazując upór i wytrwałość pobił na głowę wrocławian i ich wojska posiłkowe [...] Zginęła w tej walce tak niezliczona ilość ludzi, że [rycerze] legniccy, chociaż zwycięscy, nie mogli szydzić ze zwyciężonych, bo krwawo zapłacili za zwycięstwo. W tej bitwie dostaje się do niewoli książę poznański Przemysł oraz wielu podległych mu rycerzy. - Kronika Jana Długosza-Odwetowa wyprawa Przemysła II oraz książąt głogowskich (Henryka, Konrada II i Przemka) na rzecz porwanego.- (24 IV) Zwycięstwo wojsk legnicko-jaworskich (dowodzonych przez Henryka Brzuchatego) pod Stolcem.
1278
-(I/1 VII) Podział księstwa głogowskiego.- Henryk obejmuje władzę w ziemi głogowskiej (z Bytomiem nad Odrą i Kożuchowem).
- (26 VIII) Wojska czesko-polskie zostają rozbite w bitwie pod Suchymi Krutami.
- Śmierć Przemysła Ottokara II.
1281
-(II) Zjazd książąt w Baryczy.- (9 II) Henryk zostaje uwięziony przez Henryka IV.
- Henryk IV narzuca stosunki wasalne Henrykowi (wymuszenie militarnego wsparcia 30 kopijnikami w ciągu najbliższych 5 lat).
- Odzyskanie wolności.
1284
-Udział w turnieju rycerskim w Nysie.1288
-(11 I) Henryk zostaje pasowany na rycerza przez Henryka IV.1289
★
[Gdy książęta śląscy] wracali na Śląsk, w czasie postoju koło miasta Siewierza napada na nich książę kujawski Władysław Łokietek z innymi książętami. A ponieważ oni także chwycili za broń dwudziestego szóstego lutego dochodzi do zawziętej walki między braćmi i rycerzami. I po wielkiej obustronnej rzezi zwycięstwo, jakkolwiek krwią drogo okupione, przypadło Łokietkowi i jego towarzyszom. Bardzo wielu spośród rycerzy śląskich padło, albo w czasie ucieczki dostało się do niewoli. Ginie w tej bitwie syn księcia głogowskiego Konrada, książę szprotawski [raczej ścinawski - przyp. wł.] Przemysł, który dopiero co osiągnął wiek młodzieńczy. [...] Książę opolski Bolesław ranny dostaje się do niewoli. Również dwie potyczki wszczęte przez rycerzy, jedna pod Skałą, a druga koło Świątnicy, przyniosły także dwie klęski rycerzom śląskim. - Kronika Jana Długosza-Henryk, Przemko ścinawski i Bolesław I opolski wspierają Henryka IV w walce z Bolesławem II płockim, Władysławem Łokietkiem i Kazimierzem II łęczyckim.- (26 II) Porażka pod Siewierzem (na terytorium Kazimierza bytomskiego, lennika czeskiego).
- Śmierć Przemka ścinawskiego.
- Henryk zgłasza pretensje do ziemi ścinawskiej (która zostaje jednak opanowana przez Henryka IV).
- Porażki w starciach pod Skałą i Święcicami.
- Śmierć Przemka ścinawskiego.
1290
-(23 VI) Śmierć Henryka IV Probusa.- Henryk przybywa na Ostrów Tumski celem objęcia władzy we Wrocławiu.
- (27 VI) Zatwierdzenie przywilejów biskupstwa wrocławskiego.
- (22 VII) Patrycjat wrocławski przekazuje tron książęcy Henrykowi Brzuchatemu.
- Henryk Głogowski opuszcza z Wrocław i pustoszy ziemię wrocławską.
- Henryk obejmuje Chojnów, Syców, Bolesławiec, Gościszów, Nowogrodziec, Ścinawę, Wińsko, Uraz, Trzebnicę, Milicz i Sądowel w zamian za rezygnację z praw do Wrocławia.
- Przekazanie Wińska i Chobienic Konradowi II.
