Bolesław V Wstydliwy

Był człowiekiem obyczajnym, wstydliwym, umiarkowanym i łaskawym, nikomu złem na zło nie odpowiadał, wolności Kościoła obrońca, rycerzy prawdziwy miłośnik, ponieważ sobie nic nie pozostawił, lecz wszystko rycerzom szczodrze oddał, mnichów wszelakich był dobroczyńcą.
Rocznik Traski

genealogia:

rodzice ⇒ drzewo genealogiczne
Leszek I BiałyGrzymisława, córka Ingwara Jarosławowicza, księcia łuckiego
życiepanowanie (Kraków)
21 VI 1226 - 7 XII 12791243 - 1279
małżeństwa
  1. OO1239 (po 1246) - 1279: Kinga (Kunegunda), córka Beli IV, króla Węgier; beatyfikowana w 1690 roku przez papieża Aleksandra VIII, kanonizowana w 1999 roku przez papieża Jana Pawła II
    • w roku 1239 doszło do zaślubin według kanonicznej formy sponsalia de futuro z uwagi na fakt, iż Kinga miała wówczas 5 lat - właściwy ślub nastąpił dopiero po 1246 roku; małżeństwo nie zostało skonsumowane

kalendarium:

1228

-(V) Władysław Laskonogi adoptuje Bolesława.

1232

-Uzyskanie Sandomierza od Henryka Brodatego.

1233

★
[...] Konrad pojmał go [Bolesława] wraz z matką i związanego oddał pod ścisłą straż w grodzie Sieciechowie. - Kronika wielkopolska-(zima/wiosna) Pojmanie Grzymisławy i Bolesława przez Konrada Mazowieckiego.

1234

-(wiosna) Początek wojny Henryka Brodatego z Konradem o Małopolskę.
-(VIII) Ugoda w Luchani (nad Wartą).

1235

-(VI) Zatwierdzenie układu luchańskiego przez papieża Grzegorza IX.
-Najazd Konrada (z synem Bolesławem) na Sandomierszczyznę.

1239

★
1239. Bolesław syn Leszka poślubił córkę króla Węgier. - Rocznik kapituły krakowskiej-Zaślubiny z małoletnią Kingą (Kunegundą), córką Beli IV, króla Węgier.
-(9 VII) Zjazd w Przedborzu z Konradem Mazowieckim.

