Władysław I Łokietek

Acz był pan wzrostu małego, ale serca wielkiego.
Kronika wszystkiego świata Marcina Bielskiego

genealogia:

rodzice → drzewo genealogiczne
Kazimierz I KonradowicEufrozyna, córka Kazimierza I opolskiego
życiepanowanie
3 II 1260/19 I 1261 - 2 III 1333 (Kraków)1305 (koronacja20 I 1320) - 1333
małżeństwa
  1. OOprzed 1296 - 1333: Jadwiga, córka Bolesława Pobożnego
potomstwo → drzewo genealogiczne
  1. Kunegunda (ok.1295 - 9 IV 1331 albo 1333)
    Stefan (1296/1300 - 1306)
    Władysław (1296/1311 - 1312)
    Elżbieta (1305 - 29 XII 1380)
    Jadwiga (ok.1306/9 - 3 VI 1320/25)
    Kazimierz (30 IV 1310 - 5 XI 1370)

kalendarium:

1267

-(14 XII) Śmierć Kazimierza Konradowica.
  • Władzę regencyjną w księstwie brzesko-dobrzyńskim obejmuje księżna-wdowa Eufrozyna.

1273

-Zatarg Władysława i Eufrozyny z Krzyżakami.

1275

-Zakończenie regencji Eufrozyny.
  • Władysław wraz z bratem Kazimierzem przejmują władzę w ziemi brzesko-dobrzyńskiej i opiekę nad małoletnim bratem Siemowitem (i przeznaczoną mu ziemią dobrzyńską).

1285

-(15 VIII) Zjazd z Przemysłem II i Siemomysłem Inowrocławskim w Sulejowie.

1286

-Najazd Konrada II czerskiego (wspieranego przez Rusinów i Litwinów) na zamek Gostynin, należący do Władysława.

ok. 1287

-Wydzielenie bratu Siemowitowi ziemi dobrzyńskiej.

1288

-(30 IX) Śmierć Leszka Czarnego.

1289

[Gdy książęta śląscy] wracali na Śląsk, w czasie postoju koło miasta Siewierza napada na nich książę kujawski Władysław Łokietek z innymi książętami. A ponieważ oni także chwycili za broń dwudziestego szóstego lutego dochodzi do zawziętej walki między braćmi i rycerzami. I po wielkiej obustronnej rzezi zwycięstwo, jakkolwiek krwią drogo okupione, przypadło Łokietkowi i jego towarzyszom. Bardzo wielu spośród rycerzy śląskich padło, albo w czasie ucieczki dostało się do niewoli. Ginie w tej bitwie syn księcia głogowskiego Konrada, książę szprotawski [raczej ścinawski - przyp. wł.] Przemysł, który dopiero co osiągnął wiek młodzieńczy. [...] Książę opolski Bolesław ranny dostaje się do niewoli. - Kronika Jana Długosza-Walki z Henrykiem IV i jego koalicjantami (Henrykiem Głogowskim, Bolkiem I opolskim i Przemkiem ścinawskim).-(XI) Władysław przejmuje ziemię sandomierską (dzięki poparciu możnych małopolskich) od Konrada II czerskiego.

1290

-(/25 III) Uwolnienie Bolka I opolskiego, po zapłaceniu przez niego okupu.
-(IX) Władysław zawiera układ sojuszniczy z Andrzejem III, królem węgierskim.
  • (IX/24 XI) Małżeństwo Andrzeja III z księżniczką inowrocławską Fenenną, bratanicą Władysława (zawarte za jego pośrednictwem).

1291

-Wyprawa biskupa bamberskiego Arnolda (w imieniu Wacława II) do Małopolski.
  • Udana obrona Sandomierza.
  • Władysław zajmuje Wiślicę.

1292

-(VIII) Wyprawa Wacława II (wspomaganego przez Bolesława II płockiego, Bolka I opolskiego i Kazimierza bytomskiego) przeciw Władysławowi.
  • Utrata Sandomierza.
  • Oblężenie Sieradza przez wojska czesko-płocko-opolskie.
  • (9 X) Władysław i Kazimierz łęczycki składają hołd lenny Wacławowi II.
    • Władysław zrzeka się roszczeń do ziemi krakowskiej i sandomierskiej na rzecz Wacława II.

1293

-(7-12 I) Zjazd w Kaliszu.
  • Antyczeski sojusz z bratem Kazimierzem łęczyckim, Przemysłem II i arcybiskupem Jakubem Świnką.

1293-1295

-Pobyt Siemowita dobrzyńskiego w niewoli litewskiej.
  • Władysław obejmuje władzę regencyjną w Dobrzyniu.