- Henryk obejmuje Wschowę.
przed 1291
-Lokacja Polkowic na prawie magdeburskim.1291
-(2 III) Zjazd w Głogowie.- Henryk potwierdza przywileje immunitetowe dla biskupstwa wrocławskiego wydane przez ojca (w 1253 i 1273 roku), a także wielki przywilej immunitetowy Henryka IV dla dóbr nysko-otmuchowskich.
1292
-(12 XI) Odnowienie przywileju lokacyjnego Wołowa.1293
-(1 VIII) Przywilej lokacyjny dla Twardogóry.-(11 XI) Porwanie i uwięzienie (W Głogowie) Henryka Brzuchatego.
1294
-(6 V) Henryk zmusza Henryka Brzuchatego do odstąpienia części księstwa wrocławskiego na prawym brzegu Odry (z Oleśnicą, Bierutowem, Kluczborkiem, Namysłowem, Byczyną, Świerczami i Gorzowem Śląskim).- Uwolnienie Henryka Brzuchatego.
1296
-(8 II) Śmierć Przemysła II.- (II-III) Wojna o Wielkopolskę (przy wsparciu Bolesława I opolskiego) z Władysławem Łokietkiem i wspierającym go Bolesławem II płockim.
- (10 III) Porozumienie (o podziale Wielkopolski) z Władysławem Łokietkiem w Krzywinie.
- Utrata Lubina na rzecz Konrada II.
- Bolko Surowy zdobywa Chojnów i Bolesławiec.
1297
-(III) Zjazd pokojowy w Zwanowicach.- Potwierdzenie przynależności Lubina do władztwa Konrada II, a Chojnowa i Bolesławca do Bolka Surowego.
★
1297. Książę Władysław zwany Łokietkiem wraz z Węgrami i Polakami spustoszył Śląsk. - Rocznik Traski-Najazdy Władysława Łokietka (przy wsparciu węgierskim) na ziemię głogowską.1298
-(I/28 II) Wyprawa na Wielkopolskę.- Henryk zdobywa Poznań i Kościan.
- (24 VI) Tajne porozumienie w Kościanie z opozycją antykujawską (pod przywództwem biskupa poznańskiego Andrzeja Zaremby).
- Henryk potwierdza przywileje kościelne w zamian za obietnicę pomocy w zdobyciu Wielkopolski i Pomorza.
1299
-Henryk wydaje przywilej dla ludności żydowskiej.-Zajęcie księstwa żagańskiego pod nieobecność Konrada II.
★
A gdy je [księstwo żagańskie] orężem chciał odzyskać, pojmany przez księcia Henryka i do Głogowa odprowadzony, wysiadywał winienie w wieży; skąd go wprawdzie poddani jego i rycerze, szlachta z Rudnej i Lubina, nocną porą wyswobodzili. - Kronika Jana Długosza-(V) Powrót Konrada do Żagania.- Wybucha konflikt zbrojny z Konradem, gdyż Henryk nie chce mu zwrócić księstwa żagańskiego.
- Konrad zostaje uwięziony w Głogowie przez Henryka.
- Uwolnienie Konrada przez wiernych wasali i rycerzy.
- Henryk zwraca księstwo żagańskie Konradowi.
- Złupienie Poznania.
1299-1300
-Konflikt z biskupem wrocławskim Janem Romką.- (6 VII/zima 1299) Henryk zostaje obłożony klątwą.
- (23 IV 1300) Potwierdzenie przywilejów biskupstwa wrocławskiego.
- Jan Romka zdejmuje klątwę z Henryka.
przed 1300
-Lokacja Sulechowa na prawie magdeburskim.1301
-Henryk (w porozumieniu z Bolkiem Surowym) najeżdża Wielkopolskę.-(17 XI) Zjazd w Krasiejowie (Kraskowie?) z Bolesławem I opolskim.
- Bolesław namawia Henryka do przystąpienia do obozu proczeskiego (?).
1301-1304
-Walki na pograniczu wielkopolskim z wojskami Wacława II.1304
-(11 X) Śmierć Konrada II Garbatego.- Przejęcie władzy w księstwie żagańskim.
