Konrad I Mazowiecki

Nie cofał się przed żadnymi okrucieństwami.
Kronika Jana Długosza

genealogia:

rodzice → drzewo genealogiczne
Kazimierz II SprawiedliwyHelena, córka Konrada II Przemyślidy, księcia znojemskiego
życiepanowanie (Kraków)
1187/1188 - 31 VIII 12471241 - 1243
małżeństwa
  1. OO1207/10 - 1247: Agafia, córka Światosława Igorewica, księcia nowogrodzko-siewierskiego i przemyskiego
potomstwo → drzewo genealogiczne
  1. Przemysł (? - VII 1228)
    • istnienie niepewne wobec milczenia o nim dokumentów kancelarii mazowieckiej
    Bolesław (1209/11 - 25 II 1248/7 IV 1249)
    Kazimierz (1211/13 - 14 XII 1267)
    Siemowit (ok.1215 - 23 VI 1262)
    Eudoksja (ok.1215/25 - po 1240)
    Siemomysł (1216/28 - 10 VII/17 IX 1241)
    Ludmiła (przed 1226 - ?)
    Salomea (ok.1220/25 - ?)
    • istnieje teoria, iż to o niej wspomina bł. Salomea w swym testamencie z 30 VIII 1268 roku, określając ją terminem 'siostra' (Salomea Konradówna była siostrą stryjeczną bł. Salomei); bardziej prawdopodobne jest jednak użycie tego terminu w znaczeniu zakonnym niż genealogicznym
    Judyta (1222/27 - 4 XII 1257/63)
    Dubrawka (Helena?) (ok.1230 - 1265)
    Mieszko (przed 1236 - przed 8 III 1237)

kalendarium:

1199/1200

-(11 VIII 1199/11 VIII 1200) Podział władztwa z bratem Leszkiem.
  • Konrad przejmuje samodzielne rządy na Mazowszu i Kujawach.

1205

W tym czasie Roman, zwany często najpotężniejszym księciem Rusi, odmawia danin księciu Leszkowi i zuchwale zebrawszy niezliczone wojsko potężnym oddziałem niespodziewanie najeżdża granice Polski. Gdy wieść o tym doszła do uszu Leszka, natychmiast zebrawszy niewielką gromadę zbrojnych zabiega mu [Romanowi] drogę pod Zawichostem i rzuca się na niego, porywa [go] i obala. Widząc to Rusini, którzy najpierw z butną przyszli miną, w wielkiej liczbie ranni i zabici, wraz z księciem swym Romanem śmiercią polegli. - Kronika wielkopolska-Najazd Romana halicko-włodzimierskiego na ziemię sandomierską (sprowokowany zapewne przez Władysława Laskonogiego).
  • (19 VI) Zwycięstwo połączonych wojsk Konrada i Leszka Białego pod Zawichostem.
    • Śmierć Romana halicko-włodzimierskiego.

1207/1210

-Małżeństwo z Agafią, córką Światosława Igorewica, księcia nowogrodzko-siewierskiego i przemyskiego.

1209

-Rozpoczęcie akcji chrystianizacyjnej Prus przez Chrystiana i Filipa-Boguchwała.

1210

-Starania Mieszka Laskonogiego w Rzymie o odnowienie senioratu.
  • (9 VI) Papież Innocenty III wydaje bullę nakazującą przestrzeganie zasady senioratu (tzw. bulla Significavit nobis).
-(29 VII) Synod i zjazd książąt piastowskich w Borzykowej.

1212

-(24 V) Wiec w Mąkolnie.

1215

-Synod w Wolborzu.

1216

-Utworzenie przez Chrystiana biskupstwa pruskiego podległego bezpośrednio papiestwu.

1222-1223

-Wyprawy chrystianizacyjne do Prus.
  • (5 VIII 1222) Wiec w Lonyz.
  • (6 VIII 1223) Wiec w Wierdzelewie.

1226

-(26 III) Złota Bulla z Rimini cesarza Fryderyka II Hohenstaufa (?).
  • Cesarz nadaje Zakonowi Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Krzyżakom) prawa do wszystkich ziem, które zdobędą podczas misji w Prusach.
-Konrad sprowadza z Węgier Zakon Krzyżacki (?).