1294

-(10 VI) Śmierć Kazimierza łęczyckiego.
  • Władysław przejmuje ziemię łęczycką.

1295

-(25-28 XII) Spotkanie z Przemysłem II w Gnieźnie.

przed 1296

-(/8 II 1296) Małżeństwo z Jadwigą, córką Bolesława Pobożnego.

1296

Gdy on [Przemysł II] zginął w ten sposób, księstwo pomorskie nie miało żadnego prawnego następcy; lecz rycerze najpierw wezwali Leszka, księcia kujawskiego, który dzierżył księstwo przez pewien czas [...] - Kronika oliwska starsza-(8 II) Śmierć Przemysła II.-(25 V/9 VI) Leszek inowrocławski ustępuje z Pomorza Gdańskiego na rzecz Władysława, w zamian za kasztelanię wyszogrodzką.

1297

1297. Książę Władysław zwany Łokietkiem wraz z Węgrami i Polakami spustoszył Śląsk. - Rocznik Traski-Wyprawy przeciwko Henrykowi Głogowskiemu (przy wsparciu węgierskim).
-(18 XI) Układ w Sieradzu.
  • Władysław zrzeka się Małopolski na rzecz Wacława II (za cenę 5000 grzywien).

1298

-(I/28 II) Wyprawa Henryka Głogowskiego na Wielkopolskę.
  • Utrata Poznania i Kościana.
-(wiosna) Najazd (wraz z Bolesławem II płockim) na Brandenburgię.
-(zima) Władysław ponownie przejmuje władzę w Poznaniu.

1299

-Nieudana próba odzyskania Wielkopolski przez Henryka Głogowskiego.
  • Poznań zostaje złupiony.
Sam książę Władysław Łokietek popadł w błędy rycerzy i gwałcił dziewice i szlachetnie urodzone niewiasty. [...] Dlatego też biskup poznański Andrzej zważywszy krzywdy swego kościoła, kleru i ludu swojej diecezji oraz ucisk, na który się często uskarżał przed Władysławem Łokietkiem pisemnie, przez posłów i wreszcie osobiście, ale nie mógł uzyskać żadnej absolutnie poprawy, ani wymierzenia sprawiedliwości, [...] występuje w obronie i nakłada na całą diecezję poznańską interdykt. Dla potępienia tych wyrządzonych krzywd, zabrania wszędzie odprawiania nabożeństw. Ta kara skłoniła Władysława Łokietka do okazania żalu za wykroczenia, których się dopuścił lub których nie zakazał i do zachowania ostrożności przy podejmowaniu następnych przedsięwzięć. Dzięki temu za pośrednictwem pewnych osób duchownych i świeckich uzyskał pojednanie się z Kościołem i biskupem poznańskim Andrzejem oraz cofnięcie interdyktu kościelnego po uprzednim zwróceniu zagrabionego mienia. - Kronika Jana Długosza-Najazd na dobra biskupa poznańskiego, Andrzeja Zaremby, stronnika Henryka Głogowskiego.
  • Biskup Andrzej Zaremba nakłada interdykt obejmujący terytorium biskupstwa poznańskiego.
    • Władysław zwraca biskupowi zagrabione mienie, w zamian za cofnięcie interdyktu.
-(23 VIII) Układ w Klęce.
  • Władysław obiecuje uznać się lennikiem Wacława II w Wielkopolsce, na Kujawach oraz na Pomorzu i zrezygnować z roszczeń do Krakowa i Sandomierza, w zamian za kwotę ok. 5000 grzywien.
-Lokacja Nakła nad Notecią na prawie magdeburskim.

1300

-Niedotrzymanie układu klęckiego przez Władysława.
On [Wacław II] księcia Władysława [Łokietka] wraz z księżną zmusił do udania się na wygnanie, objął księstwo pomorskie i od tej pory posiadał je przez całe swoje życie. - Kronika oliwska starsza-(VII) Wyprawa Wacława II na Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie.
  • Bunt możnych wielkopolskich.
    • Władysław zostaje wygnany.
  • Utrata Wielkopolski, Pomorza Gdańskiego, części Kujaw, ziemi sieradzkiej i łęczyckiej na rzecz Wacława II.