1304-1309
-Walki pograniczne z Brandenburczykami.1306
★
Zatem w roku pańskim 1306 [...] Henryk, książę śląski i pan ziemi głogowskiej, posiadł i zawładnął pokojowo całą ziemią [wielko]polską. - Rocznik kapituły poznańskiej-(V/lato) Przejęcie władzy w Wielkopolsce.-Opanowanie północno-wschodniego pasa Wielkopolski (z Nakłem, Kwieciszewem i Koninem) przez Władysława Łokietka.
-Bolesław III Rozrzutny zdobywa Kalisz.
1307
-Wojska Henryka pustoszą księstwo wrocławskie.1308
-(I/5 II) Odbicie Kalisza z rąk Bolesława Rozrzutnego.1309
-(9 XII) Śmierć Henryka III Głogowskiego.
Henryk III Głogowski
Ireny Bierwiaczonek
heraldyka:
sfragistyka:
 +S HENRICI DEI GRA DVCIS SLIE ET GLOGOVIE |  +S HENRICI DEI GRA DVCIS SLIE ET GLOGOVIE |
 +IN NOMINE DNI FIAT |  +S HEINRICI DEI GRACIA HEREDIS REGNI POLONIE +DVCIS SLEZIE DOMINI GLOGOVIE ET POZNANIE |
 +S H DVCIS GLOGOVIE |  +SECRETV H DVCIS GLOGOVIE |
 +SECRETVM H DVC GLOG |
ciekawostka:
Henryk był hojnym mecenasem sztuki, dbającym o ukazanie potęgi i chwały swojej linii dynastycznej. Ufundował m.in. posągi swoich rodziców w kolegiacie głogowskiej, figury Przemysła II i jego żony w katedrze poznańskiej, płyty nagrobne braci (Przemka ścinawskiego i Konrada II Garbatego) oraz Bolesława I Wysokiego w opactwie cysterskim w Lubiążu.
ważniejsze fundacje:
| kościół Św. Wawrzyńca w Wołowie | |
| 1289 | klasztor magdalenek w Bytomiu Odrzańskim |
| 1294 | kościół św. Jadwigi w Zielonej Górze (budowa rozpoczęta przez Konrada I głogowskiego) |
| 1307 | klasztor klarysek w Głogowie |
przyczyna śmierci:
| 9 XII 1309 | prawdopodobnie choroba (wskazuje na to fakt, iż książę już na 4 dni przed śmiercią sporządził testament) |
|---|
pochówek:
| 1309 | opactwo cystersów w Lubiążu |
|---|---|
| zdjęcie kościoła pocysterskiego w Lubiążu | |
źródła:
- August Bielowski, Monumenta Poloniae Historica, Lwów, Kraków 1864-1893, [tłum. wł.]
- Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, oprac. i tłum.: Karol Mecherzyński, t. I-V, Kraków 1867-1870
- Anna Pawlaczyk, Jacek Wiesiołowski, Roczniki wielkopolskie, w: Nasi Piastowie, "Kronika Miasta Poznania", nr 2, Poznań 1995
literatura:
- Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1978
- Edmund Długopolski, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, TAiWPN Universitas, Kraków 2009
- Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007
- Tomasz Jurek, Dziedzic Królestwa Polskiego książę głogowski Henryk (1274-1309), Wydawnictwo Avalon, Kraków 2006
- Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
- Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Piastowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
- Zbigniew Zielonka, Henryk Prawy, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1982
ilustracje:
- Aleksander Fudalej, Pieczęcie księstw głogowskiego i żagańskiego, Towarzystwo Przyjaciół Muzeum w Nowej Soli, 1973
- Sylwjusz Mikucki, Heraldyka Piastów śląskich do schyłku XIV wieku, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1935
- Paul Pfotenhauer, Die Schlesischen Siegel von 1250 bis 1300, Josef Max & Komp., Breslau (Wrocław) 1879
- Zenon Piech, Ikonografia pieczęci Piastów, TAiWPN Universitas, Kraków 1993
- Kazimierz Stronczyński, Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione, Piotrków 1888
- Fotografie miejsc historycznych, http://foto.poczet.com