1227

-(XI) Wiec książąt piastowskich w Gąsawie.
  • (23/24 XI) Leszek Biały zostaje zamordowany.
    • Zanik formalnych pozostałości pryncypatu.

1228

-(III) Zjazd w Skaryszewie w sprawie następstwa na tronie krakowskim.
My, Konrad, książę mazowiecki i kujawski, czynimy wiadomym tak obecnym jak i przyszłym, że Szpitalowi Marii Panny, Zakonu Braci Niemieckich w Jerozolimie dla zbawienia duszy naszej Ziemię Chełmińską ze wszystkimi przynależnościami, tak w wodach, jak w roli i borach, żadnych pożytków sobie nie zachowując, ani na przyszłość się nie spodziewając, oraz wieś Orłowo zwaną, na Kujawach leżącą, nadaliśmy na wieczystą własność w niepodzielne posiadanie za zgodą wszystkich dziedziców naszych. - fragment dokumentu Konrada Mazowieckiego wydanego w Bieczu w dniu 23 kwietnia 1228 roku-(23 IV) Konrad nadaje uposażenie (o charakterze prywatno-prawnym) Zakonowi Krzyżackiemu w ziemi chełmińskiej.
-(VI-VII) Nieudany najazd Konrada na ziemię krakowską.
  • (VII) Wojska Konrada zostają rozbite w bitwach pod Skałą, Wrocieryżem nad Mierzawą i Międzyborzem (k. Opoczna).
    • Śmierć Przemysła, rzekomego syna Konrada, pod Skałą.
-(4 VII) Nadanie ziemi dobrzyńskiej Zakonowi Kawalerów Mieczowych.
-Zawarcie przymierza z Władysławem Odonicem.

1229

-(zima/wiosna) Henryk Brodaty zostaje (podczas Mszy Św. na zjeździe w Spytkowicach) pojmany przez ludzi Konrada i uprowadzony do Płocka.
-Konrad zajmuje ziemię sandomierską i łęczycko-sieradzką.
-(lato) Konrad (wraz z Danielem i Wasylkiem, książętami włodzimierskimi) najeżdża na Wielkopolskę.
  • Nieudane oblężenie Kalisza.
-Do Płocka przybywa żona Henryka, Jadwiga.
  • Henryk zostaje uwolniony (za cenę rezygnacji z pretensji do Krakowa).

1230

-Wiec w Dzieraźni.
  • Konrad nadaje przywileje poddanym biskupstwa płockiego.
-(30 VI) Przywilej kruszwicki dla Zakonu Krzyżackiego.
  • Krzyżacy sporządzają falsyfikat nadania ziemi chełmińskiej (celem uzurpacji władzy publicznej).
  • Rozpoczęcie podboju Prus przez Zakon Krzyżacki.
-(XI) Zjazd w Skaryszewie z Grzymisławą, wdową po Leszku Białym.

1231

-(23 III) Zjazd z Władysławem Odonicem w Zgierzu.
-Sprecyzowanie zakresu immunitetu dla biskupstwa płockiego.
  • Konrad spod swej jurysdykcji wyjmuje wyłącznie przypisańców (ludzi pozbawionych prawa do opuszczania danej ziemi) - zawężenie zakresu przywileju wolborskiego.
-(18 VIII lub 3 XI) Śmierć Władysława Laskonogiego.-(IX-X) Nieudana wyprawa na ziemię krakowską.
  • Konrad nakazuje budowę grodu obronnego w Smardzowicach pod Krakowem (castrum Wisegrod), w celu odcięcia Skały od Krakowa.
  • Nieudane oblężenie Skały.

1232

-(jesień) Wyparcie Konrada z Małopolski.
  • (31 X) Zjazd pokojowy w Skaryszewie.
    • Konrad uznaje prawa Henryka do Krakowa i zwraca ziemię sandomierską (bez kasztelanii żarnowskiej i skrzyńskiej).