1241

★
Następnie z niezwykłą szybkością [Batu-chan] przybywa do Polski i łupi oraz pustoszy dwa ludne w tym czasie w Polsce miasta: Lublin i Zawichost oraz sąsiadujące z nimi powiaty i ziemie. A widząc, że jest objuczony ogromnym łupem jeńców obojga płci, pobranych spośród Polaków i Rusinów, drogą, którą przybył, wraca na Ruś. Odprowadziwszy brańców w bezpieczne miejsce, wraca pośpiesznie do Polski. A ponieważ rzeki polskie: Bug i Wisła, pozwoliły na przejście po lodzie, przybywa do Sandomierza. Oblega ciasno ze wszystkich stron zarówno zamek, jak miasto Sandomierz. Zdobywszy je wreszcie, [Tatarzy] zabijają opata koprzywnickiego i wszystkich braci klasztoru koprzywnickiego, zakonu cystersów, oraz wielką liczbę duchownych i świeckich, mężczyzn i kobiet, szlachty i ludu obojga płci, którzy się tam zgromadzili w celu ratowania życia lub obrony miejsca. Urządzają wielką rzeź starców i dzieci i jedynie kilku młodym darują życie, ale zakuwają ich jak najgorszych niewolników w straszne dyby. [...]
Ponieważ książę krakowski i sandomierski [tylko sandomierski; księciem krakowskim był Henryk Pobożny - przyp. wł.], Bolesław Wstydliwy, nie mógł stawić oporu tak silnemu wrogowi z powodu młodego wieku i braku sił i przebywał ze swoją matką, księżną Grzymisławą, na zamku krakowskim [...] - Kronika Jana Długosza-(I) Oddziały tatarskie (mongolskie) najeżdżają ziemię sandomierską.
★
Już Tatarzy docierali do miasta Połańca, położonego nad rzeką Czarną, i rozkładali się obozem we wsi zwanej Wielkie Tursko, kiedy dopadł ich wojewoda krakowski Włodzimierz z pozostałymi rycerzami krakowskimi, nader jednak nielicznymi, ale zdecydowanymi zwyciężyć lub zginąć, a zaatakowawszy ich znienacka z największą odwagą, stacza z nimi bitwę. Ale choć Włodzimierz wskutek zaskakującego ataku sprawił wśród Tatarów ogromną rzeź i walczył z nimi bardzo wytrwale, Tatarzy jednak zauważyli w końcu niewielką garstkę jego ludzi. Dodawszy sobie nawzajem otuchy, gromadzą wielki oddział jazdy, przełamują szyki polskie i pokonują Polaków. [...] Wojewoda Włodzimierz w trosce nie o siebie, lecz o ojczyznę, aby miał jej kto bronić, zdołał ujść cało. - Kronika Jana Długosza-(II) Wojska dowodzone przez wojewodę krakowskiego Włodzimierza wkraczają na ziemię sandomierską.
★
[Tatarzy] wracają na Ruś i sprowadziwszy większą liczbę wojska dla uzupełnienia tych, którzy padli pod Turskiem, wracają do Polski z wielką wrzawą i zawziętością, by zemścić się na Polakach za zadaną im klęskę. [...]
[...] wojewoda krakowski Włodzimierz i kasztelan Klemens; wojewoda Pakosław i kasztelan Jakub Raciborowic - sandomierscy z resztą panów i szlachty z księstw krakowskiego i sandomierskiego zabiegają drogę Tatarom i ich potężnym wojskom we wsi Chmielnik, położonej w pobliżu miasta Szydłowa. Nie przerażeni zupełnie wielką liczbą Tatarów, o której wiedzieli od zwiadowców i którą sami na własne oczy zobaczyli, w poniedziałek, nazajutrz po niedzieli "Iudica", czyli osiemnastego marca, o wschodzie słońca staczają bitwę z Tatarami.[...] I tak po utracie wodzów [rycerze polscy] rozbici i pokonani przez konnicę tatarską zwracają się do ucieczki. Choć w wyniku niej uszło wielu pod osłoną lasów, dzięki znajomości dróg, to jednak większa część wojska polskiego znalazła w tej bitwie chwalebną śmierć w obronie wiary i ojczyzny. [...] - Kronika Jana Długosza-(III) Ofensywa tatarska w kierunku Krakowa.
★
[...] Bolesław Wstydliwy, dowiedziawszy się o klęsce swoich [wojsk] pod Chmielnikiem, z zamku krakowskiego, jakby i tam nie był bezpieczny, uciekł z matką i swoją żoną, błogosławioną Kingą oraz z innymi bliższymi sobie osobami i rzeczami i całym książęcym dobytkiem do swego teścia na Węgry. [...]
Ale kiedy zastał [tam] nader trudną sytuację z powodu potężnego najazdu pogan, ucieka na Morawy i zatrzymuje się w klasztorze cystersów w [...]. - Kronika Jana Długosza-(18/28 III) Bolesław (z rodziną) ucieka na Węgry (a następnie na Morawy).

1243

★
Wezwawszy więc na pomoc księcia opolskiego Mieczysława [...], po uzyskaniu posiłków od księcia poznańskiego Przemysła, Litwinów i Jaćwingów wymieniony książę Mazowsza Konrad i jego syn Kazimierz najeżdżają zbrojnie ziemię sandomierską. - Kronika Jana Długosza
---
Bolesław, [...] bratanek jego [Konrada], spotkawszy się z nim w Suchodole, stoczył bitwę i powaliwszy wielu Mazowszan wypędził swego stryja z kraju. - Kronika wielkopolska-Konrad zostaje wypędzony z Krakowa.-Ponowna nieudana wyprawa Konrada na Kraków.

1244

-(30 V) Zjazd w Chrobrzu.

1245

-(16 V) Wiec w Chrobrzu.
-Bolesław wspiera wyprawę Rościsława, kandydata węgierskiego na tron księstwa halickiego.-Zjazd pokojowy w Łęczycy.