1304

Tymczasem książę Władysław Łokietek, widząc przeciwnika swego króla Wacława [II], zatrudnionego wojną węgierską, wsparty pomocą Amadeja, u którego w gościnie przebywał, puścił się do Polski, i zamek Pełczyska należący do kościoła krakowskiego, a położony nad miastem Wiślica, opanował, wypędziwszy z Wiślicy załogę czeską przy pomocy sprzyjających mu mieszkańców. Miasto Wiślicę, położeniem swoim warowne, tudzież zamek i miasto Lelów, zdobył przemocą, i całą krainę wokół zmusił do uległości i hołdowania swojej władzy. - Kronika Jana Długosza-Władysław uzyskuje pomoc węgierską (oddziały Aba Amadeja).
  • (jesień) Zajęcie Wiślicy, Pełczysk i Lelowa.

1305

-Wybuch antyczeskiego powstania na Kujawach, w ziemi sieradzkiej i na Pomorzu.
-(21 VI) Śmierć Wacława II.
  • Władysław zdobywa ziemię sandomierską.

1306

-(I) Władysław zawiera w Toruniu układ pokojowy z Wacławem III (dzięki pośrednictwu krzyżackiemu).
-(4 VIII) Śmierć Wacława III przewodzącego wyprawie interwencyjnej do Polski.
-(1 IX) Zajęcie Krakowa.
  • (2 IX) Przywilej dla biskupstwa krakowskiego.
  • Kraków uzyskuje prawo składu.
-Zajęcie ziemi sieradzkiej, łęczyckiej, Kujaw i północno-wschodniego pasa Wielkopolski (z Nakłem, Kwieciszewem i Koninem).
-Siemowit dobrzyński uznaje zwierzchnictwo Władysława i zostaje jego dziedzicznym lennikiem.
-(zima) Władysław obejmuje władzę na Pomorzu Gdańskim.
  • (XII) Przekazanie władzy namiestniczej na Pomorzu Gdańskim bratankom: Przemysłowi (z siedzibą w Świeciu) i Kazimierzowi (z siedzibą w Tczewie).

1307

-Zdrada rodu Święców.
  • (17 VII) Wojewoda gdański Święca wraz z całym rodem poddaje wszystkie swoje ziemie Brandenburczykom, w zamian uzyskując w lenno ziemię darłowską, sławieńską i polanowską oraz Tucholę i Nowe wraz z ziemią słupską.
  • (/21 II 1308) Władysław wyprawia się na Pomorze, pojmuje Piotra Święcę (syna wojewody Święcy) i osadza go w więzieniu na zamku w Brześciu Kujawskim.

1308

-(V) Wiec ziemi pomorskiej i kujawskiej w Krakowie.
-Najazd brandenburski na Pomorze Gdańskie.
  • Brandenburczycy zajmują miasto Gdańsk (wpuszczeni w obręb murów przez sprzyjających im niemieckich mieszkańców) i rozpoczynają szturm zamku.
  • (lato/jesień) Obrońcy Gdańska pod przywództwem namiestnika Boguszy, za namową Siemowita dobrzyńskiego, wzywają Krzyżaków do udzielenia pomocy przeciwko Brandenburczykom.
    • (5 VIII) Oddziały krzyżackie i polskie odbijają Gdańsk z rąk brandenburskich.
      • (11 XI) Rzeź polskiej załogi i mieszczan dokonana przez Krzyżaków.

1309

-Nieudane pertraktacje z Krzyżakami w Grabiach (na Kujawach).
Mistrz Pruski Karol, zagarnąwszy pod swoję władzę zamek Tczew, posunął się z wojskiem w głębsze części Pomorza: a po zajęciu lub spaleniu niektórych pośledniejszych miasteczek i wiosek, jako to Chojnic, Nowego i innych, podstąpił pod zamek Świecie. - Kronika Jana Długosza-(II) Utrata Tczewa, Chojnic i Nowego na rzecz Krzyżaków.
[...] zamek Świecie, w dziesięć tygodni od początku oblężenia, poddał się mistrzowi i zakonowi Krzyżaków: obydwaj zaś książęta, bracia rodzeni, Przemysław i Kazimierz, [...] wyszli z zamku ze wszystkimi rzeczami swymi, nie bez żalu i łez rzewnych, do księcia Władysława Łokietka, który ich łaskawie przyjął [...] - Kronika Jana Długosza-(IV) Krzyżacy zdobywają zamek w Świeciu (broniony przez bratanków Przemysła i Kazimierza).

1311

-(31 X) Wiec w Wiślicy.
-(/21 XII) Przejęcie zamku i grodu w Bieczu (uprzednio należącego do biskupstwa krakowskiego).