1233

[...] Konrad pojmał go [Bolesława] wraz z matką i związanego oddał pod ścisłą straż w grodzie Sieciechowie. - Kronika wielkopolska-(zima/wiosna) Pojmanie Bolesława i jego matki Grzymisławy.
  • Odbicie jeńców z niewoli przez Klemensa z Ruszczy, dostojnika małopolskiego (działającego z polecenia Henryka).
-Wydzielenie Mazowsza synowi Bolesławowi i Kujaw synowi Kazimierzowi.
-(jesień) Ugoda z Henrykiem Brodatym w Chełmie.

1234

-(I/II) Wyprawa krzyżowa (przy wsparciu Krzyżaków) przeciwko Prusom.
-(lato) Zakon Krzyżacki uzyskuje inwestyturę papieską na Prusy.
-(VIII) Konrad zawiera ugodę z Henrykiem w Luchani (nad Wartą).

1235

-(23 I/26 II) Wyprawa krzyżowa na Prusów.
  • Zwycięstwo w bitwie nad Dzierzgonią.
-(VI) Zatwierdzenie układu luchańskiego przez papieża Grzegorza IX.
-Najazd na Sandomierszczyznę.
  • Konrad i jego syn Bolesław opanowują ziemię radomską.

1236

-(2 VII) Wiec w Dankowie.
  • Zatwierdzenie przynależności ziemi radomskiej do władztwa Konrada przez Henryka Brodatego (?).
  • Konrad ostatecznie rozgranicza dzielnice Bolesława i Kazimierza.
-(jesień) Nieudana wyprawa na Ruś (na Chełm) przeciwko Romanowiczom.
  • Oddziały kujawsko-mazowieckie zostają pobite przez wojska księcia Wasylka pod Czerwieniem.
  • Wycofanie się z Rusi (wskutek trudności i znacznych strat przy przeprawie przez Wieprz).

1237

-Osadzenie w Drohiczynie rycerzy dobrzyńskich, w celu ochrony Mazowsza przed najazdami Jaćwięgów.
-Lokacja Płocka na prawie magdeburskim.

1238

-(III) Utrata Drohiczyna na rzecz Daniela Romanowicza.
-Najazd litewski na Mazowsze.

1239

-(9 VII) Zjazd w Przedborzu z Grzymisławą i Bolesławem.
  • Zgoda na objęcie ziemi sandomierskiej przez Bolesława.
-Skazanie kanclerza ks. Jana Czapli na śmierć.[...] książę mazowiecki Konrad opanowany diabelskim szałem kazał schwytać mistrza Jana Czaplę, scholastyka płockiego, i po ochłostaniu wielce udręczonego powiesić jak złodzieja. I znowu już zmarłego, zdjętego z szubienicy, kazał sprowadzić w pobliże kościoła Św. Benedykta na brzegu rzeki Wandalus [Wisły], naprzeciw kościoła płockiego i powiesić. - Kronika wielkopolska
---
[Arcybiskup Pełka] na wszystkie kościoły położone w diecezji płockiej i na całą diecezję płocką rzuca interdykt kościelny, rozesławszy urzędowe zawiadomienie, któremu podporządkowali się zarówno biskup i kler, jak i lud płocki. - Kronika Jana Długosza
  • Konrad i Agafia zostają obłożeni klątwą, a księstwo mazowieckie - interdyktem.

1239/1240

-Zjazd z arcybiskupem gnieźnieńskim Pełką w Łęczycy.Nagle więc zwracając się przez posłów do wymierzającego karę prosi, żeby mu wyznaczył spotkanie. Kiedy je wyznaczono w Łęczycy, książę Mazowsza Konrad przybywszy tam osobiście z biskupem płockim Andrzejem i doradcami, okazał oznaki skruchy z powodu zbrodni, której się dopuścił wobec Chrystusa Pana. Zobowiązał się też, że dla zmycia wobec Pana zbrodni przyjmie każdą zbawienną pokutę. - Kronika Jana Długosza
---
[Konrad] tytułem zadośćuczynienia za tę zbrodnię darował arcybiskupowi i kościołowi gnieźnieńskiemu gród Łowicz wraz z jego okręgiem [raczej sam tylko gród, bo okręg już od 1136 roku pozostawał w rękach arcybiskupa - przy. wł.]. - Kronika wielkopolska
  • Konrad (w ramach pokuty) przekazuje kościołowi gnieźnieńskiemu gród w Łowiczu i szereg przywilejów w zamian za uwolnienie od klątwy.
    • Arcybiskup Pełka cofa interdykt.