1246

-(30 III) Wiec książęcy w Koniemłotach.
★
[...] książę mazowiecki Konrad z przykrością znosząc to, że w innym czasie został pod Suchodołem pokonany przez bratanka, i nie mogąc dopuścić, aby tak haniebne zawstydzenie minęło bez pomsty, wolał raczej obrazić Boga przez splamienie sumienia niż zaniechać zemsty. I zebrawszy mnóstwo Litwinów [Konrad] wtargnął do ziemi swego bratanka łupiąc [ją]. Gdy Bolesław zabiegł mu drogę pod Zaryszowem, stoczyli ze sobą wielką bitwę. Lecz gdy Bolesław został - niestety - zmuszony do ucieczki, Litwini i Mazowszanie zabili bardzo wielu sandomierzan i krakowian, wielu z nich biorąc do niewoli. - Kronika wielkopolska
---
Po upływie też niedługiego czasu - wiedział bowiem, że siły księcia Bolesława zostały przez niego złamane - ze swoimi tylko wojskami, ze swym synem, księciem Kujaw i Łęczycy Kazimierzem oraz swym zięciem, księciem opolskim Mieczysławem wkroczył do ziemi krakowskiej. Nie chcąc tracić czasu na zdobywanie zamków i miast, gdy i mieszczanie krakowscy z pogardą odrzucili wezwanie do poddania się, do trzech miejscowości wprowadza załogi. Najpierw zdobywa gród położony naprzeciw zamku i miasta Krakowa tam, gdzie Rudawa wpada do Wisły oraz drugi na brzegu [Wisły] w pobliżu klasztoru tynieckiego. Te dwa zamki obsadza załogą ze swoich żołnierzy. Trzeci buduje w Lelowie i oddaje go w dzierżawę swemu zięciowi, księciu opolskiemu Mieczysławowi. - Kronika Jana Długosza-Wkroczenie Konrada Mazowieckiego i Kazimierza Konradowica (wraz z posiłkami litewskimi i opolskimi) do Małopolski.
★
Ale kiedy Konrad z okolic Krakowa odszedł na Mazowsze, książę krakowski Bolesław Wstydliwy ze swymi rycerzami oblega i zdobywa zamek na skale tynieckiej. Drugi zaś wzniesiony w widłach rzeki Wisły i Rudawy przejmuje przez poddanie się, dlatego że rycerze, którzy stanowili jego załogę, obawiali się, by nie dostali się żywcem w ręce księcia Bolesława, podobnie jak ci ze skały tynieckiej. - Kronika Jana Długosza-Konrad, Kazimierz i Mieszko Otyły opuszczają Małopolskę.-(15 VII) Zjazd w Bobinie.
★
Kiedy rozeszła się wieść o jego śmierci [Mieszka], natychmiast zwrócono księciu krakowskiemu Bolesławowi Wstydliwemu zamek w Lelowie, który podlegał Mieczysławowi, i wszystkie wysiłki i knowania księcia mazowieckiego Konrada spełzły na niczym. - Kronika Jana Długosza-(18, 21, bądź 22 X) Śmierć Mieszka Otyłego.

po 1246

-Ślub z Kingą (Kunegundą), córką Beli IV, króla Węgier.

1247

-(24 VI) Wiec w Piątku.

1248

-Zjazd w Zachawie.

1248-1249

-Wsparcie nieudanej wyprawy Siemowita Mazowieckiego przeciwko Jaćwięgom.

1249

-(14 III) Wiec książęcy w Sandomierzu.

1250

-(25 V) Wiec książęcy w Krakowie.
-(21 i 23 VI) Wiece w Chrobrzu i Zagości.

1251

-W okolicy Bochni zostają odkryte bogate złoża soli kamiennej.

1252

-(28 VIII) Zjazd w Oględowie.

1253

-(27 II) Przywilej lokacyjny dla miasta Bochni.
★
[...] książę krakowski Bolesław i opolski Władysław wraz ze swoimi wojskami, a także ruskimi, spustoszyli ogniem i mieczem ziemię opawską, którą przedtem zajął król Czech Przemysł, którego nazywano Ottokarem. - Kronika wielkopolska
---
Bolesław nie poszedł za rzekę, ale stanął na wzgórzu gotowy do boju. Władysław [opolski] poszedł i dotarł do pierwszej bramy [Opawy]. Paląc, poszedł do drugiej bramy. I wyjechali Czesi i kilku z nich zabili, a resztę odpędzili [...] - Latopis halicko-włodzimierski-(VI/VII) Uderzenie wojsk polsko-ruskich (Bolesława, Władysława opolskiego, Lwa i Daniela Halickiego) na ziemię opawską, w celu poparcia węgierskiej wyprawy na Austrię (będącą pod panowaniem czeskim).-(17 IX) Papież Innocenty IV dokonuje kanonizacji Św. Stanisława, biskupa krakowskiego.

1254

-(8 V) Uroczystości w Krakowie ku czci Św. Stanisława, połączone ze zjazdem książąt piastowskich.
-(18 VI) Wiec książęcy w Chrobrzu.