1311-1312

[...] mieszczanie krakowscy rozpaleni wściekłym germańskim szałem, [...] zbuntowali się i Bolesława, księcia opolskiego, sprowadzili, który na koniec z [...] Władysławem Łokietkiem pogodził się [i] wyrządziwszy jak najwięcej szkód miastu, pochwyciwszy wójta Alberta, który był początkiem wszelkiej niegodziwości, ustąpił z miasta i do siebie powrócił. Bezpośrednio potem najjaśniejszy książę Władysław, wkraczając do wspomnianego miasta, znów niektórych mieszczan pochwycił i zamknął pod strażą w więzieniu. Tych uwięzionych okrutnie po całym mieście włóczył końmi i przywleczonych poza miasto na szubienicy w pożałowania godny sposób zawiesił i tam musiały zwłoki wisieć, dopóki zgniłe ścięgna nie rozwiązały spojenia kości. - rocznik kapituły krakowskiej-Bunt patrycjatu krakowskiego pochodzenia niemieckiego pod wodzą wójta Alberta.
  • (IV-VI 1312) Pobyt w Krakowie Bolka I opolskiego (jako namiestnika króla czeskiego, wezwanego przez buntowników).
  • (VI 1312) Władysław rozpoczyna prześladowania buntowników.
  • Zniesienie dziedziczności wójtostwa na rzecz wójtów mianowanych przez władcę.
    • Wzrost roli rady miejskiej.

ok. 1313

-Lokacja Piotrkowa na prawie magdeburskim.

1313-1314

-(28 X 1313/lato 1314) Bunt Wielkopolan przeciwko synom Henryka Głogowskiego.
  • Buntownicy zdobywają Poznań, Gniezno i Kalisz.
  • (VIII 1314) Władysław opanowuje Wielkopolskę.

1315

-(27 VI) Zawarcie antybrandenburskiego przymierza z królami Danii, Szwecji, Norwegii oraz z książętami Rugii, Pomorza i Meklemburgii.

1315-1317

-Walki z synami Henryka Głogowskiego (wspieranymi przez margrabiego brandenburskiego) o panowanie nad Wielkopolską.
  • (I/III 1316) Najazd brandenburski na Wielkopolskę.
  • (VIII) Odwetowa wyprawa przeciwko Brandenburgii.
  • (jesień-zima) Kolejna wyprawa brandenburska na Wielkopolskę.
    • (XI/XII) Udana obrona grodu we Wronkach.
  • (jesień 1317) Najazd Henryka IV Wiernego na pogranicze Wielkopolski.

1316

-(18 XII) Zjazd w Krakowie z Władysławem bytomskim, Przemysłem i Kazimierzem gniewkowskim.

1317

-Przywilej lokacyjny dla miasta Lublina.

1318

-(18-23 VI) Wiec w Sulejowie.
  • Wystosowanie supliki do Kurii Rzymskiej w sprawie koronacji Władysława.

1319

-(20 VIII) Papieska zgoda na koronację Władysława.

1320

-(20 I) Koronacja Władysława Łokietka w Krakowie.
-(6 VII) Małżeństwo córki Elżbiety z królem węgierskim Karolem Robertem.
  • Początek sojuszu z Węgrami.

1320-1321

-(14 IV 1320-18 II 1321) Pierwszy proces polsko-krzyżacki w Inowrocławiu i Brześciu Kujawskim o Pomorze Gdańskie.
  • (10 II 1321) Zobowiązanie Krzyżaków do zwrotu Pomorza i pobranych z niego dochodów (w wysokości 30000 grzywien).

1321-1323

-Wyprawy łupieżcze (wspólnie z Bolesławem Rozrzutnym, Bernardem Statecznym i oddziałami litewskimi) przeciwko Konradowi.

1323

-(zima) Polsko-węgierska wyprawa na Ruś Halicko-Włodzimierską.
  • Tron halicko-włodzimierski obejmuje Bolesław (syn Trojdena I), który przyjmuje wyznanie prawosławne oraz imię Jerzego II.

1325

-(IV) Rokowania polsko-krzyżackie w Brześciu Kujawskim.
-(18 VI) Władysław zawiera przymierze z książętami Pomorza Zachodniego przeciw Brandenburgii.
-Antykrzyżackie przymierze polsko-litewskie.
-Najazd na księstwo płockie Wacława (Wańki).
  • Pogorszenie stosunków z książętami mazowieckimi Siemowitem II, Trojdenem I i Wacławem.

1326

-Krzyżacy wkraczają do Wielkopolski.
  • (II) Rozejm polsko-krzyżacki.
-(9 II-III) Polsko-litewska wyprawa przeciwko Brandenburgii.
  • Odzyskanie kasztelanii międzyrzeckiej.