1240

-(17 IX) Wiec w Iłowie.

1241

-(19 I) Wiec w Piątku.
Ale papież Grzegorz IX unieważniwszy całkowicie absolucję, udzieloną księciu Konradowi przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Piotra [Pełkę - przyp. wł.], polecił biskupowi wrocławskiemu Tomaszowi i scholastykowi krakowskiemu Gerardowi, aby przyjąwszy od księcia Konrada odpowiednie zadośćuczynienie, udzielili mu dobrodziejstwa rozgrzeszenia. Ci, zatwierdzając pierwotne zadośćuczynienie, dokonane przez księcia Konrada na rzecz katedr w Gnieźnie, Włocławku i Płocku, uwolnili wymienionego księcia od zarzutu zabójstwa, otrzymawszy wpierw od synów wymienionego księcia Konrada, Bolesława księcia Mazowsza i księcia Kujaw Kazimierza, zatwierdzenie tego wszystkiego, co książę Konrad ofiarował wspomnianym katedrom: gnieźnieńskiej, włocławskiej i płockiej [...] - Kronika Jana Długosza-Papież Grzegorz IX unieważnia rozgrzeszenie udzielone przez arcybiskupa Pełkę.
  • Biskup wrocławski Tomasz i scholastyk krakowski Gerard zatwierdzają zadośćuczynienie Konrada (potwierdzone także przez jego synów Bolesława i Kazimierza) i udzielają rozgrzeszenia księciu.
-(9 IV) Śmierć Henryka Pobożnego.
  • (10 VII) Konrad zajmuje Kraków.
-(18 IX) Wiec w Pomuzowie? (Pomuzow).

1242

[...] brodaci krzyżacy połączywszy się z polskimi książętami zdobyli Wyszogród i Sartawicę, grody wspomnianego Świętopełka. Także gród Nakło pozostający pod władzą młodzieńców Przemysła i Bolesława [Pobożnego], który tenże Świętopełk krótko przedtem podstępnie zajął, odebrali z rąk jego i zwrócili księciu Przemysłowi oraz bratu jego [...] - Kronika wielkopolska-(20 IX) Zawarcie sojuszu z Zakonem Krzyżackim przeciwko Świętopełkowi, księciu gdańskiemu.
  • Początek walk ze Świętopełkiem gdańskim (przy współudziale wojsk wielkopolskich Przemysła i Bolesława).
    • Koalicjanci zdobywają Sartowice (3/4 XII 1242), Wyszogród (XII 1242) i Nakło (I 1243).

1243

Wezwawszy więc na pomoc księcia opolskiego Mieczysława [...], po uzyskaniu posiłków od księcia poznańskiego Przemysła, Litwinów i Jaćwingów wymieniony książę Mazowsza Konrad i jego syn Kazimierz najeżdżają zbrojnie ziemię sandomierską. - Kronika Jana Długosza
---
Bolesław, [...] bratanek jego [Konrada], spotkawszy się z nim w Suchodole, stoczył bitwę i powaliwszy wielu Mazowszan wypędził swego stryja z kraju. - Kronika wielkopolska
-Konrad zostaje wypędzony z Krakowa.-Ponowna nieudana wyprawa Konrada Mazowieckiego na Kraków.

1244

[...] książę mazowiecki Konrad wkroczywszy do diecezji krakowskiej obrabował wsie kościelne i spalił zabudowania biskupie, a wyrządziwszy wiele szkód wspomnianemu kościołowi wrócił nietknięty do siebie. [...]
Spustoszyli [Konrad i poganie] również Kielce, miasto biskupa, i bardzo wiele wsi przyległych do tego miasta. I za to krakowski biskup Prandota [...] wyklął tego księcia. Jego wyrok zatwierdził ksiądz Pełka, arcybiskup gnieźnieński.- Kronika wielkopolska
-Niszczycielski najazd na Kielecczyznę (władztwo biskupów krakowskich).
  • Konrad zostaje obłożony klątwą przez biskupa Prandotę.