1254-1255

-Zabiegi o uwolnienie Siemowita i jego żony z niewoli u Kazimierza Konradowica (zakończone sukcesem wiosną 1255).

1255

-(17-18 IV) Zjazd w Zawichoście.-(5 IX) Wiec książęcy w Beszowie.
★
[Mściwój] zajął skutkiem zdrady pewnego kusznika gród Nakło należący do księcia Przemysła. [...] Przemysł zaś zebrawszy wojsko swoje i swego brata Bolesława [Pobożnego], wespół z Kazimierzem, księciem Kujaw, zewsząd obwałował wspomniany gród. Bolesław Wstydliwy, książę Krakowa, przysłał mu na pomoc tysiąc, a Siemowit Konradowic, książę Mazowsza, ośmiuset zbrojnych.- Kronika wielkopolska-(29 IX) Mściwój, syn Świętopełka pomorskiego zdobywa Nakło (władztwo Przemysła).

1256

-(4 II) Zjazd w Obrazowie.
-Najazd Jaćwięgów na Małopolskę.

1257

-(2 III) Wiec książęcy w Korczynie.-(5 VI) Zjazd w Koperni.-Synod w Łęczycy.-(7 XI) Spotkanie z Bolesławem Pobożnym na wiecu w Kurowie (k. Sandomierza).

1258

-Lokacja Nowego Korczyna na prawie magdeburskim.
-(11-13 VI) Wiec w Sandomierzu.

1259

★
[...] Bolesław [książę] Wielkopolski, Bolesław Wstydliwy [książę] krakowski i sandomierski i Siemowit [książę] Mazowsza, nadto Roman, syn Daniela króla Rusi, który przybył na pomoc wspomnianemu księciu Siemowitowi przeciw księciu Kazimierzowi, przyrodniemu [rodzonemu - przyp. wł.] bratu jego, zszedłszy się na ziemi łęczyckiej doszczętnie ją złupili i ogniem zniszczyli. - Kronika wielkopolska-(29 IX-6 X) Wyprawa Bolesława, Bolesława Pobożnego, Siemowita oraz Romana halickiego na ziemię łęczycką.
★
[...] Tatarzy za grzechy chrześcijan wkroczyli z Prusami, Rusinami, Kumanami i innymi ludami na ziemię sandomierską i okropnie ją ogołocili rabując, wzniecając pożogę, zabijając ludzi. - Kronika wielkopolska
---
[...] książę krakowski i sandomierski Bolesław Wstydliwy przejęty głębokim bólem, ponieważ wiedział, że jest niezdolny do stawienia oporu potędze tatarskiej, powierzywszy z płaczem zamek królewski straży i obronie wojewody krakowskiego Klemensa oraz rycerzy i mieszczan krakowskich, [...] ze swoją żoną, księżną Kingą uszedł na Węgry i zabawił tam przez jakiś czas, póki się nie dowiedział, że Tatarzy wrócili do siebie. - Kronika Jana Długosza-(/30 XI) Najazd tatarski (przy wsparciu ruskim) na Małopolskę i ziemię bytomską.

1260

-(II) Tatarzy i Rusini wycofują się z Małopolski.-(VI-VII) Udzielenie wsparcia wojskowego Węgrom walczącym z Czechami.-Utrata grodu z Lelowie na rzecz Kazimierza Konradowica.
-(12 XII) Zjazd w Przedborzu.

1262

-(29 I) Wiec w Iwanowicach.-(7 VI) Wiec w Dankowie.-Bolesław zawiera pokój z królem Halicza Danielem.

1264

-(wiosna) Wyprawa na Jaćwież.-Lokacja Skaryszewa na prawie magdeburskim.

1265

-Najazd litewsko-ruski na Małopolskę.-Adopcja Leszka Czarnego.

1265-1266

-Walki z książętami ruskimi, Szwarnem i Wasylkiem.

1266

-(III) Bolesław i Kinga wyjeżdżają do Budy na zjazd z królem węgierskim Belą IV i jego synem Stefanem.

1270

★
[Bolesław Pobożny] w tym czasie [przed 2 lutego] udał się w okolice Krakowa dla załatwienia pewnych spraw. - Kronika wielkopolska-(6 I/2 II) Zjazd z Bolesławem Pobożnym pod Krakowem.
-Król węgierski, Stefan V przybywa do Krakowa.

1271

-(16 II) Wiec książęcy w Krakowie.-(VI) Dywersyjny najazd na księstwo wrocławskie Henryka IV (w interesie Węgier prowadzących wojnę z Czechami).