1327

-(II-IV) Najazd Jana Luksemburskiego na Małopolskę.
  • Udana obrona oblężonego Krakowa przed Czechami.
  • Wojska czeskie wycofują się z Małopolski (wobec groźby ataku węgierskiego).
-(VII) Książęta mazowieccy odmawiają złożenia hołdu Władysławowi.
  • Zdobycie i spalenie Płocka.
  • Nieudane oblężenie Gostynina.
  • Wojska Władysława zostają wyparte z Mazowsza przez Krzyżaków (wezwanych na pomoc przez Wacława płockiego).
  • Zwycięstwo nad siłami płocko-mazowieckimi w potyczce nieopodal Kowala.

1327/1328

-(28 V 1327/14 X 1328) Zamiana ziemi sieradzkiej na inowrocławską (z bratankiem Przemysłem).

1327/1329

-Utrata Zbąszynia na rzecz Henryka Wiernego.

1329

-(I) Wyprawa czesko-krzyżacka na Żmudź.
  • (II) Władysław z synem Kazimierzem w odwecie najeżdżają ziemię chełmińską.
-(wiosna) Siły czesko-krzyżackie zajmują ziemię dobrzyńską.
-(29 III) Shołdowanie przez Jana Luksemburskiego Mazowsza płockiego.
-(IV) Najazd krzyżacki na Kujawy.
  • (23 IV) Włocławek zostaje spalony przez wojska zakonne.
  • Utrata Wyszogrodu.
-(X) Władysław zawiera (w Landsbergu) układ rozejmowy z Brandenburgią (na okres 3 lat), dzięki pośrednictwu Bolka Małego.

1330

-(V-VII) Krzyżacy najeżdżają Kujawy.
  • Utrata Radziejowa i Bydgoszczy.
  • Spalenie Nakła przez wojska zakonne.
-(14 VI) Wiec w Chęcinach.
  • Zakończenie sporu z biskupstwem krakowskim o dziesięciny (dzięki mediacji Janisława, arcybiskupa gnieźnieńskiego).
-(VIII) Wyprawa przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu (przy wsparciu oddziałów węgierskich i litewskich).
  • Nieudana próba zdobycia Dobrzynia.
  • Wkroczenie do ziemi chełmińskiej.
  • (18 X) Władysław zawiera rozejm (ważny do 26 maja).
-Lokacja Tarnowa na prawie magdeburskim.

1331

-(V) Wiec w Chęcinach.
  • (26 V) Przekazanie namiestnictwa w Wielkopolsce i na Kujawach Kazimierzowi.
-(VII) Krzyżacy najeżdżają Kujawy i Wielkopolskę (możliwe iż z powodu zdrady Wincentego z Szamotuł, dotychczasowego namiestnika Wielkopolski i Kujaw).
  • Udana obrona Inowrocławia.
  • Słupca i Pyzdry zostają spalone przez wojska zakonne.
    • Starcie z Krzyżakami pod Pyzdrami.
  • Bydgoszcz, Gniezno (31 VII) i Żnin poddają się Krzyżakom.
-Ponowny najazd krzyżacki (przy wsparciu czeskim na południu).
  • Zniszczenie Łęczycy, Uniejowa, Radziejowa, Szadka, Warty, Sieradza (20 IX), Stawiszyna i Konina przez wojska zakonne.
  • Udana obrona Kalisza.
  • (23-24 IX) Porażka w starciu pod Koninem.
  • Władysław przywraca do łask Wincentego z Szamotuł (?).
  • (27 IX) Bitwa pod Płowcami.
  • (1 X) Jan Luksemburski wkracza do Polski.
    • Zdobycie Głogowa przez Czechów.
    • (5-11 X) Udana obrona Poznania przed Czechami.
-(20 XI) Krzyżacy wyprawiają się na Kujawy.

1332

-(IV) Nieudane polsko-krzyżackie rozmowy pokojowe w Inowrocławiu.
-(IV) Krzyżacy najeżdżają Kujawy.
  • Utrata Brześcia Kujawskiego (9 IV), Inowrocławia (26 IV) i pozostałych miast na Kujawach.
-(24 V) Wiec w Wiślicy.
-(15 VIII) Nieudane uderzenie armii polskiej na ziemię chełmińską.
-(26 VIII) Jan Luksemburski nadaje Krzyżakom prawa do Kujaw.
-Wyprawa przeciwko książętom głogowskim.

1333

-Rozejm z Zakonem Krzyżackim.
-(2 III) Śmierć Władysława I Łokietka w Krakowie.
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.