1245

-Wsparcie książąt halickich przeciwko wyprawie Rościsława, kandydata węgierskiego na tron księstwa halickiego.
-Zjazd pokojowy w Łęczycy.

1246

[...] książę mazowiecki Konrad z przykrością znosząc to, że w innym czasie został pod Suchodołem pokonany przez bratanka, i nie mogąc dopuścić, aby tak haniebne zawstydzenie minęło bez pomsty, wolał raczej obrazić Boga przez splamienie sumienia niż zaniechać zemsty. I zebrawszy mnóstwo Litwinów [Konrad] wtargnął do ziemi swego bratanka łupiąc [ją]. Gdy Bolesław zabiegł mu drogę pod Zaryszowem, stoczyli ze sobą wielką bitwę. Lecz gdy Bolesław został - niestety - zmuszony do ucieczki, Litwini i Mazowszanie zabili bardzo wielu sandomierzan i krakowian, wielu z nich biorąc do niewoli. - Kronika wielkopolska
---
Po upływie też niedługiego czasu - wiedział bowiem, że siły księcia Bolesława zostały przez niego złamane - ze swoimi tylko wojskami, ze swym synem, księciem Kujaw i Łęczycy Kazimierzem oraz swym zięciem, księciem opolskim Mieczysławem wkroczył do ziemi krakowskiej. Nie chcąc tracić czasu na zdobywanie zamków i miast, gdy i mieszczanie krakowscy z pogardą odrzucili wezwanie do poddania się, do trzech miejscowości wprowadza załogi. Najpierw zdobywa gród położony naprzeciw zamku i miasta Krakowa tam, gdzie Rudawa wpada do Wisły oraz drugi na brzegu [Wisły] w pobliżu klasztoru tynieckiego. Te dwa zamki obsadza załogą ze swoich żołnierzy. Trzeci buduje w Lelowie i oddaje go w dzierżawę swemu zięciowi, księciu opolskiemu Mieczysławowi. - Kronika Jana Długosza
-Zerwanie układu pokojowego.
  • Konrad z synem Kazimierzem (oraz z posiłkami litewskimi i opolskimi) wkracza do Małopolski.
  • Zwycięstwo nad wojskami Bolesława Wstydliwego w bitwie pod Zaryszowem.
  • Nieudana próba zdobycia zamku krakowskiego.
    • Konrad tymczasowo umacnia się w ziemi krakowskiej.
    • Przekazanie grodu w Lelowie Mieszkowi Otyłemu.
Ale kiedy Konrad z okolic Krakowa odszedł na Mazowsze, książę krakowski Bolesław Wstydliwy ze swymi rycerzami oblega i zdobywa zamek na skale tynieckiej. Drugi zaś wzniesiony w widłach rzeki Wisły i Rudawy przejmuje przez poddanie się, dlatego że rycerze, którzy stanowili jego załogę, obawiali się, by nie dostali się żywcem w ręce księcia Bolesława, podobnie jak ci ze skały tynieckiej. - Kronika Jana Długosza-Wycofanie z Małopolski.Kiedy rozeszła się wieść o jego śmierci [Mieszka], natychmiast zwrócono księciu krakowskiemu Bolesławowi Wstydliwemu zamek w Lelowie, który podlegał Mieczysławowi, i wszystkie wysiłki i knowania księcia mazowieckiego Konrada spełzły na niczym. - Kronika Jana Długosza-(18, 21, bądź 22 X) Śmierć Mieszka Otyłego.

1247

-(31 VIII) Śmierć Konrada I Mazowieckiego.
© Copyright 1999-2010 Michał Szuster. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie materiały (m.in. treści, elementy graficzne oraz kod strony) zawarte na tej witrynie nie mogą być zamieszczane na innych stronach, rozpowszechniane i wprowadzane do systemów gromadzenia danych bez uprzedniej zgody Autora.