1272

-(6 IV) Śmierć Stefana V.

przed 1273

-Lokacja Sącza na prawie magdeburskim.

1273

★
[Buntownicy] poddają mu [Władysławowi opolskiemu] ziemię krakowską i sandomierską, prosząc go, aby nie odmówił ich przyjęcia, z wielu [bowiem] względów, z powodu sąsiedztwa i związku ziem i płynących stąd wielu korzyści, przyjmą życzliwiej za księcia i pana raczej jego, aniżeli Leszka Czarnego. Książę opolski Władysław dumny z tej gotowości poddania się przyjmuje ją bez zastanowienia w nadziei łatwego zdobycia władzy nad księstwami krakowskim i sandomierskim z powodu bezdzietności i podeszłego wieku Bolesława Wstydliwego, którego śmierci spodziewano się lada dzień. [...] - Kronika Jana Długosza-Możni małopolscy wszczynają bunt przeciwko Bolesławowi (z zamiarem osadzenia Władysława I opolskiego na tronie krakowskim).
★
[Buntownicy i Opolanie] ruszyli w wielkiej liczbie i niemal ze wszystkimi swoimi siłami i ludźmi (obawiali się bowiem ataku ze strony Bolesława Wstydliwego, ponieważ sprawa była bardzo głośna). Przybyli aż do wsi klasztornej Boguszyna, gdzie w piątek drugiego czerwca dopędziło ich złożone z rycerstwa dworskiego i szlachty wojsko księcia Bolesława Wstydliwego [...] Dochodzi do ostrego starcia między jednymi i drugimi, a bój był tak zawzięty, że niemal nikt nie ustąpił z pola walki. Toteż wielu ludzi z obydwu stron zginęło, wszyscy padali od ciosów w piersi w miejscach, gdzie stali. [...] Zwycięstwo, aczkolwiek nie bez wielkiego przelewu krwi, przypadło rycerzom Bolesława. - Kronika Jana Długosza-Wyprawa Władysława opolskiego na Kraków.-(VII) Niszczycielski najazd litewski na Lubelszczyznę.
★
Bolesław książę Krakowa i Sandomierza, Bolesław książę Polski, Konrad książę Mazowsza, Leszek książę Sieradza, wkroczywszy na ziemie Władysława księcia Opola zniszczyli ją i zupełnie łupiąc i podkładając ogień aż do Opola i do Koźla, i aż po Odrę, i wielu ludzi wytracili tamże. - Rocznik Traski
---
[Bolesław Wstydliwy] ściąga siły ze wszystkich swoich dzielnic i przy osobistej pomocy książąt: kaliskiego i wielkopolskiego Bolesława Pobożnego oraz sieradzkiego Leszka Czarnego, w dzień św. Szymona i Judy najeżdża zbrojnie ziemię opolską i paląc wsie oraz miasta sieje możliwie najdalej spustoszenie. Podchodzi też pod samo miasto Opole i wszystkie jego przedmieścia niszczy i pali, powstrzymuje się jednak od szturmowania i oblegania, poprzestając jedynie na paleniu domów i pustoszeniu pól. [...] Od Opola posuwano się nieprzerwanym marszem w kierunku Koźla i Raciborza i nie wcześniej zaprzestano pustoszenia, dopóki nie splądrowano wszystkich ziem podległych księciu Władysławowi Opolczykowi. - Kronika Jana Długosza-(28 X-XI) Wyprawa przeciwko Władysławowi opolskiemu (przy wsparciu Bolesława Pobożnego, Leszka Czarnego i Konrada II mazowieckiego).-(XII) Leszek Czarny wyprawia się na Jaćwież w odwecie za spustoszenie ziemi lubelskiej.

1274

-Układ pokojowy z Władysławem opolskim.

1275

-(13 II) Wiec książęcy w Korczynie.

1277

-Bolesław zawiera (w Opawie) sojusz z Czechami.

1278

-Najazd litewski na Lubelszczyznę.-Udzielenie militarnego wsparcia Czechom walczącym z królem niemieckim, Rudolfem Habsburgiem.

1279

-(7 XII) Śmierć Bolesława V Wstydliwego.
© Copyright 1999-2012 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.
Serwis wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy - ApisVideo | Historia | Język niemiecki | Język francuski | Biologia | Wiedza o społeczeństwie | Żegluga śródlądowa | Wydawnictwo AVALON